VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC THỰC TRẠNG LIÊN KẾT GIỮA BA
TỈNH PHÚ THỌ YÊN BÁI LÀO CAI
I. ĐẶC ĐIỂM NỔI TRỘI VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN CỦA VÙNG VÀ CÁC ĐỊA
PHƯƠNG THAM GIA LIÊN KẾT.
1. Vùng trung du miền núi
Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên: Trung du miền núi phía Bắc được chia
làm hai phần: vùng Đông Bắc và vùng Tây Bắc. Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai là ba
tỉnh thuộc vùng Đông Bắc.
Đông Bắc là vùng có vị trí quan trọng. Một mặt vùng này nằm liền kề với vùng
đồng bằng sông Hồng, một phần lónh thổ nằm trong vựng kinh tế trọng điểm
Bắc Bộ, có những trục giao thông nan quạt quy tụ về thủ đô Hà Nội tạo ra
thuận lợi lớn cho vùng trong việc giao lưu kinh tế, văn hóa, xó hội, khoa học- kỹ
thuật giữa Đông Bắc với các vùng trong cả nước, nhất là với đồng bằng sông
Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Phía Đông của Đông Bắc giáp với 250
km bờ biển, phía Bắc của vùng tiếp giáp với Trung Quốc với hơn 1180 km biên
giới, có nhiều cửa khẩu quốc tế như: Hữu Nghị, Móng Cái, Lào Cai... có thể dần
dần mở rộng quan hệ kinh tế - thương mại với thị trường rộng lớn, nếu ta có
sức cạnh tranh.
Đông Bắc là một vùng giàu tài nguyên khoáng sản ở nước ta. Trong đó
có những loại có trữ lượng lớn như than chiếm 90%, apatit 100%, đồng 70%
cả nước, ngoài ra cũn cú nhiều đá vôi để sản xuất xi măng, sắt,chỡ, kẽm, thiếc...
Đây là thế mạnh lớn, là cơ sở quan trọng để phát triển ngành công nghiệp khai
thác và chế biến khoáng sản góp phần vào sự khởi đầu và triển khai công cuộc
công nghiệp hóa, hiện đại hóa của vùng và cả nước.
Đông Bắc có địa hỡnh đa dạng cùng với khí hậu phân dị tạo ra thảm
thực vật phong phú với những sản phẩm đặc thù có giá trị cao. Tuy nằm trong
vùng khí hậu nhiệt đới, nhưng Đông Bắc lại chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió
mùa Đông Bắc. Khí hậu phân dị tạo ra nhiều tiểu vùng...cho phép phát triển
nhiều loại cây đặc sản có giá trị kinh tế cao như: chè(chè Tuyên Quang, chè
Thái Nguyên, chè Tuyết, chè vàng), hồi, quế, Sơn, mận hậu, mơ, hồng, nhiều
dược liệu quý...
Nông, lâm nghiệp 4 4,2 4
Dịch vụ 12,6 11,7 13,1
Nguồn: Viện chiến lược phát triển
2. Những lợi thế so sánh, tiềm năng hợp tác của Phú Thọ, Yên Bái, Lào
Cai.
2.1.Lợi thế so sánh và tiềm năng hợp tác của Phú Thọ
Vị trí địa lý: Phỳ Thọ là một tỉnh miền nỳi phớa Bắc, phớa Bắc giỏp Tuyờn
Quang, nam giỏp Hũa Bỡnh, đông giáp Vĩnh Phúc và Hà Tây, tây giáp Sơn La
và Yên Bái. Ở vị trí tiếp giáp giữa Đông Bắc đồng bằng sông Hồng và Tây Bắc,
là trung tâm tiểu vùng Tây – Đông Bắc. Diện tích chiếm 1.2% diện tích cả nước
và chiếm 5.4% diện tích vùng trung du miền núi phía Bắc. Dân số chiếm 1,64
dân số cả nước, chiếm 14,3% dân số vùng miền núi phía Bắc. Đó là những yếu
tố quan trọng để phát triển kinh tế - xó hội. Với vị trớ “ngó ba sụng” cửa ngừ
phớa Tõy của Thủ đô Hà nội và địa bàn kinh tế trọng điểm phía Bắc, cầu nối
các tỉnh đồng bằng sông Hồng với các tỉnh miền núi Tây Bắc và Đông Bắc. Phú
Thọ chỉ cách Hà nội 80 km tính theo đường ô tô và cách các tỉnh xung quanh từ
100 đến 300 km. Các hệ thống đường bộ, đường sắt, đường sông từ các tỉnh
phía Tây Đông Bắc đều quy tụ về Phú Thọ rồi mới đi qua Hà nội, Hải Phũng và
cỏc tỉnh thành phố khỏc trong cả nước.
