“Một số biện pháp về nâng cao công tác chủ nhiệm lớp”
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1,1. Lý do chọn đề tài.
Với tình hình thực tế, Ngành giáo dục đang trên đà đổi mới phương pháp giảng
dạy nhằm phát huy tính tích cực trong học tập cũng như hoạt động của học sinh là
một trong các phương hướng cải cách giáo dục nhằm tạo ra những con người lao
động sáng tạo, làm chủ bản thân, làm chủ đất nước – có cả đức lẫn tài. Thật vậy, song
song với việc “dạy chữ” cho các em, chúng ta cần hết sức quan tâm đến việc: “Dạy
người”. Vì đây là sự nghiệp giáo dục của toàn Đảng, toàn dân mà trong đó ngành
giáo dục giữ vai trò then chốt. ‘Tiên học lễ – hậu học văn”. Nên vấn đề tu dưỡng đạo
đức cho học sinh trong nhà trường là trách nhiệm của tất cả thầy cô, đặc biệt là người
thầy làm công tác chủ nhiệm trong việc hình thành “Nhân cách” của các em.
Do vậy, chúng ta cần phải làm gì để quá trình giáo dục này tiến hành một cách chu
đáo, có kế hoạch, phương pháp thích hợp nhằm xây dựng lớp học thành một tập thể
đoàn kết, tích cực, chủ động trong mọi hoạt động, mang tính chất giáo dục toàn diện,
phát huy khả năng tự quản, tự giác của học sinh dưới sự chỉ đạo thống nhất về công
tác chủ nhiệm của nhà trường.
Công tác Giáo viên chủ nhiệm là một công tác đòi hỏi người Giáo viên phải quan tâm
nhiều hơn đến học sinh cùng với việc áp dụng các biện pháp thích hợp để giáo dục
học sinh, bên cạnh đó người giáo viên còn phải tích luỹ thật nhiều kinh nghiệm cho
công tác chủ nhiệm của bản thân mình.
Học sinh chúng ta cũng vậy, không phải tự ý thức các em sinh ra là nghịch
ngợm và không biết nghe lời mà phần lớn là do sự giáo dục của chúng ta, sự giáo dục
đó phải bắt đầu từ nhỏ, khi các em bắt đầu làm quen với những va chạm đầu tiên của
cuộc sống, và ai là người sẽ giáo dục các em? Ngoài gia đình ra, một người không thể
thiếu đối với các em đó là thầy cô giáo.Có thể nói giáo viên Tiểu học là người rèn đức
luyện tài, là người đặt nền móng cho thế hệ trẻ mai sau. Công tác chủ nhiệm lớp của
giáo viên Tiểu học đóng góp một phần không nhỏ vào việc giáo dục tư cách đạo đức
và lối sống cho học sinh. Một giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm lớp thì chắc chắn
việc giảng dạy kiến thức cho học sinh lớp đó sẽ có nhiều thuận lợi hơn.
Bản thân tôi đã liên tục nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy

vào ông bà nội, ngoại); nhiều em có hoàn cảnh khó khăn nên chưa được chăm lo chu
đáo, đồ dùng học tập nhiều lúc còn thiếu…Mỗi một học sinh đều có một nhược điểm


riêng, khiến tôi phải tìm tòi mọi biện pháp thích hợp để giúp các em khắc phục những
nhược điểm đó và khích lệ động viên kịp thời.
Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút kinh nghiệm
nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng
nhọc, rất phức tạp. Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là
một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh,
để xử lí các tình huống sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao. Nếu
giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà
hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối
sống…của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong những năm học
qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng
phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp.
2. Các giải pháp
Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp thì không ai kể hết được, cũng không
có việc nào chính, việc nào là phụ. Mà hầu như tất cả mọi công việc cần làm đều bổ
trợ cho nhau, mỗi công việc có một mục đích nhất định. Trong sáng kiến kinh nghiệm
này, tôi chỉ đi vào một số nội dung sau:
2.1. Xây dựng chương trình kế hoạch chủ nhiệm lớp.
Tôi nhận thức được rằng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp là điều kiện tiên
quyết để tổ chức thành công quá trình giáo dục học sinh. Hiệu quả giáo dục học sinh
của lớp phụ thuộc phần lớn vào tính khoa học của kế hoạch. Bởi vậy khi bắt tay vào
nhận lớp, đầu tiên tôi xây dựng cho mình một kế hoạch chủ nhiệm cụ thể, theo các
nội dung sau:
-Điều tra nắm thông tin, đặc điểm tình hình của lớp bằng cách dựa vào kết quả
năm học trước; những mặt mạnh, hạn chế của lớp.
- Đề ra nội dung, chỉ tiêu cụ thể cho từng hoạt động như:

