CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG NỀN NẾP HỌC TẬP
TÍCH CỰC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO MÔ HÌNH
TRƯỜNG HỌC MỚI

Lệ Thủy, tháng 05 năm 2015


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG NỀN NẾP HỌC TẬP TÍCH
CỰC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO MÔ HÌNH
TRƯỜNG HỌC MỚI

Họ và tên: Nguyễn Thị Tố Như
Chức vụ: GVCN lớp 5C
Đơn vị công tác: Trường TH số 1 An Thủy

Lệ Thủy, tháng 05 năm 2015
2


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn sáng kiến
Trường học là cái nôi đầu tiên cho mỗi học sinh bắt đầu cuộc sống và lao
động. Trong nhà trường, học sinh được tiếp thu những tri thức khoa học, những

3


Dự án VNEN, trường tôi dang vận dụng mô hình trường học mới ở mức 1. Là
một giáo viên trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm nhiều năm, bản
thân tôi nhận thấy : Để vận dụng thành công các phương pháp dạy học tích cực
nhằm phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của học sinh thì ngoài việc
linh hoạt lựa chọn đúng phương pháp cần phải chú ý đến việc hình thành nền
nếp học tập tích cực cho học sinh, nhất là khi tổ chức dạy học theo mô hình
trường học mới VNEN. Hướng tới chuyển các hoạt động giáo dục trong nhà
trường của giáo viên thành các hoạt động “tự giáo dục” của học sinh. Từ đó hình
thành cho các em nền nếp, thói quen học tập để các em tự hoạt động chiếm lĩnh
kiến thức ; tự đánh giá mình và đánh giá bạn, thi đua học tập dưới sự hướng dẫn
của giáo viên. Vì vậy, khi được nhà trường phân công chủ nhiệm, tôi đã mạnh
dạn lựa chọn và vận dụng “Một số biện pháp xây dựng nền nếp học tập tích
cực cho học sinh tiểu học theo mô hình trường học mới” cho lớp học mà tôi
đang chủ nhiệm nhằm khẳng định những việc đã làm được tại lớp, đồng thời
trao đổi kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng dạy học và công tác chủ nhiệm
ở trường tiểu học.
1.2. Điểm mới của sáng kiến
Sáng kiến đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm giúp học sinh thực hiện tốt
nền nếp học tập tự quản, chủ động chiếm lĩnh kiến thức mới dưới sự điều hành
của các nhóm trưởng, sự tương tác giữa các học sinh trong nhóm với sự hướng
dẫn, tổ chức của giáo viên. Từ đó xây dựng nền nếp và thói quen tự học, tự
quản, tự tìm tòi, khám phá phát hiện kiến thức mới của bài học ; hình thành và
phát triển năng lực và phẩm chất của người học thông qua các hoạt động thực
tiễn trên lớp.
Với mong muốn góp phần nhỏ bé công sức của mình vào sự nghiệp đào
tạo những chủ nhân tương lai, nâng cao chất lượng dạy học và công tác chủ
nhiệm ở trường tiểu học mà tôi đang giảng dạy nói riêng và trên địa bàn huyện

2
20
Không quan trọng
0
0
Qua bảng thống kê trên tôi nhận thấy : Không có giáo viên nào cho rằng vai
trò của việc xây dựng nền nếp học tập tích cực là không quan trọng (tỉ lệ 0%).
Điều này cho thấy, hầu hết các giáo viên đã ý thức được tầm quan trọng của việc
làm này. Trong đó, tỉ lệ giáo viên xác định vai trò rất quan trọng (80%) và quan
trọng (20%). Việc xác định hay không xác định được tầm quan trọng vai trò của
việc xây dựng nền nếp học tập tích cực sẽ phần nào ảnh hưởng đến chất lượng
dạy học các môn học nói chung và nền nếp học tập lớp học nói riêng. Qua đó
cũng để khẳng định rằng : Vai trò của việc xây dựng nền nếp học tập tự quản
tích cực là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học của môn
học và nền nếp học tập của lớp học.
Bảng 2 : Sự quan tâm của GV đối với vai trò của việc xây dựng nền nếp học tập tích
cực

