Làm thế nào để Đổi mới phương pháp dạy học - Một biện pháp nâng cao chất
lượng giáo dục hiện nay ở trường THCS Tân Thành
Nâng cao chất lượng giáo dục là một yêu cầu bức xúc của xã hội trong giai đoạn hiện nay ở
nước ta. Việc Nhà nước quy định các trường TH phải thực hiện sự kiểm định chất lượng
thông qua biện pháp tự đánh giá và đánh giá ngoài để xác định vị trí và khả năng giáo dục của
mình trong hệ thống giáo dục TH ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay càng khẳng định quyết
tâm của Nhà nước ta trong việc không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục và đào
tạo.
Từ lý do đó, lãnh đạo các ấp đã ban hành nhiều văn bản nhằm triển khai thực hiện những quy
định của Nhà nước với mục tiêu nâng cao chất lượng GD trong các nhà trường. Trong đó vấn đề
đổi mới phương pháp dạy học (ĐMPPDH) của giáo viên thực sự là một biện pháp có hiệu quả
nhằm nâng cao chất lượng GD trong nhà trường.
I. Đánh giá thực trạng hoạt động ĐMPPDH:
Trong nhiều năm qua, vấn đề ĐMPPDH đã được chúng ta quan tâm, nhiều giáo viên đã đầu tư
cho bài giảng của mình để có chất lượng cao. Nhiều phương tiện thiết bị đã được sử dụng trong
dạy học, qua đó các hình ảnh, sơ đồ, biểu mẫu, phim giáo khoa đã được trình chiếu làm cho
phương pháp giảng dạy sinh động, tạo sự hứng thú trong học tập của học sinh. Những phương
pháp này đã đổi mới các phương pháp giảng dạy truyền thống như diễn dịch, thông báo, giải
thích trước đây thường áp dụng một cách đơn điệu. Trong những phương pháp trước đây, chủ yếu
là vai trò hoạt động của người thầy, thầy hướng dẫn về lý luận và các hoạt động thực tiễn, còn
học sinh nghe, ghi chép lời thầy giảng. Hiện tượng thầy đọc cho học sinh ghi, đọc ghi cả những
nội dung trong sách giáo khoa, tài liệu dạy học là phổ biến trước đây thì nay đã rất hạn chế. Tất
cả các hình thức dạy học đó đều lấy người thầy làm trung tâm, người thầy chuyển tải nhận thức
đã có ở thầy, từ trong sách vở đến người học. Còn học sinh chỉ là người tiếp nhận nên thiếu cơ
hội nêu ý tưởng riêng, cách làm riêng của mình. Chính vì vậy khi lên lớp thầy chủ yếu là độc
thoại, chỉ muốn nói những gì đã chuẩn bị và muốn học sinh phải nhớ, phải thuộc những gì đã
giảng, dẫn đến học sinh lười biếng trong suy nghĩ và hành động, không đề cao được khả năng tư
duy, độc lập, sáng tạo của mình. Các phương tiện kỹ thuật phục vụ đã được nhà trường quan tâm
đầu tư phục vụ cho việc dạy và học như máy vi tính, máy chiếu… trang bị nhưng chưa được các
giáo viên quan tâm sử dụng, chủ yếu sử dụng khi thao giảng hoặc thi GV dạy giỏi thì nay việc sử
dụng đã trở thành thói quen, thường xuyên hơn.

và giảng dạy. Cảm nhận được vấn đề nâng cao chất lượng dạy học là nghĩa vụ và trách nhiệm của
giáo viên, đây là một yếu tố chủ quan giữ vai trò quyết định đối với việc ĐMPPDH. Bởi vì, chỉ
có thông qua tìm tòi, nghiên cứu giáo viên mới có tri thức và nhận thức đúng đắn yêu cầu của
công tác dạy học, những khó khăn và đòi hỏi của việc nâng cao chất lượng giáo dục.
- Mỗi giáo viên phải tự mình nghiên cứu và tích cực trong học tập nâng cao trình độ, nhất là
trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình có liên quan đến lĩnh vực giảng dạy nhằm nâng cao khả
năng tư duy lý luận và tư duy thực tiễn của mình. Chỉ khi ý thức trách nhiệm và vai trò của giáo
viên được đề cao sẽ giúp cho giáo viên ý thức sáng tạo, chủ động, tự tin trong giảng dạy. Ngoài
ra, việc tăng cường mối quan hệ trao đổi học hỏi với các đòng nghiệp là đòi hỏi cấp bách để phục
vụ tốt hơn trong việc dạy học.
- Tôi cho rằng, giáo viên giữ vai trò quyết định trong ĐMPPDH nhằm nâng cao chất lượng đào
tạo. Vì vậy, mỗi giáo viên luôn phải tự mình rèn luyện nhân cách, có ý chí vươn lên trong cuộc
sống và công tác. Phải có tinh thần trách nhiệm, sáng tạo trong công tác chuyên môn và bản thân
phải nghiêm túc, có kỷ cương trong sinh hoạt và công tác vì sự phát triển đi lên của nhà trường.
2. Về nội dung ĐMPPDH:
Đổi mới PPDH không đòi hỏi chúng ta phải tìm ra một phương pháp nào hoàn toàn mới mẻ,
đặc thù mà chính là việc chúng ta nghiên cứu các phương pháp sẵn có, trên nền tảng phương
châm giáo dục lấy người học làm trung tâm để lựa chọn cách thức giảng dạy phù hợp nhất. Theo
tôi, cần làm tốt những vấn đề sau đây:
- Giáo viên các bộ môn cần phối hợp các phương pháp giảng dạy khác nhau trong dạy học như
diễn giảng, kết hợp với nêu vấn đề, thảo luận trao đổi, sử dụng tình huống và các phương tiện hỗ
trợ. Không tuyệt đối hoá phương pháp nào để tránh giảng dạy đơn điệu một phương pháp, nhất là
chỉ sử dụng phương pháp diễn dịch, giải thích hoặc lạm dụng phương tiện khoa học, kỹ thuật một
cách thái quá dẫn đến sự nhàm chán. Việc sử dụng phương tiện thiết bị và công nghệ thông tin là
cần thiết trong ĐMPPDH, tuy nhiên cần phải hiểu rằng không phải cứ sử dụng phương tiện thiết
bị và công nghệ thông tin trong dạy học là ĐMPPDH. Cần khai thác triệt để các phương tiện thiết
bị phục vụ giảng dạy như sử dụng máy tính để mô hình hóa giáo án, xây dựng biểu đồ, sơ đồ;
minh họa bằng hình ảnh; làm video clip các tình huống có vấn đề, cũng như sưu tầm phim minh
họa cho bài giảng... điều cơ bản là làm tăng khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh mới là mục
tiêu của ĐMPPDH.