Một số biện pháp giúp trẻ tự bảo vệ bản thân phòng chống xâm hại tình
dục cho trẻ 4-5 tuổi
A. MỞ ĐẦU
1. Lý do viết sáng kiến
Trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm xâm hại tình dục trẻ em có chiều
hướng gia tăng, tính chất mức độ ngày càng nghiêm trọng. Nguyên nhân là do
điều kiện, hoàn cảnh cuộc sống của các bậc phụ huynh ít gần gũi con của mình,
không có nhiều thời gian ở nhà nên trẻ em dễ bị rơi vào nguy cơ lạm dụng, xâm
hại. Bên cạnh đó, các em ít được trang bị kiến thức về giới tính, các biện pháp
phòng chống xâm hại thân thể để tự bảo vệ cho bản thân.
Trẻ em có thể bị xâm hại dưới nhiều hình thức khác nhau, các đối tượng lợi
dụng sự tin tưởng hay sức ảnh hưởng của mình hoặc dùng “lòng tốt” (cho quà,
bao ăn uống…) nhằm dụ dỗ, đe dọa để thực hiện hành vi xâm hại. Việc xâm hại
có thể được thực hiện bởi hành vi bạo lực, ép buộc hoặc dùng những lời nói,
tranh ảnh để gây kích thích cho trẻ em, một số vụ có sự đồng ý của trẻ (do chưa
hiểu biết, chưa nhận thức được hậu quả và sự nguy hiểm của hành vi xâm hại).
Mọi trẻ em trong cộng đồng đều có nguy cơ bị xâm hại tình dục, không phân
biệt trẻ em trai hay gái, gia đình nghèo hay gia đình khá giả đều có nguy cơ bị
xâm hại. Trẻ em bị xâm hại tình dục thường cảm thấy sợ hãi, cộc tính, sống
khép kín và bị ảnh hưởng về tâm lý.
Trẻ em là mầm non của đất nước, là niềm tự hào và niềm hy vọng của gia
đình và xã hội. Cha mẹ, thầy cô và cả xã hội đều dành những gì tốt đẹp cho
chúng với niềm mong mỏi là các em sẽ sớm trưởng thành, trở thành những có
người hữu ích cho xã hội. Những người lớn chúng ta đang làm và cố gắng làm
để điều đó sớm thành hiện thực. Tiếc thay, môi trường sống của các em không
chỉ có sự yêu thương, đùm bọc, chở che mà còn có sự lợi dụng, xâm hại gây ảnh
hưởng đến quá trình phát triển của các em. Do vậy, trẻ em phải luôn luôn được


sự che chở bảo vệ của người lớn mọi lúc, mọi nơi. Chúng ta cũng cần phải đặt
ra câu hỏi phải làm gì để bảo vệ các em và phải làm gì để các em biết tự bảo vệ

- Từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 3 năm 2019.
3.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: đọc nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có liên
quan đến đề tài nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp dùng lời
- Phương pháp khảo sát
B. NỘI DUNG
1. Cơ sở viết sáng kiến
Xâm hại trẻ em là gì? Xâm hại trẻ em là khi một người nào đó có hành động
hay lời nói cố ý làm tổn hại đến sự cần bằng về tinh thần, tình cảm và xã hội của
trẻ, làm hạ thấp nhân cách, danh dự và lòng tự trọng của trẻ. Xâm hại trẻ em
cũng bao gồm cả việc cố tình tước đoạt những nhu cầu tồn tại cơ bản của trẻ
như ăn uống, nhà cửa, làm trẻ bị thương tổn về mặt thể chất-tinh thần đến mức
nếu không được can thiệp ngay, thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại và
phát triển của trẻ hoặc dẫn tới tàn tật hay cái chết. Vì vậy, xâm hại trẻ em bị coi
là một tội ác.


