Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ...........................................................................................1
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ............................................................................3
I. Đặc điểm tình hình..................................................................................................3
1. Cơ sở lý luận..........................................................................................................3
1.1 Đặc điểm tâm sinh lý trẻ:.....................................................................................3
1.2 Kỹ năng của trẻ:...................................................................................................4
1.3. Vai trò của hoạt động với sự phát triển của trẻ..................................................5
2. Cơ sở thực tiễn.......................................................................................................5
2.1 Một số nét về trường, lớp:....................................................................................5
2.2.1. Thuận lợi:.........................................................................................................6
2.2.2 Khó khăn:..........................................................................................................6
II. Một số biện pháp thực hiện...................................................................................7
1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch hoạt động theo các tháng, tuần.........................7
2. Biện pháp2: Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện sáng tạo......................................8
3 Biện pháp 3: Làm đồ dùng sử dụng trong các câu truyện......................................9
4. Biện pháp 4: Dạy trẻ nhận thức ngôn ngữ nói và ngôn ngữ hình ảnh...............10
5. Biện pháp 5: Dạy trẻ sử dụng đồ dùng trực quan................................................11
6. Biện pháp 6: Hướng dẫn trẻ kể truyện sáng tạo..................................................13
7. Biện pháp 7: Kết hợp với phụ huynh:.................................................................25
8. Biện pháp 8: Tự bồi dưỡng chuyên môn..............................................................27
III. Kết quả đạt được................................................................................................28
PHẦN III: KẾT LUẬN CHUNG.............................................................................30
1. Kết luận................................................................................................................30
2. Bài học kinh nghiệm............................................................................................31
3. Khuyến nghị.........................................................................................................31

1


có thể soi vào đó mà uốn nắn, điềuchỉnh hành vi của mình.
Đúng như nhà văn Goocky từng nói : “ Văn học là nhân học” Với trẻ em, ngôn ngữ
là công cụ hữu hiệu để trẻ bày tỏ nguyện vọng của mình. Trẻ học ở mọi lúc mọi
nơi và trong mọi hoạt động thì
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 5- 6 tuổi nói riêng, trẻ rất nhạy cảm
với nghệ thuật ngôn từ. Âm điệu, hình tượng của các bài hát ru, đồng dao, ca dao,
2


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
dân ca sớm đi vào tâm hồn tuổi thơ. Những câu truyện cổ tích, thần thoại đặc biệt
hấp dẫn trẻ. Chính vì vậy cho trẻ tiếp xúc với văn học và đặc biệt là hoạt động dạy
trẻ kể truyện sáng tạo là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất, hiệu
quả nhất.
Bản thân tôi là một giáo viện dạy trẻ 5- 6 tuổi, tôi luôn trăn trở làm thế nào
để giúp các cháu phát triển tốt ngôn ngữ. Ngay từ đầu năm học 2016 – 2017, tôi đã
đi sâu nghiên cứu và tích lũy sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “ Một số biện pháp
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện sáng tạo” để
nghiên cứu và xin được chia sẻ cùng bạn bè đồng nghiệp. Tôi tin rằng thông qua
việc dạy trẻ kể truyện sáng tạo sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát âm rõ ràng
mạch lạc, vốn từ phong phú, biết trình bày ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay sự
kiện nào đó bằng chính ngôn ngữ của trẻ một cách nhanh nhất. Qua đó còn tạo cho
trẻ phát triển năng lực, tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp,
hướng tới cái đẹp.

3


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện

thơ và với vốn kinh nghiệm còn ít ỏi của mình, bé sẽ biến hóa những cái chỉ trong
4


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
tiềm thức những cái trẻ chưa biết đến mà chỉ nghe đến, chỉ tình cờ nhìn thấy thành
1 sản phẩm đầy sáng tạo và thú vị.

