VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN DŨNG

ĐỊNH TỘI DANH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT
MA TÚY TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN DŨNG

ĐỊNH TỘI DANH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT
MA TÚY TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI
Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. VÕ THỊ KIM OANH

HÀ NỘI, năm 2019


LỜI CAM ĐOAN

3.2. Những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc định tội danh tội mua
bán trái phép chất ma túy ....................................................................................... 56
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 73
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Bảng các đơn vị hành chính của tỉnh Đồng Nai ....................................... 30
Bảng 2.2. Tình hình công tác thụ lý án hình sự và tội mua bán trái phép chất ma túy
của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 05 năm (từ năm 2014 đến năm
2018. .......................................................................................................................... 32
Biểu đồ 2.1. Tình hình xét xử án hình sự chung và về tội mua bán trái phép chất ma
túy của Tòa án nhân dân hai cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 05 năm
(từ năm 2014 đến năm 2018) .................................................................................... 33
Bảng 2.3. Tỷ lệ tình hình xét xử án hình sự chung và về tội mua bán trái phép chất
ma túy của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 05 năm (từ năm 2014
đến năm 2018) ........................................................................................................... 34


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tại khoản 1, Điều 31 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 quy định: “Người bị
buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật
định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật...” [22, Tr. 23]. Điều
này có nghĩa là khi một người bị buộc tội thì vẫn được coi là chưa có tội cho đến
khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Như vậy, một người từ tư
cách “người phạm tội” trở thành “người có tội” nhất định phải có một bản án kết tội
của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và được chứng minh theo trình tự luật định. Để
đưa ra một bản án công bằng, có căn cứ và đúng pháp luật đòi hỏi việc định tội danh
và quyết định hình phạt là các hoạt động cơ bản quan trọng và mang tính quyết

đấu không để xảy ra việc kết án oan người không phạm tội và không bỏ lọt tội phạm
đồng thời phấn đấu để hạn chế thấp nhất các bản án, quyết định của Tòa án bị hủy,
sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết, xét xử
các vụ án vẫn còn một số ít các trường hợp áp dụng pháp luật không đúng, chưa
xem xét đầy đủ, toàn diện tính chất, mức độ và hậu quả do người phạm tội gây ra,
từ đó dẫn đến việc định tội danh thiếu chính xác và từ đó việc hủy án, sửa án đối với
tội mua bán trái phép chất ma túy vẫn còn xảy ra.
Với lý do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài “Định tội danh tội mua bán trái
phép chất ma túy từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai”.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Chúng ta cần phải xác định việc định tội danh đúng có ý nghĩa rất to lớn về
mặt chính trị - xã hội, đạo đức và pháp luật, có vai trò quan trọng để bảo đảm phân
hóa trách nhiệm hình sự và cá thể hóa hình phạt, xử lý đúng người, đúng tội và
đúng pháp luật, làm rõ ranh giới giữa phạm tội và những trường hợp không phải là
tội phạm.
Hiện nay, Các công trình nghiên cứu ở trong nước về định tội danh gồm các
nhóm như sau:
Nhóm thứ nhất gồm: Các giáo trình, sách chuyên khảo, sách tham khảo liên
quan đến vần đề định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy, có thể kể đến các
công trình sau: 1) GS. TSKH. Lê Văn Cảm, Một số vấn đề lý luận chung về định tội
2


danh, Chương I – Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), Nxb. Đại
học quốc gia Hà Nội, 2001, tái bản năm 2003 và 2007; 2) GS. TSKH. Lê Văn Cảm,
Một số vấn đề lý luận chung về định tội danh, phần 2, Các nghiên cứu chuyên khảo
về phần chung luật hình sự, Nxb, Công an nhân dân, Hà Nội, 2000; 3) PGS. TS.
Trịnh Quốc Toản, Một số vấn đề lý luận về định tội danh và hướng dẫn giải bài tập
về định tội danh, Nxb. Đại học Quốc Gia Hà Nội, 1999; 4) PGS. TS Võ Khánh
Vinh, Giáo trình lý luận chung về định tội danh, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội

3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy nhằm mục
đích phân tích khoa học để làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về việc định
tội danh nói chung và định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng,
cũng như đánh giá thực tiễn áp dụng trên thực tế trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, để từ
đó đưa ra những đề xuất yêu cầu cũng như kiến nghị và các giải pháp khắc phục để
đảm bảo định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
nói riêng và cả nước nói chung.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn đặt ra một số nhiệm vụ nghiên
cứu cụ thể như sau:
1) Xây dựng khái niệm định tội danh và khái niệm định tội danh tội mua bán
trái phép chất ma túy;
2) Phân loại và nêu ý nghĩa của việc định tội danh tội mua bán trái phép chất
ma túy;
3) Phân tích cơ sở pháp lý và khoa học của việc định tội danh tội mua bán
trái phép chất ma túy, cũng như các giai đoạn định tội danh tội mua bán trái phép
chất ma túy;
4) Đánh giá, phân tích thực trạng định tội danh tội mua bán trái phép chất ma
túy trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, từ đó chỉ ra những tồn tại, hạn chế và những nguyên
nhân cơ bản của tồn tại hạn chế đó.
5) Luận chứng và đề xuất yêu cầu và những giải pháp nâng cao chất lượng,
hiệu quả của việc định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung.
4


4. Đối tương nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn áp

dân, do dân và vì dân như hiện nay, việc nghiên cứu để làm sáng tỏ những vấn đề lý
luận và thực tiễn về định tội danh nói chung và định tội danh tội mua bán trái phép
chất ma túy nói riêng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai góp phần bổ sung vào kho tàng lý
luận về định tội danh trong pháp luật hình sự Việt Nam. Qua đó góp phần nâng cao
hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm và bảo vệ quyền con người, bảo
đảm an ninh, an toàn và trật tự xã hội.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn là tài liệu tham khảo cho các Cơ quan tiến hành Tố tụng gồm Cơ
quan điều tra, Viện kiểm sát và đặc biệt là Tòa án nhân dân trong việc định tội danh
nhằm giải quyết các vụ án hình sự được thực hiện khách quan, công bằng và có căn
cứ và đúng pháp luật. Bên cạnh đó, luận văn còn là cơ sở để đưa ra các kiến nghị
nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam liên quan đến việc định tội danh nói
chung và định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng. Qua đó, nhằm
nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con
người cũng như phòng chống oan, sai và vi phạm pháp luật trong thực tiễn giải
quyết các vụ án hình sự trong đó có tội mua bán trái phép chất ma túy.
7. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, các bảng biểu và danh mục tài liệu tham khảo,
nội dung của luận văn gồm ba chương với tên gọi như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về định tội danh tội mua bán trái phép chất
ma túy.
Chương 2: Thực trạng định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy trên
địa bàn tỉnh Đồng Nai.
Chương 3: Các yêu cầu và giải pháp bảo đảm định tội danh đúng tội mua bán
trái phép chất ma túy.

6


Chương 1


Theo GS. TS Võ Khánh Vinh thì định tội danh chỉ là hoạt động áp dụng pháp
luật hình sự:
“Định tội danh là một dạng hoạt động nhận thức, hoạt động áp dụng pháp
luật hình sự nhằm đi tới chân lý khách quan trên cơ sở xác định đúng đắn, đầy đủ
các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội được thực hiện, nhận thức đúng nội dung
quy phạm pháp luật hình sự quy định cấu thành tội phạm tương ứng và mối liên hệ
tương đồng giữa các dấu hiệu của cấu thành tội phạm với các tình tiết cụ thể của
hành vi phạm tội bằng các phương pháp thông qua các giai đoạn nhất định” [43,
tr.27].
Đối với PGS. TS. Lê Văn Đệ quan niệm “Định tội danh là việc xác định và
ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm
tội cụ thể đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm được pháp luật
hình sự quy định” [10, tr.24].
Quan điểm của PGS. TS. Dương Tuyết Miên thì định nghĩa bao gồm cả các
chủ thể định tội danh và nêu:
“Định tội danh là hoạt động thực tiễn của các Cơ quan tiến hành tố tụng
gồm: Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án và một số cơ quan khác có thẩm
quyền theo quy định của pháp luật để xác định một người phạm tội hay không, nếu
phạm tội thì đó là tội gì, theo điều nào của Bộ luật hình sự hay nói cách khác đây là
quá trình xác định tên tội cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện” [17, tr.9];....
Như vậy, mặc dù khái niệm về định tội danh được các nhà khoa học diễn giải
nhiều cách khác nhau nhưng về cơ bản đều thống nhất ở một số khía cạnh dưới đây:
Thứ nhất: Định tội danh là hoạt động nhận thức có tính logic của con người
về việc có sự phù hợp hay không phù hợp giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội, có
lỗi, xảy ra ngoài thực tiễn khách quan với quy định của pháp luật hình sự về một số
tội phạm cụ thể;
Thứ hai: Định tội danh là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự, nếu được
thực hiện bởi các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền trong
các cơ quan đó trên cơ sở quy định của pháp luật. Cũng có tác giả cho rằng bao gồm

hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể trong thực tế đã được
thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm của Điều 251 Bộ luật hình sự
9


năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và các quy định khác có liên quan trong Bộ
luật hình sự, qua đó làm tiền đề phân tích, đánh giá và ra quyết định về trách nhiệm
hình sự cũng như hình phạt đối với người phạm tội mua bán trái phép chất ma túy.
Từ khái niệm định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy phản
ánh các đặc điểm sau đây: Định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy
là định tội danh đối với một loại tội cụ thể đó là tội mua bán trái phép chất ma túy.
Như vậy, ngoài đặc điểm chung của định tội danh với tư cách là hoạt động nhận
thức có tính logic của người tiến hành tố tụng, thì định tội danh đối với tội mua bán
trái phép chất ma túy còn có đặc điểm riêng liên quan đến đặc điểm của hành vi
mua bán trái phép chất ma túy xảy ra trong thực tế khách quan và được quy định
trong Bộ luật hình sự Việt Nam về tội phạm này.
Chủ thể thực hiện hành vi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy được thực
hiện thông qua một số các hành vi sau đây:
Hành vi mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi ma túy thông qua
các hình thức sau:
Bán trái phép chất ma túy cho người khác (không phụ thuộc vào nguồn gốc
ma túy do đâu mà có), bao gồm cả việc bán hộ chất ma túy chất ma túy cho người
khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác; Mua chất ma túy nhằm bán trái phép
cho người khác; Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác; Dùng chất ma
túy nhằm trao đổi, thanh toán trái phép (không phụ thuộc vào nguồn gốc ma túy do
đâu mà có); Dùng tài sản không phải là tiền đem trao đổi, thanh toán lấy chất ma
túy nhằm bán lại trái phép cho người khác; Tàng trữ trái phép chất ma túy nhằm bán
lại cho người khác;
Khi định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, người tiến hành
Tố tụng cần phải đối chiếu, so sánh và đưa ra kết luận về việc có hay không có sự

chất ma túy
“Căn cứ vào các chủ thể tương ứng thực hiện việc định tội danh, khoa học
luật hình sự phân chia định tội danh thành hai dang gồm: định tội danh chính thức
và định tội danh không chính thức” [5, tr.23].
Như vậy, theo cách tiếp cận này, có thể phân chia định tội danh tội mua bán
trái phép chất ma túy làm hai trường hợp tương ứng đó là: định tội danh chính thức
và định tội danh không chính thức đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
11


Trường hợp định tội danh chính thức đối với tội mua bán trái phép chất ma
túy
Hiện nay, dưới góc độ khoa học luật hình sự, “định tội danh chính thức là sự
đánh giá về mặt Nhà nước, tính chất pháp lý hình sự về một hành vi phạm tội cụ
thể, do các chủ thể được Nhà nước ủy quyền thực hiện” [5, tr.23]. Do đó, định tội
danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy là hoạt động áp dụng pháp luật hình
sự và pháp luật Tố tụng hình sự của các Cơ quan tiến hành Tố tụng gồm: Cơ quan
Điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án, trong hoạt động đấu tranh với tội phạm mua bán
trái phép chất ma túy. Cho nên, đặc điểm cơ bản của trường hợp định tội danh này
được xác định như sau:
Định tội danh chính thức tội mua bán trái phép chất ma túy là hoạt động
mang tính tổ chức, quyền lực Nhà nước. Chủ thể tiến hành hình thức định tội danh
được Nhà nước quy định rõ trong bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 gồm có: Các
Cơ quan tiến hành Tố tụng bao gồm: Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án và
người tiến hành tố tụng bao gồm: Điều tra viên, Phó thủ trưởng, Thủ trường Cơ
quan Điều tra; Kiểm sát viên, Phó viện trưởng, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân
và Viện kiểm sát quân sự các cấp; Thẩm phán, Hội thẩm (bao gồm cả Hội thẩm
nhân dân và Hội thẩm quân nhân), Thư ký Tòa án. Những chủ thể nói trên tiến hành
định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy khi họ thực hiện chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Định tội danh chính thức đối với tội mua bán trái

