Nghiên cứu Y học 

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 4 * 2013

ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ VỀ PHÒNG  
VÀ XỬ TRÍ BỆNH TIÊU CHẢY CỦA BÀ MẸ CÓ CON DƯỚI 5 TUỔI  
TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HÒA THÀNH, TÂY NINH 2012 
Bửu Hạnh*, Nguyễn Thị Thanh Tuyền,* Nguyễn Tuấn Khiêm**, Phạm Thị Hạnh*, Mai Chí Cường* 

TÓM TẮT 
Mục tiêu: Đánh giá kiến thức, thái độ và các yếu tố liên quan trong phòng và xử trí bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ
em của bà mẹ có con dưới 5 tuổi đến khám và điều trị tại Trung Tâm Y Tế huyện Hòa Thành.
Phương pháp nghiên cứu: Mô tả hàng loạt ca.
Kết quả: Qua khảo sát có 215 bà mẹ có con bị tiêu chảy, ghi nhận: Nhóm bà mẹ có 01 con chiếm (58,23%)
nhưng chưa hẳn các bà mẹ có đủ kiến thức và điều kiện chăm sóc tốt cho trẻ khi bị tiêu chảy do đa số là công
nhân. Các bà mẹ tiếp nhận thông tin chủ yếu qua đài truyền thanh báo chí, tranh ảnh, áp phích (93,85%). Thông
tin tiếp nhận từ nhân viên y tế còn thấp (33,02%). Tỉ lệ bà mẹ nhận biết đúng nguyên nhân gây tiêu chảy chiếm
tỉ lệ (92,23%). Có kiến thức chung đúng về phòng bệnh tiêu chảy chiếm tỉ lệ (66,04%) cao. Bà mẹ có kiến thức
xử lý phân đúng cách còn chưa cao (56,27%), chưa quan tâm đến việc xử lý phân, chưa nhận thức được phân là
nguồn lây và truyền bệnh tiêu chảy.
Kết luận: Tăng cường phổ biến kiến thức thông qua các phương tiện truyền thông báo đài, cán bộ y tế, ban
ngành đoàn thể địa phương kiến thức cho bà mẹ hiểu về nguyên nhân, phòng bệnh, xử trí tiêu chảy tại nhà, giúp
cho các bà mẹ có cách phòng và xử trí tốt khi trẻ bị tiêu chảy.
Từ khóa: Kiến thức, thái độ, tiêu chảy.

ABSTRACT 
ASSESSING KNOWLEDGE, ATTITUDES AND MANAGEMENT STYLE DIARRHEA MOTHERS
WITH UNDER AGE 5 IN HOA THANH HEALTH CENTER IN 2012
Buu Hanh, Nguyen Thi Thanh Tuyen, Nguyen Tuan Khiem, Pham Thi Hanh, Mai Chi Cuong 
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 ‐ Supplement of No 4 ‐ 2013: 66 ‐ 70
Objectives: Assess knowledge, attitudes and factors involved in disease targets and management style flow

ĐẶT VẤN ĐỀ 
Tiêu chảy cấp là nguyên nhân hàng đầu 
gây bệnh tật và tử vong cho trẻ em và là một 
bệnh hay gặp nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi. Theo 
WHO,  hàng  năm  trên  thế  giới  có  khoảng  750 
triệu  trẻ  mắc  bệnh  tiêu  chảy,  trong  số  đó  có  5 
triệu  trẻ  chết,  hầu  hết  số  mắc  tập  trung  ở  các 
nước  đang  phát  triển  trong  đó  có  Việt  Nam. 
Theo  giám  sát  của  UNICEF  tại  Việt  Nam,  hiện 
58% người dân thiếu tiếp cận nguồn nước sạch, 
40% người thiếu tiếp cận nhà vệ sinh tiêu chuẩn, 
88% không rửa tay với xà phòng trước khi ăn và 
84% không rửa tay sau khi đại tiện. 

quan trong phòng và xử trí bệnh tiêu chảy cấp ở 
trẻ em của bà mẹ có con dưới 5 tuổi đến khám 
và  điều  trị  tại  Trung  Tâm  Y  Tế  huyện  Hòa 
Thành, Tỉnh Tây Ninh. 

Mục tiêu cụ thể 
Xác  định  tỷ  lệ  bà  mẹ  có  con  dưới  5  tuổi  có 
kiến  thức  đúng  về  phòng  và  xử  trí  bệnh  tiêu 
chảy cấp. 
Xác  định  tỷ  lệ  bà  mẹ  có  con  dưới  5  tuổi  có 
thái độ đúng về phòng và xử trí bệnh tiêu chảy 
cấp. 
Nhận định các yếu tố có liên quan đến kiến 
thức, thái độ về phòng và xử trí bệnh tiêu chảy 

Tuy  nhiên,  một  biện  pháp  phòng  bệnh  rất 


Chuyên Đề Điều Dưỡng Nhi Khoa

ĐỐI TƯỢNG ‐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 
Phương pháp nghiên cứu 
Thiết kế nghiên cứu 
Mô tả hàng loạt ca.  

