ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

HOÀNG VĂN BINH

QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC TAM DƢƠNG,
TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

HOÀNG VĂN BINH

QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC TAM DƢƠNG,
TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã Số: 60340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HOÀNG KHẮC LỊCH

trong suốt quá trình nghiên cứu thu thập số liệu để hoàn thành Luận văn.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã
động viên và khuyến khích, giúp đỡ tôi suốt quá trình học tập nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu và tiến hành thực hiện luận văn, với trình
độ, khả năng và điều kiện nghiên cứu còn nhiều hạn chế nên không thể tránh
khỏi những sai sót và những nhận định chủ quan. Kính mong các thầy cô,
đồng nghiệp góp ý, bổ sung để luận văn có tính thực tiễn cao hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng

năm 2019


MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................... i
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................... ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ....................................................................................... iii
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,CƠ SỞ LÝ LUẬN
VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝTHU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA
KHO BẠC NHÀ NƢỚC ................................................................................... 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ............................ 5
1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài .............................. 5
1.1.2. Những kết quả chủ yếu của các công trình nghiên cứu và khoảng
trống trong nghiên cứu .............................................................................. 8
1.2. Cơ sở lý luận về Quản lý thu Ngân sách Nhà nƣớc ............................... 9
1.2.1. Ngân sách Nhà nƣớc và vai trò của Ngân sách Nhà nƣớc .............. 9
1.2.2. Thu ngân sách nhà nƣớc và các nguồn thu ngân sách nhà nƣớc .. 14
1.2.3. Quản lý thu Ngân sách Nhà nƣớc và sự cần thiết phải Quản lý thu

3.2.1. Công tác lập kế hoạch dự toán thu ngân sách nhà nƣớc ............... 55
3.2.2 Thực trạng công tác lập kế hoạch dự toán thu NSNN: .................. 56
3.2.2.Tổ chức bộ máy thực hiện thu NSNN và các phƣơng thức thu
NSNN qua KBNN Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc .................................... 58
3.3.3. Kiểm tra và quyết Quyết toán thu NSNN ..................................... 66
3.3. Đánh giá thực trạng Quản lý thu NSNN qua KBNN Tam Dƣơng ...... 69
3.3.1. Những kết quả đạt đƣợc ................................................................ 69
3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ............................................................... 70


Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆNQUẢN
LÝTHU NSNN QUA KBNN TAM DƢƠNG, TỈNH VĨNH PHÚC ............. 73
4.1. Bối cánh mới và ảnh hƣởng của nó đến công tác Quản lý thu NSNN 73
4.1.1. Bối cảnhquốc tế ............................................................................. 73
4.1.2. Bối cảnh trong nƣớc ...................................................................... 73
4.2. Quan điểm và định hƣớng hoàn thiện quản lý thu NSNN qua KBNN
Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc ....................................................................... 74
4.2.1. Quan điểm quản lý thu NSNN ...................................................... 74
4.2.2. Định hƣớng công tác quản lý thu NSNN qua KBNN Tam Dƣơng,
tỉnh Vĩnh Phúc ........................................................................................ 75
4.3. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN qua KBNN tại KBNN
Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc ....................................................................... 75
4.3.1. Hoàn thiện tổ chức hệ thống thu NSNNError!

Bookmark

not

defined.
4.3.2. Hoàn thiện quy trình thu NSNN ................................................... 75


Kho bạc Nhà nƣớc

2

NSNN

Quản lý chất lƣợng

i


DANH MỤC BẢNG

TT

Bảng

1

Bảng 3.1

2

Bảng 3.2

3

Bảng 3.3


Sơ đồ

1

Sơ đồ 1.1

Quy trình thu Ngân sách nhà nƣớc

18

2

Sơ đồ 3.2

Hệ thống tổ chức bộ máy quản lý thu ngân
sách nhà nƣớc

60

Nội dung

iii

Trang


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân sách nhà nƣớc (NSNN) giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nền
kinh tế của mỗi quốc gia, nhằm duy trì sự ổn định và thúc đẩy tăng trƣởng

điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, các khoản thu ngân sách chƣa đáp ứng
nhiệm vụ chi của huyện, phải có sự điều tiết từ ngân sách tỉnh. Do đó, công
tác quản lý thu NSNN trên địa bàn bàn huyện càng đƣợc quan tâm, chú trọng,
là nhiệm vụ kinh tế - chính trị quan trọng để đảm bảo đủ nguồn lực phục vụ
mục tiêu phát triển theo Nghị quyết Đảng hội Đảng bộ huyện lần thứ XXIX,
nhiệm kỳ 2015-2020 đã đề ra.
Để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội huyện đã đề ra, lãnh đạo
KBNN Tam Dƣơng đã quán triệt sâu sắc đến cán bộcơ quan mục tiêu, yêu
cầu, nhiệm vụ công tác thu NSNN; quán triệt, phổ biến quy trình, nghiệp vụ
thu NSNN theo đúng các văn bản hƣớng dẫn của Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà
nƣớc và yêu cầu thực tiễn của địa phƣơng.
Tuy nhiên, những năm quan, công tác thu NSNN tại KBNN Tam
Dƣơng vẫn còn một số những tồn tại, hạn chế: Công tác thu NSNN chƣa đƣợc
thực hiện đồng bộ trong tất cả các khâu; dữ liệu thu NSNN còn sai sót, thiếu
thông tin dẫn đến khó khăn trong công tác hoạch toán kế toán; báo cáo thu
NSNN giữa các đơn vị thu NSNN đôi khi chƣa thống nhất về số liệu, chƣa
đáp ứng yêu cầu quản lý... Điều đó dẫn đến công tác quản lý thu NSNN tại
KBNN Tam Dƣơng, Vĩnh Phúc chƣa phát huy hết vaia trò, chức năng, nhiệm
vụ đối với hoạt động của Kho bạc Nhà nƣớc.
Vì vậy, vấn đề nghiên cứu hoạt động quản lý thu NSNN qua KBNN
cần phải đƣợc thực hiện một cách có hệ thống, toàn diện, cụ thể cả về lý luận
và thực tiễn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra, nhất là ở huyện Tam Dƣơng,
tỉnh Vĩnh Phúc.

2


Xuất phát từ những lý do nhƣ trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài:
“Quản lý thu Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Tam Dương,
tỉnh Vĩnh Phúc”làm đề tài nghiên cứu, nhằm đánh giá đúng thực trạng công

- Nội dung: Đề tài nghiên cứu công tác Quản lý thu NSNN qua KBNN
Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc theo cách tiếp cận của chuyên ngành Quản lý
kinh tế với các nội dung sau: 1) Xây dựng kế hoạch công tác Quản lý thu
NSNN qua KBNN; 2) Tổ chức thực hiện kế hoạch; 3) Kiểm tra, giám sát,
đánh giá công tác Quản lý thu NSNN qua KBNN.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết
cấu thành 4 chƣơng, bao gồm:
Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn
về quản lý thu Ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc.
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu.
Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thu Ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc
Nhà nƣớc Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc.
Chƣơng 4: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý thu Ngân sách nhà
nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc.

4


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ
THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã giành nhiều thời gian tìm
hiểu các văn bản quy phạm pháp luật, Luật, Thông tƣ, Hƣớng dẫn và các công
trình nghiên cứu của các tác giả đi trƣớc làm căn cứ chứng minh cho những
nhận định, đánh giá đƣợc trình bày trong đề tài nghiên cứu này.
Trƣớc hết, phải kể đến Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành (Kho bạc)

quản lý thu NSNN và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN tại
Việt Nam.
Nguyễn Thị Lệ Thuý (2009) đã bảo vệ Luận án Tiến sĩ tại Trƣờng Đại
học Kinh tế Quốc dân, “Hoàn thiện quản lý thu thuế của Nhà nước nhằm
tăng cường sự tuân thủ thuế của Doanh nghiệp”. Đây là nghiên cứu mang
tính thực tiễn cao về công tác quản lý thuế của nhà nƣớc. Tác giả đi sâu phân
tích sự đổi mới công tác quản lý thu thuế của Nhà nƣớc đối với các doanh
nghiệpViệt Nam. Dƣới sự tác động của cuộc cách mạng 4.0, việc thay đổi cơ
chế quản lý thu thuế theo cơ chế tự khai tự lập là một tín hiệu tích cực, tại
điều kiện cho các doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình kê khai thuế
theo hƣớng minh bạch, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc đổi mới công tác quản
lý thu thuế hiện nay chƣa thể đảm bảo rằng các doanh nghiệp sẽtuân thủ tự
nguyện, đầy đủ các quy định của Nhà nƣớc về thuế để đảm bảo nguồn thu cho
NSNN. Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, hành vi và đặc điểm của doanh
nghiệp ngày càng phức tạp, nhất là tại các thành phố lớn nhƣ Hà Nội, Hải
Phòng, Quảng Ninh, Bình Dƣơng hay thành phố Hồ Chí Minh, quản lý thu