của trẻ. Nhất là khi thiếu sự phối hợp đúng đắn, thiếu sự thống nhất tác động giáo dục,
thậm chí có sự đối nghịch giữa nhà trường và xã hội hoặc gia đình thì hậu quả xấu
trong giáo dục sẽ xuất hiện, nếu không kịp thời khắc phục hậu quả sẽ rất tai hại.
Trong lý luận cũng như trong thực tiễn giáo dục, sự thống nhất tác động giáo
dục từ nhà trường, gia đình và xã hội được xem là vấn đề có tính nguyên tắc đảm bảo
cho mọi hoạt động giáo dục có điều kiện đạt hiệu quả tốt.
Là một giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp, ý thức được tầm quan trọng đó,
nên ngay từ đầu năm học, khi mới bước vào nhận lớp tôi đã hoạch định cho mình
những công việc như sau:
- Điều tra học sinh theo các giai đoạn:


Giai đoạn 1: Tiến hành điều tra cơ bản về tình hình học sinh nói chung trong
lớp và cá nhân từng học sinh bằng cách: chủ động tiếp cận và làm quen, trò chuyện
thân mật với từng em học sinh, nắm bắt về tâm tư tình cảm của các em, tìm hiểu sơ
qua về điều kiện hoàn cảnh của từng em để chuẩn bị cho cuộc họp phụ huynh đầu
năm của lớp.
Giai đoạn 2: Theo dõi và thực hiện kiểm tra tính đúng đắn của sự phân loại đối
tượng giáo dục ở giai đoạn 1, nếu chưa chính xác thì điều chỉnh chính xác hơn và
phân loại tiếp.
Giai đoạn 3: Hoàn chỉnh việc phân loại học sinh và tổ chức họp phụ huynh học
sinh để thông báo những khó khăn, thuận lợi của trường, của lớp, của từng em học
sinh cho phụ huynh nắm rõ. Thông báo nội quy, quy định của lớp, của trường, quy
định giờ đưa đón học sinh, quy định về các loại sách vở, phương pháp kết hợp giáo
dục giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm cho phụ huynh nắm rõ.
Đề cao tinh thần trách nhiệm của phụ huynh với con em mình, bầu Ban đại
diện cha mẹ học sinh và cử 1 phụ huynh làm trưởng ban đại diện, thường xuyên liên
lạc với giáo viên để trao đổi các thông tin có liên quan về học sinh. Cử nhóm phụ
huynh phụ trách việc học tập của một số học sinh theo vùng.
2.3. Xây dựng nề nếp lớp học:

- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp hàng
tập thể dục.
- Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp
và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần.
- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tập thể.
* Nhiệm vụ của PCTHĐTQ ( lớp phó học tập):
- Tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài.
- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết học khi
giáo viên yêu cầu.
- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết chuyên biệt.
- Đảm nhận mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học.
* Nhiệm vụ của PCTHĐTQ ( lớp phó lao động):
- Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật và chịu trách nhiệm tắt đèn,
quạt khi ra về.
- Phân công các bạn tưới cây trong lớp, chăm sóc bồn hoa và cây trồng của lớp.
- Theo dõi, kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi lao động do trường, lớp tổ chức.
- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp.
* Nhiệm vụ của các ban được phân công cụ thể; VD: Ban (văn nghệ ...).
- Điều hành các buổi sinh hoạt tập thể


- Cùng với giáo viên tập các tiết mục văn nghệ để tham gia biểu diễn trong các
hoạt động do nhà trường tổ chức, Đoàn, Đội tổ chức.
Nhiệm vụ của mỗi em, tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ, sau đó phát cho các
em. Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách khoa học, cụ thể, rõ
ràng. Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình. Ngoài ra, lớp trưởng và 3 lớp phó
phải đoàn kết và hợp tác chặt chẽ với nhau trong công việc chung.
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, lớp trưởng, lớp phó báo cáo
các mặt hoạt động của lớp. Căn cứ vào báo cáo, tôi nắm được khả năng quản lí lớp
của từng em. Và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban Cán sự lớp 1 lần để tổng kết

