ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN ĐÌNH TOẢN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG
HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN ĐÌNH TOẢN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG
HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN MẠNH HÙNG
XÁC NHẬN CỦA

phương pháp nghiên cứu khoa học, luôn động viên khích lệ tôi hoàn thành
luận văn một cách tốt nhất.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các giáo sư, các nhà
khoa học, các thầy giáo, cô giáo của Trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc
gia Hà Nội đã tận tình truyền đạt kiến thức, chỉ bảo tôi trên con đường học tập
và nghiên cứu khoa học.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc, Cục Quản
lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố thuộc
tỉnh Vĩnh Phúc; Đội Quản lý thị trường các huyện, thành phố mà đề tài tiến
hành nghiên cứu, điều tra đã tạo những điều kiện tốt nhất, giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài.
Xin được bày tỏ lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã
luôn hỗ trợ, động viên, chia sẻ, tạo những điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành
luận văn này.
Tác giả Luận văn

Nguyễn Đình Toản


MỤC LỤC
Trang

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ..................................................

i

DANH MỤC BẢNG ..........................................................................

ii


3

4.1. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………

3

4.2. Phạm vi nghiên cứu……………………………………………...

4

5. Kết cấu luận văn…………………………………………………...

4

Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
TRONG LĨNH VỰC PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN
ĐỊA BÀN CẤP TỈNH

5

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu………………………………...

5

1.2. Cở sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên
địa bàn cấp tỉnh…………………………………………..…………..

8


1.3.1. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả của
Cục Quản lý thị trường Thành phố Hà Nội…………………………..

29

1.3.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả của
Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ………………………………...

32

1.3.3. Bài học kinh nghiệm đối với Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh
Phúc…………………………………………..………………………

33

Chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………………

36

2.1. Phương pháp thu thập thông tin…………………………………

36

2.1.1. Thu thập thông tin sơ cấp……………………………………...

36

2.1.2. Thu thập thông tin thứ cấp…………………………………….

37

3.1.2. Tình hình sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh……...

43

3.1.3. Sự tham gia của người dân và doanh nghiệp trong công tác
phòng, chống hàng giả……………………………………………….

46

3.1.4. Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách của Nhà nước về
phòng, chống hàng giả……………………………………………….

47

3.1.5. Công tác phối hợp trong công tác phòng, chống hàng giả…….

48

3.2. Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa
bàn tỉnh Vĩnh Phúc…………………………………………………...

49

3.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả
trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc………………………………………….

49

3.2.2. Tình hình xây dựng và ban hành các chương trình, kế hoạch,
văn bản về phòng, chống hàng giả…………………………………...


4.1. Định hướng công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng
giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới…………………..

90

4.1.1. Dự báo diễn biến tình hình hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh
Phúc trong thời gian tới………………………………………………

90

4.1.2. Quan điểm, chủ trương và mục tiêu quản lý nhà nước về
phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian
tới…………………………………………………………………….

91


4.2. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng chống
hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc………………………………...

93

4.2.1. Về tổ chức bộ máy phòng, chống hàng giả …………………...

94

4.2.2. Nâng cao hiệu quả việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện các
chương trình, kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả…………



DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

1

BCĐ

Ban chỉ đạo

2

BCT

Bộ Công Thương

3

CĐ

Công điện

4

CP


Nghị định

10

NQ

Nghị quyết

11

NVTH

12

QĐ

Quyết định

13

QG

Quốc gia

14

QLTT

15


STT

Bảng

Nội dung

Trang

1

Bảng 3.1

Giao chỉ tiêu kiểm tra, xử phạt vi phạm hành
chính của Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh
Phúc, giai đoạn 2015-2018

60

2

Bảng 3.2

Đội ngũ cán bộ công chức, người lao động tại
Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc

62

3


luật

68

7

Bảng 3.7

Đánh giá của đối tượng được điều tra khảo sát về
cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí

73

8

Bảng 3.8

Kết quả phát hiện, xử lý vi phạm về hàng giả giai
đoạn 2015-2018 của Cục Quản lý thị trường tỉnh
Vĩnh Phúc

75

ii


DANH MỤC HÌNH

STT



Trang


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế hiện nay, Việt Nam
hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, trở thành thành viên của nhiều tổ chức
quốc tế và tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại quốc tế thế hệ mới,
theo đó hàng rào thuế quan và phi thuế quan dần bị dỡ bỏ, tạo điều kiện cho
sự giao lưu trao đổi hàng hóa, thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích, hỗ
trợ doanh nghiệp trong nước phát triển sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu hàng
hóa. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế và
quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước thì chúng ta cũng phải đương
đầu với rất nhiều mặt trái của kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế,
đó là nạn sản xuất, buôn bán hàng giả ngày càng phức tạp và tinh vi.
Hiện nay, hàng giả xuất hiện tràn lan trên thị trường từ vùng sâu, vùng
xa đến các đô thị lớn trong cả nước, hàng giả có trong tất cả các lĩnh vực, mặt
hàng, từ hàng hóa có giá trị cao đến hàng hóa có giá trị thấp, từ hàng hóa
thông thường đến các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân như
lương thực, thực phẩm, thuốc phòng chữa bệnh cho người, xăng dầu, phân
bón, thức ăn chăn nuôi,… Hàng giả rất đa dạng về mẫu mã, giá cả và đặc biệt
rất phong phú về chủng loại, hàng giả không chỉ giả hàng hóa ngoại nhập mà
giả cả hàng hóa trong nước. Do đó, hàng giả không chỉ là vấn đề của mỗi
quốc gia mà là vấn nạn toàn cầu, hàng giả không chỉ làm ảnh hưởng đến sức
khỏe, thu nhập của người tiêu dùng, lợi ích doanh nghiệp, làm thất thu ngân
sách mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của quốc gia và các địa phương.
Nhận thức rõ vấn nạn sản xuất, buôn bán hàng giả và tầm quan trọng
của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cả nước
nói chung và trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng. Trong những năm qua,

góp phần ổn định thị trường, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa

2


bàn tỉnh ngày càng phát triển. Từ những nhận thức trên, học viên chọn đề tài
“Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc ”
làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình để hoàn thiện những hạn chế, bất cập
trong hoạt động quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn
tỉnh.
2. Câu hỏi nghiên cứu
Luận văn thực hiện nghiên cứu nhằm trả lời câu hỏi: Những hạn chế
bất cập trong quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở Vĩnh Phúc?
Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc cần phải làm gì để hoàn thiện quản
lý nhà nước về phòng, chống hàng giả.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý nhà
nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh. Từ đó đưa ra các giải pháp
khuyến nghị với Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc hoàn thiện quản lý
nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt mục tiêu trên, nhiệm vụ cần phải thực hiện là:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận, thực tiễn có liên quan đến hoạt
động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh.
- Phân tích, đánh giá thực trạng phòng, chống hàng giả của Cục Quản
lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc, từ đó chỉ ra những thành công, tồn tại hạn chế
và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế.
- Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về
phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc thời gian tới.


Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC TRONG LĨNH VỰC PHÒNG,
CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước về phòng, chống
hàng giả nói riêng trong thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm của toàn
xã hội. Trong những năm qua, chủ đề quản lý nhà nước về phòng, chống hàng
giả đã có nhiều nhiều tạp chí, công trình, luận văn thạc sỹ,… nghiên cứu về
vấn đề này. Hầu hết các công trình nghiên cứu đều nêu ra và đánh giá thực
trạng, cũng như đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý
nhà nước về phòng, chống hàng giả đã sát với tình hình thực tế và có tính ứng
dụng cao, cụ thể:
- Nguyễn Thị Tố Uyên, 2014. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo
Điều 156 Bộ Luật hình sự năm 1999. Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật Đại học
Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã đi sâu vào phân tích:
+ Khái niệm tội sản xuất, buôn bán hàng giả.
+ Thực trạng công tác đấu tranh phòng chống tội sản xuất, buôn bán
hàng giả ở Việt Nam trong thời gian qua.
+ Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng,
chống tội sản xuất, buôn bán hàng giả.
Nhưng trong phạm vi nghiên cứu đề tài của tác giả Nguyễn Thị Tố
Uyên chỉ tập trung vào đối tượng quản lý vi phạm pháp luật hình sự về sản
xuất, buôn bán hàng giả nên đề tài có tác dụng tham khảo, làm rõ hơn các
hành vi vi phạm phải chuyển giao cho các cơ quan chức năng điều tra, xét xử
theo quy định của pháp luật.