6


thuế cần phải đạt đƣợc mục tiêu tuân thủ cao nhất đặc biệt là sự tuân thủ tự
nguyện của doanh nghiệp và nó chỉ đạt đƣợc mục tiêu khi quản lý thu thuế có
sự đổi mới hoàn toàn về quan điểm, chiến lƣợc, chính sách quản lý thu thuế
đối với doanh nghiệp.
Đỗ Thị Mai Lan (2015) đã bảo vệ Luận văn thạc sĩ tại Trƣờng Đại học
kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội với đề tài “Quản lý thu ngân sách nhà
nước qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội”. Tác giả đã hệ thống tƣơng đối đầy đủ
cơ sở lý luận Quản lý thu NSNN; đánh giá đúng thực trạng quản lý thu NSNN
qua KBNN Hà Nội; đồng thời đƣa ra định hƣớng và một số giải pháp quản lý
thu NSNN áp dụng tại KBNN Hà Nội. Tuy nhiên, tác giả chƣa có sự nhất

1.1.2. Những kết quả chủ yếu của các công trình nghiên cứu và khoảng trống
trong nghiên cứu
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về việc Quản lý thu NSNN qua
Kho bạc Nhà nƣớc của các tập thể, cá nhân đã hệ thống hóa cơ sở lý luận,
khẳng định vai trò của Quản lý thu NSNN đối với toàn bộ hoạt động của Nhà
nƣớc và nền kinh tế - xã hội, nguyên tắc xây dựng, các giải pháp nâng cao vai
trò, hoàn thiện công tác Quản lý thu NSNN. Tuy nhiên, với đặc thù riêng của
các cơ quan hành chính nhà nƣớc, bên cạnh việc tuân thủ các quy định của
luật pháp thì trình tự giải quyết công việc, hồ sơ công việc còn phải tuân thủ
theo rất nhiều các văn bản hƣớng dẫn, quy định của Chính phủ, các Bộ, cơ
quan ngang Bộ và các cơ quan cấp trên, hơn nữa các quy định, hƣớng dẫn này
lại thƣờng xuyên thay đổi, nên việc Quản lý thu NSNN qua Kho bạc Nhà
nƣớc còn nhiều khó khăn.
Theo Luật Ngân sách Nhà nƣớc số 83/2015/QH13đƣợc Quốc hội khóa
XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/6/2015 và Thông tƣ số 328/2016/TTBTC, ngày 26/12/2016 của Bộ Tài chính hƣớng dẫn thu và quản lý các khoản
thu Ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc, việc thực hiện Quản lý thu
NSNN qua KBNN tại KBNN huyện nói chung chƣa phát huy tối đa hiệu quả,

8


chƣa đáp ứng yêu cầu về nâng cao sự hài lòng của khách hàng là các cá nhân,
tổ chức đến giao dịch.
Thực tế hiện nay chƣa có công trình nghiên cứu khoa học nào nghiên
cứu về Quản lý thu NSNN qua KBNN Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc. Vì vậy,
việc nghiên cứu Quản lý thu NSNN qua KBNN Tam Dƣơng, Vĩnh Phúc là
cần thiết, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi do thực tiễn đặt ra, và đây là một công
trình nghiên cứu hoàn toàn mới,không trùng lặp với các công trình đã đƣợc
công bố trƣớc đây.
1.2. Cơ sở lý luận về Quản lý thuNgân sách Nhà nƣớc

thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo
đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Đến năm 2002, Luật
NSNN có sự điều chỉnh với những quy định chặt chẽ hơn. Tại Điều 1, Luật
Ngân sách Nhà nƣớcsố 01/2002/QH11 do Quốc hội khóa XI ban hành ngày
16/12/2002 đã khẳng định: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu,
chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và
được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ
của Nhà nước”.
Theo các khái niệm trên, ngân sách nhà nƣớc thể hiện 3 đặc điểm cơ
bản: Tính pháp lý: Do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định thực hiện;
Tính kinh tế: Phản ảnh các khoản thu, các khoản chi; Tính niên độ: Thực hiện
trong một khoảng thời gian nhất định.
Ngân sách nhà nƣớc đƣợc thực hiện trong một năm để đảm bảo các
chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc đƣợc gọi là Năm ngân sách. Năm ngân
sách là khoảng thời gian khép kín một chu kì ngân sách do pháp luật quy định
để thực hiện dự toán ngân sách nhà nƣớc của một quốc gia. Năm ngân sách
nhà nƣớc còn gọi là tài khóa quốc gia. Các quốc gia trên thế giới có quy định
khác nhau về Năm ngân sách. Đa số các nƣớc, năm ngân sách trùng với năm

10


Dƣơng lịch tức là bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 kết thúc vào ngày 31 tháng 12,
nhƣ: Pháp, Bỉ, Hà Lan, Trung Quốc, Lào, Triều Tiên, Malaisia, Philippin,…;
một số quốc gia, năm ngân sách bắt đầu từ ngày 01 tháng 4 và kết thúc vào
ngày 31 tháng 3 năm kế tiếp nhƣ Anh, Canada, Nhật Bản. Cũng có quốc gia
quy định năm ngân sách bắt đầu từ ngày 01 tháng 10 và kết thúc vào ngày 30
tháng 9 năm kế tiếp nhƣ Mỹ. Ở Việt Nam, tại Điều 14, Luật NSNN 2015 quy
định:Năm ngân sách bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12 năm
Dƣơng lịch.