Xâm hại tình dục trẻ em là gì? Xâm hại tình dục xảy ra khi một người lớn
tuổi hơn, khỏe mạnh hơn sử dụng quyền lực, sức mạnh hoặc dụ dỗ, có thể là
tiền bạc, vật chất của mình, lợi dụng sự ngây thơ, lòng tin và sự tôn trọng của
trẻ để ép buộc các em tham gia vào hành vi tình dục. Kẻ xâm hại có thể sử dụng
nhiều cách: lừa gạt, dụ dỗ, mua chuộc, bắt cóc, đe dọa hay trấn áp về tinh thần
hoặc thể chất đối với trẻ để thực hiện hành vi xấu xa của mình. Xâm hại tình
dục có thể xảy ra dưới nhiều hình thức khác nhau, ví dụ như có những hành vi
tự kích thích tình dục trước mặt trẻ, cố tình phô bày những bộ phận kín của cơ
thể; Hôn hít hay sờ mó vào bộ phận kín của trẻ hoặc bắt trẻ phải làm như vậy
với mình; Đưa dương vật, ngón tay hay bất kỳ vật gì vào âm đạo hay hậu môn

hại và bảo vệ trẻ em.
Hậu quả của xâm hại tình dục trẻ em, xâm hại tình dục có ảnh hưởng rất xấu
đến quá trình phát triển về thể chất và tâm lý bình thường của trẻ. Hậu quả về
thể chất: Tổn thương bộ phận sinh dục, nhất là ở trẻ còn nhỏ; Mắc các bệnh lây
truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS, có thai ngoài ý muốn; Tàn tật suốt đời,
các em gái có thể mất khả năng làm mẹ về sau và thậm chí có thể dẫn đến cái
chết. Hậu quà về tâm lý, xã hội: Suy sụp tinh thần, hoảng loạn, nhút nhát, học
kém, sợ đàn ông; Cảm giác bị mọi người khinh rẻ, bị cô lập, không có lối thoát,
thậm chí có xu hướng muốn tự tử hay tự hủy hoại mình, có thái độ muốn trả thù
đời hoặc đi tìm sự quên lãng trong rượu, bia, nghiện hút, bỏ nhà ra đi và rơi vào
cạm bẫy của các tệ nạn mại dâm, ma túy nhất là với trẻ em gái; Suy sụp về tình
cảm, có thể trở nên thô bạo, tự hạ thấp mình, trong quan hệ với những người
xung quanh, thường có cảm giác bị xua đuổi, sợ hãi và lúng túng.
Trẻ có thể trở lại bình thường về mặt tinh thần được không? Trẻ em bị
xâm hại tình dục sẽ phải trải qua một thời kỳ khó khăn. Nếu việc trẻ bị xâm hại
càng kéo dài thì nó càng trở nên nghiêm trọng và trẻ càng bị tổn thương nhiều
hơn. Nhưng khi trẻ đã được giúp đỡ, được mọi người cảm thông và bảo vệ khỏi
bị tiếp tục xâm hại, thì trẻ có thể dần dần lấy lại được sự thăng bằng về mặt tinh


thần. Nhiều khi cũng cần có sự giúp đỡ của các chuyên gia tâm lý để giúp trẻ
vượt qua được mặc cả và trở lại tự tin. Khi vụ xâm hại tình dục bắt buộc phải
đưa ra công khai nhiều người biết, cha mẹ cần chuẩn bị tốt tâm lý để hỗ trợ trẻ
và như vậy trẻ sẽ có cơ hội để tự mình đối mặt với sự việc và nhận ra những
điểm mạnh của mình. Trẻ sẽ hiểu rõ hơn về bản thân và những người xung
quanh, đồng thời cũng cảm thấy mạnh mẽ và tự tin hơn khi được mọi người và
luật pháp bảo vệ. Điều này cũng giúp trẻ hồi phục về mặt tinh thần. Tuy nhiên,
điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ và giúp đỡ của gia đình, những người
xung quanh cũng như của những nhà chức trách, các chuyên gia tâm lý và
những người làm công tác xã hội. Vì vậy, điều hết sức quan trọng là cha mẹ

