PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG ĐẾN NĂM 2010
I. BỐI CẢNH TRONG NƯỚC VÀ QUỐC TẾ
1. Bối cảnh trong nước
Trong thời gian tới, sự phát triển của kinh tế trang trại sẽ diễn ra trong
bối cảnh như sau:
*Công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp- nông thôn đang
diễn ra trên diện rộng.
Quá trình công nghiệp hoá này vẫn đang trong giai đoạn đầu và đến nay
vẫn chưa có bước đột phá lớn, nông nghiệp Việt Nam vẫn là một nền nông
nghiệp lạc hậu. Tuy nhiên, nó vẫn đang dần lan rộng trên khắp các vùng, các
miền và các ngành, tiểu ngành sản xuất nông nghiệp. Vùng Đồng bằng Sông
Hồng là vùng hoàn thành điện khí hoá nông thôn sớm nhất trong số 8 vùng
sinh thái. Trong tương lai, công nghiệp hoá nông thôn vùng Đồng bằng Sông
Hồng sẽ diễn ra theo chiều sâu, tức là đẩy mạnh hơn nữa việc đưa tiến bộ khoa
học vào sản xuất, đặc biệt là những tiến bộ của công nghệ sinh học, những loại
máy móc hiện đại, cải thiện cơ sở hạ tầng... sẽ là điều kiện hỗ trợ cho kinh tế
trang trại tăng trưởng mạnh.
*Chủ trương chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu sản xuất nông nghiệp của Nhà
nước, hướng tới một nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá, tức là sản xuất cái
mà thị trường cần, cụ thể như “tiếp tục phát triển thế mạnh của vụ đông, phát
triển cây thực phẩm và chăn nuôi gắn với chế biến nhiều trình độ công nghệ;
hình thành các vùng chuyên canh rau, thịt, trái cây, hoa... phục vụ cho đô thị,
cho du lịch và xuất khẩu”. Là một thực thể kinh tế sẽ đóng vai trò chủ chốt
trong công cuộc chuyển đổi ấy, định hướng sản xuất của các trang trại sẽ là
định hướng sản xuất của nông nghiệp cả vùng.
*Phát triển kinh tế trang trại đang được nhà nước khuyến khích mạnh
mẽ, nhưng thực tế hiện nay Đồng bằng Sông Hồng không còn nhiều khả năng
mở rộng diện tích đất nông nghiệp nên kinh tế trang trại được khuyến khích
phát triển theo chiều sâu, chú trọng các loại cây con đặc sản để sản xuất sang
các vùng khác.

làm giảm khả năng xuất khẩu nông sản sang các thị trường này. Cũng có nghĩa
là phải xem xét khả năng tiêu thụ sản phẩm, tìm kiếm thị trường mới, hoặc
thay đổi cơ cấu sản xuất của mình, tìm hướng kinh doanh khác.
Nhìn chung, những thách thức thời cuộc đối với kinh tế nông nghiệp dù
gay gắt nhưng đồng thời nó cũng ngầm tạo ra những thời cơ và dộnglực cho
sự phát triển của ngành. Còn riêng đối với kinh tế trang trại, có thể nói, chưa
bao giờ hoàn cảnh, điều kiện trong nước và quốc tế lại thuận lợi như ngày nay,
nhất là khi kinh tế trang trại đã trở thành một chủ trương lớn, được nhà nước
khuyến khích mạnh.
II. PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI
1. Quan điểm phát triển
*Định hướng cơ cấu sản xuất của các trang trại: cơ cấu sản xuất của các
trang trại không chỉ phụ thuộc thị trường mà còn phụ thuộc vào điều kiện tự
nhiên – kinh tế xã hội của vùng và đảm bảo an toàn lương thực quốc gia.
Trong thời gian tới, nông nghiệp nói chung và kinh tế trang trại vùng nói riêng
sẽ sản xuất theo hướng “tiếp tục phát triển thế mạnh của vụ đông, phát triển
cây thực phẩm và chăn nuôi gắn với công nghiệp chế biến nhiều trình độ công
nghệ; hình thành các vùng chuyên canh sản xuất rau, thịt, trái cây, hoa… phục
vụ cho đô thị, du lịch và xuất khẩu”
(4)
.Đây cũng là những đối tượng sản xuất
đáp ứng yêu cầu thâm dụng lao động, thâm dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật đối
với kinh tế trang trại ở vùng đồng bằng ít đất này. Bên cạnh đó hết sức lưu ý
những sản phẩm hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao như nuôi vật cảnh, trang trại
gây giống… đặc biệt thích hợp ở các vùng ven đô.
*Phát triển kinh tế trang trại nhằm khai thác , sử dụng có hiệu quả đất
đai, vốn, kĩ thuật, kinh nghiệm quản lý góp phần phát triển nông nghiệp bền
vững; tạo việc làm, tăng thu nhập; khuyến khích làm giàu đi đôi với xoá đói
giảm nghèo; phân bố lại lao động, dân cư, xây dựng nông thôn mới.. Tiếp tục
phát triển trên diện rộng không chỉ ở những vùng có nhiều đất, nhất là đất

