SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LONG AN
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỨC HÒA
–«—

TÊN ĐỀ TÀI:

TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC
SINH KHI HỌC MƠN GDCD THƠNG QUA
PHƯƠNG PHÁP TRỊ CHƠI.

HỌ VÀ TÊN: BÙI THỊ CẨM TÚ
CHỨC VỤ : GIÁO VIÊN
NƠI CÔNG TÁC: TRƯỜNG THCS ĐỨC LẬP
ĐỨC HÒA - LONG AN
NĂM HỌC : 2015 - 2016

1


LÔØI CAÛM ÔN
Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu này, tôi gặp nhiều khó
khăn do thiếu tài liệu nhưng được sự giúp đỡ của đồng nghiệp đã giúp tôi
hoàn thành đề tài này.
Từ đó giúp tôi có thêm vốn kinh nghiệm trong việc giảng dạy và giáo
dục học sinh. Tuy nhiên trong đề tài này còn có nhiều thiếu sót rất mong các
đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo thông cảm.
Người thực hiện đề tài xin chân thành cảm ơn :
- Ban giám hiệu trường THCS Đức Lập đã tạo điều kiện cho tôi thực
hiện đề tài này.
- Quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp nhiệt tình đóng góp ý kiến và
giúp đỡ.

Giáo dục công dân(GDCD) là môn học rất quan trọng trong việc hình
thành nên những thế hệ công dân trong tương lai. Môn GDCD là nền tảng để
người công dân làm người thực hiện bổn phận đối với bản thân, gia đình,
nhà trường, cộng đồng và môi trường tự nhiên. Thông qua đó, không chỉ
trang bị cho người học những tri thức đạo đức, pháp luật mà điều quan trọng
là rèn luyện cho học sinh thói quen, kỹ năng và thực hiện hành vi, quan hệ
giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức chung của xã hội.
Thế nhưng hiện nay, chất lượng và hiệu quả dạy học môn GDCD vẫn
chưa cao, vẫn còn tình trạng học sinh chán học môn GDCD. Vậy, vấn đề đặt
ra là giáo viên dạy môn GDCD như thế nào để học sinh học thích học,
không chán học môn này. Theo tôi, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phương pháp dạy
học(PPDH) của người giáo viên. PPDH môn GDCD rất đa dạng, phong phú
bao gồm các PPDH truyền thống và hiện đại như : Đàm thoại, vấn đáp, thảo
luận nhóm, đóng vai, trò chơi, động não, giải quyết tình huống…Tùy từng
nội dung bài học, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường mà giáo
viên lựa chọn và sử dụng các PPDH một cách hợp lý và có hiệu quả cao
nhất. Trong đó, theo tôi nghĩ sử dụng phương pháp trò chơi sẽ tạo được sự
hứng thú cho học sinh, làm cho tiết học trở nên nhẹ nhàng nhằm nâng cao
hiệu quả dạy học. Đó cũng là lý do tôi mạnh dạn chọn đề tài : “Tạo hứng thú
cho HS khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi” để làm sáng
kiến kinh nghiệm lần này.

II) MỤC ĐÍCH NHIỆM VỤ :
1) Mục đích : Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD, tạo
sự hấp dẫn, hứng thú, cho học sinh trong quá trình học tập và làm cho môn

4


GDCD thật sự xứng đáng với vị trí, ý nghĩa và tầm quan trọng của bộ môn

+ Phương pháp quan sát sư phạm
5


+ Phương pháp giáo dục
+ Nghiên cứu tài liệu và sản phẩm hoạt động sư phạm
- Phương pháp toán học

VI) SỰ ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI CHO GIÁO VIÊN VÀ
HỌC SINH :
- Giúp cho giáo viên có tư liệu, tài liệu tham khảo trong công tác
giảng dạy.
- Giúp cho học sinh ham thích môn Giáo dục công dân.
Đây là sự chắt lọc những kiến thức nhỏ bé giúp các bạn có những
tài liệu chứ không phải là một kho tàng.

.