nào, ở mọi nơi và để lại những hậu quả khôn lường đối với sức khỏe, đời sống
tinh thần và tương lai của trẻ. Trong khi đó, các bậc cha mẹ, người lớn lại không
thể luôn luôn bên cạnh để bảo vệ trẻ. Vì vậy, các bậc cha mẹ cần nói cho con em
mình biết những thông tin đúng đắn, chính xác về khi nào, ở đâu trẻ dễ bị xâm
hại tình dục và ai là người có thể xâm hại trẻ.
2. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
2.1 Về học sinh:
- Trong năm học 2018-2019 lớp mẫu giáo nhỡ B1 do tôi phụ trách có 56 trẻ,
trong đó 26 trẻ nữ và 30 trẻ nam.
- 100% trẻ đi học đúng độ tuổi, tỷ lệ ra lớp thường xuyên đạt trên 95%
2.2 Về giáo viên:
- Số lượng giáo viên: 3 giáo viên
- Trình độ chuyên môn: 02 cô đạt trình độ đại học, 01 cô có trình độ cao đẳng


- Thực hiện chương trình: Thực hiện giảng dạy theo chương trình giáo dục mầm
non mới.
2.3 Thuận lợi - khó khăn:
a. Thuận lợi:
* Về phía nhà trường
- Là trường mầm non được công nhận là trường chuẩn quốc gia, có phòng lớp
rộng rãi khang trang, được trang bị tương đối đầy đủ trang thiết bị và đồ dùng
dạy học
- Được sự quan tâm của ban giám hiệu luôn chỉ đạo sát sao với công tác chuyên
môn. Luôn có sự đầu tư và bồi dưỡng cho chuyên môn. Thường xuyên phát
động phong trào thi đua khích lệ giáo viên trong trường năng động, sáng tạo
tăng cường đưa kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ bản thân vào các buổi hoạt
động trong ngày.
* Về giáo viên :
- Các giáo viên ở lớp đều là những giáo viên trẻ, nhiệt tình, năng động, sáng tạo.

- Nhiều gia đình luôn bao bọc, nuông chiều, cho con tiếp xúc với mạng internet,
tiếp xúc với người lạ nơi công cộng, chưa quan tâm dạy con về giới tính và
những kỹ năng phòng chống, tự bảo vệ bản thân nên kinh nghiệm ứng phó còn
hạn chế. Khó khăn cho trẻ khi có tình huống bất ngờ xảy ra.


- Nhiều phụ huynh còn chưa quan tâm đến việc dạy về giới tính và kỹ năng
phòng chống xâm hại cho trẻ ở lứa tuổi mầm non, cho rằng lứa tuổi này còn
quá nhỏ để học.
- Một số phụ huynh khác thì quá lạm dụng mạng internet, cho con chơi tự do ở
những nơi công cộng mà không dạy con cách tiếp xúc và đề phòng người lạ.
3. Các giải pháp, biện pháp thực hiện
Biện pháp 1: Khảo sát và đánh giá kỹ năng của trẻ
Tiêu chí đánh giá
Trẻ biết thế nào được gọi là vùng kín
Ai được phép chạm vào vùng kín
Biết 1 – 2 cách để phòng tránh xâm hại tình dục
Phụ huynh đã quan tâm giáo dục giới tính cho trẻ
* Sau khi khảo sát đánh giá trên 56 trẻ tôi có kết quả:

STT

1
2
3
4

Tiêu chí đánh giá
Trẻ biết thế nào được gọi là
vùng kín


56

10

18

46

82

56

13

23

43

77

56

25

45

31

55

chạm vào vùng nhạy cảm hay có những hành động ôm ấp, vuốt ve nếu trẻ
không thích.
Vùng nhạy cảm là của riêng bé, kể cả bố mẹ cũng không được chạm vào nếu
không có sự đồng ý của trẻ. Hãy dạy cho bé cách từ chối và phản ứng lại nếu có
người cố tình động chạm vào cơ thể khiến trẻ thấy khó chịu.


