THẮNG LỢI VÀ KINH NGHIỆM VỀ QUÁ TRÌNH ĐẢNG LÃNH ĐẠO
KẾT HỢP SỨC MẠNH DÂN TỘC VỚI SỨC MẠNH THỜI ĐẠI TRONG
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC
TỪ 1965 ĐẾN 1973
2.1. THẮNG LỢI, HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN
2.1.1. Thắng lợi và nguyên nhân
* Thắng lợi
Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước từ 1965 đến 1973 đã giành được thắng lợi to lớn:
Tạo nên ba tầng mặt trận cho cách mạng Việt Nam đánh Mỹ và thắng Mỹ.
Do vậy, chúng ta đã phát huy được sức mạnh to lớn của cả nước đánh giặc,
kết hợp được cuộc đấu tranh của nhân dân ta với ba dòng thác cách mạng của thời
đại, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ to lớn về tinh thần và vật chất của các nước
XHCN anh em, của các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên toàn thế giới, kể cả
nhân dân Mỹ, tạo nên sức mạnh to lớn đánh thắng “chiến tranh cục bộ” và một bước
“Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ, buộc đế quốc Mỹ phải ngồi vào đàm
phán với ta tại Hội nghị Pari “Thắng lợi của Hội nghị Pa ri là thành quả trực tiếp
của sự kết hợp ba mặt trận đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao” [2, tr.236].
Hiệp định Pa ri được ký kết, đã phản ánh xu thế thắng lợi tất yếu trong cuộc
đấu tranh chống quân xâm lược của dân tộc ta. Đồng chí cố Tổng bí thư Lê Duẩn
đánh giá: “Đối với ta, điều quan trọng của Hiệp định Pa ri không phải là ở chỗ thừa
nhận hai chính quyền, hai quân đội, hai vùng kiểm soát, tiến tới thành lập chính
phủ ba thành phần mà mấu chốt là ở chỗ quân Mỹ phải ra còn quân ta thì ở lại”
[17, tr.370].
Tạo sức mạnh tổng hợp giành thắng lợi quyết định trong cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước. Nhân dân ta đã thực hiện được mục tiêu “đánh cho Mỹ cút”,
mở ra một thời kỳ mới, tạo ra thế và lực mới có lợi nhất để thực hiện tiếp tục mục
tiêu “đánh cho ngụy nhào”, hoàn thành giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Mỗi một thắng lợi to lớn của nhân dân ta lại là những thất bại cay đắng
của đế quốc Mỹ. Đối với đế quốc Mỹ, thất bại trong cuộc chiến tranh xâm lược
Việt Nam là “thất bại nghiêm trọng nhất trong toàn bộ lịch sử 200 năm của Hoa

thụt lùi hết sức nghiêm trọng đối với chính sách Mỹ”, “một sự thất bại có tầm lịch
sử và bi đát” [44, tr.300].
Kết hợp SMDT với SMTĐ của Đảng và nhân dân ta trong cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước, đặc biệt giai đoạn từ 1965 đến 1973 đã tạo nên sức mạnh
tổng hợp, trực tiếp góp phần to lớn vào công cuộc giải phóng dân tộc của nhân dân
hai nước Lào và Cămpuchia anh em, đồng thời góp phần động viên, cổ vũ các dân
tộc bị áp bức dũng cảm kiên cường giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH tiến công
vào CNTB và CNĐQ. Đó là biểu tượng sáng ngời về sức mạnh của cách mạng thế
giới, sức mạnh của ngọn cờ ĐLDT và CNXH, chính sức mạnh đó đã làm tiêu tan
huyền thoại về “sức mạnh không thể tưởng tượng nổi của Mỹ”. Khẳng định sức
mạnh tổng hợp của cách mạng Việt Nam mà cốt lõi là sức mạnh của đường lối
giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH là nhân tố quyết định thắng lợi trong kháng
chiến chống Mỹ và trong tương lai phát triển của cách mạng Việt Nam.
Sức mạnh dân tộc kết hợp với SMTĐ của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu
nước nói chung và từ năm 1965 đến 1973 nói riêng, còn thể hiện trong mối quan
hệ giữa cách mạng Việt Nam, cách mạng Lào và cách mạng Căm-pu-chia. Bởi lẽ,
cả ba nước đều có chung một kẻ thù, một mục tiêu cách mạng là: đánh bại đế quốc
Mỹ xâm lược, giải phóng đất nước khỏi ách thống trị thực dân mới của Mỹ, ba
nước Đông Dương là một chiến trường chi viện cho nhau, ủng hộ, giúp đỡ lẫn
nhau về mọi mặt. Thắng lợi của mỗi nước là thắng lợi chung của cả ba nước. Đánh
giá một trong những nhân tố thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
của nhân dân ta. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng nêu
rõ:
Thắng lợi của chúng ta là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu không gì lay
chuyển nổi của nhân dân ba nước Việt Nam, Lào và Cămpuchia. Đại hội nhiệt
liệt chào mừng thắng lợi lịch sử vĩ đại của nhân dân Lào và nhân dân
Cămpuchia anh em, coi đó như thắng lợi của chính mình, và xin gửi đến các
bạn chiến đấu cùng chiến hào lòng biết ơn vô hạn và tình đoàn kết trước sau
như một của nhân dân Việt Nam ta [21, tr.10, 11].
* Nguyên nhân thắng lợi