Trẻ tiếp nhận với văn học bắt đâu bằng sự cảm thụ văn bản ngôn từ, hình
tượng nghệ thuật, tư tưởng, cảm hứng, quan niệm nghệ thuật, tài nghệ tác giả. Qua
tiếp nhận văn học, nhờ được tri giác, liên tưởng mở rộng vốn hiểu biết, kinh
nghiệm về đời sống, tư tưởng và tình cảm cũng như năng lực cảm thụ, tư duy. Bằng
các hình tượng văn học mở ra cho trẻ cuộc sống với xã hội và thiên nhiên, các mối
quan hệ qua lại của con người. Những hình tượng đó giúp trẻ nhận thức được tính
rõ ràng, chính xác của từ ngữ trong tác phẩm văn học.
Trẻ mẫu giáo chưa thể đọc mặt chữ bằng một văn bản nghệ thuật, nên trẻ
tiếp nhận các thể loại văn học nghệ thuật thông qua khâu trung gian là cô giáo. Với
nhiệm vụ khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với từ ngữ nghệ thuật thông qua cách đọc kể
diễn cảm, cao hơn nữa là biết dùng ngôn ngữ của mình để kể chuyện sáng tạo. Đây
là một nhiệm vụ rất phức tạp, yêu cầu khi kể chuyện sáng tạo trẻ phải tự nghĩ ra
một nội dung câu chuyện, tạo ra cấu trúc logic được thể hiện trong hình nói tương
ứng, lời nói kết hợp với sử dụng đồ dùng trực quan. Khi kể truyện, khả năng sáng
tạo của trẻ thể hiện qua việc kết hợp nhiều chi tiết từ, những câu chuyện khác nhau
đã nghe để kể thành câu chuyện của trẻ. Để kể lại câu chuyện đã nghe, trẻ không kể
theo nguyên tắc mà tự mình sáng tạo thành một câu chuyện riêng. Trẻ đã tự sáng
tạo ra một câu truyện dù rằng vẫn còn nhiều khiếm khuyết, nhưng đó là tiền đề cho
sự sáng tạo sau này của trẻ. Do đó khuyến khích trẻ tập kể truyện cũng là kích thích
sáng tạo cho trẻ.
1.3. Vai trò của hoạt động với sự phát triển của trẻ.

thoáng mát. Cũng như cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị dạy học áp dụng
công nghệ thông tin như: Máy chiếu, máy tính, ti vi, đầu đĩa... tương đối đầy đủ.
Trường có khu vườn cổ tích, khu vui chơi, khu giáo dục thể chất. Có phòng
vi tính, phòng nghệ thuật riêng, rất thuận lợi cho các hoạt động của trẻ
Đồng thời được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường đã trang bị mua
mua sắm đồ dùng, đồ chơi dạy học đa dạng phong phú. Cùng với đó là sự quan tâm
tạo điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên để giáo viên đi
học trên chuẩn về chuyên môn, nâng cao về trình độ tin học, trình độ đàn nhạc, kỹ
năng tạo hình thông qua các lớp học chuyên đề... Nhờ đó, chất lượng giảng dạy của
đội ngũ giáo viên ngày một nâng cao, được phụ huynh tin tưởng, từ đó số trẻ ra lớp
ngày một đông.
2.2.1. Thuận lợi:
Năm học 2016- 2017 tôi được nhà tường phân công chủ nhiệm lớp 5 - 6
tuổi. Lớp mẫu giáo lớn A1 của tôi có 43 cháu, trong đó có 30 trẻ nam, 13 trẻ nữ, độ
tuổi đồng đều. 100% trẻ ngoan, đạt yêu cầu về thể chất, ngôn ngữ, tình cảm xã hội,

6


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
biết cảm thụ cái hay cái đẹp. Đây là một thuận lợi lớn để tôi có thể rèn luyện phát
triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua dạy trẻ kể truyện sáng tạo
Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn, được phân dạy lớp lớn và có những
hiểu biết cũng như kinh nghiệm khá tốt về tâm sinh lí của trẻ 5- 6 tuổi. Đặc biệt với
tấm lòng yêu nghề mến trẻ, có khả năng đọc kể diễn cảm cho trẻ nghe và biết định
hướng cho trẻ kể chuyện sáng tạo có hiệu quả và có khả năng làm các loại đồ dùng
đồ chơi tự tạo để phục vụ cho môn học rất phong phú đa dạng mang tính thẩm mỹ
cao, thu hút và gây hứng thú được trẻ.
Giáo viên cùng lớp nhiệt tình, phối kết hợp nhịp nhàng trong các hoạt động

trẻ nói tiếng địa phương và nói ngọng l – n
Kỹ năng kể truyện sáng tạo của trẻ còn hạn chế