GDP, GNP và cả trong phân bổ các nguồn lực tài chính cho các mục tiêu phát
triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh.
Thứ tư,NSNN có đặc điểm giống nhƣ các quỹ tiền tệ khác. Tính riêng
biệt của NSNN với tƣ cách là một quỹ tiền tệ của Nhà nƣớc là nó đƣợc chia ra
thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng và sau đó NSNN mới đƣợc sử dụng
cho những mục đích nhất định đã đƣợc định trƣớc.
Cùng với sự vận động của quá trình đổi mới kinh tế, vai trò của NSNN
cũng có những biến chuyển rõ rệt và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế
thị trƣờng, thể hiện qua các nội dung cụ thể:
Thứ nhất, Huy động nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của
Nhà nƣớc.Với vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của NSNN, để đảm
bảo cho mọi hoạt động của Nhà nƣớc trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã
hội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định. Những nguồn tài chính
này đƣợc hình thành từ các khoản tiềnthu thuế và các khoản thu ngoài thuế.
Tuy nhiên, mức động viên nguồn tài chính từ các chủ thể kinh tế đòi hỏi phải
hợp lý bởi nếu mức động viên quá cao hay thấp đều sẽ ảnh hƣởng đến sự phát
triển của nền kinh tế.Do vậy cần phải xác định đƣợc mức huy động vào
NSNN một cách phù hợp với khả năng đóng góp tài chính của các chủ thể
trong nền kinh tế.

12


Thứ hai,NSNN là công cụ điều tiết thị trƣờng, chống lạm phát và bình
ổn giá. Đặc điểm lớn của nền kinh tế thị trƣờng là sự cạnh tranh nhằm đạt
đƣợc lợi nhuận tối đa.Các yếu tố cơ bản của thị trƣờng là giá cả và cung cầu
thƣờng xuyên tác động lẫn nhau và chi phối hoạt động của thị trƣờng. Sự mất
cân đối giữa cung và cầu sẽ làm cho giá cả tăng lên hoặc giảm đột biến và gây
ra biến động trên thị trƣờng, dẫn đến sự dịch chuyển vốn của các doanh
nghiệp cả về phƣơng diện ngành và phƣơng diện lãnh thổ, tác động tiêu cực

từNSNN nhƣ chi trợ cấp, chi phúc lợi xã hội nhƣ: phòng chống và hỗ trợ
thiên tai, dịch bệnh, phổ cập giáo dục tiểu học, dân số và kế hoạch hoá gia
đình, các chính sách đối với ngƣời có công, gia đình chính sách… là nguồn
bổ sung thu nhập cho tầng lớp dân cƣ có thu nhập thấp .
Nhƣ vậy, để đạt đƣợc những mục đích về kinh tế và xã hội đòi hỏi phải
có sự can thiệp của Nhà nƣớc. Nhà nƣớc phải vận dụng các công cụ tài chính,
tiền tệ để tác động đến mọi mặt hoạt động của nền kinh tế xã hội. Trong các
công cụ đó thì thu NSNN đƣợc coi là công cụ quan trọng, chiếm một vị trí
không nhỏ góp phần làm ổn định nền tài chính, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế,
thực hiện các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp đề ra.
1.2.2. Thu ngân sách nhà nƣớc và các nguồn thu ngân sách nhà nƣớc
Thu ngân sách nhà nƣớc là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa Nhà nƣớc
với các chủ thể trong xã hội, phát sinh trong quá trình nhà nƣớc huy động,
phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các
chức năng của Nhà nƣớc về mọi mặt. Thực ra, thu NSNN là quá trình mà Nhà
nƣớc dùng quyền lực của mình để phân phối một phần của cải xã hội dƣới
hình thức tiền tệ, hình thành ra quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc. Điều này
đƣợc thể hiện bằng việc Nhà nƣớc đã đặt ra các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí,
các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nƣớc, khoản thu đóng góp của các
tổ chức, cá nhân và các khoản viện trợ các khoản khác theo quy định của pháp
luật và các khoản Nhà nƣớc vay. Xét về mặt bản chất, thu NSNN là hệ thống

14