MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU.............................................................................................2
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:...................................................................................2
II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.........................................................................2
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU......................................................................3
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................................................3
V. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI:.............................................................................3
VI. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU.....................................................................3
B - PHẦN NỘI DUNG........................................................................................4
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN............................................................................................4
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN :...........................................................................................4
II- THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:..........................................................................4
1. THUẬN LỢI:...................................................................................................4
2. KHÓ KHĂN:...................................................................................................5
III- BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH...........................................................................5
1. TÁC DỤNG CỦA PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM :....................5
2. NHIỆM VỤ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH TRONG GIỜ THẢO LUẬN
NHÓM..................................................................................................................6
3. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH THẢO LUẬN NHÓM.......................................7
IV. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN...........................................................................9
1. TẠI SAO TỔ CHỨC CHO HỌC SINH HỌC THEO NHÓM LẠI QUAN
TRỌNG ?.............................................................................................................9
2. TỔ CHỨC HỌC SINH HỌC THEO NHÓM NHƯ THẾ NÀO TRONG GIỜ
HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI ?.............................................................9
3. DẠY-HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM NHỎ BAO GỒM NHỮNG BƯỚC
NÀO?..................................................................................................................10
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC..............................................................................13
C- PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ..................................................19
PHỤ LỤC ………………………………………………………………..20

1/21

Tôi mong được chia sẻ và nhận được những đóng góp chân tình từ các thầy
giáo, cô giáo.
II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này với mong muốn:
- Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kết
thành kinh nghiệm của bản thân.
- Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong
giảng dạy phân môn Tự nhiên và Xã hội.
2/21


- Nhận được những lời góp ý, nhận xét từ cán bộ quản lí nhà trường, của
Phòng Giáo dục và từ các bạn đồng nghiệp để tôi phát huy những mặt mạnh, điều
chỉnh, khắc phục những thiếu sót cho hoàn thiện hơn.
- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục về mọi mặt, không chỉ mang lại cho
các em học sinh tri thức mà giúp các em đam mê khám phá thế giới xung quanh
mình.
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2
- Phương pháp thảo luận nhóm trong quá trình dạy học môn Tự nhiên và Xã
hội.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Về việc nghiên cứu thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp thống kê, phân loại, so sánh – đối chứng
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp thực nghiệm
V. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI:

- Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội có cấu trúc phù hợp với nhận thức
của học sinh.
- Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội có cấu trúc đồng tâm phát triển qua
các lớp, cùng là một chủ đề dạy học nhưng ở lớp 1 kiến thức trang bị đơn giản hơn
lớp 2. Và cứ như vậy mức độ kiến thức nâng dần lên các lớp.
Tự nhiên và Xã hội là môn học có thể cung cấp, trang bị cho học sinh những
kiến thức về Tự nhiên và Xã hội trong cuộc sống hàng ngày xảy ra xung quanh các
em. Các em là chủ thể nhận thức, vậy nên khi giảng dạy giáo viên phải tích cực đổi
mới phương pháp, phải lấy học sinh làm trung tâm, phải cho học sinh được thảo
luận để học sinh chủ động tìm ra kiến thức mới của bài học. Người giáo viên phải
thường xuyên giám sát hoạt động của các em, kích thích học sinh học tập như khen
ngợi, tuyên dương… tạo hứng thú cho học sinh ghi nhớ bài học, khái niệm kiến
thức đến từ cả 5 giác quan nghe, nhìn, sờ, nếm, ngửi. Vì vậy giáo viên phải nâng
cao hiệu quả sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học môn Tự nhiên và
Xã hội lớp 2
Tóm lại nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy
học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2 phù hợp với nội dung chương trình và đáp ứng
được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học lấy học làm trung tâm.
II- THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:
Đầu năm học 2018 – 2019 tôi được Ban Giám Hiệu phân công chủ nhiệm lớp
2A5 với sĩ số lớp 63 học sinh. Các em là những học sinh ngoan, ham học hỏi.
1. Thuận lợi:
- Hầu hết các con đi học đúng độ tuổi quy định.
- Giáo viên dược hướng dẫn cách xây dựng thiết kế bài học theo hướng mới
có phân chia theo từng hoạt động cụ thể, rõ ràng, có chỉ dẫn các phương pháp theo
từng chủ đề.
- Giáo viên được học tập, tham dự các chuyên đề học tập kinh nghiệm của
trường bạn.
4/21