Đối tượng nghiên cứu 
Bà mẹ có con dưới 5 tuổi đến khám và điều 
trị tại Trung Tâm Y Tế huyện Hòa Thành.  

Tiêu chí chọn mẫu. 
Bà mẹ có con dưới 5 tuổi đến khám và điều 
trị tại Trung Tâm Y Tế huyện Hòa Thành.  
Đồng ý tham gia nghiên cứu. 
Bà  mẹ  không  đồng  ý  hợp  tác  trả  lời  phỏng 
vấn.  
Bà mẹ không trực tiếp nuôi con. 
Bà  mẹ  không  thể  trả  lời  phỏng  vấn  (câm, 
điếc, tâm thần, say rượu). 

Xử lý số liệu 
Theo phương pháp thông kê y học. 

67


Nghiên cứu Y học 


%

37
178

17,21
82,79

16
109
42
17
31

7,44
50,69
19,53
7,90
14,41

79
56
58
22

36,74
26,04
26,97
10,23


Bảng 3. Tỉ lệ bà mẹ có kiến thức đúng về phòng bệnh
tiêu chảy.
Nguồn thông tin về bệnh tiêu chảy
Nguyên nhân gây ra tiêu chảy:
Do ăn uống không hợp vệ sinh
Do tay bẩn
Cách phòng bệnh tiêu chảy:
Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu
Rửa tay trước khi ăn, sau khi vs
Ăn uống hợp vệ sinh
Xử lý phân đúng cách

n
12
215
192

%
75,65
100
89,30

181
210
192
121

84,18
97,67
89,30

Thái độ về việc cho trẻ uống nước đun
sôi để nguội:
Đồng ý
Không đồng ý
Không ý kiến
Thái độ chung đúng cho 3 nội dung
trên:

n
201
06
08

%
93,48
2,79
3,72

189
21
05
157

87,90
9,76
2,32
73,02

Bảng 5. Tỷ lệ xử trí tiêu chảy cấp tại nhà của bà mẹ. 
Thái độ

33,48

87

40,47

Bảng 6. Tỉ lệ bà mẹ có thái độ đúng về xử trí bệnh
tiêu chảy.  
Thái độ
Sử dụng ORS điều trị tiêu chảy:
Đồng ý
Không đồng ý
Không ý kiến
Dùng kháng sinh điều trị tiêu chảy:
Đồng ý
Không đồng ý
Không ý kiến
Dùng thuốc cầm tiêu chảy:
Đồng ý
Không đồng ý
Không ý kiến

n

%

151
62
03


Chuyên Đề Điều Dưỡng Nhi Khoa  


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 4 * 2013 
điều kiện chăm sóc tốt cho trẻ khi bị tiêu chảy do 
đa số là công nhân. 

Nguồn thông tin về bệnh tiêu chảy 
Thông tin người mẹ tiếp  nhận  chủ  yếu  qua 
đài  truyền  thanh  báo  chí,  tranh  ảnh,  áp  phích 
(93,85%)  cao  hơn  nghiên  cứu  của  tác  giả  Trần 
Thị Thúy Hằng (76,14%). Thông tin tiếp nhận từ 
nhân  viên  y  tế  còn  thấp  (33,02%),  cho  thấy  vai 
trò chủ đạo trong truyền thông rộng rãi về mặt 
sức khỏe cho người dân chưa đi vào chiều rộng 
lẫn chiều sâu, do đó cần phải phát huy hơn nữa 
vai trò  của  cán  bộ  y  tế  trong  tuyên  truyền  giáo 
dục sức khỏe người dân.  

Kiến  thức  đúng  của  các  bà  mẹ  về  phòng 
bệnh tiêu chảy 
Tỉ  lệ  bà  mẹ  nhận  biết  đúng,  nguyên  nhân 
gây  tiêu  chảy  chiếm  tỉ  lệ  (92,23%).  Có  tỉ  lệ 
(95,34%) bà mẹ biết nguyên nhân gây tiêu chảy 
là  do  ăn  uống  không  hợp  vệ  sinh  theo  nghiên 
cứu  của  Trần  Thị  Thúy  Hằng  chiếm  tỉ  lệ 
(64,41%)  và  tỉ  lệ  (29%)  của  tác  giả  Nguyễn 
Quang  Vinh  khảo  sát  tại  Kon  Tum.  Như  vậy 
chúng ta nhận thấy được nhận thức của bà mẹ 
tại Hòa Thành thời điểm khảo sát là rất tốt. Có 

không đúng cách, không hợp lý, không hợp vệ 
sinh sạch sẽ dễ dàng làm lây lan bệnh tiêu chảy 
cộng đồng dân cư sống xung quanh. 
Thái  độ  chung  đúng  về  phòng  bệnh  tiêu 
chảy (76,27%), xử lý phân đúng cách sau khi trẻ 
đi  tiêu  đạt  tỉ  lệ  thấp  56,27%  so  với  nghiên  cứu 
của  tác  giả  Trần  Thị  Thúy  Hằng.  Do  đó  tuyên 
truyền giáo dục cho bà mẹ có nuôi trẻ hiểu biết 
về cách xử lý phân đúng cách (nhà tiêu tự hoại, 
cách xa nguồn phân với nguồn sinh hoat, cho trẻ 
đi tiêu đúng chỗ) là một biện pháp hữu hiệu để 
phòng  chống  bệnh  tiêu  chảy  cho  từng  cá  nhân 
và cộng đồng dân cư. 

