ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐINH THỊ HẢI ANH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN, NĂM 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐINH THỊ HẢI ANH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐINH ĐỨC HỢI
đã trực tiếp giảng dạy, chỉ đạo, quản lý, định hướng cho tôi trong suốt thời gian
học tập và nghiên cứu đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí là lãnh đạo, chuyên viên Phòng
Giáo dục và Đào tạo Thành phố Thái Nguyên, Ban giám hiệu các trường mầm
non, các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm non trên địa bàn
Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện tốt nhất để giúp
đỡ tôi về thời gian, cung cấp số liệu, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành luận
văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn bà Vũ Thị Anh Đào - Hiệu trưởng trường mầm
non Đồng Bẩm, cùng toàn thể bạn bè, đồng nghiệp và người thân trong gia đình
đã luôn sát cánh giúp đỡ, chăm sóc, khích lệ động viên tinh thần để luận văn của
tôi có thể hoàn thành đúng thời gian quy định.
Trong quá trình học tập và nghiên cứu, bản thân tôi đã rất nghiêm túc tìm
hiểu tài liệu cũng như nghiên cứu các văn bản có liên quan đến vấn đề cần nghiên
cứu, tuy nhiên với điều kiện và vốn kiến thức còn nhiều hạn chế nên trong luận
văn sẽ còn tồn tại nhiều thiếu sót. Kính mong được quý thầy cô, các nhà khoa
học trong hội đồng khoa học cùng các bạn đồng nghiệp chỉ dẫn, góp ý cho tôi để
luận văn của tôi hoàn thiện hơn.
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2019
Tác giả luận văn
Đinh Thị Hải Anh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
1.3.3. Quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non ....... 17
1.4. Nội dung quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường MN ... 17
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm ở các trường mầm non ................................................................................ 26
1.5.1. Yếu tố khách quan ................................................................................... 26
1.5.2. Yếu tố chủ quan ....................................................................................... 27
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................. 28
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN ........................... 29
2.1. Khái quát về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo
Thành phố Thái Nguyên. ................................................................................... 29
2.1.1. Về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên ....................................................... 29
2.1.2. Về kinh tế - văn hóa xã hội ...................................................................... 29
2.1.3. Về giáo dục và đào tạo ............................................................................ 29
2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng ................................................................... 30
2.2.1. Mục tiêu khảo sát ..................................................................................... 30
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 30
2.2.3. Khách thể, địa bàn khảo sát ..................................................................... 30
2.2.4. Phương thức khảo sát và cách xử lý số liệu ............................................ 30
2.3. Thực trạng hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm
non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên ............................................. 31
2.3.1. Quản lý việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ...................... 31
2.3.2. Thực trạng thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh
Thái Nguyên ...................................................................................................... 35
2.3.3. Thực trạng phương pháp quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên............ 37
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH
PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN ........................................... 57
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
3.1. Một số các nguyên tắc đề xuất các biện pháp ............................................ 57
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và phát triển ..................................... 57
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và tính thực tiễn ................................. 57
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính cần thiết .......................................................... 58
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 58
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ........................................................... 58
3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở
các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên trong giai
đoạn hiện nay ..................................................................................................... 59
3.2.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng cho CBQL, GV về tổ chức hoạt động giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên ..... 59
3.2.2. Biện pháp 2: Tuyên truyền giáo dục tới cha mẹ học sinh và cộng đồng
về hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành
phố Thái Nguyên ............................................................................................... 63
3.2.3. Biện pháp 3: Huy động các nguồn lực tham gia xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái
Nguyên ............................................................................................................... 65
3.2.4. Biện pháp 4: Thanh kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên .............................. 67
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 68
3.4. Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp .............. 70
3.4.1. Mục tiêu ................................................................................................... 70
3.4.2. Cách thức khảo nghiệm ........................................................................... 70
3
CBQL
Cán bộ quản lý
4
CHXHCNVN
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
5
CMMN
Chuyên môn mầm non
6
CNTT
Công nghệ thông tin
7
CV
Công văn
13
KH
Kế hoạch
14
KHGD
Kế hoạch giáo dục
15
MN
Mầm non
16
NXB
Nhà xuất bản
17
QĐ
Quyết định
23
VBHN
Văn bản hợp nhất
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Đánh giá của CBQL, GV về các nguyên tắc lập kế hoạch giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái
Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên ............................................................. 33
Bảng 2.2: Thực trạng thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái
Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên ............................................................. 36
Bảng 2.3: Thực trạng phương pháp quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh
Thái Nguyên .................................................................................... 37
Bảng 2.4: Quản lý việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các
trường mầm non .............................................................................. 38
Bảng 2.5: Mục tiêu xây dựng nội dung, chương trình giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh
Thái Nguyên .................................................................................... 40
Bảng 2.6: Các hình thức triển khai hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái
Nguyên ............................................................................................ 43
Bảng 2.7: Thực trạng huy động các nguồn lực thực hiện HĐGD lấy trẻ làm
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Về mặt lí luận
Trước xu hướng chung của thời đại về hội nhập và toàn cầu hóa đang diễn
ra rất mạnh mẽ trên thế giới, Việt Nam được đánh giá là một quốc gia đang phát
triển ở khu vực Châu Á cũng có những bước tiến nổi bật trên nhiều mặt, một
trong số đó phải kể đến chính là sự không ngừng lớn mạnh về giáo dục đào tạo
và khoa học công nghệ. Đứng trước những thách thức của thời đại hiện nay, Việt
Nam muốn phát triển vững chắc và giữ vững vị thế của mình trên trường quốc tế
thì trước nhất cần phải đẩy mạnh công tác giáo dục và đưa giáo dục đào tạo cùng
với khoa học công nghệ trở nên hiện đại hơn nữa để sánh vai cùng với các các
quốc gia khác trên thế giới.
