CHƯƠNG 1: SỰ ĐIỆN LI
Bài 1: SỰ ĐIỆN LI
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
Khái niệm về sự điện li, chất điện li, chất điện li mạnh, chất điện li yếu, cân bằng điện
li.
Kĩ năng
− Quan sát thí nghiệm, rút ra được kết luận về tính dẫn điện của dung dịch chất
điện li.
− Phân biệt được chất điện li, chất không điện li, chất điện li mạnh, chất điện li
yếu.
− Viết được phương trình điện li của chất điện li mạnh, chất điện li yếu.
B. Trọng tâm
− Bản chất tính dẫn điện của chất điện li (nguyên nhân và cơ chế đơn giản)
− Viết phương trình điện li của một số chất.
C. Hướng dẫn thực hiện
− Hình thành khái niệm chất điện li bằng thực nghiệm (có TN phản chứng về
chất không điện li).
− Dựa vào kiến thức về dòng điện đã học trong Vật lí lớp 9 để thấy nguyên nhân
dẫn điện của các chất điện li (phân biệt rõ phần tử nào tích điện dương, phần tử nào tích
điện âm và trị số điện tích bằng bào nhiêu trong một phân tử chất điện li)
− Viết phương trình điện li dựa vào bảng tính tan của các chất, những chất được
kí hiệu “T” thì phương trình điện li sử dụng mũi tên một chiều (→), những chất được kí
hiệu “K” thì không viết phương trình điện li hoặc nếu viết phương trình điện li thì sử
dụng mũi tên hai chiều (
→
¬ 
) để biểu diễn cân bằng điện li giữa một phần tan cân bằng
với phần không tan.
Bài 2: AXIT – BAZƠ – MUỐI

trường kiềm.
- Chất chỉ thị axit - bazơ : quỳ tím, phenolphtalein và giấy chỉ thị vạn năng
Kĩ năng
- Tính pH của dung dịch axit mạnh, bazơ mạnh.
- Xác định được môi trường của dung dịch bằng cách sử dụng giấy chỉ thị vạn
năng, giấy quỳ tím hoặc dung dịch phenolphtalein.
B. Trọng tâm
- Đánh giá độ axit và độ kiềm của các dung dịch theo nồng độ ion H
+
và pH
-Xác định được môi trường của dung dịch dựa vào màu của giấy chỉ thị vạn
năng,giấy quỳ và dung dịch phenolphtalein
C. Hướng dẫn thực hiện.
- Từ phương trình điện ly của nước hình thành định nghĩa môi trường trung tính và
viết được tích số ion của nước, từ đó dùng biết cách dùng nồng độ ion H
+
để đánh giá
độ axit và độ kiềm.
- Hình thành khái niệm pH với qui ước [H
+
] = 1,0.10
-a
pH = a biểu thị độ axit hay độ
kiềm của dung dịch
Môi trương trung tính: [H
+
]=1,0.10
-7
pH = 7
Môi trường axit : [H

các chất điện ly và viết được phương trình ion rút gọn của các phản ứng.
- Vận dụng vào việc giải các bài toán tính khối lượng và thể tích của các sản
phẩm thu được, tính nồng độ mol ion thu được sau phản ứng.
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Từ các thí nghiệm để rút ra được bản chất của phản ứng xảy ra trong dung dịch
các chất điện li là phản ứng giữa các ion và điều kiện để xảy ra phản ứng trao đổi ion
trong dung dịch các chất điện li là có ít nhất một trong các điều kiện sau: tạo thành chất
kết tủa, chất điện ly yếu và chất khí.
- Viết được phương trình ion đầy đủ và thu gọn của các phản ứng trao đổi ion
trong dung dịch chất điện li
- Vận dụng để dự đoán kết quả phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất
điện li và áp dụng vào việc giải các bài toán tính khối luợng và thể tích các sản phẩm
thu được.
Bài 6: THỰC HÀNH TÍNH AXIT – BAZƠ
PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
Mục đích, cách tiến hành và kĩ thuật thực hiện các thí nghiệm :
− Tác dụng của các dung dịch HCl, CH
3
COOH, NaOH, NH
3
với chất chỉ thị
màu.
− Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li : AgNO
3
với NaCl, HCl
với NaHCO
3

