MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH
HÌNH TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP
1.1. TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ CÁC MỐI QUAN HỆ CỦA TÀI
CHÍNH DOANH NGHIỆP
1.1.1. Khái niệm và đặc trưng của tài chính doanh nghiệp

Tài chính được đặc trưng bằng sự vận động độc lập tương đối của tiền tệ
với chức năng là tiền tệ thanh toán và phương tiện cất trữ trong quá trình tạo
lập hay sử dụng các quỹ tiền tệ đại diện cho sức mua nhất định ở các chủ thể
kinh tế – xã hội. Tài chính phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế trong
việc phân phối các nguồn lực hay sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu
cầu tích luỹ hay tiêu dùng của các chủ thể trong xã hội.
Tài chính doanh nghiệp là khâu quan trọng trong hệ thống tài chính của nền
kinh tế thị trường. Tài chính doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế khách
quan, gắn liền với sự ra đời của nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ. Sự tồn tại, tính
chất, mức độ phát triển của tài chính doanh nghiệp phụ thuộc vào sự phát
triển của nền kinh tế thị trường. Khi nền kinh tế thị trường xuất hiện đã làm
xuất hiện hàng loạt quan hệ tài chính mới. Do vậy mà tính chất và phạm vi
hoạt động của tài chính doanh nghiệp cũng có những thay đổi đáng kể.
Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các luồng chuyển dịch giá trị, các luồng
vận động của những nguồn tài chính trong quá trình tạo lập hoặc sử dụng các
quỹ tiền tệ, vốn của doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu doanh lợi trong
khuôn khổ pháp luật.
Tài chính doanh nghiệp phản ánh các quan hệ kinh tế đa dạng trong các
quá trình đó của hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế thị trường, tài chính doanh nghiệp có những đặc trưng
sau:
- Tài chính doanh nghiệp phản ánh những luồng dịch chuyển giá trị trong
nền kinh tế, đó chính là sự vận động của các nguồn tài chính gắn liền với hoạt
động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp . Nó thể hiện sự vận động của các
nguồn tài chính được diễn ra giữa doanh nghiệp với ngân sách nhà nước

Chức năng phân phối và chức năng giám đốc có quan hệ hữu cơ rất mật
thiết với nhau. Nhờ có phân phối mà tài chính có khả năng giám đốc. Và ngược
lại, nhờ có giám đốc mà phân phối mới hiệu quả và lành mạnh được.
1.1.2.2. Vai trò của tài chính doanh nghiệp trong nền kinh tế
thị trường
Nếu như trong nền kinh tế chỉ huy bao cấp của nước ta trước đây, vai trò
của tài chính doanh nghiệp luôn thụ động, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh
một cách hạn chế do sự can thiệp quá sâu của nhà nước vào nền kinh tế thì khi
chuyển sang nền kinh tế thị trường với chính sách đổi mới và cơ chế năng
động, cởi mở trong khuôn khổ pháp luật, vai trò của tài chính doanh nghiệp
được đề cao và phát huy trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp:
-Tài chính doanh nghiệp là công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính
nhằm đảm bảo nhu cầu đầu tư, phát triển của doanh nghiệp :
Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, vai trò này không được đặt ra là nhu
cầu cấp bách do có sự bảo hộ từ ngân sách nhà nước và các ngân hàng với lãi
suất ưu đãi.
Khi sang nền kinh tế thị trường vốn luôn là vấn đề sống còn đối với các
doanh nghiệp nhu cầu đầu tư và được đầu tư ngày càng tăng, thị trường vốn
hoạt động sôi nổi, thị trường chứng khoán ra đời.
Đây là môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp bằng nhiều hình thức
khác nhau chủ động khai thác thu hút các nguồn vốn trong xã hội, từ nước
ngoài.
-Tài chính doanh nghiệp có vai trò sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả. Đây
là vai trò không kém phần quan trọng, được coi là điều kiện tồn tại và phát
triển của mỗi doanh nghiệp . Trước sức ép từ nhiều phía của thị trường, sử
dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả luôn mang lại lợi nhuận cao hơn cho doanh
nghiệp .
-Tài chính doanh nghiệp được sử dụng như một công cụ để kích thích, thúc
đẩy sản xuất kinh doanh.