Mức độ quan tâm của GV
Số lượng GV
Tỉ lệ (%)
Rất quan tâm
8
80
Quan tâm
2
20
ít quan tâm
0
0

2
20
Qua bảng thống kê cho thấy: Có 40% giáo viên đã biết vận dụng việc dạy học
theo nền nếp tích cự đạt hiệu quả cao và rất cao. Điều đó cho thấy hiệu quả vận
dụng theo nền nếp tích cực của giáo viên đạt tỉ lệ còn thấp. Có 40% giáo viên
vận dụng đạt hiệu quả bình thường và 20% vận dụng đạt hiệu quả thấp. Đây là
một con số không nhỏ khiến tôi phải băn khoăn suy nghĩ: có thể do họ còn lúng
túng khi thực hiện dạy học VNEN, có thể thiếu kĩ năng lập kế hoạch cụ thể về
việc dạy học tích cực, có thể phương pháp dạy học cò mang tính truyền thống,
có thể do cách vận dụng các phương pháp chưa đúng cách, cũng có thể mô hình
trường học mới còn mới mẻ ở trường tôi,...Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến
sự phát triển toàn diện của học sinh.
2.1.1.2. Về phía học sinh
Song song với việc khảo sát ý kiến của giáo viên, tôi cũng đã tiến hành
khảo sát ý kiến của học sinh về vai trò của Hội đồng tự quản trong việc tổ chức
các hoạt động học tập của lớp học và sự tham gia vào Hội đồng tự quản. Tôi đã
khảo sát ý kiến của 150 học sinh lớp 4, 5 trường tôi và đã thu được một số kết
quả sau:
Bảng 4. Vai trò của Hội đồng tự quản trong việc tổ chức các hoạt động học
tập của lớp học
Vai trò của Hội đồng tự quản trong

Số lượng HS

Tỉ lệ (%)

việc tổ chức các hoạt động học tập
6



24,7
cũng được
Không tham gia
83
55,3
Từ bảng thống kê 4 tôi nhận thấy: Nhiều học sinh không muốn tham gia
vào Hội đồng tự quản và các ban của lớp học. Điều này cho thấy, các em chưa
hứng thú với việc tham gia quản lí lớp học. Do đó, các em không được phát huy
năng lực và sở trường của mình ; không mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp. Một số
học sinh lại cho rằng tham gia cũng được hay không tham gia cũng được. Bên
cạnh đó, số học sinh rất muốn tham gia và muốn tham gia vào Hội đồng tự quản
và các ban của lớp học là rất thấp, chỉ chiếm 20%. Điều này giáo viên cần nắm
được đặc điểm tâm lí học sinh để có các biện pháp tác động thích hợp.

Bảng 5. Năng lực điều hành của Hội đồng tự quản
Năng lực điều hành của Hội đồng tự
quản
Rất tốt
Tốt
Bình thường
Chưa tốt

Số lượng HS

Tỉ lệ (%)

23
16
34
77

tích cực cho học sinh
- Việc huy động xã hội hóa để trang trí lớp học, xây dựng các góc học tập của
giáo viên chưa thật linh hoạt, hiệu quả chưa cao.

2.1.2.2. Về phía học sinh
- Khả năng nhận thức của học sinh còn hạn chế. Học sinh chưa hình thành được
nền nếp, thói quen học tập theo mô hình trường học mới (chưa có thói quen tự
học, tự đánh giá mình và đánh giá bạn, …)
- Năng lực quản lí, điều hành nhóm (lớp học) của học sinh còn hạn chế