Thí nghiệm 2. Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li
a) có vẩn đục CaCO
3
: Ca
2+
+ CO
2
3
−
→ CaCO
3
↓
b) kết tủa tan ra ⇒ dung dịch trong dần: CaCO
3
+ 2H
+
→ Ca
2+
+ CO
2
↑ +
H
2
O
c) + Dung dịch chuyển màu hồng
+ Dung dịch mất màu hồng: H
+
+ OH
−


thích được phân tử nitơ rất bền do có liên kết ba. Nêu được khả năng tạo thành các mức
số oxi hoá khác nhau trong các hợp chất cộng hoá trị của nitơ
- Từ đó dự đoán tính chất hoá học của nitơ và đưa ra các phản ứng hoá học để
minh hoạ. Dựa vào cấu tạo phân tử giải thích khả năng hoạt động hoá học của đơn chất
nitơ, thể hiện tính chất oxi hoá khi tác dụng với kim loại, tác dụng với hiđro ( số oxi hoá
giảm từ 0 đến -3), thể hiện tính khử khi tác dụng với oxi (số oxi hoá tăng từ 0 đến + 2).
Bài 8. AMONIAC VÀ MUỐI AMONI
A. Chuẩn kiến thức và kĩ năng:
1. Amoniac
Kiến thức
Biết được:
- Cấu tạo phân tử, tính chất vật lí (tính tan, tỉ khối, màu, mùi), ứng dụng chính,
cách điều chế amoniac trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp .
Hiểu được:
- Tính chất hoá học của amoniac: Tính bazơ yếu ( tác dụng với nước, dung dịch
muối, axit) và tính khử (tác dụng với oxi, clo).
Kĩ năng
- Dự đoán tính chất hóa học, kiểm tra bằng thí nghiệm và kết luận được tính chất
hoá học của amoniac.
- Quan sát thí nghiệm hoặc hình ảnh..., rút ra được nhận xét về tính chất vật lí và
hóa học của amoniac.
- Viết được các PTHH dạng phân tử hoặc ion rút gọn.
- Phân biệt được amoniac với một số khí đã biết bằng phương pháp hoá học.
- Tính thể tích khí amoniac sản xuất được ở đktc theo hiệu suất.phản ứng
2. Muối amoni:
Kiến thức
Biết được:
- Tính chất vật lí (trạng thái, màu sắc, tính tan).
- Tính chất hoá học (phản ứng với dung dịch kiềm, phản ứng nhiệt phân) và ứng
dụng

- Vận dụng làm các bài tập nhận biết khí amoniac và muối amoni bằng phương
pháp hóa học.
Bài 9. AXIT NITRIC VÀ MUỐI NITRAT
A. Chuẩn kiến thức và kĩ năng
1. Axit nitric
Kiến thức
Biết được:
Cấu tạo phân tử, tính chất vật lí (trạng thái, màu sắc, khối lượng riêng, tính tan),
ứng dụng, cách điều chế HNO
3
trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp (từ
amoniac).
Hiểu được :
- HNO
3
là một trong những axit mạnh nhất.
- HNO
3
là chất oxi hoá rất mạnh: oxi hoá hầu hết kim loại, một số phi kim,
nhiều hợp chất vô cơ và hữu cơ.
Kĩ năng
- Dự đoán tính chất hóa học, kiểm tra dự đoán bằng thí nghiệm và rút ra kết
luận.
- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh..., rút ra được nhận xét về tính chất của HNO
3
.
- Viết các PTHH dạng phân tử, ion rút gọn minh hoạ tính chất hoá học của
HNO
3
đặc và loãng.