* Không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác
Giống như việc dạy trẻ tự bảo vệ cơ thể của mình thì các bậc phụ huynh cũng
cần dạy trẻ chú ý không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác, nhất là người
khác giới. Đặc biệt không nên tò mò về cơ thể người khác để tránh bị lợi dụng,
dụ dỗ hay vô tình kích thích thú tính của những kẻ xấu.
* Tránh xa người lạ mặt
Dạy cho trẻ cách tránh xa người lạ mặt, không bắt chuyện hay làm quen với bất
kỳ ai mà bé gặp trên đường nếu không có sự đồng ý của cha mẹ.
Đồng thời, cha mẹ nên cảnh báo cho trẻ những nguy hiểm có thể gặp phải khi
bé đi chơi một mình với người lạ mặt hoặc đi đến những nơi vắng vẻ, những nơi
tối tăm, kín đáo.
* Quy tắc bàn tay giao tiếp
Cha mẹ cần dạy bé biết quy tắc bàn tay giao tiếp (mỗi ngón tay là 1 quy tắc) sau
đây:
- Ôm hôn (ngón cái): Chỉ dùng với những người thân ruột thịt trong nhà như:
anh chị em ruột, bố mẹ, ông bà.
- Khoác tay, nắm tay với họ hàng, thầy cô, bạn bè (ngón trỏ).
- Bắt tay khi gặp người quen biết (ngón giữa).
- Vẫy tay nếu gặp người lạ (ngón áp út).
- Xua tay (ngón út) để phòng tránh xâm hại trẻ em, hãy dạy trẻ phải biết xua tay
không tiếp xúc hoặc nếu cần, phải biết hét to để cầu cứu, báo động và bỏ chạy
nếu những người xa lạ tiến lại gần và có những cử chỉ thân mật khiến trẻ bất an,
khó chịu.


Đối với trẻ lứa tuổi này, trẻ học mà chơi, chơi mà học, trong giờ chơi trẻ được
thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống của người lớn.
Tôi đã tiến hành lồng ghép kỹ năng phòng chống xâm hại vào hoạt động vui
chơi, qua đó trẻ được thực hành, tự giải quyết vấn đề khi có tình huống nguy
hiểm xảy ra. Từ đó rèn luyện kỹ năng tự biết bảo vệ bản thân, phòng chống xâm
hại tình dục. Trong giờ hoạt động góc, trẻ tự phân vai, tự thỏa thuận vai chơi với
các bạn chứ cô giáo không hề áp đặt. Khi chơi trẻ còn được phát triển kỹ năng
làm việc theo nhóm, biết hợp tác với bạn để giải quyết những vấn đề xảy ra
trong thực tế.
Trong quá trình chơi, tôi quan sát, hướng dẫn, gợi ý để trẻ có thể tự giải quyết
vấn đề khi không có người lớn bên cạnh.
Khi tham gia các hoạt động ngoài trời hay giao lưu với lớp bạn, tôi luôn giáo
dục các con kỹ năng giữ an toàn cá nhân, kỹ năng tránh xa với người lạ mặt,
không quen biết. Biết gọi sự trợ giúp từ những người đáng tin cậy như bác bảo
vệ, chú công an, các cô bán hàng quanh khu vực đấy…
* Hoạt động học tập
Tôi chủ động lồng ghép 1 số tiết học giáo dục kỹ năng phòng chống xâm hại
vào chương trình học của trẻ. Tôi trang bị cho trẻ thêm một số kiến thức về giới
tính, dạy trẻ quy tắc 5 ngón tay và dạy trẻ một số kỹ năng tự bảo vệ mình phòng
chống xâm hại. Qua bài học, trẻ biết giới tính và những vùng kín của bản thân,
biết có hành vi thân mật với từng người khác nhau. Với mỗi một kỹ năng phòng
chống xâm hại, tôi đều cho cá nhân hoặc nhóm trẻ lên thực hành để trẻ ghi nhớ
một cách chủ động và khắc sâu nhất.
Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh
Trên thực tế nhiều phụ huynh chưa chú ý đến việc rèn luyện các kỹ năng cần
thiết cho trẻ. Chính vì vậy mà tôi phải tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để
họ hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục, rèn luyện các kỹ năng tự bảo vệ bản