nên việc điều hành nhóm có phần khó khăn. Nhưng nhờ sự kiên trì tập luyện của giáo
viên chủ nhiệm và sự nổ lực của các em nên việc xây dựng nhóm tự quản và tổ tự
quản đã dần dần tốt hơn. (Dự kiến 5 nhóm)
b) Tổ tự quản.
Với 5 nhóm tự quản, tôi chia đều làm 3 tổ tự quản, mỗi tổ gồm 2 nhóm,
cụ thể như sau:
* Tổ tự quản 1 gồm: Nhóm 1 và nhóm 2
* Tổ tự quản 2 gồm: Nhóm 3 và nhóm 4
* Tổ tự quản 3 gồm: Nhóm 5
Cũng giống với hình thức của nhóm tự quản, tổ tự quản cũng bầu ra 1 người
làm tổ trưởng, đảm nhận công việc quản lí tổ. Nhận báo cáo hàng ngày từ các nhóm
trưởng và tập hợp kết quả vào cuối tuần để báo cáo lên cho các lớp phó phụ trách các
hoạt động của lớp.
2.5) Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ giáo
dục và Đào tạo phát động từ năm học 2008-2009 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh. Xây
dựng trường học thân thiện là tạo môi trường giáo dục an toàn, bình đẳng và thân
thiện để ngôi trường vừa là nơi trang bị cho học sinh kiến thức, vừa là nơi thu hút các
em vào những hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh, tạo hứng thú, phát huy tính tích
cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập, tìm hiểu kiến thức và tham gia các
hoạt động xã hội... Qua hơn 10 năm thực hiện, phong trào đã phát triển mạnh mẽ và
mang lại hiệu quả thiết thực cho ngành giáo dục và cho xã hội. Muốn phong trào
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì
mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tích cực “Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích
cực”. Có nhiều “Lớp học thân thiện, học sinh tích cực” thì mới có “Trường học thân
thiện, học sinh tích cực”.


“Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn,


- Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự. Với cách làm
này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều. Làm việc như thế nào thì
đạo đức, ý thức sẽ kèm theo như thế ấy. Làm đến nơi đến chốn thì ý thức kỉ luật cũng
đến nơi đến chốn.
- Khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách
cầm sách, chữ viết, thái độ,...để học trò noi theo. Không vì bất cứ lí do gì mà tôi cho
phép mình cẩu thả hoặc xuề xòa, qua loa trước mặt học sinh.
- Khi học sinh nào làm bài chưa đúng, tôi nhẹ nhàng khuyên bảo để các em
nhận thấy sai mà sữa chữa. Tôi giúp đỡ, hướng dẫn học sinh làm lại ngay tại lớp. Với
cách nói đúng, làm đúng trong học tập, các em trở thành những con người tự tin,
trung thực, không gian dối.
- Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tôn
trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em
sửa chữa.
- Tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, ca ngợi những ưu điểm của
các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm. Tôi cố tìm ra ngững ưu điểm nhỏ nhất để
khen ngợi động viên các em. Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra
những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn.
- Khi nói chuyện, khi giảng, cũng như khi nghiêm khắc phê bình lỗi lầm của
học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một người thầy
đối với học trò. Theo qui luật phản hồi của tâm lí, tình cảm của thầy trước sau cũng
sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò. Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của
người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân
thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học
sinh thân yêu của mình. Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm
ngoan, tích cực và ham học, thích đi học.
* Xây dựng mối quan hệ bạn bè:
“Học thầy không tày học bạn”. Dù bất cứ ở độ tuổi nào, trong cuộc sống mỗi
con người chúng ta đều cần phải có bạn. Vì chính bạn là người dễ sẻ chia cùng chúng

- Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp
không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn cảu các em. Tôi gặp gỡ
trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi câu chuyện.
Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó
giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại.
- Đầu năm học, tôi thỏa thuận với cả lớp rằng nếu trong lớp mình có bạn nào
đau ốm phải nằm viện thì cả lớp sẽ quyên góp tiền để mua quà đến thăm bạn, động
viên bạn an tâm chữa bệnh; những em ở gần nhà sẽ thay nhau chép bài cho bạn.
Khi bạn khỏi bệnh, những học sinh giỏi sẽ giúp đỡ bạn học tập để theo kịp chương
trình.


- Để tạo dựng cho các em một tình bạn bền đẹp với những kỉ niệm sâu sắc của
tuổi học trò, tôi tổ chức sinh nhật cho học sinh ngay tại lớp học trong giờ ra chơi.
Những em có ngày sinh trùng vào ngày thứ bảy, chủ nhật thì sẽ được tổ chức vào
sáng thứ bảy. Hình thức tổ chức do các em trong ban cán sự quyết định. Nhưng chủ
yếu chỉ là múa hát, là những lời chúc mừng và một món quà nhỏ tự tay các em sáng
tạo. Việc làm này đã tạo cho các em một thói quen tốt trong cuộc sống đó là: Biết
quan tâm đến người khác.
Qua những việc làm trên, tôi nhận thấy học sinh của lớp tôi ngày càng đoàn
kết hơn. Các em biết quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, ít xảy ra tình
trạng xích mích, kiện cáo nhau trong mỗi tiết học. Hòm thư chung của lớp cũng giảm
dần số lượng thư mà các em gửi. Lớp học ngày càng đi vào nề nếp khá tốt.
c) Tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi vui tươi lành mạnh
Như chúng ta đã biết, đối với học sinh Tiểu học, các em đang ở độ tuổi “học
mà chơi, chơi mà học”, kiến thức và kĩ năng ở mỗi em sẽ được hình thành và rèn
luyện một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, không gây căng thẳng, gò bó đối với các em. Do
đó việc tổ chức sinh hoạt tập thể và vui chơi góp phần giúp các em phát triển và hoàn
thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo. Ngoài ra, việc tổ chức
các hoạt động tập thể còn là sợi dây gắn bó, kết nối, đoàn kết các em lại với nhau.

kết, ý thức giúp đỡ cộng đồng. Những hoạt động trên được thực hiện dưới nhiều hình
thức hoạt động như hoạt động theo chủ điểm, qua các giờ sinh hoạt...
Mỗi tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp đều có một nội dung cụ thể, mỗi nội dung
đều mang đến cho các em những kiến thức bổ ích. Ví dụ có tiết các em được làm
quen với các trò chơi dân gian, có tiết các em lại được tìm hiểu về Truyền thống anh
bộ đội Cụ Hồ, tìm hiểu về Truyền thống người Phụ nữ Việt Nam, chào mừng ngày
Nhà giáo... tùy theo chủ điểm của từng tháng để đưa ra cho các em một chủ điểm
giáo dục thích hợp, giúp các em vừa học, vừa chơi, vừa giải trí, vừa ghi nhớ kiến thức
mà không phải căng thẳng mệt mỏi.
Tất cả những biện pháp mà tôi đưa vào trong sáng kiến đã được tôi vận dụng
và đem lại hiệu quả khá tốt trong những năm qua. Cụ thể như sau:
Năm học 2016-2017:
- Duy trì sĩ số 24/24 đạt 100/%.
- Học sinh lên lớp thẳng đạt 100/%.
- 100% học sinh thực hiện tốt 5 nhiệm vụ của người học sinh
Năm học 2017-2018:
- Hội thi Viết chữ đẹp cấp trường đạt giải nhất trong khối.
- Lớp đạt danh hiệu: Lớp Tiên tiến
- Sĩ số: 24/24 đạt 100%
- PC,NL: 100% học sinh đạt và đạt tốt.


Năm học 2018-2019:
- Hội thi Viết chữ đẹp cấp trường đạt giải nhất trong khối.
- Lớp đạt danh hiệu: Lớp Tiên tiến
- Sĩ số: 26/26 đạt 100%
- NL,PC: 100% học sinh đạt và đạt tốt
- Chất lượng qua khảo sát cuối HKI; cuối HKII:
Cuối học kì I
TT


12

46,2

9

34,6

5

19,2

0

0

2

TV

11

42.3

9

34,6

6

%

SL

%

1

Toán

13

50,0

8

30,8

5

19,2

0

0

2

TV




2. Kiến nghị, đề xuất
Để hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm lớp, ngoài sự nổ lực của mỗi giáo
viên và học sinh cần có sự quan tâm của Đảng, chính quyền địa phương và đặc biệt
là sự chỉ đạo sát sao của Ban lãnh đạo nhà trường cũng như sự quan tâm của hội cha
mẹ học sinh. Qua nhiều năm giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi mạnh dạn
đưa ra một số đề xuất sau:
*Đối với nhà trường:
- Trang cấp đầy đủ các thiết bị dạy học, các tài liệu tham khảo, giúp giáo viên hoàn
thành tốt công tác chủ nhiệm lớp của mình.
*Đối với giáo viên:
- Phải nhận thức rõ công tác chủ nhiệm lớp có một vai trò hết sức quan trọng, là
nhiệm vụ cần thiết của người giáo viên Tiểu học, là cơ sở vững chắc để giáo viên
thực hiện nhiệm vụ giảng dạy ở lớp của mình và góp phần nâng cao chất lượng, giáo
dục nhân cách cho học sinh.
- Giáo viên phải có năng lực giảng dạy, năng lực quản lí và phải là tấm gương về đạo
đức để các em noi theo.
Trên đây là một số biện pháp về công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục tôi đã được thực hiện và sẽ tiếp tục thực hiện trong những năm học
tới.
Rất mong sự góp ý của Ban giám hiệu, xin chân thành cảm ơn!