MỘT SỐ NHẬN THỨC CHUNG VỀ CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP
NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC TA.
I. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG
1.Các loại hình doanh nghiệp nhà nước hiện nay
Doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế do nhà nước đầu tư vốn,
thành lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh và hoạt động công ích
để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế do nhà nước giao.
Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung trước đây doanh nghiệp nhà nước
được bao cấp từ đầu đến cuối của quá trình sản xuất kinh doanh, hạch toán
kinh tế chỉ là hình thức, nên mục tiêu lợi nhuận thường được xem nhẹ.
Chuyển sang nền kinh tế thị trường, nhà nước không bao cấp cho doanh
nghiệp trong toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp tự phải
trang trải mọi chi phí và đảm bảo kinh doanh có lãi từ số vốn đầu tư ban đầu.
Đây cũng là điều kiện để các doanh nghiệp nhà nước tự khẳng định sự tồn tại
và phát triển của mình trong nền kinh tế thị trường. Song cũng cần nhận thấy
rằng lợi nhuận không phải là mục tiêu cao nhất của các doanh nghiệp nhà
nước, việc thành lập doanh nghiệp nhà nước còn vì mục tiêu xã hội. Doanh
nghiệp nhà nước còn là công cụ để nhà nước thực hiện chức năng vĩ mô điều
khiển nền kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước cũng vẫn phải thực hiện những
nhiệm vụ nhà nước giao vì lợi ích của toàn xã hội. Do đó, doanh nghiệp nhà
nước không chỉ bao gồm các tổ chức kinh tế làm nhiệm vụ kinh doanh thu lợi
nhuận mà còn bao gồm các tổ chức làm nhiệm vụ công ích.
Những đề xuất trên, ta có thể thấy rằng vấn đề đầu tư vốn của nhà nước
vào các donh nghiệp nhà nước cũng cần phải xem xét. Vấn đề này làm xuất
hiện những ý kiến cho rằng:
Thứ nhất: có cần thiết phải đầu tư 100% vốn vào các doanh nghiệp nhà
nước hay không? vì trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay nhà nước rất
khó khăn về vốn, đặc biệt cho lĩnh vực đầu tư phát triển nên không thể trải đều
vốn ngân sách cho tất cả các doanh nghiệp nhà nước.
Thứ hai: doanh nghiệp nhà nước không chỉ có doanh nghiệp 100% vốn

Do số lượng thành viên rất đông, có công ty có tới hàng vạn cổ đông ở
hầu khắp thế giới. Vì vậy, nó có khả năng huy động vốn rộng rãi nhất trong
công chúng để đầu tư vào các lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là trong công
nghiệp
Thông thường công ty cổ phần có hai loại cổ phiếu là cổ phiếu ưu đãi và
cổ phiếu phổ thông.
Cổ phiếu ưu đãi: Đặc trưng của loại cổ phiếu này là cổ đông được hưởng
mức cổ tức cố định hàng năm không phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh
doanh của công ty. Tuy nhiên, các cổ đông nắm giữ cổ phiếu ưu đãi sẽ không có
quyền tham gia không có quyền tham gia bầu cử hoặc biểu quyết. Các cổ phiếu
ưu đãi này không được phép chuyển nhượng.
Cổ phiếu phổ thông: Còn gọi là cổ phiếu thường. Cổ đông nắm giữ cổ
phiếu phổ thông sẽ được hưởng cổ tức theo tình hình hoạt động của công ty, cổ
phiếu thường dược tự do chuyển nhượng trên thị trường cổ phiếu. Tuy vậy,
nếu công ty cổ phẩn lâm vào tình trạng phá sản thì các cổ phiếu thường sẽ
được chia tài sản cuối cùng sau khi công ty thanh toán tất cả các khoản nợ nên
các cổ đông nắm giữ cổ phiếu thường hầu như trắng tay.
Ngoài ra, công ty cổ phần còn có thể phát hành trái phiếu nhằm huy động
vốn cho những chương trình đòi hỏi lượng vốn lớn mà không thể tăng thêm
vốn điều lệ. Những người mua trái phiếu là chủ nợ của công ty và họ được
hưởng một mức lãi suất cố định hàng năm không phụ thuộc vào kết quả sản
xuất kinh doanh của công ty cổ phần.
3.Vai trò của công ty cổ phần trong nền kinh tế thị trường.
Nền kinh tế hàng hoá phát triển đến giai đoạn cao tất yếu sẽ trở thành
kinh tế thị trường-nền kinh tế mà trong đó, các vấn đề kinh tế cơ bản được
quyết định chủ yếu bằng quan hệ cung cầu trên thị trường. Động lực phát triển
của nền kinh tế thị trường là lợi ích cá nhân, thông qua lợi nhuận của người
sản xuất và lợi ích của người tiêu dùng.
Trong nền kinh tế thị trường, cơ chế thị trường vận động một cách tự
phát và các quan hệ thị trường điều tiết mọi hành vi kinh tế, hiệu quả của nền

