CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC
1. Khái niệm về cơ cấu tổ chức và ý nghĩa của nó
1.1. Cơ cấu tổ chức
Cơ cấu tổ chức chính thực là một tổng thể các bộ phận(đơn vị và cá nhân) có
mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hóa, có nhiệm vụ, quyền
hạn và trách nhiệm nhất định, được bố trí theo những cấp, những khâu khác
nhau nhằm thực hiện các hoạt động của tổ chức và tiến tới mục tiêu đã xác định.
1.2. Ý nghĩa của cơ cấu tổ chức
Cơ cấu tổ chức thể hiện cách thức trong đó các hoạt động của tổ chức được
phân công giữa các phân hệ, bộ phận và cá nhân. Nó xác đinh rõ mối tương
quan giữa các hoạt động cụ thể; những nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm gắn
liền với các cá nhân, bộ phận, phân hệ của tổ chức; và các mối quan hệ quyền
lực bên trong của tổ chức.
Nhờ việc cụ thể hoá tổ chức ra thành cơ cấu tổ chức mà từ đó, kể cả lãnh đạo
và các cán bộ công nhân viên trong công ty có thể thấy được vị trí của mình
trong công ty. Nhờ đó biết được trách nhiệm của mình mà công ty giao phó
trong khuôn khổ quyền hạn. Vì vậy, mọi người sẽ làm việc theo đúng thẩm
quyền của mình . Cơ cấu tổ chức cũng giúp cho nhà lãnh đạo quản lý nhân viên
được tốt hơn. Bởi vì qua cơ cấu tổ chức nhà lãnh đạo biết khá rõ về công việc
cũng như quyền hạn của nhân viên cấp dưới, từ đó sẽ biết được nhân viên có
làm theo đúng quyền hạn và trách nhiệm của mình không.
Cơ cấu tổ chức sẽ mô hình hoá các bộ phận và từ đó chỉ ra được mối quan hệ
giữa các bộ phận đó. Nhờ vậy các bộ phận sẽ biết được sự tương quan với nhau
nhiều hơn, kết quả của bộ phận này sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của bộ phận
kia. Do vậy các bộ phận sẽ phối hợp với nhau nhịp nhàng để có được kết qủa
cao nhất.
2. Các thuộc tính cơ bản của cơ cấu tổ chức
Các thuộc tính cơ bản của cơ cấu tổ chức là các chỉ tiêu hoặc các tham số nói
lên các mặt đặc trưng của cơ cấu tổ chức. Thông qua những thuộc tính này có
thể hiểu được tình hình cơ bản của một tổ chức, xác định tính chất của một tổ
chức. Những thuộc tính này là cơ sở để đánh giá, so sánh đối với cơ cấu tổ chức

hóa.
2.2 Phân chia tổ chức thành các bộ phận, phân hệ
Cơ cấu tổ chức thể hiện hình thức cấu tạo của tổ chức, bao gồm các bộ phận
mang tính độc lập tương đối thực hiện những hoạt động nhất định. Việc hình
thành các bộ phận của cơ cấu tổ chức phản ánh quá trình chuyên môn hóa và
hợp nhóm chức năng quản lý theo chiều ngang. Nếu không biết tổ chức thành
các bộ phận thì sự hạn chế về số thuộc cấp quản lý trực tiếp sẽ làm hạn chế quy
mô của tổ chức. Việc hợp nhóm các hoạt động và con người để tạo nên các bộ
phận tạo điều kiện mở rộng tổ chức đến mức độ không hạn chế.
Cũng chính vì có việc phân chia các bộ phận sẽ đưa đến việc hình thành các
mô hình tương ứng với từng phương pháp phân chia. Tuy nhiên cũng phải nhấn
mạnh không có cách nào tốt nhất để xây dựng cơ cấu tổ chức. Mà phải thấy
rằng mô hình được lựa chọn phụ thuộc vào rất nhiều các yếu tố khác nhau trong
từng hoàn cảnh nhất định. Các yếu tố này bao gồm các loại công việc phải làm,
cách thức tiến hành công viẹc, những người tham gia thực hiện công viẹc, công
nghệ được sử dụng, đối tượng được sử dụng, đối tượng phục vụ, phạm vi phục
vụ và các yếu tố bên trong và bên ngoài khác. Ở bất cứ mức độ nào, việc lựa
chọn một cách hình thành bộ phận cụ thể cần được tiến hành sao cho có thể đạt
được các mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả. Để thực hiện được điều đó
phần lớn các tổ chức đều cần đến các hình thức phân chia bộ phận tổng hợp,
trong đó kết hợp hai hay nhiều mô hình tổ chức bộ phận thuần túy nói trên.
2.3 Mối quan hệ quyền hạn trong tổ chức và mô hình cơ cấu xét theo mối
quan hệ quyền
Ở trên chúng ta đã nói việc cần thiết phải phân chia tổ chức thành các bộ
phận đảm trách một khâu nào đó trong hoạt động của hệ thống. Bứoc quan
trọng kế tiếp là làm thế nào cho các bộ phận để giao quyền hạn cho các bộ phận
để nó có thể hoạt động. câu hỏi này đề cập tới chất của các mối quan hệ quyền
hạn và trách nhiệm trong tổ chức.
Quyền hạn là quyền tự chủ trong quá trình quyết định và quyền đòi hỏi sự
tuân thủ quyết định gắn liên với một vị trí ( hay chức vụ ) quản lý nhất định

quản lý cấp cao cho các nhà quản lý cấp thấp. Nó chỉ xuất hiện trong mô hình
cơ cấu tổ chức có quy mô lớn, số cấp quản lý nhiều. Việc hạn chế phạm vi
quyền hạn chức năng là rất quan trọng để duy trì tình toàn vẹn của các cương vị
quản lý. Để thu được kết quả tốt nhất khi giao phó quyền hạn chức năng nhà
quản lý cấp cao phải luôn kiểm soát được quyền hạn và trách nhiệm của nhà
quản lý được giao quyền hạn chức năng.
2.4 Cấp quản lý và tầm quản lý