*Những chỉ tiêu phát triển nông nghiệp vùng Đồng bằng Sông Hồng đến
năm 2010 là:
- Tốc độ tăng trưởng của ngành nông – lâm – thuỷ sản giai đoạn 2001
– 2010 đạt bình quân 5 – 6%/năm.
- Giá trị sản xuất nông – lâm – thuỷ sản năm 2010 (theo giá thực tế
2001) đạt khoảng 51.000 đến 52.000 tỉ đồng.
*Những chỉ tiêu về dân số – lao động:
- Tổng dân số năm 2010: 20,1 triệu người.
- Trong tuổi lao động: 12,44 triệu trong đó lao động nông thôn: 7,6
triệu
- Tốc độ phát triển bình quân của số hộ nông nghiệp, khẩu nông
nghiệp, lao động nông nghiệp vẫn như giai đoạn 1990 – 2001.
2.2. Dự báo các chỉ tiêu:
*Số lượng trang trại: trong những năm tới do nhu cầu làm kinh tế của
các hộ gia đình tăng cao cùng với những chính sách khuyến khích của Nhà
nước, kinh tế trang trại sẽ tiếp tục phát triển, không chỉ là gia tăng về số lượng
mà còn gia tăng về giá trị sản lượng. Tuy nhiên, do hạn chế về đất đai nên số
lượng trang trại sẽ tăng chậm lại, dự báo tốc độ tăng bình quân 8%/năm. Như
vậy đến năm 2010 vùng Đồng bằng Sông Hồng sẽ có khoảng 3.145 trang trại.
*Diện tích đất đai bình quân một trang trại sẽ có xu hướng giảm do chủ
trương phát triển kinh tế trang trại theo hướng thâm dụng lao động, thâm
dụng kĩ thuật nên không cần đến quy mô đất đai lớn. Bình quân đến năm 2010,
quy mô mỗi trang trại giảm còn khoảng 7 – 7,5 ha. Như vậy tổng diện tích sử
dụng của các trang trại sẽ vào khoảng 20.015 – 23.587 ha.
*Các chỉ tiêu hiệu quả: đến năm 2010, nâng mức vốn đầu tư trung bình
cho một trang trại lên 200 triệu đồng (tính theo giá 2001), tổng mức vốn đầu
tư cho trang trại là 629.000 tỉ đồng gần gấp đôi hiện nay. Phấn đấu đến năm
2010, thu nhập của một lao động trang trại tăng lên 54% tức là vào khoảng
8,624 triệu đồng, thu nhập trung bình một trang trại vào khoảng 60 triệu đồng
(tỉ suất lợi nhuận khoảng 30%).

vùng, đảm bảo người sản xuất có đất, đồng thời khuyến khích tích tụ đất theo
hướng quy mô lớn ở những nơi có điều kiện. Cụ thể:
+Người nào có khả năng sản xuất tới đâu thì giao đất tới đó.
+Đối với đất trồng cây dài ngày hay để chăn nuôi đại gia súc, ở những
nơi có nhiều ruộng đất cần nghiên cứu quy định cho thuê lâu dài phần diện
tích vượt mức hạn điền trên nguyên tắc khuyến khích sử dụng đất có hiệu quả,
tức là khi tính thuế sử dụng đất đai, hay thu thuế thu nhập thì phải xem xét đến
chu kì kinh doanh, biến động về lãi suất, tỉ giá… trong thời gian chưa thu
hoạch, thời hạn thuê đất vượt mức hạn điền không thể ngắn hơn chu kì sống
của vật nuôi cây trồng.
+Đối với gia đình, cá nhân đã được nhà nước giao đất hoặc đã được
chuyển nhượng quyền sử dụng đất vượt mức hạn điền trước ngày 02/2/2000
thì tiếp tục sử dụng và chuyển sang cho thuê đất với thời gian sử dụng bằng
thời gian đất được giao để có thể tiến hành sản xuất đồng bộ và thuận lợi.
+Hộ nông dân không có đất sản xuất ở địa phương phải được ưu tiên
giao đất, nhất là các hộ ở diện nghèo có nguyện vọng làm kinh tế trang trại.
Cho phép các hộ gia đình phi nông nghiệp có nguyện vọng lập trang trại được
thuê đất; hộ gia đình, cá nhân ở địa phương khác nếu có nguyện vọng lập
nghiệp lâu dài, có vốn đầu tư được thuê đất để lập trang trại để tận dụng năng
lực sản xuất của địa phương.
*Tiếp tục khai hoang
Tiếp tục khai thác những vùng đất hoang hoá ở các vùng đồi núi trọc rải
rác trong vùng Đồng bằng Sông Hồng, các bãi bồi ven sông, mặt nước nuôi
trồng thuỷ sản còn chưa sử dụng. Hiện nay diện tích này còn khoảng 178.153
ha, nên có chế độ ưu đãi những hộ nào khai thác để làm kinh tế trang trại.
Những vùng có nhiều khó khăn trong khai thác và sản xuất như là địa hình
không bằng phẳng, đất bạc màu, nhiều khoáng sản, đất nhiễm lợ phải cải tạo…
thì có thể cho giao với mức thuế thấp, hoặc miễn hẳn. Cho thuê hoặc khoán
theo luật định.
*Có chính sách đồn điền đổi thửa để lập các trang trại lớn