LỚP 9
QUYỀN ĐƯỢC THAM GIA CỦA TRẺ EM

I. MỤC ĐÍCH
1. Kiến thức:
- Hiểu Quyền được tham gia của trẻ em và các điều khỏan trong Công ước có liên quan đến Quyền này
- Trách nhiệm của người lớn và trẻ em trong việc thực hiện Quyền tham gia của trẻ em
2. Kỹ năng:
- Kỹ năng giao tiếp: Nâng cao sự tự tin của trẻ trong quá trình tương tác với người khác, bày tỏ suy nghĩ, sáng kiến, nhu
cầu đồng thời nêu bật những thắc mắc, câu hỏi của các em
- Kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ: giúp các em chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác để đáp ứng các Quyền của trẻ em
(sống còn, bảo vệ, phát triển )
3. Thái độ: Thúc đẩy sự tham gia chủ động và tích cực hơn của trẻ

II. TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN :
- Công ước về Quyền trẻ em
- Bảng photocopy các điều 12, 13, 15, 17, 18 …..
- Giấy Ao, bút dạ, băng dính…..
- Phiếu giao việc (Câu hỏi dùng cho họat động nhóm)
- Thang mức độ tham gia của trẻ em
- Bộ tranh về sự tham gia của các em

III. CÁC HOẠT ĐỘNG :
Hoạt động 1: Các em làm gì?
Mục tiêu: Học sinh hiểu được thế nào là sự tham gia và Quyền được tham gia của trẻ em
Cách tiến hành:
Bước 1: Chia lớp thành các nhóm nhỏ:
Mỗi nhóm trẻ nhận một số tranh (trộn lẫn từ hai bộ tranh về sự tham gia của trẻ - trẻ em với trẻ em và trẻ em với người
lớn). Học sinh xem tranh và thảo luận các câu hỏi sau dây:
- Các trẻ em trong tranh đang làm gì?
- Em có suy nghĩ gì về các em trong tranh? Liên hệ thực tế cuộc sống hàng ngày của các em.

Bước 4: Một số nhóm thực hành trước lớp
Bước 5: Giáo viên nhận xét đánh giá hoạt động này của HS. Chú ý nhấn mạnh mức độ tham gia của trẻ và vai trò của người
lớn trong các tình hướng và sau đó kết luận:
Trong cuộc sống, con người luôn phải đối đầu với những tình huống phức tạp. Thực hiện Quyền được tham gia, giúp trẻ em
có điền kiện đưa ra quyết định để giải quyết tình huống một cách có hiệu quả. Dười sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn,
trẻ em biết phân tích mặt lợi, mặt hại, giá trị của từng cách giải quyết chính là để thực hiện Quyền được tham gia của trẻ
em.

Hoạt động 3: Các mức độ của sự tham gia
Mục tiêu: Giúp học sinh xác định được mức độ của sự tham gia của trẻ trong những vấn đề liên quan đến trẻ em.
Cách tiến hành
Bước 1: Học sinh nhận bảng thang bậc của sự tham gia và đọc lời giải thích.
Bước 2: Cả lớp lắng nghe giáo viên tóm tắt các thang bậc của sự tham gia.
Bước 3: Hoạt động nhóm
- Mỗi nhóm được nhận một số tình huống ghi trên băng giấy (phụ lục 1). Đọc từng tình huống và thảo luận xem mức độ
tham gia của trẻ trong tình huống đó ứng với thang bậc nào trong bảng thang bậc.
- Sau đó từng nhóm dán băng giấy vào thang bậc trên bảng.
- Trao đổi cả lớp và đưa ra nhận xét.
Bước 4: Giáo viên kết luận:
Sự tham gia gốm 2 bậc:
Không tham gia và tham gia có mức độ.
- Không tham gia là trước một vấn đề nào đó liên quan đến trẻ em, người lớn hoàn toàn quyết định. Sự tham gia của trẻ
em chỉ là hình thức chiếu lệ.
- Các mức độ tham gia của trẻ em tuỳ thuộc vào vai trò của trẻ vá vai trò của người lớn trong từng công việc cụ thể:
+ Mức độ thấp lá trẻ em được giao nhiệm vụ, được thông báo được hỏi ý
kiến.
+ mức độ cao là trẻ em được tổ chức, điều khiển, người lớn giữ vai trò người
hướng dẫn giúp đỡ khi trẻ em yêu cầu.
Giáo viên yêu cầu học sinh xem lại các tranh vẽ về sự tham gia của nhóm trẻ
và xác định mức độ tham gia. Các em cũng có thể suy nghĩ về mức độ tham

Bước 4: Kết luận
Công ước Quyền trẻ em có những điều quy định cụ thể về Quyến tham gia của trẻ em. Thực hiện những Quyền đó có liên
quan đến các Quyền khác như Quyền được sống còn, Quyền được bảo vệ, Quyền được phát triển ... của trẻ em.