năng cộng tác, làm việc với tinh thần đồng đội, các thành viên có sự quan tâm và
khoan dung trong cách sống, cách ứng xử…
Giúp cho học sinh có điều kiện trao đồi, rèn luyện khả năng ngôn ngữ thông
qua cộng tác làm việc trong nhóm, phát triển năng lực giao tiếp, biết lắng nghe,
chấp nhận và phê phán ý kiến người khác. Đồng thời, các em biết đưa ra những ý
kiến và bảo vệ những ý kiến của mình.
Giúp cho học sinh có sự tự tin trong học tập, vì học sinh học tập theo hình thức
hợp tác và qua giao tiếp xã hội - lớp học, cho nên các em sẽ mạnh dạn và không sợ
mắc phải những sai lầm.
5/21


Hình thành phương pháp nghiên khoa học cho học sinh: thông qua thảo luận
nhóm, nhất là quá trình tự lực giải quyết các vấn đề bài học, giúp các em hình thành
dần phương pháp nghiên cứu khoa học, rèn luyện và phát triển năng lực khoa học
trong mọi vấn đề cuộc sống.
Tăng cường tri thức, hiệu quả trong học tập: qua học nhóm, học sinh có thể
nắm bài ngay trên lớp, hình thành những tri thức sáng tạo thông qua sự tự tư duy
của mỗi thành viên. Áp dụng phương pháp này sẽ khích thích học sinh tìm kiếm
những nguồn tri thức có liên quan đến vấn đề thảo luận. Trên cơ sở đó, các em sẽ
thu lượm những kiến thức cho bản thân thông qua quá trình tìm kiếm tri thức.
2. Nhiệm vụ của giáo viên và học sinh trong giờ thảo luận nhóm
a.Nhiệm vụ của giáo viên:
Trước khi tiến hành thảo luận nhóm, giáo viên trước hết cần chuẩn bị vấn đề
thảo luận. Vấn đề phù hợp với phương pháp thảo luận nhóm là vấn đề có tính chất
tranh luận. Một vấn đề có tính tranh luận là vấn đề có nhiều cách lí giải, suy tưởng,
đôi khi có mâu thuẫn. Sự thành công của thảo luận nhóm là giáo viên đưa ra được
các vấn đề thú vị, thách thức học sinh trả lời, buộc học sinh cùng nhau hợp tác để
tìm ra câu trả lời. Tài liệu bao gồm sách giáo khoa và các tài liệu khác sách tham
khảo, phim ảnh… Sau cùng, giáo viên tiến hành phân nhóm. Việc thành lập nhóm

vấn đề thảo luận hấp dẫn, dễ chia sẻ, dễ huy động được nhiều ý kiến khác nhau, có tính chất kích
thích tính tích cực chủ động làm việc của học sinh. Lưu ý, câu hỏi thảo luận nên là câu hỏi mở,
không bao giờ là một câu hỏi đóng.

Bước 2 : Chia nhóm, bố trí chỗ ngồi.
Chia nhóm ngẫu nhiên, chia theo vị trí ngồi, chia theo danh sách, chia theo
đặc điểm chung, chia theo năng lực, chia theo kinh nghiệm, chia theo giới tính, chia
theo cùng sở thích, chia qua tình huống, qua trò chơi...
Khi chia nhóm cần chú ý đến số lượng và trình độ, năng lực của các học sinh.
Không chia nhóm này quá đông, nhóm kia quá ít …
Mỗi nhóm cần phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ để phân công trách nhiệm cho
từng thành viên. Ngoài các thành viên, cơ cấu của nhóm gồm 2 vị trí quan trọng
nhất là nhóm trưởng và thư ký. Nếu nhóm trưởng có năng lực, nhiệt tình, có uy tín,
kỹ năng điều hành nhóm, được các thành viên tin tưởng, yêu mến, chắc chắn nhóm
đó sẽ hoạt động hiệu quả...
Việc bố trí chỗ ngồi cũng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc thảo luận. Nên bố trí
các thành viên trong nhóm ngồi quay mặt vào nhau, vị trí ngồi đủ gần để có thể trao
đổi, chia sẻ với nhau một cách thuận lợi. Nên có khoảng cách giữa các nhóm để sự
trao đổi của các nhóm không bị ảnh hưởng tới nhau.
Bước 3 : Giao nhiệm vụ và giới hạn thời gian thảo luận
Trước khi tiến hành thảo luận, Giáo viên phải giao nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng
cho từng nhóm, phải có hướng dẫn cụ thể và định hướng cách thức thảo luận và
trình bày.
Thời gian thảo luận cần được giới hạn và phải tương ứng với nội dung, yêu
cầu của vấn đề đặt ra. Thời gian giới hạn phải đủ để học sinh suy nghĩ, trao đổi. Nếu
thời gian quá ít, thảo luận nhóm sẽ sơ sài, không đi vào cốt lõi vấn đề, có thể mang
tính đối phó. Nếu thời gian quá dài sẽ tạo sự lơ đãng, phân tán và làm loãng không
khí thảo luận.
Bước 4 : Giám sát hoạt động thảo luận của từng nhóm