5




việc nêu ra khái niệm về hàng giả, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước trong
công tác chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại Chi cục Quản lý thị trường
tỉnh Phú Thọ và đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước trong
công tác chống sản xuất, buôn bán hàng giả.
- Trịnh Thành Sơn, 2017. Đấu tranh phòng, chống hàng giả tại Chi cục
Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc. Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Thái
Nguyên. Luận văn nhìn tổng quát đáp ứng yêu cầu nghiên cứu về thực trạng
đấu tranh phòng, chống hàng giả và đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao
hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả của Chi cục Quản lý thị
trường tỉnh Vĩnh Phúc. Tuy nhiên, nội dung nghiên cứu của tác giả Trịnh
Thành Sơn tập trung chủ yếu về công tác “phòng” và “chống” với khái niệm
tiếp cận nghiên cứu hàng giả của tác giả bao gồm cả hàng hóa xâm phạm
quyền sở hữu trí tuệ là cách hiểu chưa đúng theo quy định của pháp luật về
khái niệm hàng giả, đồng thời tác giả chưa làm rõ về quản lý nhà nước trong
công tác phòng, chống hàng giả. Do đó có sự khác biệt rất lớn trong việc phân
tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả,
cũng như định hướng các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về
phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
Nhìn chung các công trình nghiên cứu khoa học đã phần nào tạo dựng
khung nghiên cứu cơ sở lý luận về khái niệm hàng giả, phân loại hàng giả;
đánh giá thực trạng công tác phòng, chống hàng giả, cũng như đề xuất các
giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống hàng giả nhưng
chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu vào phân tích, đánh giá hoạt động
quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, nhất
là những hoạt động quản lý nhà nước thuộc chức năng, nhiệm vụ của Cục
Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc. Vì vậy, đề tài luận văn không trùng lặp

7


9


nhãn, bao bì hàng hóa; Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa giả mạo
tên thương nhân, địa chỉ của thương nhân khác; giả mạo tên thương mại hoặc
tên thương phẩm hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc
giả mạo bao bì hàng hóa của thương nhân khác; Hàng hóa có nhãn hàng hóa,
bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất,
đóng gói, lắp ráp hàng hóa; Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ quy định tại
Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và Tem, nhãn, bao bì giả.”
Từ việc nghiên cứu các khái niệm trên, theo tác giả luận văn đưa ra
khái niệm hàng giả như sau: Hàng giả là những hàng hóa được sản xuất trái
pháp luật có nội dung, hình thức giống với hàng thật, có hoặc không có giá trị
sử dụng nhằm mục đích lừa dối người tiêu dùng để thu được những khoản lợi
nhuận bất chính.
* Đặc điểm của hàng giả:
Thứ nhất, hàng giả là những sản phẩm hàng hoá được sản xuất, nhập
khẩu, kinh doanh trái pháp luật. Tính trái pháp luật thể hiện ở chỗ: pháp luật
cấm các hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng giả; các hành
vi vi phạm liên quan về hàng giả sẽ bị xử lý theo các quy định pháp luật.
Thứ hai, hàng giả được sản xuất dựa trên các hàng hoá đã có trên thị
trường và có những đặc điểm, tính chất, kiểu dáng, các thông tin và dấu hiệu
của hàng thật, hàng hoá đang được bảo hộ.
Thứ ba, hàng giả được tạo ra nhằm mục đích lừa dối người tiêu dùng.
Hàng giả về nội dung không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng do
giá trị sử dụng của loại hàng này thấp hơn, thậm chí không có giá trị sử dụng
so với hàng thật; hàng giả về hình thức thể hiện thông qua những dấu hiệu
trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với hàng thật. Mục đích của việc sản xuất,
buôn bán hàng giả là làm cho người tiêu dùng nhầm lẫn với hàng thật để tiêu