- Muối nitrat đều dẽ tan trong nước và là chất điện li mạnh, kém bền với nhiệt
và bị phân hủy bởi nhiệt tạo ra khí O
2
.
.
Phản ứng đặc trưng của ion NO
3
−

với Cu trong
môi trường axit dùng để nhận biết ion nitrat.
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Giải thích tính axit mạnh của HNO
3
dựa vào thuyết A-re-ni-ut, viết các PTHH
minh họa tính axit của HNO
3
.
- Dựa vào CTCT và số oxi hóa của nitơ trong phân tử HNO
3
dự đoán tính chất
hóa học của HNO
3
ngoài tính chất chung của một axit, HNO
3
còn có tính chất oxi hóa
mạnh.( tác dụng với kim loại, tác dụng với phi kim, tác dụng với hợp chất), sản phẩm
tạo thành tùy thuộc vào nồng độ của axit và độ mạnh yếu của chất khử mà HNO
3
có thể

- Các dạng thù hình, tính chất vật lí (trạng thái, màu sắc, khối lượng riêng, tính
tan, độc tính), ứng dụng, trạng thái tự nhiên và điều chế photpho trong công nghiệp .
Hiểu được:
- Tính chất hoá học cơ bản của photpho là tính oxi hoá (tác dụng với kim loại
Na, Ca...) và tính khử (tác dụng với O
2
, Cl
2
).
Kĩ năng:
- Dự đoán, kiểm tra bằng thí nghiệm và kết luận về tính chất của photpho.
- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh .., rút ra được nhận xét về tính chất của photpho.
- Viết được PTHH minh hoạ.
- Sử dụng được photpho hiệu quả và an toàn trong phòng thí nghiệm và thực tế
B.Trọng tâm:
- So sánh 2 dạng thù hình chủ yếu của Photpho là P trắng và P đỏ về cấu trúc
phân tử, một số tính chất vật lí.
- Tính chất hoá học cơ bản của photpho là tính oxi hoá (tác dụng với kim loại
Na, Ca...) và tính khử (tác dụng với O
2
, Cl
2
).
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Lập bảng so sánh 2 dạng thù hình chủ yếu của P trắng và P đỏ về một số tính
chất vật lí như: trạng thái, màu sắc, khối lượng riêng, tính tan, độc tính.
- Từ vị trí và cấu hình electron nguyên tử của photpho, từ số oxi hóa của P trong
các hợp chất dự đoán tính chất hóa học của P là phi kim, vừa thể hiện tính oxi hóa, vừa
thể hiện tính khử.(Dùng thí nghiệm hoặc viết các PTHH minh họa để chứng minh
những dự đoán đó)

- Tính khối lượng H
3
PO
4
sản xuất được, % muối photphat trong hỗn hợp.
B. Trọng tâm:
- Viết được phương trình phân li theo từng nấc của axit H
3
PO
4
là axit ba nấc.
- Viết được các PTHH minh họa tính chất hóa học của axit H
3
PO
4
: tính axit, tác
dụng với dd kiềm tạo ra 3 loại muối tùy theo lượng chất tác dụng.
- Tính chất của muối photphat. Nhận biết ion photphat.
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Viết phương trình điện li của axit H
3
PO
4
theo 3 nấc và trong dung dịch H
3
PO
4
có các ion H
+
, H

- Quan sát mẫu vật, làm thí nghiệm nhận biết một số phân bón hóa học.
- Sử dụng an toàn, hiệu quả một số phân bón hoá học.
- Tính khối lượng phân bón cần thiết để cung cấp một lượng nguyên tố dinh
dưỡng
B.Trọng tâm
- Biết thành phần hóa học của các loại phân đạm, phân lân, phân kali, phân phức
hợp, tác dụng với cây trồng và cách điều chế các loại phân này.
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Quan sát một số mẫu phân bón hóa học.
- Đối với từng loại phân bón lập bảng để điền các nội dung kiến thức về phân
bón theo các yêu cầu: Thành phần chính; Phương pháp điều chế; Tác dụng với cây
trồng.
Bài 14: THỰC HÀNH TÍNH CHẤT CỦA MỘT SỐ HỢP CHẤT
NITƠ, PHOTPHO
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
Mục đích, cách tiến hành và kĩ thuật thực hiện các thí nghiệm :
− Phản ứng của dung dịch HNO
3
đặc, nóng và HNO
3
loãng với kim loại đứng
sau hiđro.
− Phản ứng KNO
3
oxi hoá C ở nhiệt độ cao.
− Phân biệt được một số phân bón hoá học cụ thể (cả phân bón là hợp chất của
photpho).
Kĩ năng

tích giải phóng O
2
)
+ mẩu than đang cháy hồng (trong không khí) chuyển thành cháy sáng chói
(trong O
2
)
Thí nghiệm 3. Phân biệt một số loại phân bón
a) Muối amoni tác dụng với dung dịch NaOH giải phóng khí NH
3
có tính
bazơ trong nước nên làm xanh quỳ tím ẩm
b) Ống chứa dung dịck KCl có kết tủa trắng (AgCl) xuất hiện; còn ống
chứa dung dịch Ca(H
2
PO
4
)
2
không có hiện tượng gì
CHƯƠNG 3. CACBON – SILIC
Bài 15, 16. CACBON VÀ HỢP CHẤT CỦA CACBON
A. Chuẩn kiến thức và kĩ năng:
Kiến thức
Biết được:
- Vị trí của cacbon trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, cấu hình
electron nguyên tử , các dạng thù hình của cacbon, tính chất vật lí (cấu trúc tinh thể, độ
cứng, độ dẫn điện), ứng dụng
- Tính chát vật lí của CO và CO
2

cacbonat.
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Từ khả năng liên kết của cacbon trong các dạng thù hình (kim cương, than
chì,fuleren) khác nhau để giải thích một số tính chất vật lí khác nhau của các dạng thù
hình của cacbon.
- Từ cấu hình electron nguyên tử của cacbon, khả năng liên kết trong các hợp
chất của cacbon dự đoán tính chất hóa học cơ bản của cacbon: có tính oxi hóa (oxi hóa
hiđro và kim loại) tính khử (khử oxi, oxit kim loại). Trong các hợp chất C thường có số
oxi hóa +2;+4
- Từ những kiến thức đã học ở lớp 9 và từ số oxi hóa của cacbon trong CO, CO
2
dự đoán tính chất hóa học đặc trưng của CO , CO
2
và đưa ra các PUHH để minh họa.
- Thông qua thí nghiệm kết hợp với bảng tính tan để biết khả năng tan trong
nước của các muối cacbonat và tính chất hóa học của muối cacbonat ( phản ứng nhiệt
phân, tác dụng với axit, với kiềm), cách nhận biết muối cacbonat.
Bài 17, 18. SILIC VÀ HỢP CHẤT CỦA SILIC. CÔNG NGHIỆP SILICAT
A. Chuẩn kiến thức và kĩ năng:
Kiến thức
Biết được:
- Vị trí của silic trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, cấu hình electron
nguyên tử.
- Tính chất vật lí (dạng thù hình, cấu trúc tinh thể, màu sắc, chất bán dẫn), trạng
thái tự nhiên , ứng dụng (trong kĩ thuật điện), điều chế silic (Mg + SiO
2
).
- Tính chất hoá học : Là phi kim hoạt động hoá học yếu, ở nhiệt độ cao tác
dụng với nhiều chất (oxi, cacbon, dung dịch NaOH, magie).
- SiO

- Ngành công nghiệp silicat là ngành sản xuất thủy tinh, đồ gốm, xi măng.Cơ sở
hóa học và quy trình sản xuất cơ bản, ứng dụng .
C. Hướng dẫn thực hiện:
- Từ cấu hình electron và số oxi hóa của Si dự đoán tính chất của Si có
tính khử( tác dụng với phi kim như F,O
2,
C , tác dụng với kiềm) và tính
oxi hóa( tác dụng với kim loại như Ca, Mg,Fe) , viết các PUHH để
chứng minh.
- Từ những kiến thức đã học ở lớp 9 và từ số oxi hóa của Si trong SiO
2
, H
2
SiO
3
dự đoán tính chất hóa học đặc trưng của SiO
2
, H
2
SiO
3
- Từ những hiểu biết trong thực tiễn để giới thiệu ngành công nghiệp silicat là
ngành sản xuất thủy tinh, đồ gốm,xi măng. Trên cơ sở thành phần hóa học , tính chất
của chúng để giới thiệu quy trình sản xuất và ứng dụng của chúng.
CHƯƠNG 4: ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA HỌC HỮU CƠ
Bài 20, 21. MỞ ĐẦU VỀ HÓA HỌC HỮU CƠ −
3
THÀNH PHẦN NGUYÊN TỐ VÀ CÔNG THỨC PHÂN TỬ
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức

− Phương pháp phân tích nguyên tố :
+ Hướng dẫn HS cách xác định các nguyên tố: cacbon (CO
2
, Na
2
CO
3
);
hiđro (H
2
O, HCl, NH
3
); nitơ (N
2
, NH
3
); halogen (X
2
, HX)...
+ Hướng dẫn HS cách xác định lượng các nguyên tố dựa vào định luật
thành phần không đổi: CO
2
, Na
2
CO
3
→ C ; H
2
O, HCl → H ; N
2

vào các số liệu phân tích định lượng; Tính được phân tử khối của chất hữu cơ dựa vào tỉ
khối hơi;
+ Xác định được công thức đơn giản nhất và công thức
phân tử.
Bài 22. CẤU TRÚC PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
− Nội dung thuyết cấu tạo hoá học ; Khái niệm đồng đẳng, đồng phân.
− Liên kết cộng hoá trị và khái niệm về cấu trúc không gian của phân tử chất
hữu cơ.
Kĩ năng
− Viết được công thức cấu tạo của một số chất hữu cơ cụ thể.
− Phân biệt được chất đồng đẳng, chất đồng phân dựa vào công thức cấu tạo cụ
thể.
B. Trọng tâm:
− Nội dung thuyết cấu tạo hoá học, chất đồng đẳng, chất đồng phân
− Liên kết đơn, bội (đôi, ba) trong phân tử chất hữu cơ
C. Hướng dẫn thực hiện
− Giới thiệu nội dung thuyết cấu tạo hoá học,
− Dẫn ra một số ví dụ để hình thành khái niệm: chất đồng đẳng, chất đồng phân.
− Dẫn ra một số ví dụ để giúp HS thấy các loại liên kết trong hợp chất hữu cơ:
liên kết đơn và liên kết bội (liên kết đôi và ba).
− Luyện tập: + Viết được công thức cấu tạo của một số chất hữu cơ cụ thể theo
dãy đồng đẳng của nó (ngược lại phân biệt đồng đẳng và đồng phân từ các công thức
cấu tạo cụ thể).
Bài 23. PHẢN ỨNG HỮU CƠ
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :

tử, tính chất của ankan.
− Viết được công thức cấu tạo, gọi tên một số ankan đồng phân mạch thẳng, mạch
nhánh.
− Viết các phương trình hoá học biểu diễn tính chất hoá học của ankan.
− Xác định công thức phân tử, viết công thức cấu tạo và gọi tên.
− Tính thành phần phần trăm về thể tích và khối lượng ankan trong hỗn hợp khí,
tính nhiệt lượng của phản ứng cháy.
B. Trọng tâm:
− Đặc điểm cấu trúc phân tử của ankan, đồng phân của ankan và tên gọi tương
ứng.
− Tính chất hoá học của ankan
− Phương pháp điều chế metan trong phòng thí nghiệm
C. Hướng dẫn thực hiện
− Giới thiệu dãy đồng đẳng và tên gọi: ankan ⇒ Công thức tổng quát của ankan.
− Dựa vào kiến thức đồng phân (đã học ở bài trên) để giúp HS viết được cấu tạo
và tên gọi của các đồng phân ankan (có < 7 nguyên tử C) từ công thức phân tử.
− Tính chất hoá học của ankan : Tương đối trơ ở nhiệt độ thường nhưng dưới tác
dụng của ánh sáng, xúc tác và nhiệt, ankan có tham gia :
+ Phản ứng thế: hướng dẫn HS dựa vào phương trình hóa học của phản ứng
thế CH
4
bởi halogen (SGK) viết phương trình hóa học của phản ứng thế C
2
H
6
bởi
halogen
Sau đó, có thể chỉ ra phản ứng dnagj tổng quát:
C
n

