Số 33 (58) - Tháng 10/2017

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC SÀI GÒN

Bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật đờn ca tài tử
Nam Bộ ở nước ta hiện nay - Thực trạng và giải pháp
Safeguarding and promoting the art of amateurs’ singing in South Vietnam
nowadays – Patterns and solutions
ThS. Lê Thị Thanh Yến,
Trường Đại học Đồng Tháp
Le Thi Thanh Yen, M.A.,
Dong Thap University
Tóm tắt
Trong su t h ng ường ị h s d ng nư
gi nư
thế h người Vi t
h ng ng ng
d ng ồi p hun
n n m t n n n h a gi u n s d n t
th ng nh t trong a dạng Th nh
u s ng tạo gi g n trao tru n a ha ng
ại m t ho t ng di s n n h a t th
phi t
th ồ s phong ph Trong ho t ng di s n u
u
ngh thu t Đờn a t i t
a người d n am
. Bài viết n u n th trạng
u t m t s gi i ph p ho i
o tồn
ph t hu nh ng gi trị

ết hợp tinh tế - hòa u n gi a tiếng ờn
ời a
i u diễn
a ph n nh tinh hoa
n h a ng n n m n hiến a d n t ta
a mang nh ng nét
trưng a người
d n ùng t phương am - ần ù nh
dị h n th t ph ng ho ng nghĩa hi p
an trường nhưng r t ỗi nh n n ĐCTT
g n ết ng ồng th ng ua th h nh

n
t
h

a
s
130


LÊ THỊ THANH YẾN

s ng tạo ngh thu t tr n ơ sở dòng nhạ
ễ nh nhạ ung nh tri u gu ễn
nh ng giai i u ngọt ng o s u ng a d n
a mi n Trung d n a mi n am Chính vì
thế ĐCTT a
tính nh d n
a mang

Nam. Đến na ĐCTT ượ th h nh ở
mọi
mọi nơi: trong ễ h i ư i sinh
nh t họp m t Đ i
i người phương
am ĐCTT m t oại h nh sinh hoạt n
h a tinh thần h ng th thiếu
di s n
n h a phi t th u gi
a ng ồng
ùng i
ĐCTT ang g p phần phụ ụ
du ị h ở ịa phương du tr s a dạng
n h a a u gia
u tế
Tu nhi n hi
h i ng m t ph t
tri n
éo theo nh ng ổi tha
a
ĐCTT trong
nổi t
oại h nh ngh
thu t n
ang ượ hai th
ưa
o
tour du ị h ở nhi u tỉnh th nh
phía am phụ ụ du h h n i ịa ũng
như u tế t

ao a; t nh u
i ứa thiết tha; t nh phụ t mẫu t thi ng
i ng ao ; t nh ạn tri ỷ g n
eo
sơn; t nh anh em m u mũ ru t r … Gi a
at
h nhạ gi a người a
người
ờn như hòa u n o nhau
rồi họ
ùng ồng nh tr i nổi gi a h ng gian
ầ h t thơ h t nhạ
h t ời ĐCTT
h p nh ho họ a họ th ng hoa
ũng hính họ s ng tạo n n
m t ườn
hoa ngh thu t tinh hiết tr n ùng t phù
sa m u mỡ L i hơi t i t h ng én họn
người hơi người nh d n ha gi i trí
thứ ; người gi u sang ha ẻ nghèo n n
T t
u
th hòa i u tri m
th
m ẹp m m i th m ho ườn hoa ngh
thu t
C th n i i hơi ầ thi ị a
ĐCTT g p phần g i r a ụi t trong u
s ng ời thường
m tinh hiết hơn u


BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGH THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ NAM B Ở NƯỚC TA HI N NAY…

giao ưu
o tạo
hịu s u n
h
nư
a ng nh VHTTDL go i ra òn
dạng ĐCTT am
trong gia nh m t
ph n trong i th ng tin n ngh
p
hu n thị
phường thị tr n.
Theo
iến a nhi u nh nghi n ứu
hi n na tính ngu n n
n g
a
ĐCTT mang m gi trị n h a
trưng
a người d n am
ang ị em nhẹ
nhi u tha
ổi Th m
o
i
tru n ngh ờn a t i t hưa
hiến

du tr sinh hoạt Trong hi nguồn hỗ trợ
ầu tư t ng n s h nh nư
hưa p ứng
ịp thời ng t
n ng
h i h a òn
hạn hế…
Trư
hi ĐCTT ượ inh danh tầm
nh n oại oại h nh ngh thu t n
ượ
tỉnh th nh ùng T
am
ưa o
nh ng tour i m du ị h i nhi u h nh
thứ : ờn a tr n s ng (ghe t u du ị h)
trong ườn
tr i nh h ng H nh thứ
n nhi u n m ua ph t tri n mạnh ở
tỉnh Long An Ti n Giang ến Tre Vĩnh
Long Cần Thơ ạ Li u Tu nhi n
hoạt ng ĐCTT phụ ụ du h h trong
tour i m du ị h n
hưa
s ồng

nh t n n
i nh m ĐCTT ẫn òn
ng t ng trong hoạt ng
nh ng t

ếu tiếng ờn hưa huẩn
nhịp òn
sai h nh n h rung òn ụng
hỉ
ờn ượ
i a i nhỏ hưa t ng ụng
t i
i tổ
tr nh
nhạ
ng trong
d n nhạ h ng ồng u
Trong hi
nhạ sĩ gu ễn Thanh
h n hia sẻ
ịa i m du ị h tại Th i
Sơn (Ti n Giang)
h ng d n nhạ
n o
tứ tu t ( m ò tranh ầu) Đờn
ghi-ta phím õm th an n o ũng
nhưng ờn m th r t hiếm Theo các
hu n gia i
ờn ếu a dở a ngh sĩ
ĐCTT ở
i m tour du ị h sẽ g ra
m t t hại to n Trư hết n ph n nh
h ng ng gi trị h t ượng a ngh
thu t ĐCTT Ch ng ta ờn a ua oa
hiếu

ph i t m ra nh ng gi i ph p h nh ng phù
hợp nhằm o tồn
ph t hu di s n n
m t
h hi u u
ng hư ng ứng
ng i danh hi u Di s n n h a phi t
th ại di n a nh n oại như U ESCO
ng nh n
3. Đề xuất các giải pháp cho việc bảo
tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật
Đờn ca tài tử Nam Bộ ở nước ta
Tha m t Tổ hứ Gi o dụ Khoa họ
V n h a
a Li n Hi p Qu
(UNESCO), bà Katherine Muller Marin,
Trưởng ại di n V n phòng U ESCO H
i
trao ằng inh danh gh thu t
Đờn a t i t
am
trở th nh di s n n
h a phi t th thứ
a Vi t am ượ
U ESCO ng nh n Di s n V n h a ại
di n a nh n oại
ượ
o ở p
u tế th hi n s tr n trọng
ngưỡng

s n nh a
V i nghĩa tầm uan trọng a ờn
a t i t trong ời s ng
h i a người
am
n i hung
o tồn
ph t hu
oại h nh ngh thu t n
h ng ta ần ph i

làm gì?
Trong hương tr nh h nh ng u
gia o ngh thu t ờn a t i t
am
(2014 – 2020)
V n h a Th thao
Du ị h
p ến n
n
Th
tư ng gu ễn T n Dũng n i: “Đ t nư
ta nh n d n ta ang s ng trong thời ại
to n ầu h a h i nh p u tế ng
ng
s u r ng Ch ng ta ng ph i gi g n un
p
ph t hu nh ng gi trị tru n th ng
t t ẹp m ng ha ta
ằng

Vi t am rạng danh mu n thuở Đ tinh
hoa n h a Vi t am hòa u n
tỏa
s ng ùng tinh hoa n h a nh n oại” ụ
th h ng ta ần:
1 Đẩ mạnh
hoạt
ng tu n
tru n gi o dụ nhằm n ng ao nh n thứ
a to n
h i
i t thế h trẻ i
i i
o
ph t hu gi trị di s n
n h a n i hung ngh thu t ờn a t i t
am
n i ri ng
2 Tạo i u i n thu n ợi ho i th
h nh s ng tạo tru n dạ ngh thu t ờn
at it
am
trong
gia nh
nh
trường u ạ
ng ồng nhằm n ng
ao ời s ng n h a tinh thần a ng
ồng nh n d n ịa phương.
3 T ng ường nghi n ứu ứng dụng

h nh thứ
m i trường sinh hoạt m i phù
hợp i mụ ti u o
ph t hu gi trị
ngh thu t ờn a t i t
am
trong u
s ng ương ại
5 Ph i hợp
i
ơ uan tru n
th ng
h i ngh nghi p tổ hứ thường
u n
ịnh ỳ
hương tr nh gi i
thi u u ng
ngh thu t ờn a t i t
am
dư i nhi u h nh thứ nhằm gi o
dụ thẩm mỹ
m thụ ngh thu t ờn a
t it
am
t i ng h ng
i t
thế h trẻ
6 C hính s h i ng
hen thưởng
phong t ng danh hi u inh d nh nư

nh ng i
i n i ương nhưng i ĐCTT phụ
ụ h h du ị h n n gia gi m u ịnh

n
ph i gi i thi u tiết mụ n o nhạ
t i t
i n o
tiết mụ phụ
h ng
m “ iến dạng” i h t ri ng n
a
dòng nhạ d n t
Vi t trong òng du
h h n phương.
Ngoài ra
oại h nh ngh thu t ờn
a t i t i n tụ ph t tri n mỗi ịa phương
ần
nh ng i
m ụ th
ần thiết
h như: i
d ng Đ n o tồn
ph t hu ngh thu t ờn a t i t ;
h i
h a mạnh mẽ ở ĩnh
n như hu ến
hí h
ngh nh n ngh sỹ mở

ũng như s uan t m ến nh ng
người
ng hiến to n ti u i u ho s
nghi p o tồn
ph t hu gi trị n h a
phi t th
a
nư
a ịa phương
trong
oại h nh Đờn a t i t .
4. Kết luận và kiến nghị
V i nh ng gi trị
s
t n
ĐCTT am
- di s n n h a phi t th
a nh n oại ang trở th nh “m n n”
o
h ng th thiếu i i người d n
am
n i ri ng
nư Vi t am n i
hung Vi
o tồn
ph t hu nh ng gi
trị nổi t a Đờn a t i t h ng hỉ ần
s
g ng nỗ
t phía hính u n

hoa m ng ha
ại”
Tu nhi n
nh ng gi i ph p o tồn
ph t hu gi trị a ĐCTT am
ượ
th thi mang ại ợi í h thiết th
ho
ph t tri n inh tế - h i th nh t thiết h
nư
ần
hính s h hương tr nh
hu ến hí h hỗ trợ
o
m m i
trường i u i n ần thiết
o tồn gi
trị í h th
to n ẹn i i di s n ờn
a t i t ; tạo i u i n thu n ợi ho du ị h
ph t tri n hư ng ho nh n d n thụ hưởng
nh ng gi trị tinh hoa n h a d n t
trong
ờn a t i t ; ẩ mạnh hơn
n a ng t
tiến u ng
ho di s n;
h nư
ần gi i u ết t t m i uan h
gi a o tồn

4. Qu n
Đờn ca tài t Nam B , thông báo khoa học s
5-7, Vi n ghi n ư V n ho ngh thu t,
2002.
5. Hà V n Siêu (2014), Bảo tồn và phát huy giá
trị di sản văn hóa phi vật thể Đờn ca tài tử
Nam Bộ, tham u n ph t tri n du ị h tại H i
th o hoa họ ở T P ạ Li u ng 23/4/2014.
(http://www.itdr.org.vn/vi/nghiencuutraodoi/779-giai-phap-dua-don-ca-tai-tu-denvoi-du-khach-va-phat-trien-san-pham-du-lichdac-thu-dua-vao-don-ca-tai-tu.html)
6. Sở V n h a th thao
Du ị h (2010) Bảo
tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật
thể nghệ thuật đờn ca tài tử Kỷ ếu tọa m
hoa họ – th tiễn TP HCM th ng 12/2010
7. Huỳnh Qu Th ng (2011) “V n
o tồn
ph t hu gi trị ngh thu t a nhạ t i t
s n h u i ương” Tạp hí Khoa học xã hội
s 2 (150) – 2011.
8. T Đờn ca tài t ến ngh thu t c i ương
Tạp hí V n ho ngh thu t s 11, 2000.
9. L m Tường Vân (2003), Đờn ca tài tử Nam
bộ
Mũi C Mau
10. V vi c b o tồn
ph t hu Đờn ca tài t
Nam b , Tạp hí V n ho ngh thu t s 11,
2003.

1.