Khái niệm hệ thống tiền tệ quốc tế
Các mối quan hệ kinh tế quốc tế nói chung và các quan hệ kinh tế đối ngoại của các
quốc gia nói riêng bằng cách này hay cách khác đều được biểu hiện thông qua các quan
hệ tiền tệ. Từ đây đã hình thành nên hệ thống tiền tệ quốc tế.
Hệ thống tiền tệ quốc tế là tập hợp các quy tắc, thể lệ và tổ chức nhằm tác động tới các
quan hệ tài chính - tiền tệ giữa các quốc gia trên thế giới.
Do mỗi hệ thống tiền tệ quốc tế ra đời và chỉ vận hành có hiệu quả trong những điều
kiện thích hợp về kinh tế, chính trị và xã hội nhất định nên khi những điều kiện này thay
đổi sẽ dẫn tới sự sụp đổ của hệ thống tiền tệ quốc tế. Cho đến nay đã có năm hệ thống tiền
tệ quốc tế được sử dụng, bao gồm: chế độ bản vị vàng, hệ thống Giơ – Noa, hệ thống
Bretton Woods (còn gọi là chế độ bản vị USD), hệ thống Giamaica, và chế độ bản vị SDR.
Tuy nhiên, trong khuôn khổ yêu cầu của môn học, nhóm tác giả sẽ chỉ xin trình bày ba hệ
thống tiền tệ quốc tế là chế độ bản vị vàng, chế độ bản vị USD và chế độ bản vị SDR.
Trước khi đi vào chi tiết các hệ thống tiền tệ quốc tế này, để giải thích cho việc sụp đổ
của các hệ thống tiền tệ quốc tế cần phải hiểu rõ thế nào là một hệ thống tiền tệ quốc
tế có hiệu quả. Tính hiệu quả của một hệ thống tiền tệ quốc tế được xem xét trên ba khía
cạnh:
Một là, hệ thống đó phải có khả năng giúp đỡ các quốc gia hạn chế một cách tối đa
thời gian và những cái giá phải trả khi tiến hành điều chỉnh cán cân thanh toán của mình.
Hai là, hệ thống đó phải có khả năng cung cấp nguồn dự trữ với quy mô thích hợp
nhằm giúp các quốc gia điều chỉnh cán cân thanh toán mà không gây tác động tiêu cực tới
nền kinh tế của quốc gia đó và của nền kinh tế thế giới nói chung.
Ba là, hệ thống đó phải có khả năng duy trì giá trị tuyệt đối và tương đối của các
nguồn dự trữ ngoại tệ.
Chế độ bản vị vàng
Hoàn cảnh ra đời: Ra đời vào năm 1867 tại Paris và kéo dài đến năm 1914.
Nguyên tắc hoạt động: Các quốc gia gắn đồng tiền của mình với vàng bằng cách quy
định giá vàng tình bằng đồng tiền đó và cho phép việc mua bán vàng tự do theo mứac giá
đã quy định (mức ngang giá vàng). Vàng cũng được phép trao đổi tự do giữa các nước và
trở thành nguồn dự trữ quốc tế chính thức.
Theo lý thuyết, tỷ giá hối đoái được thiết lập bằng cách đối chiếu nội dung vàng của

Hoàn cảnh ra đời: Ra đời vào năm 1944 và kết thúc vào năm 1971
Vào năm 1944, một hội nghị quốc tế được nhóm họp tại Bretton Woods (Mỹ) với
sự tham gia của 44 quốc gia đã đưa ra một loạt các biện pháp liên quan đến lĩnh vực tài
chính tiền tệ của thế giới, dân đến sự hình thành của hệ thống Bretton Woods (hay chế độ
bản vị USD). Cơ quan trung tâm của hệ thống tiền tệ này là Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF).
Nguyên tắc hoạt động:
- Chế độ tỷ giá hối đoái là cố định có điều chỉnh một cách hạn chế.
- Dự trữ quốc tế được cung cấp thông qua các hạn mức cho vay và hạn mức đóng góp
đối với các thành viên thuộc IMF.
- Các đồng tiền phải được chuyển đổi tự do và không hạn chế.
- IMF sẽ điều tiết chế độ tỷ giá của các quốc gia, giám sát việc tuân thủ những quy định
đã được thống nhất về thương mại và tài chính quốc tế, đồng thời cung cấp tín dụng cho
các quốc gia thành viên gặp phải tình trạng thiếu hụt tạm thời trong cán cân thanh toán
Quá trình hoạt động trên thực tế: Thời gian tồn tại của chế độ bản vị USD có thể chia
thành hai giai đoạn: Giai đoạn đói Đôla (1944 - 1958) và giai đoạn bội thực Đôla (1959 -
1971).
Trong giai đoạn đầu, dự trữ vàng của Mỹ rất lớn do thu lời từ buôn bán vũ khí trong
hai cuộc chiến tranh thế giới. Lúc này, đồng Đôla Mỹ được coi là đồng tiền chủ chốt và
Mỹ có nghĩa vụ đổi Đôla ra vàng với mức giá 35$/1ounce vàng cho các ngân hàng trung
ương một cách không hạn chế. Vào thời gian này, Mỹ cũng tiến hành các hoạt động hỗ trợ
tín dụng cho các nước châu Âu nhằm giúp các nước khôi phục kinh tế và mở rộng sự xâm
nhập của USD trên thế giới, dẫn đến việc cán cân thanh toán của Mỹ rơi vào tình trạng
thâm hụt thường xuyên. IMF cũng không thực hiện được những chức năng của mình một
cách có hiệu quả. Cho đến những năm 60, dự trữ USD của nước ngoài đã có giá trị ngang
bằng với trữu lượng vàng của Mỹ và đến năm 70 là gấp 4 lần. Mỹ không còn đủ vàng cho
việc chuyển đổi theo mức giá cũ nữa, buộc phải phá giá đồng USD từ 35$/1 ounce lên 38$/
1 ounce và tiếp tục cho tới khi đạt gần 47$/1 ounce .
Sự sụp đổ: Năm 1971, tổng thống Mỹ - Nickson tuyên bố đóng cửa kho vàng của Mỹ,
không cho phép đổi USD ra vàng nữa. Chế độ bản vị USD sụp đổ.
Chế độ bản vị SDR