quyết mọi câu hỏi của học sinh xung quanh vấn đề đó. Qua việc kết luận, chốt lại
vấn đề sẽ giúp học sinh nắm bắt, ghi nhớ được nội dung cơ bản, cần thiết.
Ví dụ. Bài 27 : Loài vật sống ở đâu ?
+ GV yêu cầu HS quan sát tranh SGK và nói về những gì em nhìn thấy trong hình
vẽ theo gợi ý sau :
- Kể tên những loài vật có trong hình vẽ ?
- Loài vật nào sống trên mặt đất ?
- Loài vật nào sống dưới nước ?
- Loài vật nào bay lượn được trên không ?
+ Gọi đại diện các nhóm trình bày.
- Loài vật có thể sống được ở những đâu ?
8/21


* Hoạt động 1 : Thảo luận nhóm nêu tên các con vật.
Bước 1 : Lựa chọn vấn đề thảo luận.
- Quan sát tranh và nêu tên các con vật có trong hình, con nào là con vật
nuôi ? Con nào sống hoang dã ?
Bước 2 : Chia nhóm, bố trí chỗ ngồi.
- Chia nhóm theo nhóm bàn, mỗi nhóm 2 học sinh.
Bước 3 : Giao nhiệm vụ và giới hạn thời gian thảo luận.
- Giáo viên giao nhiện vụ : Trong vòng thời gian 3 phút các con - Quan sát
tranh và nêu tên các con vật có trong hình, con nào là con vật nuôi ? Con nào sống
hoang dã ?
Bước 4 : Giám sát hoạt động thảo luận của từng nhóm
- Trong thời gian học sinh thảo luận, giáo viên đến các nhóm giúp đõ những
học sinh còn lúng túng.
Bước 5 : Trình bày kết quả thảo luận.
- Cho đại diện nhóm trình bày, hoặc từng cặp hỏi đáp về các con vật mà
nhóm mình vừa thảo luận.

GV cần biết cách chia nhóm, thay đổi HS trong nhóm một cách ngẫu nhiên hoặc
chia nhóm theo sở thích hoặc theo trình độ, bởi vì HS cần có cơ hội để tham gia vào
các nhóm khác nhau trong lớp để chia sẻ kinh nghiêm với các bạn. Có như vậy các
nhóm mới hoạt động tốt.
3. Dạy - học hợp tác theo nhóm nhỏ bao gồm những bước nào ?
Dạy - học hợp tác theo nhóm nhỏ bao gồm những bước sau :
- Chuẩn bị :
+ Tổ chức các nhóm
+ Giao nhiệm vụ cho từng nhóm ( có thể cụ thể cho từng học sinh )
+ Hướng dẫn cách làm việc của các nhóm ( có thể thông qua việc bồi dưỡng các
nhóm trưởng ).
- Làm việc theo nhóm
+ Từng cá nhân làm việc độc lập, theo sự phân công của nhóm . Ví dụ : các cá nhân
phải quan sát kĩ một bức tranh, một mẫu vật hay thực hiện lên một thực đơn cho
một bữa ăn trong bài Ăn uống đầy đủ.
(Bước này có thẻ không xảy ra. Các thành viên trong nhóm có thể cùng làm việc
chung hoặc thảo luận nhóm luôn)
+ Tập hợp các kết quả làm việc của từng cá nhân để thành sản phẩm chung của
nhóm hoặc thảo luận về những gì từng cá nhân đã quan sát được. Việc thảo luận
nhóm phải thực sự có sự tham gia của các thành viên, thể hiện :
* Các em phải nói với nhau;
* Nghe lẫn nhau;
* Đáp lại điều bạn khác nói;
* Đưa ra ý kiến riên của mình;
+ Các nhóm có thể đi lại trong lớp để quan sát kết quả của nhóm bạn. Các hoạt
động này giúp học sinh học tập kinh nghiệm lẫn nhau giữa các nhóm. ( Bước này có
thể không xảy ra khi GV chuyển sang làm việc chung cả lớp)
+ Trong quá trình các nhóm hoạt động Gv cần theo dõi và hướng dẫn, uốn nắn kịp
thời.
- Làm việc chung cả lớp