tộc Việt Nam qua mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước. Tiêu biểu cho tinh thần
yêu nước, ý chí kiên cường, quyết chiến, quyết thắng đế quốc Mỹ, quyết tâm giải
phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc của cả dân tộc ta là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ
đại. Khi đế quốc Mỹ ồ ạt đưa quân vào xâm lược miền Nam và dùng không quân
đánh phá miền Bắc, Người khẳng định: “chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm,
20 năm hoặc lâu hơn nữa, Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể
bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! không có gì quý hơn độc lập,
tự do [35, tr.108].
Để giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, Đảng đã đánh
giá đúng tình hình địch, ta để hạ quyết tâm chiến lược chính xác, kịp thời. Đảng có
quan điểm khoa học, toàn diện và thực tiễn, không chỉ đánh giá lực lượng quân sự
mà đánh giá các mặt quân sự, chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa, trong nước và
trên thế giới. Đảng ta thấy Mỹ có những chỗ mạnh nhất là nhiều tiền của, đông
quân, vũ khí nhiều và hiện đại, thủ đoạn tàn bạo và nham hiểm, nhưng đó không
phải là sức mạnh vô hạn, ta có thể hạn chế được những chỗ mạnh đó. Mặt khác,
Đảng còn thấy Mỹ có nhiều chỗ yếu mà yếu nhất là về chính trị, tinh thần trong
một cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa mà ta có thể khai thác, khoét sâu, tận
dụng để đánh thắng chúng. Đồng thời, Đảng còn thấy được cả chỗ yếu của nó về
quân sự, đó là một quân đội xâm lược, luôn dựa vào uy lực của vũ khí, dựa vào
sức mạnh sắt thép và máy móc... Do đó, Đảng khẳng định: “Mỹ giàu nhưng sức
Mỹ không phải là vô hạn, Mỹ hung hăng nhưng có chỗ yếu, ta biết đánh, biết
thắng thì nhất định kháng chiến thành công” [2, tr.173].
Với quyết tâm đánh Mỹ, thắng Mỹ và trên cơ sở đánh giá đúng so sánh
lực lượng giữa ta và địch là cơ sở quan trọng để Đảng xác định đường lối kháng
chiến chống đế quốc Mỹ, một cách đúng đắn, sáng tạo. Đó là đường lối giương
cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH, tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng ở
hai miền nhằm mục tiêu chung là chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam,
bảo vệ miền Bắc, thống nhất Tổ quốc. Đây là ngọn cờ đúng đắn duy nhất tập
hợp được lực lượng lớn nhất trên cả hai miền Nam, Bắc tiến hành kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước, đồng thời là ngọn cờ chính nghĩa phù hợp với mục tiêu

Kết hợp SMDT với SMTĐ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ
1965 đến 1973 giành thắng lợi to lớn còn bắt nguồn từ nguyên nhân, do Đảng ta đã có
nhiều quyết định xuất sắc về chỉ đạo chiến lược. Trong đó, nổi bật là việc xử lý các
mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng CNXH ở miền Bắc và giải
phóng miền Nam; giữa cuộc kháng chiến của nhân dân ta với phong trào cách mạng
thế giới; giữa mục tiêu cơ bản với mục tiêu trước mắt... Đó chính là một trong những
nhân tố trực tiếp quyết định giành thắng lợi từng bước, đánh thắng từng chiến lược
chiến tranh của đế quốc Mỹ tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn trong cuộc kháng
chiến. Chính nhờ đường lối đúng đắn và sự nhạy bén, sắc sảo của Đảng trong chỉ đạo
chiến lược đã giúp cho quân và dân ta tích cực chiến đấu, tạo nên những bước ngoặt
chiến lược làm thay đổi cục diện có lợi cho ta, từ đánh cho “Mỹ cút” đến đánh cho
“ngụy nhào”, đi đến giành thắng lợi toàn bộ cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ
xâm lược.
Như vậy, với chủ trương đường lối đúng đắn, sáng tạo của Đảng, với quyết
tâm sắt đá của toàn dân tộc, trung thành và vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa
Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kinh nghiệm truyền thống đánh giặc giữ nước
của dân tộc, kết hợp với tranh thủ sự đồng tình ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân thế
giới, đã giúp cho nhân dân ta đã giành thắng lợi trọn vẹn trong cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước. Đó còn là sự thắng lợi của kết hợp SMDT với SMTĐ.
2.1.2. Hạn chế và nguyên nhân.
* Hạn chế
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thời kỳ từ 1965 đến 1973,
bên cạnh những thắng lợi to lớn có tính chất lịch sử, chúng ta còn có những hạn
chế như sau:
Một là, trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến, có một số thời
điểm, Đảng ta chưa nêu rõ sự kết hợp SMDT với SMTĐ, mà phần lớn là các Hội nghị
Trung ương, Bộ Chính trị mới chỉ nêu kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại
giao.
Hai là, đối với cách mạng Cămpuchia, ta có nhiều ưu điểm trong việc tranh
thủ được đường lối trung lập tích cực của chính phủ Xihanúc, có lợi cho cách