Thái độ đúng của các bà mẹ về phòng bệnh 
tiêu chảy 
Tỉ lệ bà mẹ có thái độ chung đúng về phòng 
bệnh tiêu chảy là chiếm tỉ lệ (73,02%) tương ứng 
với nghiên cứu của tác giả Trần Thị Thúy Hằng 
tỉ  lệ  (77,03%).  Tỉ  lệ  bà  mẹ  có  thái  độ  xem  bệnh 
tiêu chảy cấp là nguy hiễm chiếm tỉ lệ (74,88%), 
thấp hơn so với nghiên cứu của tác giả Lâm Bỉnh 
Yên tỉ lệ (91,96%). Thái độ rữa tay thường xuyên 
cho trẻ có tỉ lệ cao chiếm (93,48%) lớn hơn so với 
tỉ lệ của tác giả Trần Thị Thúy Hằng tỉ lệ (86,6%).  

Thái độ xử trí tiêu chảy cấp tại nhà của bà 
mẹ 
Bà mẹ hiểu biết nguyên nhân tiêu chảy là do 
ăn uống không hợp vệ sinh, tay bẩn chiếm tỉ lệ 

dưỡng  cho  trẻ.  Thái  độ  đúng  trong  xử  trí  bệnh 
tiêu  chảy  còn  thấp  của  nhóm  nghiên  cứu  tỉ  lệ 
(40,77%),  dùng  kháng  sinh  khi  bị  tiêu  chảy 
chiếm tỉ lệ (60%), cao hơn tác giả Trần Thị Thúy 
Hằng tỉ lệ (33,97%), chỉ có (13,02%) bà mẹ không 
đồng ý dùng kháng sinh trong điều trị bệnh tiêu 
chảy  xử  trí  đúng  tiêu  chảy  tại  nhà  sẽ  giúp  cho 
cán bộ cơ sở y tế giảm tải trong xử trí và điều trị 
bệnh tiêu chảy. 

thức  xử  lý  phân  đúng  cách  còn  chưa  cao 
(56,27%),  chưa  quan  tâm  đến  việc  xử  lý  phân, 
chưa  nhận  thức  được  phân  là  nguồn  lây  và 
truyền bệnh tiêu chảy. 
Thái  độ  cho  trẻ  ăn  kiêng  khi  trẻ  bệnh  tiêu 
chảy chiếm tỉ lệ (57,20%). 

KIẾN NGHỊ 
Tăng  cường  phổ  biến  kiến  thức  thông  qua 
các phương tiện truyền thông báo đài, cán bộ y 
tế,  ban  ngành  đoàn  thể  địa  phương  kiến  thức 
cho bà mẹ hiểu về nguyên nhân, phòng bệnh, xử 
trí tiêu chảy tại nhà, giúp cho các bà mẹ có cách 
phòng và xử trí tốt khi trẻ bị tiêu chảy. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO 
1.

2.


học Y Dược TPHCM; 2 (2), tr. 124‐126. 
Lê Hoàng Phong (2006). Kiến thức, thực hành về bệnh tiêu chảy 
trẻ em dưới 5 tuổi của phụ nữ từ 15 ‐ 49 tuổi tại xã Nhơn Mỹ, 
Kế  Sách,  Sóc  Trăng.  Luận  văn  tốt  nghiệp  chuyên  khoa  cấp  I 
chuyên ngành y tế công cộng năm 2006. 
Lê  Hồng  Phúc,  Lý  Văn  Xuân  (2014).  Kiến  thức,  thái  độ,  thực 
hành của bà mẹ có con dưới 5 tuổi trong xử lý bệnh tiêu chảy 
cấp trẻ em tại nhà ở xã Vĩnh An, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre năm 
2004. Tạp chí Y Học TPHCM; phụ bản của số 1, tr. 181‐184. 
Lê Nguyễn Bảo Châu (2005). Kiến thức, thái độ, thực hành về 
phòng chống bệnh tiêu chảy của bà mẹ có con dưới 5 tuổi tại 
khu phố 3, phường 8, quận 8 năm 2005. Khóa luận tốt nghiệp 
cử nhân y tế công cộng năm 2005. 

 
Ngày nhận bài báo:
28‐10‐2013.
Ngày phản biện nhận xét bài báo:08‐11‐2013.
Ngày bài báo được đăng:
16‐12‐2013.

Có  kiến  thức  chung  đúng  về  phòng  bệnh 
tiêu chảy chiếm tỉ lệ (66,04%) cao. Bà mẹ có kiến 
 

70

Chuyên Đề Điều Dưỡng Nhi Khoa