trái phép chất ma túy do nhiều chủ thể có thẩm quyền khác nhau tiến hành, nhưng
chỉ duy nhất có một chủ thể đó là Tòa án, bằng biện pháp xét xử công khai, với đầy
đủ chứng cứ thu thập được mới có thẩm quyền ra kết luận cuối cùng để tuyên bố bị
cáo phạm tội mua bán trái phép chất ma túy.
Định tội danh không chính thức đối với tội mua bán trái phép chất ma túy
Theo quan điểm của GS. TS. Võ Khánh Vinh thì: “Định tội danh không
chính thức là sự đánh giá pháp lý về hành vi phạm tội do các nhà nghiên cứu khoa
học pháp lý, tác giả, bài báo, tạp chí, công trình khoa học, sinh viên, học viên hoặc
bất kỳ một người nào đó quan tâm nghiên cứu cụ thể vụ án này hay vụ án khác đưa
ra” [45, tr.28]. Như vậy, khác với định tội danh chính thức, định tội danh không
chính thức tội mua bán trái phép chất ma túy không phải do các chủ thể có thẩm
13


quyền thực hiện theo quy định của pháp luật. Chính thức ở đây cần được hiểu là
chính thức về mặt Nhà nước. Định tội danh không chính thức đối với tội mua bán
trái phép chất ma túy không phải là sự đánh giá chính thức về mặt Nhà nước và
cũng không được thể hiện trong các văn bản tố tụng, không làm phát sinh quyền và
nghĩa vụ pháp lý đối với đối tượng bị định tội danh.
Như vậy, có thể tóm tắt sự khác nhau giữa định tội danh chính thức và định
tội danh không chính thức đối với tội mua bán trái phép chất ma túy qua một số
điểm như sau:
Thứ nhất: Khác nhau về chủ thể tiến hành, chủ thể tiến hành định tội danh
không chính thức đối với tội mua bán trái phép chất ma túy là bất kỳ ai quan tâm
đến vụ án hình sự và nắm được các tình tiết đó. Chủ thể định tội danh không chính
thức có thể liên quan đến hoạt động tố tụng hoặc có thể không liên quan đến hoạt
động tố tụng. Cũng cần thấy rằng ngay bản thân những người tiến hành tố tụng
cũng có hoạt động tư duy theo hướng định tội danh cho hành vi mua bán trái phép
chất ma túy của bị can, bị cáo. Trong thực tế thì chính bản thân bị can, bị cáo cũng
có thể tự định tội danh cho mình. Tuy nhiên, họ có thể không thừa nhận hành vi

nước và không đại diện cho quyền lực Nhà nước nên chủ thể của hoạt động định tội
danh không chính thức không có quyền áp đặt các biện pháp cưỡng chế bảo đảm
cho kết quả định tội danh của mình. Tuy nhiên nếu hoạt động định tội danh không
chính thức được dư luận xã hội và báo chí quan tâm nhất là khi nó đối lập với kết
quả định tội danh chính thức đồng thời việc định tội danh không chính thức phản
ánh đúng yêu cầu của pháp luật hình sự thì có thể xuất hiện khả năng có sự chuyển
hóa từ định tội danh không chính thức thành định tội danh chính thức.
Như vậy, có thể thấy rằng trên thực tế không phải lúc nào việc định tội danh
của các Cơ quan tiến hành Tố tụng và người tiến hành tố tụng cũng đúng, cũng
chính xác. Trên thực tế trong quá trình xét xử vẫn còn các vụ án oan, sai tuy tỉ lệ
không nhiều nhưng cũng đã xảy ra và được dư luận xã hội quan tâm.
1.1.3. Ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma
túy
Định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy có ý nghĩa rất quan
trọng và trên nhiều phương diện khác nhau. Trong các công trình khoa học đã công
bố hiện nay, có nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về việc này. Có tác giả
15


tập trung phân tích ý nghĩa của định tội danh về mặt pháp lý, bên cạnh đó cũng có
tác giả chỉ ra ý nghĩa của định tội danh về mặt xã hội và pháp luật [45, tr.28]. Do
vậy, kế thừa các quan điểm nêu trên có thể khẳng định định tội danh đối với tội mua
bán trái phép chất ma túy phản ánh những ý nghĩa cụ thể như sau:
Ý nghĩa về phương diện chính trị - xã hội:
Định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy nếu được tiến hành bởi các
Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền trong các Cơ quan đó là
hoạt động thực hiện quyền lực Nhà nước. Do vậy, có thể xem định tội danh tội mua
bán trái phép chất ma túy là một hoạt động mang tính chính trị sâu sắc, việc định tội
danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy có mục đích bảo vệ những quy định
của Nhà nước về quản lý các chất ma túy, bảo vệ an toàn, an ninh, trật tự xã hội cho