* Giáo viên giao nhiện vụ : Trong vòng thời gian 5 phút các con - Quan sát
các con vật nói cho nhau nghe tên và môi trường sống của các con vật đó theo gợi ý
:
- Kể tên những con vật mình có ?
- Con vật nào sống ở nước ngọt ?
- Con vật nào sống ở nước mặn ?
Bước 4 : Giám sát hoạt động thảo luận của từng nhóm
- Trong thời gian học sinh thảo luận, giáo viên đến các nhóm giúp đõ những
học sinh còn lúng túng.
Bước 5 : Trình bày kết quả thảo luận.
- Cho đại diện nhóm trình bày, hoặc từng cặp hỏi đáp về các con vật mà
nhóm mình vừa thảo luận.
Bước 6 : Tổng kết, đánh giá.
11/21


- Giáo viên nhận xét và đưa ra kết luận : “Có nhiều loài vật sống dưới nước,
trong đó có loài vật sống ở nước ngọt, có loài vật sống ở nước mặn.”
* Hoạt động 2 : Ích lợi của các loài vật sống dưới nước.
Mục tiêu : Hình thành kĩ năn quan sát, phân tích, tổng hợp
Để đạt được mục tiêu đề ra tôi đã cho học sinh thảo luận nhóm 2 theo 6 bước
đã nêu :
Bước 1 : Lựa chọn vấn đề thảo luận.
Yêu cầu HS tập trung các tranh ảnh, mô hình sưu tầm được và những sản vật
được chế biến từ các loài vật sống dưới nước rồi thảo luận về ích lợi của chúng đối
với cuộc sống của con người.
Bước 2 : Chia nhóm, bố trí chỗ ngồi.
- Chia nhóm theo nhóm học tập, mỗi nhóm 2 học sinh.

Bước 3 : Giao nhiệm vụ và giới hạn thời gian thảo luận.

* Giáo viên giao nhiện vụ : Trong vòng thời gian 3 phút các con hãy nói cho
nhau chúng ta cần làm những việc gì để bảo vệ loài vật sống dưới nước ?
Bước 4 : Giám sát hoạt động thảo luận của từng nhóm
- Trong thời gian học sinh thảo luận, giáo viên đến các nhóm giúp đõ những
nhóm còn lúng túng chưa đưa ra được kết quả thảo luận.

Bước 5 : Trình bày kết quả thảo luận.
- Từng nhóm sinh lên trưng bày kết quả thảo luận theo phương pháp mảnh
ghép :
14/21


Bước 6 : Tổng kết, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét kết quả thảo luận của các nhóm

IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện chuyên đề nâng cao hiệu quả sử dụng
phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2, tôi đã
đạt được kết quả như sau :
- Chất lượng dạy và học tập môn Tự nhiên và Xã hội đã đạt được kết quả rõ
rệt.
- Giáo viên đã tích cực học tập bồi dưỡng vững vàng hơn về chuyên môn,
nắm chắc các bước tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội
lớp 2.
- Học sinh học tập tích cực, hứng thú chủ động trong lĩnh hội tri thức, không
khí lớp học sôi nổi, hào hứng.
- Môn Tự nhiên và Xã hội không còn là môn phụ mà thực sự đã trở thành một
môn học có tác dụng giáo dục quan trọng, góp phần rất hiệu quả vào việc nâng cao
chất lượng dạy và học trong nhà trường.