→
C
n
Cl
2n+2
+ HCl
Lưu ý: sự tạo sản phẩm chính là sản phẩm thế ở nguyên tử C bậc cao
hơn.
+ Phản ứng tách hiđro, crăckinh. C
n
H
2n+2

0
t ,xt
→
C
n
H
2n
+ H
2
C
n
H
2n+2

0
t ,xt
→

2
+ (n+1)H
2
O (tỷ lệ mol
C
2
2
Η Ο
Ο
> 1)
CH
4
+ O
2

0
t ,xt
→
H-CH=O + H
2
O
C
4
H
10
+ 2,5O
2

0
t ,xt

, HBr) của xicloankan có 3  4 nguyên tử cacbon.
− ứng dụng của xicloankan.
Kĩ năng
− Quan sát mô hình phân tử và rút ra được nhận xét về cấu tạo của xicloankan.
− Từ cấu tạo phân tử, suy đoán được tính chất hoá học cơ bản của xicloankan.
− Viết được phương trình hoá học dạng công thức cấu tạo biểu diễn tính chất
hoá học của xicloankan.
B. Trọng tâm:
− Cấu trúc phân tử của xiclohexan, xiclopropan, xiclobutan.
− Tính chất hoá học của xiclohexan, xiclopropan, xiclobutan.
4
C. Hướng dẫn thực hiện
− Giới thiệu một số xicloankan và tên gọi ⇒ Công thức tổng quát của mono
xicloankan.
− Dựa vào kiến thức đồng phân (đã học ở bài trên) để giúp HS viết được cấu tạo
và tên gọi của một số đồng phân xicloankan (có < 7 nguyên tử C) từ công thức phân tử.
− Tính chất hoá học của xicloankan :
+ Phản ứng cộng mở vòng:
* với : H
2
, Br
2
, HBr (chỉ xảy ra với xiclopropan)
* với H
2
: (xảy ra với vòng xiclo có 4, 5, 6 nguyên tử C)
+ Phản ứng thế và phản ứng oxi hoá (tương tự ankan).
− Luyện tập: Viết được phương trình hoá học dạng công thức cấu tạo
biểu diễn tính chất hoá học của xicloankan.
Bài 28. THỰC HÀNH PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH NGUYÊN TỐ

màu đỏ (Cu) ⇒ chất hữu cơ đã bị oxi trong CuO oxi hóa.
+ Bông rắc CuSO
4
khan chuyển từ màu trắng → màu xanh (CuSO
4
.5H
2
O)
⇒ có H
2
O tạo thành
+ Ống nghiệm đựng dung dịch Ca(OH)
2
có vẩn đục (CaCO
3
) ⇒ có CO
2
tạo
thành
Thí nghiệm 2. Điều chế và thử tính chất của metan
a) Ngọn lửa cháy sáng ⇒ CH
4
bị đốt cháy
Ở mẩu sứ có đọng giọt nước ⇒ Phản ứng cháy CH
4
tạo H
2
O
b) Không có hiện tượng gì ⇒ CH
4