hình sự được quy định tại Điều 251 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung
năm 2017. Ngoài ra, định tội danh đúng cũng là tiền đề để áp dụng các quy định
khác như quy định về nguyên tắc xử lý, về các trình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách
nhiệm hình sự, quyết định hình phạt, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, án
treo...
Đối với pháp luật hình sự việc định tội danh đúng là cơ sở để ban hành các
quyết định tố tụng đúng, không làm oan, sai người vô tội, không bỏ lọt tội phạm và
người phạm tội. Định tội danh đúng còn là cơ sở để xác định thẩm quyền điều tra,
truy tố, xét xử đúng, xác định thời hạn điều tra, truy tố, xét xử cũng như thời hạn áp
dụng các biện pháp ngăn chặn cho phù hợp với quy định của Bộ luật Tố tụng hình
sự đối với người phạm tội mua bán trái phép chất ma túy.
Định tội danh sai không chỉ làm ảnh hưởng đến việc quyết định hình phạt
không đúng, không công bằng mà còn áp dụng không có căn cứ hoặc không áp
dụng một loạt các biện pháp pháp lý khác như quyết định hình phạt bổ sung, áp
dụng hoặc không áp dụng đại xá, miễn trách nhiệm hình sự, giảm thời hạn chấp
hành hình phạt tù, tính toán không đúng thời hiệu, án tích.... Điều này sẽ làm giảm
hiệu quả của công tác đấu tranh với tình hình tội phạm. Bên cạnh đó còn gây ra sự
bức xúc, mất niềm tin vào công lý trong nhân dân, làm nảy sinh những quan niệm
không đúng về thực trạng và các biện pháp đấu tranh với tội phạm, làm giảm uy tín
của các Cơ quan tư pháp. Đây được xem là những vi phạm nghiêm trọng các đòi hỏi
của nguyên tắc công bằng, pháp chế [45, tr.29].
17


Tóm lại, định tội danh tội mua bán trái phép chất ma túy là hoạt động nhận
thức mang tính logic, thể hiện sự đánh giá của chủ thể định tội danh về sự phù hợp
hay không phù hợp giữa hành vi mua bán trái phép chất ma túy xảy ra trong thực tế
với cấu thành tội phạm tội mua bán trái phép chất ma túy. Định tội danh tội mua
bán trái phép chất ma túy có ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị - xã hội và về mặt
pháp lý, là một trong những phương thức để bảo vệ quyền được bảo đảm về an

pháp luật làm nền tảng cho việc định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma
túy trên cả hai phương diện nội dung và hình thức. Mặt khác, cũng cần thấy rằng:
các quy định của pháp luật hình sự không thể áp dụng được nếu thiếu quy định của
pháp luật Tố tụng hình sự. Thực tiễn đã chứng minh: các quan hệ pháp luật hình sự
luôn phải được tồn tại trong những hình thức Tố tụng nhất định. Do vậy, định tội
danh với ý nghĩa là sự đánh giá về mặt pháp lý đối với hành vi nguy hiểm cho xã
hội, phải được đánh giá trên cả hai phương diện gồm: pháp luật hình sự và pháp luật
Tố tụng hình sự hiện hành. Về vấn đề này, lý luận pháp luật xã hội chủ nghĩa khẳng
định: luật hình sự là luật nội dung, còn luật Tố tụng hình sự là luật hình thức, là cơ
sở pháp lý trên phương diện hình thức trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống
tội phạm.
Cơ sở pháp lý về nội dung của định tội danh tội mua bán trái phép chất ma
túy
Cơ sở pháp lý về nội dung của định tội danh đối với tội mua bán trái phép
chất ma túy là các văn bản pháp luật trong lĩnh vực hình sự mà chủ yếu là Bộ luật
hình sự, bên cạnh đó còn có các văn bản pháp luật hướng dẫn.... Theo quy định tại
Điều 2 và Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 mọi hành vi
phạm tội phải được quy định trong Bộ luật hình sự. Do đó, có quan điểm cho rằng
Bộ luật hình sự là nguồn duy nhất của Luật hình sự Việt Nam [39, tr.32]. Trong
thực tiễn định tội danh, các điều luật được quy định trong Bộ luật hình sự được xem
là căn cứ pháp lý duy nhất mà các Cơ quan tiến hành Tố tụng viện dẫn trong các
quyết định và văn bản tố tụng khi quy kết trách nhiệm hình sự cho người phạm tội.
Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành được cấu trúc thành hai phần là phần
chung và phần các tội phạm. Có thể thấy cả phần chung và phần các tội phạm đều là
căn cứ (cơ sở) pháp lý của định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
19


Khi định tội danh đối với tội mua bán trái phép chất ma túy thì chủ thể định tội danh
phải căn cứ vào quy định của Điều 251 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung