Hình ảnh trái tim trong thơ Lâm Thị Mỹ Dạ
Thơ Mỹ Dạ rất giàu hình ảnh, thế giới hình ảnh trong thơ Mỹ Dạ vừa đậm
sắc màu hiện thực, ngồn ngộn hơi thở cuộc sống vừa mang tính biểu tợng cao.
Điều đó đã thể hiện tài năng và sự khéo léo của nhà thơ, nhằm làm cho những bài
thơ của mình không chỉ dừng lại ở những lời thuyết lí khô khan, trừu tợng. Thế
giời hình ảnh bao giờ cũng gợi ra trong trí tởng tợng của ngời đọc nhiều liên tởng
bất ngờ và thú vị, làm cho lời thơ thêm mợt mà, trong sáng.
Nhìn lại những bài thơ của Mỹ Dạ, chúng tôi thấy, một số hình ảnh đời th-
ờng xuất hiện nhiều trong thơ nh một nỗi ám ảnh, trở thành biểu tợng nghệ thuật
nh: giấc mơ, trái tim, biển cảNhng có lẽ không ở đâu hình ảnh trái tim đợc
nhắc nhiều nh trong thơ chị. Nữ thi sĩ này có tới 44 bài thơ với 82 lần nhắc đến
hình ảnh trái tim ( Trái tim sinh nở, Trái tim buốt nhức, Nói với trái tim,
Khoảng thời gian xanh biếc, Tặng nỗi buồn riêng). Đó vừa là trái tim của một
cái tôi tữ tình Hạnh phúc thì mỏng đớn đau thì dày, vừa là trái tim của nhiều
đối tợng trữ tình khác nhau: trái tim của một ngời mẹ, trái tim của một ngời bạn,
trái tim của một ngời đồng chí, trái tim của những ngời lính Mỹ và cả trái tim của
những ngời mẹ Mỹ có con hi sinh trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam, đó còn là
trái tim của mùa xuân, trái tim của đất nớc
Trong nếp nghĩ quen thuộc của mọi ngời, hình ảnh trái tim luôn là tiếng
nói thổn thức của tình yêu với mọi sắc thái của nó. Biểu tợng trái tim dành cho
tình yêu đã có từ thời tiền sử và đợc nhìn thấy trong các bức hoạ hang động thời
kỳ đồ đá ở Tây Ban Nha, hay trong các quân bài ở châu Âu vào thế kỷ XV. Hình
ảnh trái tim cũng đã từng xuất hiện nhiều trong thơ ca Việt Nam hiện đại. Nữ thi
sĩ Xuân Quỳnh khi bộc lộ tình yêu thiết tha và mãnh liệt với ngời mình yêu cũng
đã từng đa hình ảnh trái tim mình ra để thề nguyền:
Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt, đời thờng ai chẳng có
Cũng ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhng biết yêu anh cả khi chết đi rồi
(Tự hát)
Hay:

Trái tim có mấy phần buồn?
Mấy phần vui sớng?nhớ thơng mấy phần?
Phần yêu em gửi cho anh
Còn phần hi vọng em dành cho con
(Trái tim sinh nở)
Câu thơ của Mỹ Dạ gợi nhắc ngời đọc nhớ đến những lời thơ cũng viết về
hình ảnh trái tim mình của nhà thơ Tố Hữu:
Quả tim anh chia ba phần tơi đỏ
Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều
Phần cho thơ và phần để em yêu
Vẫn là hình ảnh trái tim đấy thôi nhng trái tim của mỗi thi nhân lại mang
những sắc thái tình cảm khác nhau. Tố Hữu có cái phần quyết liệt, dứt khoát,
thẳng thắn của đàn ông, nhng trong trái tim của một ngời làm cách mạng cũng
không chỉ có lí tởng. Trái tim ấy còn ngân lên những nhịp đập cho tình yêu và
cho cả thơ ca. Còn Mỹ Dạ có cái phần dịu dàng, nữ tính, có chiều sâu và đầy suy
t, trăn trở nhng lại rất chân thành, tha thiết.
Điều đáng trân trọng là qua bao nhiêu cô đơn và đớn đau , ngời thơ ấy vẫn
giữ lại cho mình một trái tim dịu dàng, trong suốt và vô cùng nhân hậu. Chị đã
ôm hết yêu thơng vào lòng mình mà vẫn thấy cha đủ, cha đầy:
Trái tim tôi nặng đầy
Yêu thơng còn cha hết
(Ngớc nhìn trời cao)
2
Chính vì thế, cái tôi trong thơ Mỹ Dạ cha bao giờ lên tiếng ruồng rẫy, chối
bỏ chính tâm hồn mình với mong muốn kiếm tìm một lối thoát bình yên. Cái tôi
ấy, ngợc lại, tỏ ra rất trân trọng, yêu thơng và chấp nhận:
Nhng nếu đợc sống một nghìn cuộc đời
Với một trái tim nh thế
Buốt nhức vì giận hờn
vì yêu

cho thơ Mỹ Dạ trở nên hấp dẫn hơn, sâu sắc hơn và nhân ái hơn. Để có đợc
những hình ảnh về trái tim ấy trong thơ, chị đã phải đánh đổi cả một trái tim
nhân hậu ở ngoài đời. Trong cuộc sống ngày càng xô bồ, bon chen và lắm mu
sinh, thì những vần thơ viết về trái tim của Mỹ Dạ nh một lời đánh thức con ngời
cần trở về với những giá trị đích thực của tâm hồn để lắng nghe tiếng lòng mình
và tiếng đời đi trong từng tế bào sinh nở. Sự nhạy cảm của con ngời là điều
3
không thể thiếu trong bất cứ hoàn cảnh sống nào. Có nh vậy thì ngời với ngời
mới ngày càng xích lại gần nhau hơn.
Tân Kỳ, ngày 25-10-2008
Ngời viết: Phạm Thị Thuý Vinh
Giáo viên Trờng THPT Tân Kỳ I
Huyện Tân Kỳ, Tỉnh Nghệ An
ĐT: 038. 8760419
DĐ: 0987114828
Email:
4