là vì kĩ thuật sản xuất luôn được cải tiến, công nghệ tiên tiến ra đời ngày càng
nhiều thì vấn đề tập trung vốn càng trở nên cần thiết để mở rộng sản xuất, đổi
mới công nghệ.. . công ty cổ phần bằng việc phát hành cổ phiếu một cách rộng
rãi có thể tập trung vốn nhanh chóng để thực hiện các kế hoạch sản xuất kinh
doanh. Việc đầu tư vào cổ phiếu không chỉ đem lại cho cổ đông lợi tức cổ phần
mà cổ đông có thể thu hút lãi lớn nhờ giá trị tiền vốn gia tăng khi đầu tư vào
một công ty làm ăn phát đạt. Điều này kích thích tính năng động của người có
vốn lẫn người thu hút vốn để sản xuất kinh doanh.
Trong nền kinh tế thị trường, công ty cổ phần tự quyết định lấy phương
án sản xuất kinh doanh của mình. Trước sức ép cạnh tranh trên thị trường
cũng như việc đảm bảo lợi nhuận cho cổ đông,các công ty cổ phần phải nâng
cao hiệu quả sử dụng vốn ở mức độ tốt nhất. Xét trên phạm vi xã hội, việc phát
hành cổ phiếu cũng như việc tư do chuyển nhượng cổ phiếu của công ty cổ
phần đả góp phần làm cho tiền vốn trong xã hội được sử dụng hợp lý. Nhờ đó,
những ngành và lĩnh vực có triển vọng và phát triển sẽ thu hút được nhiều
nguồn vốn đầu tư hơn, từ đó thúc đẩy cơ cấu tiến bộ.
*Công ty cổ phần xác địng rõ quyền sở hữu tài sản và tách quyền kinh
doanh, nhờ thế mà hoạt động kinh doanh có hiệu quả
Khoảng cách giữa người lao động và tư liệu sản xuất mà họ sử dụng là
nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng thờ ơ của người lao đông đối với tài
sản của nhà nước trong doanh nghiệp nhà nước, ở hầu hết các nước làm cho
khu vực hoạt động kém hiệu quả. Công ty cổ phần là một dạng tổ chức có thể
khắc phục được tình trạng này vì thành viên của công ty có quyền sở hữu một
phần tài sản của công ty tương ứng với phần vốn góp vào công ty. Do đó, trách
nhiệm của người lao động đối với các hoạt động của công ty sẽ cao hơn khi họ
có cổ phần trong công ty vì họ phải bảo toàn và phát triển vốn đầu tư của họ.
Kết quả hoạt động của công ty gắn liền với lợi ích của họ.
Việc tách quyền sở hữu và quyền kinh doanh tạo cho nhà kinh doanh có
những quyền hạn và lợi ích nhất định để tự mình đưa ra những phương án sản
xuất kinh doanh năng động có hiệu quả nhất.

vốn đầu tư. Khi các nhà đầu tư mua cổ phiếu của công ty, họ mong muốn được
hưởng lợi ích cổ phiếu cao cũng như mong muốn đồng vốn của mình bỏ ra sẽ
sinh sôi nảy nở. Tuy nhiên khi họ mua cổ phiếu đầu tư vào công ty thì điều đó
không có nghĩa là họ được quyền sở hữu những giấy tờ có giá trị cổ phiếu, họ
phải chấp nhận những rủi ro mạo hiểm. Do đó, các nhà đầu tư cũng mong
muốn hạn chế rủi ro một cách thấp nhất bằng cách đầu tư vào các lĩnh vực,
nghành nghề khác nhau. Trái lại, các công ty cổ phần cũng mong muốn thu hút
được nhiều vốn để phát triển. Hơn nữa, việc mua đi bán lại các cổ phiếu cũng
rất cần thiết đối với nhà đầu tư. Điều nãy sẽ dẫn đến việc hình thành thị
trường chứng khoán. Thông qua thị trường chứng khoán, giá mua cổ phiếu
cũng được định đoạt một cách chính xác hơn, đồng thời nó cũng làm cho các
hoạt động đầu tư trở nên sôi động hơn.
*Công ty cổ phần là hình thức tốt nhất để tranh thủ vốn đầu tư nước
ngoài
Đối với nước ta, việc hình thành các công ty cổ phần có ý nghĩa rất to lớn
đó là:
-Phân định chích sác các quyền sở hữu, đặc biệt là sở hữu nhà nước trong
doanh nghiệp nhà nước cổ phần hoá.
-Làm cho người lao động trong các doanh nghiệp có thêm điều kiện thực
sự làm chủ
-Huy động được vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp nhân dân.
Trong điều kiện các doanh nghiệp nhà nước ta hiện nay đang đứng trước
những thách thức to lớn, việc chuyển đổi một bộ phận doanh nghiệp nhà nước
thành công ty cổ phần là vô cùng cấp bách nâng cao hiệu quả cạnh tranh, hiệu
quả của khu vực kinh tế Nhà nước trong quá trình hội nhập.
4.Tổ chức hoạt động của công ty cổ phần
*Công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp trong đó:
-Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần
-Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã
góp vào công ty.

đông. Đó là ưu thế của công ty cổ phần nhờ ưu thế này mà công ty có khả
năng tập trung sức lực đẩy mạnh hiệu quả sản xuất kinh doanh.
-Về mặt tài chính: công ty cổ phần thực hiện huy động vốn trên thị trường
chứng khoán, thị trường vốn, hình thức huy động vốn này có ưu điểm và sức
hấp dẫn đặc biệt, biểu hiện ở :
Một là: Việc mua cổ phiếu không những đem lại lợi tức cổ phần cho các
cổ đông mà còn mang đến cho cổ đông một khoản thu nhập nhờ việc tăng giá
trị cổ phiếu khi công ty làm ăn có hiệu quả.