THÔNG TIN CƠ BẢN DÀNH CHO GIÁO VIÊN
1. Ví sao trẻ em có quyền được tham gia
Trong mối quam hệ giữa trẻ em và người lớn ở gia đình và ngoài xã hội, vẫn còn phổ biến quan niệm cho rằng trẻ em (cả
trai và gái) cũng đều là "trẻ con", mà đã là trẻ con thì người lớn phải quan tâm chăm sóc bảo vệ. Việc trẻ em tham gia vào
công việc chung kể cả những việc có liên quan đến chính các em còn xa lạ với nhiều người. Vì vậy dẫn đến việc người lớn coi
thương, xem nhẹ, bỏ qua ý kiến của trẻ em, áp đặt, bắt buộc trẻ em tuân theo suy nghĩ và cách giải quyết của mình. Trẻ
em thụ động trước những quyết định của người lớn. Cách đối xử với trẻ em như vậy làm trẻ thiếu tự tin, không dám bộc lộ ý
kiến, hạn chế sự phát triển về mặt tâm ký, xã hội của các em.
Trẻ em có quyền được tham gia xuất phát từ quan niệm cho rằng trẻ em cũng là con người, cũng là thành viên trong các gia
đình và trong xã hội. Mỗi em là một cá thể phát triển có nhận thức riêng về những điều mà các em tiếp nhận từ thế giới
xung quanh. Quá trình thu nhận thông tin của mỗi em nếu được chia sẻ, bộc lộ sẽ giúp cho trẻ phát triển. Quyền được tham
gia chính là yêu cầu của sự phát triển. Là một chủ thể tích cực, có quyền với những tình cảm và suy nghĩ riêng, trẻ em có
quyền bày tỏ ý kiến về những vấn đề có liên quan tới các em. Và người lớn cần quan tâm, lắng nghe ý kiến của trẻ em trước
khi quyết định những vấn đề có liên quan đến trẻ em.
"Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai". Hôm nay, trẻ em được tham gia, được hoạt động tích cực thì, ngày mai sẽ là những
con người năng động, thích ứng được với những đòi hỏi của cuộc sống.
Thực hiện quyền được tham gia giúp cho trẻ em hiểu biết hơn, nâng cao hơn nhận thức, tích luỹ được kinh nghiệm, giúp
người lớn đưa ra những quyết định đúng đắn nhất để giải quyết những vấn đề xảy ra trong cuộc sống có liên quan tới trẻ
em.
Quyền được tham gia là nguyên tắc cơ bản của Công ước về quyền trẻ em. liên quan đến quyền được sống còn, quyền được
bảo vệ và quyền được phát triển. Thực hiện quyền được tham gia của trẻ em giúp cho mối quan hệ giữa người lớn và trẻ em
trong gia đình và xã hội được bình đẳng, dân chủ, lành mạnh. Sự tiến bộ và văn minh của một xã hội được biểu hiện chính
từ việc thực hiện quyền được tham gia của trẻ em, tạo điều kiện để trẻ em có vai trò chủ động, có tiếng nói và được lắng
nghe.

2. Nội dung quyền được tham gia của trẻ em


c/ Quyền tự do hiệp hội:
Điều 15 trong Công ước đã nêu: "Trẻ em có quyền gặp gỡ mọi người, hoà nhập và thiết lập mối quan hệ với mọi người trừ
khi điều này xâm phạm đến các quyền của người khác".
Điều này cho thấy:
- Trẻ em có quyền được giao tiếp. Giao tiếp là nhu cấu của con người. Thông qua giao tiếp, trẻ em được tự bộc lộ mình và
tự khẳng định mình. Quá trình trao đồi giao tiếp giúp trẻ em tích luỹ được kinh nghiệm. Đây là quyền bất khả xâm phạm
của mọi người, trong đó bao gồm trẻ em.
- Giao tiếp giúp trẻ em nâng cao năng lực tự nhận thức, tìm ra cái đúng, có giá trị đối với bản thân và đối với mọi người,
thấy được cái sai để tránh.
- Trong việc thực hiện quyền được giao tiếp với mọi người của trẻ em, người lớn cần giúp trẻ em biết tự bảo vệ để tránh bị
lạm dụng hoặc bị lôi cuốn vào những tình huống xấu.