8


- Học sinh ít tập trung trong lúc giáo viên giảng bài, chưa biết dựa vào các điểm
tựa để ghi nhớ, chưa biết xây dựng dàn ý tài liệu cần ghi nhớ. Nên nhiều em còn
rụt rè, thiếu tự tin vào bản thân nên ít tham gia vào các hoạt động học tập nhóm
- Một số em chưa có thói quen tìm hiểu yêu cầu, nhiệm vụ học tập để tự mình
hoàn thành các bài tập hay giải quyết các vấn đề của bài học.
2.1.1.3. Nhận xét chung
Sở dĩ học sinh chưa hình thành được nền nếp và thói quen học tập tích
cực một phần do giáo viên chưa quan tâm đúng mức, một phần do ý thức của
học sinh. Bên cạnh những học sinh có năng lực, tích cực tham gia vào các hoạt
động học tập của lớp còn có nhiều học sinh năng lực hạn chế, còn rụt rè, thiếu tự
tin vào bản thân. Do vậy, vấn đề đặt ra là giáo viên cần phải quan tâm đúng mức
đến việc xây dựng nền nếp tích cực cho học sinh nhằm phát triển toàn diện: kiến
thức – kĩ năng; năng lực và phẩm chất cho học sinh đáp ứng được yêu cầu giáo
dục trong giai đoạn hiện nay.
2.2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG NỀN NẾP HỌC TẬP TÍCH CỰC
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
Từ thực trạng trên, ngay từ đầu năm học tôi đã mạnh vận dụng các biện

năng tham gia cho các em. Sau đó tôi đã giới thiệu phương pháp học tập trên
tinh thần hợp tác cho học sinh trong lớp và mong muốn dựa vào kinh nghiệm
này để tiếp tục tăng cường các kĩ năng hợp tác. Tôi đã tổ chức một cuộc họp phụ
huynh học sinh để thảo luận về những thay đổi đang diễn ra trong phạm vi nhà
trường. Tôi đã mạnh dạn thăm những phụ huynh học sinh không có khả năng
tham gia cuộc họp để tất cả các phụ huynh đều có cơ hội thảo luận về Hội đồng
tự quản học sinh sẽ được thành lập. Trong cuộc họp tôi đã giải thích cho phụ
huynh biết rằng cách tốt nhất để học sinh học về quyền và trách nhiệm của các
em là tổ chức cho các em sống một các dân chủ và chịu trách nhiệm một cách
thực sự. Tôi cũng cho phụ huynh biết là những nghiên cứu gần đây cho thấy quá
trình học tập hợp tác đã tác động tích cực đến sự phát triển về tình cảm, xã hội
của học sinh cũng như thành tích học tập của các em. Từ những việc làm trên
tôi đã lấy được ý kiến tư vấn của học sinh và giáo viên, phụ huynh học sinh.
- Xây dựng kế hoạch bầu cử hội đồng tự quản.: Tôi đã tạo cơ hội cho học
sinh tham gia ý kiến về kế hoạch này, ví dụ như Chủ tịch hội đồng tự quản phải
là người có năng lực lãnh đạo, gương mẫu trong các hoạt động, phải là người
học giỏi…Hội đồng tự quản gồm có: 1 chủ tịch hội đồng tự quản, 2 phó chủ tịch
hội đồng tự quản.
- Đăng kí danh sách ứng cử, đề cử : Tôi đã cho các học sinh tự xung
phong đăng kí danh sách ứng cử, để cử. Sau đó ứng cử viên trình bày đề xuất
hội đồng (Ví dụ như tôi tên là…., tôi xin được ứng cử làm chủ tịch hội đồng tự
quản của lớp, nếu được các bạn đồng ý tôi sẽ đưa phong trào của lớp ngày càng

10


đi lên…). Học sinh và giáo viên cùng tổ chức bầu cử, Chủ tịch và hai Phó chủ
tịch đã được bầu. Ai có số phiếu cao thì người đó là Chủ tịch hội đồng tự quản.
2.2.3. Biện pháp 3: Phân chia nhóm học tập, thành lập các ban học tập trong
lớp ngay từ đầu năm học.

Học sinh phát triển toàn diện nhờ các hoạt động tự giáo dục của mình. Hội
đồng tự quản là tổ chức của học sinh, vì học sinh và do học sinh thực hiện.
Các em được làm chủ trong việc bầu ra Hội đồng tư quản, Chủ tịch, Phó chủ
tịch và các Ban của Hội đồng tự quản.
Sau khi đã thành lập được HĐTQ, tôi đã tổ chức tập huấn cho HĐTQ học sinh
về nhiệm vụ cụ thể của từng ban và cách thức làm việc. Từ những gợi ý mẫu,
giáo viên yêu cầu học sinh của các ban tự đề xuất một số yêu cầu, nội dung và
cách thức hoạt động để cả lớp bàn bạc, bổ sung và đi đến thống nhất. Sau đó
yêu cầu các thành viên trong lớp có trách nhiệm thực hiện các quy ước do mình
xây dựng dưới sự giám sát của các thành viên ở mỗi ban.
Ví dụ : CTHĐTQ cần phải làm những việc như: Vào đầu và cuối mỗi tiết học
hoặc khi có khách tới CTHĐTQ biết mời các bạn đứng lên chào. Vào mỗi tiết
học, CTHĐTQ bước ra khỏi chỗ ngồi đứng trước lớp mời Ban văn nghệ lên sinh
hoạt văn nghệ, sau đó mời Ban học tập lên phát tài liệu và đồ dùng học tập. Về
lại chỗ ngồi học tập.
Ví dụ: Ban học tập: Chẳng hạn các nội dung sau:
- Đi học đều và đúng giờ.
- Tham gia tích cực các hoạt động học trong nhóm.
12


-

Giữ gìn sách vở, dụng cụ học tập.
Tham gia xây dựng các góc học tập.
Hoàn thành các nhiệm vụ học tập.
Kết quả học tập tốt.
Phục tùng sự điều hành của nhóm trưởng.
Chia sẻ giúp đỡ bạn học tập....
Các ban Văn nghệ, Đối ngoại, Vệ sinh,... cũng thống nhất một số nội

* Ban sức khỏe: Theo dõi về sức khỏe nếu trong lớp bạn nào có vấn đề về sức
khỏe thì đưa bạn đến phòng y tế của trường hoặc đi báo với cô y tế.
* Ban thư viện: Ra chơi cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và sắp xếp
thư viện gọn gàng ngăn nắp.
* Ban ngoại giao: Có nhiệm vụ nếu lớp có khách đến thăm thì ra mời khách vào
và biết giới thiệu về trường, lớp các góc học tập, cô giáo, các bạn.
Sau mỗi buổi học, HĐTQ ở lại về sau các bạn 5 phút để gặp giáo viên báo
cáo những việc đã làm được những việc chưa làm được còn gặp khó khăn để
giáo viên kịp thời tư vấn giúp đỡ và giao nhiệm vụ ngày mai cho các bạn.
Cuối mỗi tháng yêu cầu các Ban đánh giá hoạt động của các bạn trong lớp cụ
thể, rõ ràng, có tuyên dương, nhắc nhở.
2.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng một số công cụ để giúp Hội đồng tự quản học
sinh làm việc có hiệu quả.
Để hội đồng tự quản làm việc có hiệu quả giáo viên phải xây
dựng được : Nội quy lớp học do các em đề ra. Sau đó dưới sự hướng dẫn của
giáo viên học sinh tự xây dựng nội quy lớp học (không vứt rác bừa bãi, đi học
đúng giờ, hợp tác tốt và vẽ thành những hình ảnh đẹp mắt (chiếc lá, bông hoa..),
tôi đã tận dụng những đĩa CD hỏng trang trí và cam kết thực hiện. Ngoài Nội
quy lớp học thì Hòm thư cá nhân tôi hướng dẫn học sinh dùng giấy A4 hoặc
giấy bìa cứng cắt thành phong bì ghi tên mình, tự mình sáng tạo vẽ thêm những
hình ảnh mà các em thích ngoài phong thư. Hằng ngày qua hộp thư này các em
có thể gửi thư để trao đổi và góp ý cho nhau cùng giúp đỡ nhau tiến bộ. Thêm
nữa là Hòm cam kết, Hộp thư vui, Điều em muốn nói …Tôi đã tận dụng
những hộp bánh, hộp giấy cứng ở gia đình thải ra mang đến lớp rồi dán những
hình ảnh ngộ nghĩnh, bắt mắt. Đây là nơi chứa đựng những nội dung các em học
sinh viết ra để chia sẻ những niềm vui hay mong muốn nhận được sự giúp đỡ,
hay cần sự hổ trợ, với những vấn đề cá nhân các em gặp phải, 15 phút đầu giờ,
cuối tuần sinh hoạt lớp giáo viên cùng các em ngồi lại với nhau thảo luận các
vấn đề các em gặp phải rồi tìm hướng giải quyết. Ngoài ra còn có bảng Ngày
em đến lớp tôi đã tận dụng những tờ lịch cũ, kẻ theo mẫu treo ở nơi thích hợp