trẻ tìm ra cách giải quyết, không áp đặt, cấm đoán trẻ.
Thay vì “Con không được làm thế này, thế kia” thì ta nên đưa ra các tình huống
cụ thể thông qua thực tế giúp trẻ hiểu tại sao không được làm như thế, nếu xảy
ra thì sẽ phải làm như thế nào?
Chính từ những suy nghĩ tìm cách xử lý ở các tình huống cụ thể đó giúp trẻ dần
có kỹ năng suy đoán, biết áp dụng những kiến thức kinh nghiệm mình đã có để
tìm cách giải quyết. Từ đó trẻ có thể vận dụng với những tình huống khác trong
thực tế hàng ngày mà trẻ gặp. Dần hình thành cho trẻ những kinh nghiệm,
những kỹ năng biết tự bảo vệ mình trong cuộc sống sau này.
Bên cạnh đó, yêu cầu phụ huynh phối hợp cùng cô giáo trong việc thống nhất
phương pháp giáo dục trẻ:
- Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ.
- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình.
- Không nói dài và nói nhiều, không đưa lời giải đáp có sẵn mà hãy đưa câu hỏi
để trẻ tự tìm tòi.
- Không vội vàng phê phán đúng, sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có
thể đưa ra kết luận của mình.
Thông qua bảng tuyên truyền với phụ huynh: Bảng được thiết kế đẹp, kích
thước to rõ, các phụ huynh có thể đọc, quan sát theo dõi dễ dàng. Đây là nơi
trao đổi thông tin với phụ huynh rất hiệu quả. Theo từng nội dung tôi có đánh
máy nội dung giáo dục các kỹ năng cần thiết cho trẻ mà cô đang dạy trẻ ở trên
lớp để phụ huynh cùng dạy trẻ và cùng rèn luyện.


Tôi trao đổi và giới thiệu cho các phụ huynh những ấn phẩm về giáo dục kỹ
năng tự bảo vệ bản thân thông qua sách và báo, các chương trình hay diễn đàn
đề cập đến vấn đề này.
4. Hiệu quả của sáng kiến
4.1 Ý nghĩa thực tiễn của sáng kiến
Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề bài, dần dần việc giáo dục về giới tính,

- Cần thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục phát huy tính tích cực ở trẻ,
giúp trẻ hứng thú chủ động khám phá, tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ
năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau .
- Để giáo dục trẻ kỹ năng, cô giáo cần đưa ra các tình huống cụ thể để trẻ trải
nghiệm chứ không nên lý thuyết dập khuôn.
- Tuyên truyền với các bậc phụ huynh để cùng tham gia giáo dục trẻ.
Bên cạnh đó, qua khảo sát đánh giá cuối năm. Các tiêu chí đánh giá trẻ đạt cao
hơn so với đầu năm:
Kết quả

STT

Tiêu chí đánh giá

Tổng
số trẻ

Cuối năm

Tỷ

Tỷ

(Tăng

lệ

%)

Số

90

63

56

10

18

49

87,5

69,5


3
4

Biết 1 – 2 cách để phòng
tránh xâm hại tình dục
Phụ huynh đã quan tâm
giáo dục giới tính cho trẻ

56

13

23