trao đổi các yếu tố phục vụ quá trình sản xuất kinh doanh và tiêu thụ sản
phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp . Khác hẳn với thời kỳ bao cấp, trong cơ chế
thị trường các quan hệ này được phát triển mạnh mẽ.
- Quan hệ tài chính phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp: là những quan hệ
về phân phối, điều hoà cơ cấu kinh doanh, phân phối thu nhập giữa các thành
viên (hoặc cổ đông) trong nội bộ doanh nghiệp và các quan hệ thanh toán hợp
đồng lao động giữa doanh nghiệp và công nhân viên chức.
1.1.4.2 Xét theo nội dung kinh tế
Xét về nội dung kinh tế, các quan hệ tài chính doanh nghiệp chia làm ba
nhóm sau:
- Các quan hệ tài chính nhằm mục đích khai thác, thu hút vốn: Đó là những
quan hệ về vay vốn, phát hành trái phiếu, cổ phiếu…nhằm tạo lập vốn kinh
doanh của doanh nghiệp ở cơ chế thị trường hiện nay, hình thức huy động vốn
rất phong phú. Cũng nhờ vào các mối quan hệ tài chính việc khai thác, thu hút
vốn sẽ hiệu quả hơn.
- Các quan hệ tài chính về phân phối thu nhập và lợi nhuận: Những quan hệ
này có liên quan đến nhiều đối tượng, chủ thể phân phối, như: liên quan đến
nhà nước trong việc nộp thuế, liên quan đến ngân hàng trong thanh toán lãi,
tín dụng, liên quan đến cổ đông trong việc thanh toán cổ tức, liên quan đến nội
bộ doanh nghiệp trong việc bù đắp các chi phí của yếu tố đầu vào, việc phân bổ
các quỹ của doanh nghiệp .
Mục đích cao nhất và quan trọng nhất của phân tích tình hình tài chính
doanh nghiệp là giúp cho những người ra quyết định lựa chọn được phương
án kinh doanh tối ưu và đánh giá chính xác thực trạng tài chính và tiềm năng
của doanh nghiệp. Cũng giống mục đích trên, khi nghiên cứu tình hình tài
chính, khi xem xét các mối quan hệ của tài chính doanh nghiệp có những điểm
chung:
+ Phản ánh luồng vận động, chuyển dịch giá trị, sự vận động của các nguồn
tài chính nảy sinh gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp .

rộng thị trường, đóng phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường…Do đó họ quan tâm
trước hết đến lĩnh vực đầu tư và tài trợ, đó chính là lượng thông tin doanh
nghiệp cần để đánh giávà cân bằng tài chính, khả năng thanh toán, sinh lợi, rủi
ro và dự đoán tình hình tài chính nhằm đưa ra quyết định, kế hoạch đúng đắn.
- Với ngân hàng và các chủ nợ khác: Mối quan tâm của họ chủ yếu hướng
vào khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Bên cạnh đó người cho vay cũng
quan tâm đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp vì nó là cơ sở của việc và lãi
cho vay dài hạn.
- Với các nhà cung cấp vật tư, thiết bị, hàng hoá, dịch vụ nhờ vào tình hình
tài chính họ sẽ quyết định được vấn đề bán chịu và cho trả chậm. Cũng như chủ
ngân hàng và những người cho vay tín dụng, nhóm người này cũng cần phải
biết được khả năng thanh toán hiện tại và tương lai của khách hàng.
- Với các nhà đầu tư: quan tâm nhiều đến yếu tố rủi ro, thời gian hoàn vốn,
mức sinh lời và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Vì vậy họ cần thông tin
về tình hình tài chính, hoạt động của vốn, kết quả sản xuất kinh doanh, tiềm
năng tăng trưởng của doanh nghiệp và tính hiệu quả của công tác quản lý.
Những mối quan tâm trên nhằm đảm bảo sự an toàn và tính hiệu quả do dòng
vốn đầu tư của các nhà đầu tư.
- Với các đối tượng khác: Cơ quan tài chính, thuế, nhà phân tích, khách
hàng…cũng có nhu cầu về thông tin cơ bản giống nhóm trên bởi nó liên quan
đến quyền lợi và trách nhiệm, đến khách hàng hiện tại và tương lai của họ.
Phân tích tài chính doanh nghiệp mà chủ yếu là phân tích báo cáo tài chính
và các chỉ tiêu đặc trưng tài chính thông qua hệ thống các phương pháp, công
cụ và kỹ thuật phân tích, giúp người sử dụng thông tin từ những góc độ khác
nhau có thể đánh giá toàn diện, tổng quát, vừa xem xét một cách chi tiết hoạt
động tài chính của doanh nghiệp. Từ đó có thể nhận biết, phán đoán, dự báo và
đưa ra các quyết định tài chính, tài trợ và đầu tư phù hợp.
1.2.2. Mục tiêu của phân tích tài chính

Căn cứ trên các nguyên tác về tài chính của doanh nghiệp, đánh giá khả