II. Một số biện pháp thực hiện
Với kết quả khảo sát trên, tôi thấy kỹ năng kể truyện sáng tạo, phát âm rõ
ràng mạch lạc của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ khả năng còn yếu và chưa mạnh
dạn, chưa hứng thú. Từ đó tôi đã tìm tòi và đưa vào ứng dụng một số biện pháp sau
đây:
1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch hoạt động theo các tháng, tuần
Việc xây dựng kế hoạch hoạt động theo các tháng, tuần là một việc không thể
thiếu của người giáo viên. Có xây dựng tốt kế hoạch hoạt động theo các tháng, tuần
mới giúp cho giáo viên thực hiện tốt việc tổ chức hoạt động, có kế hoạch, có biện
pháp tác động đến trẻ bằng các đề tài cụ thể đảm bảo yêu cầu phát triển toàn diện
cho trẻ.
Xây dựng kế hoạch hoạt động theo chủ đề phải phù hợp theo yêu cầu độ tuổi
và theo nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, biện pháp này giúp cho giáo
viên phát hiện ra những gì đã làm được và chưa làm được để có kế hoạch bổ sung
vào kế hoạch hoạt động sau
Khảo sát thực trạng của lớp mẫu giáo lớn A1 đầu năm
Từ những thực tiễn trên tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng đầu năm được
kết quả sau:

Nội dung

Số trẻ trên tổng
số

Tỷ lệ % trẻ đạt

Phát âm rõ ràng mạch lạc

Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong chương trình đổi mới.
Môi trường là chiếc nôi để nuôi dưỡng những ý tưởng sáng tạo cho trẻ. Chính vì
vậy, nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển
ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đạt được rất cao. Vì thế ngay từ
đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hình ảnh nhân vật, tạo
bối cảnh của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài
lớp học được thể hiện trên các mảng tường. Tôi cố gắng lựa chọn những nội dung
câu chuyện phù hợp với trẻ, tìm và thể hiện các nhân vật như thế nào cho hấp dẫn.
Màu sắc và hình thức thể hiện các nhân vật vừa dễ làm bằng các chất liệu dễ kiếm,
vừa tận dụng được nhiều nguyên vật liệu phế thải

Ảnh trang trí góc nghệ thuật

9


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
3 Biện pháp 3: Làm đồ dùng sử dụng trong các câu truyện
Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, tôi còn đi làm một số đồ
dùng như: Một số con rối dẹt gắn kẹp ở phía dưới để trẻ có thể di chuyển được khi
kể chuyện.

Ảnh rối tự làm
Trước khi cho trẻ đóng kịch tôi phải chuyển thể câu chuyện theo đúng nội
dung, nhưng chuyển thành các mẩu đối thoại giữa các nhân vật và đọc cho trẻ nghe
vài lần để trẻ nắm được nội dung câu chuyện và chính cô là người dẫn dắt câu
chuyện khi trẻ đóng kịch cô cho trẻ được sáng tạo ngôn ngữ câu chuyện thành
ngôn ngữ của trẻ thể hiện vai mình đóng. Qua thời gian sử dụng những chiếc mặt
nạ này tôi thấy các cháu diễn rất thoải mái vì trong quá trình diễn trẻ vẫn nhìn thấy

khắc sâu kiến thức, mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh cho trẻ.
5. Biện pháp 5: Dạy trẻ sử dụng đồ dùng trực quan.
Dạy trẻ sử dụng rối tay: Dạy trẻ sử dụng rối theo từng nhân vật trong câu
chuyện, kết hợp với lời nói, ngôn ngữ biểu cảm cùng với cách diễn rối qua cử động
của các con rối.

11


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.

Ảnh sân khấu rối tự tạo cho trẻ hoạt động
Dạy trẻ ghép tranh kể chuyện: Chọn những tranh mà trẻ thích ghép thành
một dải câu chuyện sau đó kể từng tranh kết hợp với lời nói chỉ dẫn thông qua các
nhân vật trong tranh.

12


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.