d/ Quyền được tiếp cận các thông tin thích hợp:
Điều 17 trong Công ước đã nêu:
"Nhà nước phải đảm bảo để trẻ em có thể tiếp cận thông tin và các tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau và khuyến khích các
phương tiện thông tin đại chúng phổ biến, các thông tin có lợi đối với trẻ em vế các mặt xã hội, văn hoá, đồng thời tiến
hành các bước để bảo vệ trẻ em không bị tác động bởi các tài liệu độc hại"
điều này cho thấy:
- Trẻ em có quyền tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng để thu nhận thông tin. Trách nhiệm của người lớn và
toàn bộ xã hội là phải đưa đến cho trẻ em những thông tin lành mạnh, để tạo điều kiện cho trẻ em phát triển, nâng cao
trình độ hiểu biết. Giúp trẻ phân tích được những thông tin độc hại cũng là trách nhiệm của người lớn, xã hội.
- Người lớn trong gia đình, thầy cô giáo, các anh chị phụ trách có vai trò quan trọng trong việc chọn lọc, cung cấp nguồn
thông tin lành mạnh cho trẻ em.
- Cần bảo đảm trẻ em được cung cấp thông tin và được khuyến khích để trao đổi cởi mở về các nguy cơ ảnh hưởng đền cuộc
sống an toàn khoẻ mạnh của các em để các em biết phòng tránh và có cách ứng xử phù hợp (vấn đề ma tuý, tình trạng
xâm hại, nguy cơ nhiễm HIV, bị buôn bán ...), thông tin về giới tính, tình dục và các vấn đề sức khoẻ sinh sản tuổi vị thành
niên.

3. Tạo điều kiện để trẻ tham gia: Để tăng cường sự tham gia của trẻ, cần tạo ra:


Tình huống 5: Sau một năm làm dự án thí điểm thành công, huyện T chuẩn bị nhận tiếp dự án sang 2 xã mới. Trước khi
thực hiện Bna quản lý dự án đã tổ chức hội thảo lập kế hoạch và quản lý với tất cả các bên liên quan, trong đó có đại biểu
trẻ trong và ngoài nhà trường. Đây là dự án giúp trẻ em và cộng đồng phòng tránh HIV/AIDS. Trong hội thảo này, các em
đã được tìm hiểu về nội dung, tiến trình dự án. Kế hoạch Dự án cũng được xây dựng phù hợp với thời gian của các em.

Tình huống 6: Sinh nhật của Linh sắp tới. Linh xin phép bố mẹ cho được tổ chức một sinh nhật thật lớn để đánh dấu tuổi
trăng tròn của mình. Bố mẹ rất vui và đồng ý. Bố mẹ khuyến khích Linh tự suy nghĩ xem em muốn làm gì và làm như thế
nào? Bố mẹ đã chỉ dẫn cho em một số điều lưu ý về cách tổ chức và trang trí. Bố mẹ nói rằng họ sẽ luôn có mặt để chỉ dẫn
em khi cần thiết.

PHỤ LỤC 2
Mức độ tham gia

PHỤ LỤC 3
THANG BẬC CỦA SỰ THAM GIA

1. Người lớn điều khiển:
Trẻ em làm hoặc nói những gì người lớn gợi ý cho các em nhưng các em thật sự chẳng hiểu đó là những cái gì. Trẻ chỉ được
hỏi lấy lệ.
2. Hình thức trang trí:
Trẻ em tham gia vào một sự kiện như trang trí do người lớn sắp đặt.
3. Hình thức tượng trưng:
Trẻ em được nói lên những gì các em suy nghĩ về một vấn đề nhưng có rất ít hoặc không có sự lựa chọn nào về cách tham
gia hay diễn đạt các quan điểm của mình.
4. Trẻ em được giao nhiệm vụ và được thông báo:
Người lớn quyết định về công việc và trẻ em xung phong thực hiện công việc đó. Trẻ em hiểu công việc phải làm và tự quyết
định về sự tham gia của mình.
5. Trẻ em đươc hỏi ý kiến và được thông báo:
Công việc do người lớn thiết kế và quàn lý nhưng trẻ em được hỏi ý kiến. Trẻ em hiểu hoàn toàn quy trình công việc phải