− Xác định công thức phân tử, viết công thức cấu tạo, gọi tên anken.
− Tính thành phần phần trăm về thể tích trong hỗn hợp khí có một anken cụ thể.
B. Trọng tâm:
− Dãy đồng đẳng và cách gọi tên theo danh pháp thông thường và danh pháp hệ
thống/ thay thế của anken.
− Tính chất hoá học của anken.
− Phương pháp điều chế anken trong phòng thí nghiệm và sản xuất trong công
nghiệp.
C. Hướng dẫn thực hiện
− Giới thiệu dãy đồng đẳng và cách gọi tên thông thường và tên thay thế của
anken.
− Dựa vào kiến thức đồng phân để giúp HS viết được cấu tạo và tên gọi một số
đồng phân cấu tạo của anken (có < 6 nguyên tử C) từ công thức phân tử (đồng phân
mạch C, đồng phân vị trí liên kết đôi).
(Chú ý liên hệ công thức phân tử chung để dẫn đến đồng phân mạch vòng
xicloankan)
− Tính chất hoá học của anken :
+ Phản ứng cộng hiđro, cộng halogen (clo, brom trong dung dịch), cộng
HX (HBr và nước) theo quy tắc Mac-côp-nhi-côp.
C
n
H
2n
+ H
2

0
Ni,t
→
C

+ H
2
O → C
n
H
2n+1
OH (ancol)
+ Phản ứng trùng hợp etylen, propen, but-1-en và but-2-en.
+ Phản ứng oxi hoá (cháy và làm mất màu thuốc tím).
C
n
H
2n
+ (
3
2
n
) O
2

0
t
→
nCO
2
+ nH
2
O (tỷ lệ mol
C
2

phần phần trăm thể tích trong hỗn hợp khí có anken cụ thể ;
Bài 30, 32 : ANKAĐIEN - ANKIN
A. Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
− Định nghĩa, công thức chung, đặc điểm cấu tạo của ankađien.
− Đặc điểm cấu tạo, tính chất hoá học của ankađien liên hợp (buta-1,3-đien và
isopren : phản ứng cộng 1, 2 và cộng 1, 4). Điều chế buta-1,3-đien từ butan hoặc butilen
và isopren từ isopentan trong công nghiệp.
− Định nghĩa, công thức chung, đặc điểm cấu tạo, đồng phân, danh pháp, tính
chất vật lí (quy luật biến đổi về trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi, khối lượng
riêng, tính tan) của ankin.
− Tính chất hoá học của ankin : Phản ứng cộng H
2
, Br
2
, HX ; Phản ứng thế
nguyên tử H linh động của ank-1-in ; phản ứng oxi hoá).
Điều chế axetilen trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp.
Kĩ năng
− Quan sát được thí nghiệm, mô hình phân tử, rút ra nhận xét về cấu tạo và tính
chất của ankađien và ankin.
− Viết được công thức cấu tạo của một số ankađien và ankin cụ thể.
− Dự đoán được tính chất hoá học, kiểm tra và kết luận.
− Viết được các phương trình hoá học biểu diễn tính chất hoá học của buta-1,3-
đien và axetilen.
− Phân biệt ank-1-in với anken bằng phương pháp hoá học.
− Tính thành phần phần trăm về thể tích khí trong hỗn hợp.
B. Trọng tâm:
− Đặc điểm cấu trúc phân tử, cách gọi tên của ankađien.

0
Pd ,t
→
C
n
H
2n
hoặc C
n
H
2n
−
2
+ 2H
2

0
Ni ,t
→
C
n
H
2n+ 2
C
n
H
2n
−
2
+ 2Br

H
2n
X
2

CH≡CH + H
2
O
4 2 4
0
80
HgSO ,H SO
C
→
CH
3
CH=O (andehit axetic)
+ Phản ứng đime hóa và trime hóa axetilen
+ Phản ứng thế bởi kim loại nặng (Ag)
HC≡CH + 2AgNO
3
+ 2NH
3
→ Ag−C≡C−Ag↓ + 2NH
4
NO
3

R−C≡CH + AgNO
3

2
2
Η Ο
Ο

< 1)
− Phương pháp điều chế axetilen:
+ Trong phòng thí nghiệm: CaC
2
+ 2H
2
O → Ca(OH)
2
+ C
2
H
2
↑
5