PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN LẠC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG TIỂU HỌC TAM HỒNG 2

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

***==***
Tam Hồng, ngày 15 tháng 3 năm 2018

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC

MÔN

TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI THEO MÔ HÌNH VNEN

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tự nhiên và xã hội là môn học mà nội dung kiến thức trong toàn bộ chương
trình được phát triển theo nguyên tắc từ gần đến xa dẫn dắt học sinh mở rộng vốn
hiểu biết từ bản thân đến gia đình, trường học; từ cuộc sống xung quanh đến thiên
nhiên rộng lớn; từ những cây cối, con vật thường gặp đến Mặt Trời, Trái Đất và
Mặt Trăng.
Nội dung chương trình được lựa chọn rất thiết thực, gần gũi với học sinh,
giúp các em dễ dàng thích ứng với cuộc sống xung quanh. Nội dung kiến thức
trong mỗi chủ đề đều được tích hợp nội dung giáo dục sức khỏe một cách nhuần
nhuyễn; đi từ sức khỏe cá nhân trong chủ đề “Con người và sức khỏe” đến sức
khỏe cộng đồng trong chủ đề “Xã hội”, sức khỏe môi trường trong chủ đề “Tự
nhiên”. Sách giáo khoa không chỉ nêu lên các kiến thức có sẵn mà trở thành tài liệu
định hướng và hỗ trợ cho việc tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh tri thức mới và

+ Các hình thức dạy học qua các lôgo cụ thể.
+ Kênh hình và kênh chữ đẹp và rõ ràng.
+ Mỗi bài học được xác định mục tiêu cụ thể.
- Thời gian dạy không nhất thiết phải đúng như quy định mà GV có thể linh
động tùy theo tình hình lớp và bài học.
- Giáo viên được học tập chuyên sâu dạy theo mô hình VNEN, được tham
gia dự các chuyên đề VNEN của cụm trường.
- Nội dung và hình thức học của từng bài, giáo viên có thể tự điều chỉnh cho
phù hợp với địa phương và học sinh của lớp.
b) Khó khăn:
Khi triển khai dạy học theo mô hình VNEN, nhìn chung giáo viên thường
gặp một số khó khăn như:
- Nhận thức của giáo viên đang từ thói quen truyền thụ kiến thức một chiều
chuyển sang tổ chức các hoạt động lấy học sinh làm trung tâm, học sinh tự tổ chức
các hoạt động học dưới sự bao quát hướng dẫn của giáo viên. Chính vì thế giáo
viên phải mất nhiều thời gian trong việc hướng dẫn, rèn luyện cho học sinh những
kĩ năng học.
- Công tác đánh giá, xếp loại, nhận xét từng học sinh cho từng bài học mất
nhiều thời gian. Đối tượng học sinh trong lớp thường không đồng đều, do đó trong

3


việc hoạt động nhóm của học sinh khi đánh giá của nhóm bạn còn nhiều hạn chế
cần giáo viên hỗ trợ nhiều.
- Phòng học thiết kế theo tiêu chuẩn cũ, chật hẹp chưa đáp ứng được yêu cầu
của phòng học kiểu mới nên khó khăn trong việc sắp xếp hoạt động nhóm và trang
trí góc học tập môn Tự nhiên và xã hội như thế nào cho phong phú và thu hút được
học sinh.
- Công tác phối kết hợp giữa nhà trường với phụ huynh trong việc xây dựng

- Đại đa số phụ huynh học sinh chưa nắm được phương pháp hướng dẫn học
sinh học tập ở nhà, do vậy phần hoạt động ứng dụng về nhà của học sinh chưa được
phụ huynh hỗ trợ, vì thế nhiều em đến lớp vẫn chưa hoàn thành hoạt động ứng dụng.
Việc giúp đỡ trong phần ứng dụng vẫn phải phụ thuộc vào giáo viên hướng dẫn.
2. Giải pháp
2.1. Các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học chủ yếu theo mô hình VNEN
Các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học được sử dụng phổ biến như:
phương pháp quan sát, hỏi đáp, thảo luận, trò chơi học tập, thực hành, điều tra...Các
5


hình thức học như: cá nhân, cặp đôi, nhóm, cả lớp và địa điểm học tập có thể là
trong lớp và ngoài sân trường....Đây là những phương pháp và hình thức dạy học
đặc trưng môn học. Nhưng ở mô hình VNEN, giáo viên đóng vai trò “ẩn” vì việc tự
học của học sinh chiếm vai trò chủ đạo và các hoạt động học tập chủ yếu diễn ra
giữa học sinh với học sinh. Các em thực sự là trung tâm của hoạt động học tập, các
em phải phát huy năng lực độc lập, tích cực của mình thì mới hoàn thành những
nhiệm vụ học tập trong Hướng dẫn học Tự nhiên và xã hội.
Với mô hình VNEN, các hoạt động trên lớp học hầu hết là hoạt động cá nhân
và hoạt động nhóm. Việc giáo viên tổ chức hoạt động cả lớp rất ít. Vì vậy, trong tiết
học giáo viên chủ yếu là theo dõi, giám sát và trợ giúp khi các em có nhu cầu. Đặc
biệt GV cần bao quát lớp học để xem các em có hiểu được những chỉ dẫn trong tài
liệu không. Cần trợ giúp gì (làm rõ chỉ dẫn, hướng dẫn cách làm, giải thích thông
tin hay cung cấp phương tiện/đồ dùng học tập ...). Nếu cần phương tiện/đồ dùng gì
thì GV cần kiểm tra xem phương tiện/đồ dùng đó có được trang bị trong góc học
tập của lớp học không. Nếu thiếu GV cần chuẩn bị trước khi giờ học bắt đầu. Tuy
nhiên với những kiến thức khó, giáo viên cần tổ chức các hoạt động học cả lớp để
học sinh hiểu được bài.
2.2. Cách hướng dẫn học sinh học tập
a) Hoạt động cá nhân