6


PHẦN II : NỘI DUNG
I) CƠ SỞ LÝ LUẬN :
Luật giáo dục đã xác định : “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp
học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ
năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa…”
Sự nghiệp giáo dục thường xuyên được nâng cao và đổi mới để đáp ứng
nhu cầu phát triển của đất nước. Đối với giáo viên, việc đổi mới dạy học bộ
môn đòi hỏi phải thường xuyên nâng cao trình độ chuyên môn và trình độ

thiết bị dạy học môn học tối thiểu do Bộ qui định, chưa quan tâm đến việc tự
làm thiết bị, đồ dùng dạy học. Nhiều cấp quản lý chưa thực sự quan tâm đến
môn GDCD, vẫn xem đó là môn học phụ, nên chưa tạo điều kiện để giáo
viên GDCD nâng cao chất lượng dạy học…”
Thật vậy, nhận thức của đa số giáo viên về đổi mới phương pháp dạy
học là đúng nhưng chưa đầy đủ vị trí, vai trò môn học, còn xem nhẹ, cải tiến
các phương pháp còn chậm, vận dụng chưa đa dạng, kết hợp chưa hiệu quả,
ngại đổi mới vì không muốn mất nhiều thời gian, công sức đầu tư cho việc
chuẩn bị giờ dạy. Giáo viên giảng dạy vận dụng phương pháp hiệu quả còn
thấp, sử dụng hình thức còn đơn điệu, chưa phù hợp với bài học, với thực
tiễn, với đối tượng học sinh địa phương. Thực hiện phương pháp dạy theo
mô hình lấy học sinh làm trung tâm chưa rõ ràng. Vận dụng các yếu tố trực
quan để kích thích người học chưa thật sự sinh động. Học sinh lĩnh hội kiến
thức còn nhàm chán. Từ đó, việc tìm ra phương pháp dạy học tốt nhất, để
khai thác tính năng động của học sinh, gây hứng thú trong giờ học môn
GDCD là một yêu cầu rất cần thiết.

III/ GIẢI PHÁP :
1) Đặc điểm của phương pháp trò chơi :
Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho HS tìm hiểu một
vấn đề hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm
thông qua một trò chơi học tập nào đó.

8


Trò chơi là phương pháp rất có hiệu quả để thu hút sự tham gia của
học sinh. Trong cuộc chơi, mọi người đều bình đẳng và đều cố gắng thể hiện
hết mình. Vì vậy, tổ chức trò chơi chẳng những là biện pháp để tăng cường
hứng thú trong học tập, nâng cao sự chú ý, thay đổi các trạng thái tâm lý mệt

3) Ưu điểm của phương pháp trò chơi :
- Qua trò chơi, HS có cơ hội để thể nghiệm thái độ, hành vi. Chính nhờ
sự thể nghiệm này sẽ hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ,
hành vi tích cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong
cuộc sống.
- Qua trò chơi, HS sẽ được rèn luyện khả năng ra quyết định lựa chọn
cho mình cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong tình huống; HS hình thành
được năng lực quan sát, được rèn luyện kĩ năng nhận xét, đánh giá hành vi.
Trò chơi có nhiều HS tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kĩ năng học tập hợp
tác cho các em.
- Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh
động, không khô khan, nhàm chán. HS được lôi cuốn vào quá trình luyện tập
một cách tự nhiện, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giảm sự
căng thẳng, mệt mỏi trong học tập.
- Trò chơi còn tăng khả năng giao tiếp, tạo mối quan hệ gần gũi, thân
thiện giữa HS với HS, giữa GV với HS.
4) Hạn chế :
- Trong quá trình chơi, HS có thể ồn ào, làm ảnh hưởng đến các lớp
khác.
- HS có thể ham vui, kéo dài thời gian chơi, làm ảnh hưởng đến các
hoạt động khác của tiết học.
- Ý nghĩa giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơi
không phù hợp hoặc tổ chức trò chơi không tốt.
5) Thời điểm vận dụng trò chơi :
Trong dạy học nói chung và dạy học môn GDCD nói riêng, không nhất
thiết giờ học nào cũng bắt buộc phải sử dụng phương pháp trò chơi. Tùy
từng bài, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường, khả năng của
10