Thành phố Việt trỡ là thủ phủ của tỉnh đồng thời cũng là một trong năm
trung tâm lớn của vùng miền núi phía Bắc, có các tuyến trục giao thông quan
trọng chạy qua như quốc lộ số 2 chạy từ Hà nội qua Việt trỡ đi Tuyên Quang –
Hà Giang sang Vân Nam Trung Quốc. Đây là tuyến nằm trong hành lang kinh
tế Côn Minh- Lào Cai – Hà nội - Hải Phũng - Quảng Ninh. Dự bỏo đoạn Hà Nôi -
Việt Trỡ sẽ cú nhịp độ phát triển nền kinh tế cao và đô thị hóa nhanh nên Phú
Thọ cần có sự chuẩn bị tốt các điều kiện về đất đai, lao động để tận dụng cơ
hội này.
Khi Sơn Tây – Hũa Lạc được xây dựng trở thành chuỗi đô thị có khoảng
30 – 50 vạn dân cũng sẽ mở ra cơ hội mới cho Phú Thọ phát triển nhất là các
huyện hữu ngạn sông Hồng như Tam Nông, Thanh Thủy, Thanh Sơn, Yên Lập,
cú ý nghĩa nổi trội là: Cao lanh, penpat trữ lượng 30,6 triệu tấn, chất lượng
tốt, Pyrit, Quarit, đá xây dựng có ở 55 khu vực, trữ lượng 935 triệu tấn ; cát,
sỏi khoảng 100 triệu m
3
và nước khoáng nóng.
Tổng hợp các loại khoáng sản đặc trưng của Phú Thọ
Đơn vị: Triệu tấn, lít
STT
Tên khoáng
sản
Đơn
vị tính
Tổng
trữ
lượng
Trữ lượng công nghiệp
Điều kiện
khai thác
Tổng
số
Đó khai
thỏc
Chưa
khai
thác
1 Cao lanh triệu tấn 25,6 20,6 1,0 19,6 Thuận lợi
2 Penpat triệu tấn 5,0 4,0 0,5 3,5 Thuận lợi
3 Pyrit triệu tấn 1,0 0,8 0,6 0,2 Thuận lợi
4 Quarrit triệu tấn 10,0 8,0 - 8,0 Thuận lợi
giáp tỉnh Hà Giang – Tuyên Quang, phía tây giáp tỉnh Sơn La. Yên Bái có 7
huyện và 2 thị xó với 180 xó, phường, thị trấn trong đó có 70 xó vựng cao đặc
biệt khó khăn. Thị xó Yờn Bỏi là thị xó tỉnh lỵ trung tõm chớnh trị, kinh tế văn
hóa tỉnh, năm trên giao điểm các tuyến giao thông chính giữa Đông Bắc và Tây
Bắc, giữa Lào Cai và Hà Nội. Tuy nằm sâu trong nội địa, nhưng Yên Bái có vị trí
cửa ngừ của miền Tõy Bắc, hội đủ hệ thống giao thông bao gồm cả đường bộ,
đường sắt, đường thủy và đường hàng không
Tiềm năng về quỹ đất và khả năng phát triển cây trồng, vật nuôi chủ yếu có giá
trị kinh tế cao:
Đất nông nghiệp 66.692,4 ha chiếm 9,69% diện tích tự nhiên: đất có
rừng là: 258.741,7 ha chiếm 37,59% ; đất chuyên dùng 28.491,6 ha chiếm
4,14% ; đất ở 3.696,8 ha chiếm 0,54%; đất chưa sử dụng 330.669,7 ha chiếm
48,04% diện tích tự nhiên.
Tài nguyên khóang sản: Tài nguyên khóang sản của Yên Bái đa dạng nhưng
dều thuộc loại mỏ nhỏ thuộc địa phương quản lý không có khả năng khai thác
lớn và phù hợp với công nghiệp địa phương. Hiện đó điều tra 153 điểm mỏ
khóang được xếp vào 5 nhóm sau:
+ Nhóm năng lượng: 18 điểm gồm các loại than nâu, than bùn, đá chứa
dầu...