2.3. Quy trình dạy học (Các bước học tập)
Quy trình dạy và học theo Mô hình trường học mới VNEN được thực hiện
theo 5 bước giảng dạy của giáo viên và 10 bước học tập của học sinh, dùng cho tất
cả các môn học nói chung và phân môn Tự nhiên và xã hội nói riêng.
5 BƯỚC GIẢNG DẠY
Bước 1: Tạo hứng thú cho học sinh
- Kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh.
- Tạo không khí lớp học vui, tò mò, chờ đợi, thích thú.
Bước 2: Tổ chức cho học sinh trải nghiệm
- Huy động vốn hiểu biết, kinh nghiệm có sẵn của học sinh để chuẩn bị bài
học mới.
- Học sinh trải qua tình huống có vấn đề, trong đó chứa đựng những nội dung
kiến thức, những thao tác, kĩ năng để làm nảy sinh kiến thức mới.
Bước 3: Phân tích - Khám phá- Rút ra kiến thức mới
Học sinh rút được kiến thức, khái niệm hay quy tắc lí thuyết thực hành mới.
Bước 4: Thực hành, củng cố bài học
- Học sinh nhớ dạng cơ bản một cách vững chắc; làm được các bài tập áp
dụng dạng cơ bản theo đúng quy trình.
- Học sinh biết chú ý tránh những sai lầm điển hình thường mắc trong quá
trình thực hiện.
- Tự tin về bản thân mình.
8


Bước 5: Ứng dụng
- Học sinh được củng cố, nắm vững các nội dung kiến thức trong bài đã học.
- Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học trong hoàn cảnh mới, đặc biệt
trong những tình huống gắn với thực tế đời sống hằng ngày.
- Học sinh cảm thấy tự tin khi lĩnh hội và vận dụng kiến thức mới.
10 BƯỚC HỌC TẬP

- Nhóm trưởng lấy tài liệu, học sinh viết vở học.
3. Đọc mục tiêu:
- Học sinh đọc mục tiêu
- Giáo viên đến nhóm kiểm tra việc nắm mục tiêu của học sinh và xác định
mục tiêu của tiết học đó. Giáo viên có thể hỏi mục tiêu trước lớp.
4. Hoạt động cơ bản:
- Giáo viên giao nhiệm vụ.
- Học sinh làm việc (cá nhân, nhóm hay cả lớp theo lôgo).

10


- Nhóm làm xong, cắm cờ hoàn thành, giáo viên đến kiểm tra, chốt kết quả,
cắm hoa.
- Báo cáo với thầy ,cô giáo kết quả em đã làm.
- Giáo viên nhận xét, tuyên dương các nhóm học tốt, tích cực.
Tiết 2
- Tiến hành tường tự như tiết 1 (học phần Hoạt động thực hành).
- Dành khoảng 1-2 phút cuối tiết để hướng dẫn Hoạt động ứng dụng và nhắc
nhở, chuẩn bị cho tiết học sau.
Lưu ý: Với những bài học gồm 3 tiết, tùy theo lượng kiến thức trong bài mà giáo
viên chia tiết cho phù hợp.
III. KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Để phát triển con người toàn diện góp phần hình thành năng lực, phẩm chất,
tư duy cho học sinh thì việc dạy tốt tất cả các môn học là một yêu cầu không thể
thiếu. Người giáo viên không những dạy tốt các môn Toán, Tiếng Việt hình thành
tri thức cho học sinh mà còn phải dạy tốt tất cả các môn học khác nhau để phát
triển một con người toàn diện.
Việc dạy tốt môn TNXH theo mô hình VNEN là một yêu cầu đã và đang
được quan tâm song song với những môn khác. Cùng với việc đổi mới các phương



Sau bài học, em :
- Chỉ và nói được tên các bộ phận bên ngoài của chim và thú trên hình vẽ
hoặc vật thật.
- Nói được tên và chỉ được các bộ phận bên ngoài của cá, tôm, cua trên hình
vẽ hoặc vật thật..
- Nêu được ích lợi của chim và thú đối với đời sống con người.
- Có ý thức bảo vệ chăm sóc vật nuôi.
II. Đồ dùng dạy học:
- GV: Sách HDH, tranh, ảnh, về chim và thú.
- HọC SINH: Sách HDH, vở ghi.
III. Hoạt động học:
Tên hoạt động
1.Hoạt động Khởi

Hoạt động của giáo viên
GV quan sát

động

Hoạt động của học sinh
Lớp chơi trò chơi: Ai
nhanh hơn.

- GV giới thiệu và ghi tên

- HọC SINH đọc mục tiêu

2.Nhận biết tên,

nhóm

b) Chỉ và nói tên các bộ
phận bên ngoài cơ thể của
con chim trong hình 3
c) hỏi và trả lời :
- Bên ngoài cơ thể….
- Đoán bên trong cơ thể…
2. Quan sát và trả lời.
a)Quan sát và đọc thông tin
ở hình 4.
b) Chỉ và nói tên các bộ
phận bên ngoài cơ thể của
con chó.
c) hỏi và trả lời :
- Bên ngoài cơ thể con chó
…
- Đoán bên trong cơ thể…

- Về nhà cùng người thân

3. Quan sát và trả lời.

tìm hiểu về một số động vật

a) từng em quan sát các hình

sống trên cạn.

5, 6, 7, 8 chọn con thú em