Đẩy mạnh phát triển giáo dục trước hết phải chú trọng đến vai trò của giáo
dục mầm non. Đây là bậc học đầu tiên và cũng là khâu quan trọng của nền giáo
dục quốc gia, là bậc học được đánh giá là đặt nền móng cho giáo dục ở các bậc
học phổ thông. Có thể coi giáo dục mầm non là “bản lề” và là nền tảng vững
chắc cho sự phát triển của con người.
Như chúng ta đã biết, qua báo cáo khảo sát đánh giá phát triển trẻ thơ
(EDI) ở Việt Nam năm 2013 tại 54 tỉnh thành do BGD&ĐT và Ngân hàng Thế
giới (WB) thực hiện (từ ngày 27/04/2012 đến 15/05/2012) thì có 50,68% trẻ em
độ tuổi mẫu giáo 5 - 6 tuổi được đánh giá là bị thiếu hụt hoặc có nguy cơ có thể
sẽ thiếu hụt ở ít nhất một lĩnh vực phát triển [4,tr.2]. Đây là một vấn đề hết sức
quan trọng mà các nhà giáo dục của Việt Nam đang tập trung nghiên cứu tìm ra
hướng giải quyết. Không những thế, để khắc phục và nâng cao chất lượng EDI
thì đây chính là thời khắc mà tất cả chúng ta cần phải chú trọng thay đổi và tập
trung thống nhất cách thực hiện chương trình giáo dục mầm non, trước nhất là
theo quan điểm tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm [4,tr.2].
non vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần phải khắc phục như: Chưa đồng đều về mặt
chất lượng, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, sự phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường
còn lỏng lẻo... dẫn đến việc trẻ em chưa có nhiều cơ hội được học tập và trải nghiệm
theo đúng nghĩa lấy trẻ làm trung tâm.
2
Từ thực tiễn, thực trạng cũng như ảnh hưởng của xã hội vào trường học
nói chung và trường mầm non nói riêng, cá nhân tôi nhận thấy hoạt động giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm là một hoạt động đang nhận được rất nhiều sự quan
tâm của ngành GDMN, các trường mầm non ở Thành phố Thái Nguyên. Vì vậy,
tôi mạnh dạn đề xuất nội dung “Quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm ở các trường Mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên”
làm nội dung đề tài nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên,
luận văn đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các
trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường
mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý HĐGD lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố
Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên đã đạt được một số kết quả song còn nhiều bất
Trong quá trình nghiên cứu tôi đã lựa chọn và sử dụng các phương pháp
nghiên cứu nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài sau đây.
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp: nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các công văn,
chỉ thị, quy định của ngành, các tài liệu về quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm,
HĐGD lấy trẻ làm trung tâm dựa trên bộ tiêu chí và 5 lĩnh vực phát triển cùng với các
văn bản có liên quan đến vấn đề nghiên cứu... Trên cơ sở dữ liệu đó, tôi đi vào phân
tích, tổng hợp, sắp xếp và hệ thống tài liệu làm cơ sở lý luận trong luận văn.
4
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra
Ở đề tài này tôi sử dụng phương pháp phương pháp điều tra bằng Ankét với 11 mẫu phiếu, khảo sát trên 100 cán bộ quản lý và giáo viên để thu
thập thông tin, làm rõ những thông tin đã thu thập thông qua hệ thống các câu
hỏi có nội dung quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và ảnh hưởng
của giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đến sự phát triển toàn diện trẻ mầm non
cũng như chất lượng giáo dục trẻ mầm non tại các nhà trường. Bên cạnh đó,
tôi có thể làm rõ các yếu tố gây ra sự ảnh hưởng tới thực trạng và những
khuyến nghị của họ. Những thông tin thu được từ phương pháp này sẽ làm căn
cứ để khẳng định tính trung thực, độ tin cậy của kết quả nghiên cứu của tôitrên
mẫu khách thể là Hiệu trưởng, CBQL, giáo viên.
7.2.2. Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động
Sử dụng phương pháp này trong đề tài giúp tôi có được đánh giá đúng về
sản phẩm của hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non
Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên, đánh giá mức độ thực hiện hoạt
động của CBQL, giáo viên qua việc sử dụng các phương pháp, cách thức thực
hiện tại lớp học, thiết kế môi trường trong và ngoài nhà trường…
7.2.3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Trong giáo dục đó là phương pháp tiếp nhận những thông tin khoa học,
Số liệu sau khi thu thập sẽ được tôi sử dụng phương pháp toán thống kê
để xử lý kết quả bằng phần trăm (%).