tài liệu học tập. Biết giơ thẻ khi đã hoàn thành công việc và biết giơ thẻ cứu trợ
khi không tự giải quyết được vấn đề. Một vài cách bồi dưỡng năng lực cho
nhóm trưởng như sau:
Cách 1: Vào cuối hoặc đầu mỗi buổi học giáo viên cần mời các nhóm trưởng
ngồi lại tạo thành một nhóm và hướng dẫn các em cụ thể từng bước một.
Ví dụ: Sau khi đã ghi xong đề bài nhóm trưởng điều khiển các bạn đọc mục
tiêu:
15


- Nhóm trưởng nói to đủ cho cả nhóm nghe (Mời các bạn đọc mục tiêu. Bạn
nào đọc xong thì đưa tay lên)
- Nhóm trưởng nói: Mình mời bạn A đọc mục tiêu thứ nhất, mời bạn B đọc
mục tiêu thứ hai.
(Sau khi các bạn trong nhóm mình đọc xong mục tiêu thì giơ thẻ hoàn thành lên
để giáo viên biết đến kiểm tra).
Cách 2: Đối với những nhóm trưởng còn yếu, nhóm trưởng làm việc còn lúng
túng thì người giáo viên phải là người “làm mẫu” và đóng vai trò là một nhóm
trưởng chứ khổng phải vai trò là một người giáo viên.
Cách 3: Giáo viên chọn ra một số học sinh giỏi, nhanh nhẹn trong học tập xếp
cho các em này ngồi vào một nhóm để giáo viên huấn luyện khi học sinh đã biết
việc và biết cách điều hành nhóm rồi chia các bạn này đến mỗi nhóm mỗi bạn
làm nhóm trưởng các nhóm.
Cách 4: Hoặc có thể cho nhóm làm tốt làm mẫu thảo luận một hoạt động nào đó
và các nhóm còn lại chú ý học tập theo. Giáo viên cũng không quên động viên,
tuyên dương kịp thời các nhóm làm tốt.
Một diều cần phải lưu ý đó là vị trí đứng của giáo viên khi các nhóm tự học.
Qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi thấy việc bao quát lớp hết sức quan trọng. Việc
này sẽ giúp giáo viên đánh giá được nhóm nào nhanh, đúng để các em có sự thi
đua giữa các nhóm từ đó thúc đẩy được quá trình tự học của các em.

mình. Học sinh được học tập theo khả năng và nhịp độ riêng của mình phù hợp
với trình độ nhận thức của cá nhân học sinh. Mỗi học sinh được giao nhiệm vụ
và mục tiêu học tập cụ thể, nhưng luôn có thể tự điều chỉnh hoạt động của chính
mình để việc học phù hợp với nhịp độ tiếp thu của các nhân.
Hoạt động tự học của học sinh vữa rèn luyện tính độc lập tích cức của học
sinh, đồng thời thúc đẩy sự tham gia hợp tác, tăng cường ý thức tập thể của học
sinh.
Việc học tập tích cực trong nhóm sẽ hình thành cho các em kĩ năng lắng
nghe, kĩ năng ra quyết định...trước khi đưa ra vấn đề, tạo sự tương tác giữa các
bạn cùng nhóm, luôn có thái độ hỗ trợ, tương trợ lẫn nhau. Tăng cường tính tích
cực, chủ động, linh hoạt hơn và học sinh thật sự tham gia vào quá trình chiếm
lĩnh kiến thức.
Tuy nhiên để học sinh dễ nhớ, dễ vận dụng và thuận tiện cho giáo viên trong
tổ chức hoạt động tự học, học sinh thực hiện 10 bước học tập sau:

17


Việc rèn cho học sinh có nền nếp tự học sẽ giúp học sinh có nhiều cơ hội
độc lập suy nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng và giúp học sinh phát huy được năng lực
của mình. Học sinh được tranh luận, tự đánh giá bản thân và đánh giá bạn, tự
18


phỏng vấn hoặc phản biện với kết quả trình bày. Học sinh được thể hiện được
khả năng của “người lãnh đạo nhí” khi điều hành tổ chức các hoạt động học của
nhóm. Một điều dễ nhận thấy đó là học sinh đã mạnh dạn, linh hoạt và sáng tạo
hơn trong học tập và trong giao tiếp.
2.2.8. Biện pháp 8: Phối kết hợp với các tổ chức và các lực lượng xã hội trong
và ngoài nhà trường để xây dựng nền nếp học tập tích cực.


- Số học sinh hoàn thành kiến thức kĩ năng: 27/27 em, tỉ lệ 100%
- Số học sinh đạt năng lực và phẩm chất: 27/27 em, tỉ lệ 100%. Trong đó:
+ Số em tiến bộ về kĩ năng giao tiếp và ứng xử: 23 em, tỉ lệ 85,2%
+ Số học sinh có khả năng tự quản, làm nhóm trưởng tốt: 18/27 em, tỉ lệ 66,7%
+ Số học sinh có khả năng tự học, tự giải quyết vấn đề: 25/27 em, tỉ lệ 92,6%
- Lớp được đánh giá là lớp có nền nếp học tập tốt
Những kết quả đạt được cho thấy: Học sinh đã hình thành được nền nếp,
thói quen học tập tốt, trong đó 100% học sinh lớp tôi chủ nhiệm hoàn thành nội
dung kiến thức mô học, phẩm chất và năng lực đều đạt. Số học sinh tiến bộ về kĩ
năng giao tiếp và ứng xử chiếm tỉ lệ cao (85,2%). Năng lực quản lí, điều hành
của Hội đồng tự quản tốt. Số học sinh có khả năng tự học, tự giải quyết vấn đề
của bài học chiếm tỉ lệ khá cao (92,6%). Điều này cho thấy bước đầu các biện
pháp đã có tính khả thi, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và công tác chủ
nhiệm ở trường tôi nói riêng và trên địa bạn huyện nói chung.
2.4. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- Làm tốt việc đổi mới dạy học tích cực của giáo viên.
- Ngay từ đầu năm, giáo viên chủ nhiệm cần xác định được tầm quan trọng
của việc xây dựng nền nếp học tập theo mô hình trường học mới
- Giáo viên cần tìm hiểu về đặc điểm tâm sinh lí cũng như năng lực học sinh
để phân nhóm học tập phù hợp ngay từ đầu năm học.
- Cần tổ chức bình bầu, thành lập Hội đồng tự quản, các ban phụ trách và phân
công cụ thể nhiệm vụ cho từng ban trong việc tổ chức các hoạt động học tập của
lớp.
- Cần tập huấn, bồi bưỡng nâng cao năng lực cho các thành viên Hội đồng tự
quản, trưởng ban, nhóm trưởng
- Thường xuyên quan tâm rèn nền nếp, thói quen học tập cho học sinh
- Phối hợp với phụ huynh trong việc huy động cơ sở vật chất trang trí lớp học,
xây dựng góc học tập, giáo dục học sinh ở nhà.



21