11


Chỉ thị 31/1999/CT-TTg ngày 27/10/1999 của Thủ tướng Chính phủ
quy định: Đấu tranh đối với việc sản xuất, buôn bán hàng giả là nhiệm vụ
quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải có biện pháp đồng bộ, kiên quyết
để đấu tranh ngăn chặn, từng bước đẩy lùi hoạt động sản xuất và buôn bán
hàng giả. Mọi hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng giả được
phát hiện đều phải xử lý nghiêm theo pháp luật. Những vụ nghiêm trọng phải
kịp thời đưa ra xét xử nhằm răn đe, giáo dục chung.
1.2.1.3. Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa
bàn cấp tỉnh
Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là
quản lý toàn xã hội. Nội hàm của quản lý nhà nước thay đổi phụ thuộc vào
chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hoá, trình độ phát triển kinh tế - xã
hội của mỗi một quốc gia qua các giai đoạn lịch sử. Xét về mặt chức năng,
quản lý nhà nước bao gồm 3 chức năng: thứ nhất, chức năng lập pháp do các
cơ quan lập pháp thực hiện; thứ hai, chức năng hành pháp (hay chấp hành và
điều hành) do hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đảm nhiệm; và thứ ba,
chức năng tư pháp do các cơ quan tư pháp thực hiện.
Theo nghĩa rộng, có thể hiểu: Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã
hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính
sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời
sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ
nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội.
Trong quản lý nhà nước thì bao gồm quản lý hành chính nhà nước, do
đó quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp được hiểu: Quản lý hành chính nhà nước

vụ, quyền hạn của mình Cục Quản lý thị trường tỉnh có trách nhiệm thực hiện

13


và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong công tác phòng, chống hàng giả
trên địa bàn tỉnh.
Thứ hai, quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả mang tính quyền
lực nhà nước là hệ thống thể chế, chính sách liên quan đến quyền, nghĩa vụ,
trách nhiệm của các chủ thể có liên quan. Đồng thời cũng dựa vào tình trạng
xã hội liên quan đến hoạt động này. Tình trạng xã hội bao gồm trình độ dân
trí, ý thức xã hội được tạo lập trên cơ sở truyền thống, văn hóa, kinh tế, chính
trị của quốc gia tại những thời điểm khác nhau và sự tác động của các xu thế
quốc tế hóa về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,…
Thứ ba, đối tượng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả bao gồm
các tổ chức, cá nhân là công dân Việt Nam hoặc tổ chức, cá nhân người nước
ngoài cư trú tại Việt Nam có hành vi mua bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ
hàng giả trên địa bàn tỉnh.
Thứ tư, quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả rất rộng, liên quan
đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp buôn bán, vận chuyển, sản xuất, tàng
trữ hàng giả và chịu ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động này.
Thứ năm, mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả không
chỉ phòng ngừa, ngăn chặn việc sản xuất, buôn bán hàng giả, mà còn hướng
tới mục tiêu chung của toàn xã hội nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của
các sở, ngành, chính quyền địa phương và toàn xã hội để phòng, chống hàng
giả có hiệu quả nhằm xây dựng nước Việt Nam ổn định và phát triển.
1.2.2. Sự cần thiết tăng cường quản lý nhà nước về phòng và chống
hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh
Hàng giả là một trong những mặt trái của nền kinh tế thị trường, có tác
động và ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội của