Vài nét về nghệ thuật miêu tả trong
truyện kiều của nguyễn du
Hun đúc trng một gia đình có truyền thống văn học, kết hợp khiếu bẩm sinh thông
minh ham học. Nguyễn Du là đứa con của hai làn điệu dân ca. Một là câu hát Ví Dặm theo
điệu Phờng Vải; hai là quê hơng hát Quan Họ, cộng thêm hai luồng ngôn ngữ ( ngôn ngữ t-
ợng tng của văn học cổ Trung quốc; Hán - Việt và ngôn ngữ văn học dân tộc). Nguyễn Du là
bậc thầy về việc sử dụng Tiếng việt.
Xét về nghệ thuật miêu tả trong Truyện Kiều

về nghệ thuật miêu tả thì Nguyễn Du là một tài nghệ truyền thần với bút pháp tả thực. Truyện
Kiều có cái đẹp sâu sắc, tế nhị, tinh vi của thơ Đờng, có các đẹp giản dị, dễ hiểu chất phác của ca
dao. Có sử dụng nhiều điển cố thông thờng gần gũi với cuộc sống hằng ngày.Ngôn ngữ Truyện
Kiều có cả nhạc, họa mang sắc thái sinh động nhiều vẻ, có tả thực, có tả khái quát cao độ, có ớc
lệ cách điệu và tợng trng. Truyện Kiều là một bức tranh sinh động, xác thực về xã hội phong kiến
áp bức ở thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX. Bức tranh ấy có cả ngời - cảnh vì nhằm thể hiện tình, bức
tranh có âm thanh, màu sắc, đờng nét, hình ảnh.
1) tả cảnh:
Nguyễn Du tả cảnh mà ông đã lồng tình vào cảnh, tả cảnh mà thực ra là tả tình ( tả cảnh ngụ
tình ). Tuy vậy có khi là những cảnh tả thực với thái độ khách quan.
*Cảnh Thanh minh:
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm, một vài bông hoa
Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe nh nớc , áo quần nh nêm
*Cảnh mùa hè:
Dới trăng quyên đã gọi hè
Đầu tờng lửa lựu lập lòe đơm bông
*Cảnh mùa thu:
Long lanh đáy nớc in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng
*Cảnh mùa xuân:

- Tả nỗi lòng của Thuý Kiều trong thời gian phải tiếp khách, sống lăn lóc trong cuộc đời truỵ lạc,
xấu xa, nhng ngòi bút sành sỏi của Nguyễn Du rất tế nhị:
Khi tỉnh rợu lúc tàn canh
Giật mình, mình lại, thơng mình xó xa
Khi sao phong gấm rủ là
Giờ sao tan tác nh hoa giữa đờng
Mặt sao dày gió dạn sơng
Thân sao bớm chán ong chờng bấy thân
Mặc ngời m sở mây tần
Những mình nào biết có xuân là gì ?
Cũng là tâm trạng nỗi lòng của Kiều nhng qua 4 lần gãy đàn là 4 biểu hiện khác nhau.
*tiếng đàn trong đêm tình tự với Kim Trọng; vui có, buồn có nhng thật bồng bột sôi nỗi
so vần dây vũ dây văn
Bốn dây to nhỏ theo vần cung thơng
Nghe ra tiếng sắt tiếng vàng chen nhau
Khúc đâu t mà phợng cầu
Nghe ra nh oán nh sầu phải chăng
Quá này là khúc chiêu quân
Nữa phần luyến chúa, nữa phần t gia
Trong nh tiếng hạc bay qua
Đục nh tiếng suối mới sa nửa vời
Tiếng khoan nh gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập nh trời đổ ma.
tiếng đàn hầu Hoạn Th và Thúc Sinh:
bốn dây nh khóc nh than
khiến ngời trên tiệc cũng tan nát lòng
cũng trong một tiếng tơ đồng
ngời ngoài cời nụ ngời trong khóc thầm
Tiếng đàn trong bữa tiệc thắng trận đầy máu tanh của Hồ Tôn Hiến
Một cung nhỏ thảm ma sầu

Dới ngòi bút Nguyễn Du ,anh chàng họ Mã này hiện lên là một kẻ lái buôn đội lốt, chuyên bịp
bợm lừa lọc, xảo trá. Chúng đã dùng tiền để biến Kiều thành một món hàng mua bán ở chợ:
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng
Kò kè bớt một thêm hai
+Tú Bà:
Tú Bà đợc phác hoạ qua một vài nét, chúng ta cũng thấy dáng vóc của Tú Bà thô kệch, dữ tợn,
buôn ngời, bán ngời, bóc lột trên nỗi khổ mồ hôi của ngời khác
Thoắt trông nhờn nhợt màu da
Ăn gì mà to lớn đẫy đà làm sao
+ Sở Khanh:
Trong Truyện Kiều đọc đến đó ai cũng chép miệng và ghê tỡm, một tên chuyên bóp chết
những cái tinh hoa nhị khí của ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến
Bạc tình nỗi tiếng lầu xanh,
Một tay chôn biết mấy cành phù dung.
+Hoạn Th:
Một nhân vật khó quyên, một tên gian ác, mu cao. Nó đã hành hạ Kiều một cách tàn nhẫn, bắt
Kiều phải làm đủ mọi điều. Đội đèn, đánh đàn hầu rợu và làm đứa ở:
Bề ngoài thơn thớt nói cời,
Mà trong nham hiểm giết ngời không dao.
Ngôn ngữ Truyện Kiều rất phong phú và đa dạng, bản thân cảm nhận vài nét nh vậy, có gì khiếm
khuyết mong bạn đọc góp ý thêm. Xin cảm ơn.
Tháng 12 năm 2008
Ngời viết
Đào Xuân Ngãi