Ảnh trẻ ghép tranh truyện
- Dạy trẻ lựa chọn và gộp các nhân vật để sáng tạo ra một câu chuyện mới:
Trẻ tự chọn những nhân vật mà trẻ thích, sau đó gộp các nhân vật với nhau theo trí
tưởng tượng của mình tạo thành một câu chuyện mới.
- Dạy trẻ kể chuyện bằng sa bàn: Chọn những nhân vật mà trẻ thích kết hợp
di chuyển các nhân vật đó trên sa bàn. Nói đến đâu đưa nhân vật ra đến đó, lời kể đi
theo nhân vật sử dụng.

chủ đề “ Động vật, Thực vật ”:
a. Kể truyện sáng tạo chỉ sử dụng ngôn ngữ:
Tôi lấy bối cảnh trong một khu rừng có rất nhiều con vật chung sống với
nhau rất vui vẻ và gợi ý câu truyện như sau: Vào một ngày đẹp trời, các con vật rủ
nhau đi chơi: Lợn, Mèo và Thỏ, Lợn con đi một mình trước, bỗng có một con sói
xuất hiện, Lợn con sợ quá khóc hu hu: Giúp tớ với…, Nhũng chú chim trên cây cất
tiếng hót gọi mọi người đến cứu, Mèo và Thỏ đang chơi bên cạnh đã chạy đến
đuổi sói đi.Từ đấy Lợn không dám đi một mình nữa mà rủ các bạn đi cùng với .
Bé Diệp Vi kể câu chuyện như sau: Có một chú Lợn vàng rất tham ăn Lợn
vàng thường hay đứng sát cạnh hồ rình bắt những con cá để ăn, lúc nào bụng cũng
căng tròn như cái đĩa, vì sợ mọi người xin đồ ăn của mình lên Lợn thường đi một
mình không chơi với ai cả còn hai mẹ con nhà Lợn hồng thì lại rất thảo có gì ngon
là mời nhau ăn chung và còn rủ thêm hai mẹ con nhà Voi đi kiếm thức ăn cùng.
Một hôm Lợn vàng bị Hổ đuổi khỏi hồ thế là bụng đói không biết kiếm gì để ăn
may mà gặp hai mẹ con Lợn hồng chia cho ít thức ăn. Từ đấy Lợn vàng chơi thân
với Lợn hồng và có gì ngon đều chia cho Lợn hồng và Voi.
Bé Minh Hiếu thì kể: Có một khu rừng có rất nhiều con vật, các con vật tự
tìm bạn thân cho mình. Hổ, Sư tử, Ngựa sống trên núi tít ở phía xa. Voi , Lợn, Chó
sống với nhau ở trong rừng. Trên cây thì có Bướm, Chim, Kiến, Mèo sống với nhau
rất vui vẻ, ở dưới nước thì có Cua, Cá, Tôm chơi với nhau.
b. Kể truyện sáng tạo có sử dụng kết hợp với các con rối:

15


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
Bé Ngọc Mai và bé Khánh Ngọc sau một hồi chọn lựa cháu đã chọn cho
mình một con Chó và một con Lợn câu chuyện cháu kể như sau:


* Cho trẻ kể chuyện nối tiếp chuyện của cô
Ví dụ: Đồ dùng chuẩn bị của cô là các con vật bằng rối dẹt và l bảng dính
sau đó cô dính con thỏ lên bảng và kể ngày xửa ngày xưa trong một khu rừng kia
17


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
có một chú thỏ đang đi tìm cỏ để ăn thì gặp Dê dang gặm cỏ, Thỏ liền hỏi: Tớ có
thể đứng ăn cùng bạn được không?...Sau đó cô cho trẻ sáng tạo câu nói bằng cách
đặt câu hỏi: Nhìn thấy Thỏ, Dê đã nói như thế nào? Cô lần lượt gắn các con vật tiếp
theo và hỏi trẻ giúp trẻ sáng tạo ra các mẩu đối thoại khác nhau sau đó cô tổng hợp
lại câu chuyện theo trình tự sáng tạo của trẻ.
* Kể chuyện theo đồ chơi
Cho trẻ sưu tầm các loại đồ chơi và chọn loại đồ chơi mà trẻ thích. Sau đó,
trẻ dùng đồ chơi đó để kể lại một câu chuyện theo trí tưởng tượng và suy nghĩ của
mình một cách độc lập, hoặc cho các trẻ kết hợp đồ chơi với nhau và cùng nhau kể
một câu chuyện mà trong đó trẻ tự tạo ra lời thoại phù hợp với nhân vật là đồ chơi
của mình. Ví dụ, cháu Phương Anh chọn đồ chơi là một em búp, bé Quang Anh
chọn chiếc xe ô tôvà các bé tự kể câu chuyện, như sau:
Đây là em của tớ có tên là Hải Yến, hôm nay là sinh nhật của em tớ trông em
rất đáng yêu, sở thích của em giống tớ là thích ăn kem và bim bim, thích mặc váy
màu đỏ, và vẽ tranh rất đẹp, các cậu hãy ra đây chơi với em tớ - bé Diệp Vy nói.
Pin, pin, pin – bé Quang Huy vừa đẩy xe tải ra, vừa nói - ai cần trở hàng gì
tôi giúp ngay, muốn đi đâu tôi chở, pin, pin, pin…Bé Diệp Vy thấy thế liền cầm tay
búp bê vẫy ô tô của bạn Phúc Lâm nói:
Bác lái xe ơi! Cho chị em tôi đi nhờ được không?
Hai chị em muốn đi đâu?
Chị em tôi muốn đi mua một bánh sinh nhật.
Mời hai chị em lên xe. Sau đó cho búp bê lên xe đi ra góc bán hàng mang