HS
12

HS
19,1 0

0

phương pháp thảo luận nhóm 2A5(63 HS)

58

92,0

5

8,0

0

0

Xã hội
Sử dụng phương pháp thảo luận 2A1(63 HS)

49

77,7



23,8

0

0

50

79,3

13

20,7

0

0

tinh thần tự học của học sinh.
Phương pháp thỏa luận nhóm 2A1(63 HS)
giúp phát huy năng lực cộng tác, 2A5

55
57

87,3
90,4

8


trong giờ dạy môn Tự nhiên và

luận nhóm phát huy được tính 2A5(63 HS)
thích cực, chủ động, sáng tạo và

nhẹ nhàng và sôi nổi hơn

*Ngày 29/3/2019 tôi đã kiểm tra 2 lớp 2A1 và 2A5 với đề bài sau :
Bài 29 : Một số loài vật sống dưới nước.
16/21


1. Nối các hình với ô chữ cho phù hợp

Hải sâm
Cá chim
Cá ngựa
Sứa
Tôm sông
Mực
Sao biển

Cá quả
Cua đồng
Cua biển

2. Trong những con vật trên, con vật nào sống ở nước ngọt, con vật nào sống ở
nước mặn ?
a) Một số con vật sống ở nước ngọt là : ……..………………………………….

22
35,0
20
31,9

đúng 50 – 60%
số câu hỏi
SL
%
5
7,9
3
4,7

SL
4
2

%
6,3
3,1

Từ kết quả thực nghiệm trên, chúng ta có thể kết luận rằng đa số học sinh
thích giờ học có vận dụng phương pháp thảo luận nhóm. Phương pháp này phát
huy được tính tích cực chủ động của học sinh.
Với các kết quả trên đây khẳng định việc định sử dụng phương pháp thảo
luận nhóm trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội là cần thiết để góp phần nâng
cao chất lượng dạy và học trong trường tiểu học.

C- PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

phương pháp dạy học trong các tiết dạy. Giáo viên phải biết yêu thương và có tinh
thần trách nhiệm đối với học sinh. Lấy việc dạy học cho học sinh là nghĩa vụ, bổn
phận nhưng cũng là nguồn vui trong cuộc sống. Có yêu thương các em thì mới dạy
học đúng, đủ nhiệt tình. Giáo viên thiếu nhiệt huyết sẽ không dạy học môn được coi
là môn phụ như môn Tự nhiên và xã hội.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tôi xin cam đoan Sáng kiến kinh nghiệm là do tôi tự viết, không sao chép của
người khác và bất kì nguồn tài liệu nào.

19/21


PHỤ LỤC
Thiết kế giáo án thực nghiệm
PHÒNG GD&ĐT QUẬN THANH XUÂN
TRƯỜNG TIỂU HỌC KHƯƠNG ĐÌNH

Giáo viên: Nguyễn Thu Hằng
Lớp : 2A5

KẾ HOẠCH DẠY HỌC
Môn: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI
MỘT SỐ LOÀI VẬT SỐNG DƯỚI NƯỚC
(Tiết 29 )
Ngày 29 tháng 3 năm 2019

I. Mục tiêu :
1. Kiến thức: Sau bài học , hs có thể biết
- Nói tên một số loài vật sống dưới nước
- Nêu được ích lợi của các loài vật sống dưới nước đối với cuộc sống con người.


Hoạt động 1: Tìm hiểu
về các loài vật sống dưới
nước
Mục tiêu : Nói tên của
một số con vật sống dưới
nước. Nói tên một số loài
vật sống ở nước ngọt,
nước mặn.

- GV hd hs quan sát các
con vật có trong nhóm
mình đã sưu tầm được và
trả lời câu hỏi

- GV KL: Có nhiều loài
vật sống dưới nước,
trong đó có loài vật
sống ở nước ngọt, có
loài vật sống ở nước
mặn. Muốn cho loài vật
20/21

- HS ghi vở
- HS làm việc theo
nhóm
- HS có thể đặt
thêm câu hỏi
+ Đố bạn con nào
sống ở nước ngọt,

3’
2’

Hoạt động 3: Làm thế
nào để bảo vệ loài vật
sống dưới nước?
MT : HS có ý thức bảo
vệ thiên nhiên, bảo vệ
loài vật sống dưới nước.
4- Củng cố
MT : Nêu lại nội dung
bài học
5- Dặn dò:

- Các thành viên
trong lớp đưa ra
các sản vật sống
dưới nước đem lại
ích lợi cho cuộc
sống con người

- HS thực hiện
- GV tổ chức cho HS làm - HS trình bày.
việc nhóm.
- HS làm việc
nhóm thảo luận,
nêu ý kiến
Nhận xét, khen ngợi
- Đại diện các
nhóm lên trình bày.