8. Cấu trúc của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái
Nguyên.
6
Ngoài ra, luận văn còn có:
- Mở đầu
- Kết luận
- Khuyến nghị
- Danh mục tài liệu tham khảo
- Phụ lục
7
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới
Giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm là: “Dựa trên nhu cầu,
+ Ở Hàn Quốc, các bậc cha mẹ đang rất quan tâm và chú trọng tới giáo dục
cho con em mình tại gia đình theo hình thức dịch vụ. Họ không chỉ đầu tư cho con
em mình vào các môn toán học, ngôn ngữ học mà còn chú trọng vào tất cả các lĩnh
vực khác nhau như: nghệ thuật, hội họa, âm nhạc…Tư tưởng này hiện nay đã du
nhập và để lại ấn tượng không nhỏ tới thị trường giáo dục ở ViệtNam [38].
+ Tại các quốc gia khác như: Thái Lan, Hồng Kông, Indonesia, Malaysia,
Singapore…đã nhanh chóng tiếp nhận và áp dụng mạnh mẽ các công trình nghiên
cứu về Giáo dục não phải vào các lĩnh vực giáo dục đào tạo. Hơn cả, các quốc gia
trên đã chú trọng đầu tư cho giáo dục để bổ sung và tăng cường hiệu quả của các
chương trình giáo dục đáp ứng nhu cầu được tham gia ở các lứa tuổi khác nhau.
Họ mở rộng giáo dục theo hình thức dịch vụ ra thị trường quốc tế với tên gọi
“Cuộc Cách mạng não bộ - Brain Revolution”[38].
Một số mô hình giáo dục nổi tiếng khác: Dongsim’s Edutour - Mô hình
giáo dục mầm non tại Hàn Quốc; Jean Piaget and John Dewey - Mô hình giáo
dục HighSocpe; Phương pháp giáo dục sớm Montessori; Phương pháp giáo dục
sớm cho con của người Mỹ; Phương pháp giáo dục sớm của mẹ Nhật; Phương
pháp giáo dục sớm của mẹ Mexico; Phương pháp giáo dục sớm của người Do
Thái...
1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
Chương trình giáo dục mầm non đăt ra mục tiêu giáo dục trẻ phát triển toàn
diện với các lĩnh vực phát triển như: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát
triển ngôn ngữ, phát triển thẩm mỹ, phát triển tình cảm và quan hệ xã hội.Việc ứng
dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả
năng tư duy và tự giải quyết vấn đề cho trẻ. Trẻ học tập và lĩnh hội kiến thức tốt
9
nhất thông qua hoạt động vui chơi, và đạt hiệu quả tốt nhất khi trẻ có được sự hỗ
trợ từ người lớn. Người lớn sẽ giúp trẻ có cơ hội tiếp tục những gì mà trẻ đang hứng
11
tạo [13], Quản lý giáo dục” [14], Quản lý nhà nước về giáo dục, lý luận và thực
tiễn [19]. Cơ sở lý luận quản lí trong tổ chức giáo dục [22], Những khái niệm cơ
bản về lý luận quản lý giáo dục [30].
Trong thời gian qua, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm ở các trường mầm non trên địa bàn Thành phố Thái Nguyên đã có được một
số thành tựu đáng kể, tuy nhiên không tránh khỏi những hạn chế nhất định, điều
này đã ít nhiều đã ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Nếu các trường mầm non
ở Thành phố Thái Nguyên nhận thức đúng đắn về quan điểm trên cũng như đánh
giá được ưu điểm nhược điểm của mình khi tham gia thực hiện hoạt động, từ đó
xây dựng được các biện pháp phù hợp với điều kiện của từng trường để nâng cao
chất lượng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sẽ là điều kiện tiên quyết
giúp cho học sinh phát triển toàn diện.
Đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở các trường
mầm non Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên” là đề tài mà tôi đã đi sâu
vào tìm hiểu thực tế việc tổ chức hoạt động của giáo viên cũng như hoạt động
quản lý của cán bộ quản lý các nhà trường. Qua nghiên cứu để đánh giá khách
quan kết quả đã đạt được và ghi nhận những hạn chế còn tồn tại của các nhà
trường, để từ đó có thể lựa chọn những biện pháp cấp thiết và quan trọng nhất
với mục đích nâng cao nhận thức cho giáo viên cũng như các điều kiện cần thiết
hỗ trợ giáo dục toàn diện cho trẻ đáp ứng nhu cầu không ngừng đổi mới của cấp
học, sự tin yêu của nhân dân.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý hoạt động giáo dục
1.2.1.1.Quản lý
Quản lý là sự điều khiển, phối hợp, tác động của chủ thể quản lý tới đối
tượng quản lý trong quá trình hoạt động (lao động, học tập, nghiên cứu, ứng
dụng...) của một tổ chức, một đơn vị với các điều kiện nhất định (không gian,
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý
đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở và của toàn bộ
hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu giáo dục đã định.
13