2.2.1. Nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong xác định đường lối,
phương hướng kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định rõ chủ trương:
cách mạng Việt Nam là một bộ phận không thể tách rời của cách mạng thế giới. Vì
vậy, thực hiện đoàn kết quốc tế trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng
Hồ Chí Minh là một nguyên tắc của cách mạng Việt Nam. Đặc biệt trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, yếu tố quốc tế có tác động và ý nghĩa rất lớn đối
với cách mạng Việt Nam. Ngay trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 (khóa II) của
Ban chấp hành Trung ương Đảng đã chỉ rõ: Cuộc kháng chiến của nhân dân Việt
Nam, không chỉ thực hiện thống nhất đất nước mà còn góp phần bảo vệ hòa bình ở
Đông Nam Á và thế giới. Thắng lợi của cách mạng Việt Nam đồng thời còn là
thắng lợi của phe XHCN, là thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc, là thắng
lợi của phong trào đấu tranh chống chiến tranh xâm lược của nhân dân tiến bộ và
yêu chuộng hòa bình trên thế giới.
Do vậy, để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng, Đảng ta cho rằng: Vấn đề có ý
nghĩa quyết định đầu tiên là phải xác lập được đường lối kháng chiến, đường lối
quân sự, đường lối đối ngoại đúng đắn. Trên cơ sở đó động viên tất cả mọi nhân tố
trong cả nước, đồng thời tranh thủ mọi điều kiện quốc tế thuận lợi để phục vụ cho
cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược.
Mặt khác, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta tuy diễn ra
trong điều kiện lịch sử rất thuận lợi của thời đại, nhưng không phải không có
những khó khăn phức tạp. Phức tạp lớn nhất là sự chia rẽ trong hệ thống XHCN,
của phong trào cách mạng thế giới, nhất là mâu thuẫn giữa Liên xô và Trung
Quốc. Vì vậy, để giành được thắng lợi trong cuộc chiến tranh không cân sức giữa
một tên đế quốc khổng lồ, với một dân tộc nhỏ, nghèo nàn lạc hậu, chúng ta phải có
đường lối đúng đắn để kết hợp SMDT với SMTĐ nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp
chiến thắng kẻ thù. Trong Nghị quyết Đại hội lần thứ IV và nhiều văn kiện khác của
Đảng đều nêu nguyên nhân chủ yếu quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến
chống Mỹ, cứu nước là “sự lãnh đạo của Đảng đối với đường lối chính trị, đường lối
quân sự độc lập, tự chủ, đúng đắn và sáng tạo”. Ngay trong Nghị quyết Hội nghị lần

không có đường lối đối nội, đối ngoại đúng đắn thì cũng khó có thể tranh thủ được
sức mạnh của thời đại. Thực tiễn cho thấy khi đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh
xâm lược Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bình tĩnh, sáng suốt lựa
chọn đường lối kháng chiến phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam và xu thế
của thời đại, đó là đường lối hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH. Mặt
khác, trong đường lối của Đảng ta luôn luôn kết hợp chặt chẽ các mục tiêu của thời
đại với cuộc đấu tranh của dân tộc ta, kết hợp chặt chẽ lợi ích cách mạng nước ta
với lợi ích cách mạng thế giới, do đó nhanh chóng nhận được giúp đỡ của bạn bè
quốc tế. Đường lối của Đảng nhấn mạnh mục tiêu ĐLDT và CNXH, nhưng không
quên mục tiêu hòa bình và dân chủ. Bằng cuộc đấu tranh của mình, chúng ta đã
góp phần củng cố hòa bình và phong trào dân chủ trên thế giới. Bởi vì, mục đích
của đế quốc Mỹ trong chiến tranh xâm lược Việt Nam là để “biến miền Nam
thành một thuộc địa kiểu mới, một căn cứ quân sự của Mỹ, để chia cắt lâu dài
nước ta, tiến công phe XHCN, uy hiếp độc lập và hòa bình các dân tộc ở châu Á
và các nơi khác” [46, tr.306]. Do vậy, trong quá trình lãnh đạo cuộc kháng chiến,
một mặt ta chủ động kết hợp đấu tranh quân sự và chính trị, mặt khác chúng ta đẩy
mạnh đấu tranh trên mặt trận ngoại giao, liên tiếp đưa ra những đợt tiến công ngoại
giao nhằm chấm dứt chiến tranh và bảo vệ hòa bình. Đường lối của Đảng hết sức
khôn khéo, không để cho Mỹ biến cuộc chiến tranh Việt Nam trở thành một cuộc
xung đột quốc tế, có nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực và kéo theo sự dính lứu của
nhiều nước, kể cả các nước XHCN khác.
Thực tiễn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đảng ta luôn nêu cao tinh thần