khổ to theo câu chuyện đó. Khi vẽ tôi đã phải nghĩ sẽ vẽ như thế nào để giúp trẻ có
19


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
thể sáng tạo được nhiều cách kể khác nhau mà vẫn có nội dung liên hoàn giúp trẻ
dễ kể. Cho trẻ kể chuyện theo tranh trang trí ở góc
Truyện: Gấu con chia quà

20


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.

21


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.

Truyện : Lợn và Cừu

22


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.


Câu hỏi mở rộng: Nhờ có mắt con nhìn thấy những gì? Nhờ có tai con nghe
thấy những gì? Tay con vẽ những gì? Con làm gì để bảo vệ đôi mắt, tai, tay……?
Không những mở rộng vốn từ cho trẻ mà còn dạy trẻ biết cách giao tiếp với
nhau , có sự giao lưu với nhau, quan tâm đến nhau đáp ứng được nhu cầu giao tiếp
của trẻ ở lứa tuổi này Ví dụ: Khám phá bé là ai?
Để hướng dẫn trẻ tự giới thiệu về bản thân, tôi mang búp bê ra đóng vai là
một bạn học mới trong lớp và tự giới thiệu tên. Tôi cho trẻ đặt các câu hỏi. Nếu trẻ
lung túng, tôi hướng dẫn trẻ cách đặt câu hỏi như: bạn mấy tuổi? nhà bạn ở đâu ?
bạn thích gì?… Sau đó, tôi cho các trẻ tự giới thiệu và hỏi các bạn trong lớp.
Sau mỗi chủ đề tôi cho trẻ quan sát tranh ảnh, báo chí mà trẻ đã sưu tầm trong
chủ đề, cho trẻ cùng đàm thoại về những nội dung đó cho trẻ kể lần lượt từng tranh,
24


Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua dạy trẻ kể truyện
sáng tạo.
cô là người tổng hợp lại tất cả suy nghĩ của trẻ thành một mẩu chuyện có chủ đề
phong phú.
Ví dụ: Chủ đề “ Cây xanh” gồm: cây ăn quả; cây lấy gỗ; cây rau; cây cảnh…
Khi quan sát các loại cây ăn quả bé Hải Yến đã kể như sau: Trong vườn cây ăn quả
này có rất nhiều loại quả khác nhau cây nào cũng có rất nhiều quả chín trông rất
ngon hàng ngày các bác trồng vườn hái quả chín cho mọi người ăn vì nếu để lâu
quá nó xẽ rụng mất
Việc tích hợp các môn học khác, các trò chơi vào cho trẻ kể chuyện sáng tạo
là việc cung cấp thêm một số kiến thức bổ trợ cho câu chuyện sinh động hơn.
Trò chơi đóng vai trò rất quan trọng trong các giờ kể chuyện sáng tạo, gây
hứng thú cho trẻ lúc vào bài, củng cố tiết học và thay đổi không khí trong lớp học.
Tôi thường tổ chức cho trẻ chơi những trò chơi động, có liên quan đến các nhân vật
trong câu chuyện trẻ kể ví dụ: Cáo và thỏ, mèo và chim sẻ, trời nắng trời mưa….và
thông qua trò chơi còn giúp trẻ hiểu biết thêm về thế giới xung giúp vốn từ của trẻ