+ Nhóm khóang sản vật liệu xây dựng: 42 điểm gồm đá vôi, đá ốp lát, sét
gạch ngói, cát sỏt, đặc biệt cacbonat can xi trắng có trữ lượng 14 triệu tấn,
chất lượng cao được phân bố rộng rói trờn địa bàn tỉnh.
+ Nhóm khóang chất công nghiệp: 39 điểm gồm nguyên liệu phân bón,
nguyên liệu kỹ thuật, nguyên liệu hóa chất, đặc biệt là đá quý và bỏn đá quý.
+ Nhóm khóang sản klim loại: 41 điểm từ kim loại đen (sắt) đến kim laọi
màu (đồng,chỡ, kẽm) và kim laọi quý (vàng..)
+ Nhóm nước khóang: 13 điểm phân bố ở phía Tây của tỉnh hầu hết là
các loại nước khóang chữa bệnh.
Cơ sở hạ tầng dịch vụ:
+ Năng lượng: Trên địa bàn tỉnh có nhà máy thủy điện thác Bà công suất
số 99 người/1km
2
gồm 30 dân tộc là: Kinh, Tày, Thái, Dao, Mường... Ở Yên Bái
hiện nay dân cư thành thị chiếm 20%, nông thôn 80%. Dân số tronmg độ tuổi
lao động 327.268 người chiếm 48,một% dân số, trong đó khu vực thành thị
chiếm 22%, nông thôn chiếm 78%. Trỡnh độ lao động trên đại học, đại học, cao
đẳng chiếm 14,7%, tổng số lao động kỹ thuật, trung cấp chiếm 24,8%, trỡnh độ
sơ cấp và công nhân kỹ thuật chiếm 60,5% tồn số lao động.
2.3.Lợi thế so sánh và tiềm năng hợp tác của tỉnh Lào Cai
Vị trí địa lý: Lào Cai là tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, có diện tích tự nhiên
8.057 km
2
phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam – Trung Quốc, phía Nam giáp tỉnh Yên
Bái, phía Đông giáp tỉnh Hà Giang, phía Tây giáp tỉnh Sơn La và Lai Châu.
Thị xó Lào Cai nằm ở khu vực sỏt biờn giới Việt – Trung cỏch thủ đô Hà Nội
trên 300 km và cách thành phố Côn Minh thủ phủ tỉnh Vân Nam – Trung Quốc
khoảng 500 km. Lào Cai nổi lên như một vùng sáng nhờ sự hiện hữu của các
cửa khẩu quốc tế và quốc gia trên biên giới thông qua các hoạt động thương
mại, du lịch và dịch vụ.
Tiềm năng công nghiệp: Là tỉnh có nhiều tiềm năng khóang sản với kết quả
nghiên cứu bước đầu hiện có 32 loại khóang sản, 130 điểm mỏ. Một số mỏ có
rữ lượng lớn dễ khai thác, dễ vận chuyển và đang có thị trường quốc tế như
Apatit Lào Cai (có trữ lượng hàng tỷ tấn, là một trong bốn khu vực lớn nhất),
đồng ở Sinh Quyền – Bát Sát; Sắt ở Quý Sa – Văn Bàn ; Fenspat – Kim Tân, Văn
Bàn; Cao Lanh, đôlômit, graphit ở Nậm Thi, các mỏ kim loại hiếm như: vàng,
đá quý, chỡ, kẽm... thuận lợi cho phỏt triển cụng nghiệp chế biến đa dang các
lọai khóang sản ở địa phương.
Là tỉnh có diện tích lớn, trữ lượng gỗ rừng, nông, lâm sản phong phú, có
vùng cây ăn quả tập trung đa dạng. Chăn nuôi phát triển sẽ đáp ứng cho công
nghiệp chế biến phục vụ cho yêu cầu tiêu dùng, xuất khẩu trong nước, quốc tế
gia, tham quan thác Bạc, Cầu Mây, Bói Đá cổ, leo núi Hàm Rồng để ngắm đủ
loại phong lan. Sa Pa là nơi lý tưởng cho du lịch sinh thái, du lịch thể thao leo
núi và du lịch tỡm hiểu văn hóa các dân tộc trong làng bản. Sa Pa là nơi du lịch
nghỉ mát cách đây hàng trăm năm.
Bắc Hà: Bắc Hà là huyện vùng cao biên giới, nằm ở phía Đông Bắc cách
thị xó Lào Cai hơn 60 km đường bộ. Cũng giống như ở Sa Pa, Bắc Hà quanh
năm mát mẻ và là một vùng mận tam hoa khổng lồ, mỗi độ xuân về hoa nở