Quân : Cậu lãng mạn thật đấy. Biết ngâm thơ từ bao giờ thế!
Cậu có biết ý nghĩa của các câu ca dao đó không?
Hùng(gãi đầu): Tớ …tớ…ớ!
Lam : A! Câu ca dao nhắc nhở chúng ta phải luôn nhớ về cội
nguồn, nhớ về những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Đây là một trong những
truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
Hằng : Vậy “Truyền thống” là gì ? Thế nào là truyền thống tốt
đẹp của dân tộc?
Tiểu phẩm kết thúc, GV chuyển vào giới thiệu bài mới : Để giải đáp
câu hỏi của bạn Hằng, chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay.
* Trò chơi tiếp sức :
** Ví dụ : Khi dạy bài : Ôn tập học kỳ I chúng ta sử dụng trò chơi tiếp
sức để tạo tâm lý hứng thú cho học sinh khi học bài mới.
GV chia nhóm(2 nhóm), quy định thời gian chơi(thời gian chơi 3
phút)
GV nêu nhiệm vụ cần thực hiện : Kể tên các bài đạo đức đã học trong
chương trình GDCD 9 học kỳ I ?
GV nêu luật chơi và cách chơi : mỗi nhóm cử một đại diện lên bảng
ghi một bài đạo đức đã học, sau đó về chỗ để bạn khác trong nhóm lên
ghi, tiếp tục cho đến hết thời gian quy định(mỗi bạn chỉ thực hiện 1 lần).
Hết thời gian, nhóm nào có nhiều đáp án nhất, nhóm đó thắng cuộc.
b) Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới cho HS :
* Trò chơi “Tiếp sức”: Trò chơi này áp dụng khi GV yêu cầu HS tìm
những biểu hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng
ngày.
**Cách thực hiện :
- Luật chơi : Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên ghi một biểu hiện sau đó chạy về
chỗ để bạn khác tiếp tục. Mỗi bạn thực hiện ghi một biểu hiện, không được

Sau đó, GV chuyển sang nội dung tiếp theo của bài học.

13


* Trò chơi sắm vai :
** Ví dụ : Sau khi tìm hiểu xong phần ý nghĩa bài : Góp phần xây dựng
nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư, GV tổ chức cho HS chơi đóng vai
tình huống đã được HS chuẩn bị sẵn. Tình huống : Hàng ngày, một nhóm
HS cá biệt của lớp thường đi xe gắn máy, tụ tập lại chơi đánh bài, thậm chí
hút thuốc lá, nói tục, chửi thề, chọc phá những người xung quanh.
- GV cho một nhóm HS sắm vai, thời gian tối đa : 5 phút.
- HS tự phân vai và sắm vai.
- HS cả lớp nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét, đánh giá tiểu phẩm, tuyên dương, ghi điểm nhóm làm tốt
hoặc phát thưởng (nếu có).
GV kết luận : Đây là những việc làm thiếu văn hóa học sinh cần
tránh. Là học sinh phải ra sức góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở
cộng đồng dân cư bằng những việc làm vừa sức.
c) Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức, kĩ năng đã học : Để củng cố
kiến thức, kĩ năng đã học cho HS chúng ta có thể sử dụng một số trò chơi
sau :
*Trò chơi ô chữ : GV có thể dựa vào nội dung bài học để tạo một ô chữ
tóm lược lại những nội dung đã học hay những gì HS cần ghi nhớ.
** Ví dụ : Khi dạy bài 7- Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, GV có thể sử dụng ô chữ sau để củng cố bài học :
- GV tổ chức cho cả lớp cùng chơi.
- GV gợi ý HS giải ô chữ bằng cách trả lời các câu hỏi : Trả lời các câu
hỏi hàng ngang để tìm ra ô chữ hàng dọc(11 chữ cái).
HS lựa chọn ô chữ hàng ngang-câu hỏi :

N
T
H
Ố
N
G

A N G P H Ụ C
Ê U N Ư Ớ C
K Ế T
Ọ C
G H

Ĩ A

Sau khi giải xong các ô chữ hàng ngang-HS đoán ô chữ hàng dọc.
Kết thúc trò chơi, GV tuyên dương, khen ngợi hoặc ghi điểm cho những
em trả lời tốt.
GV kết luận kết thúc bài học : Dân tộc Việt Nam có truyền thống lâu
đời, có bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước. Truyền thống đó là bài học,
là kinh nghiệm quý giá cho mọi thế hệ noi theo.
* Trò chơi thử làm phóng viên : Đây là trò chơi để củng cố thêm
những kiến thức, hay học sinh bày tỏ những ước mơ, những tương lai,
nguyện vọng của các em, … Qua đó giúp các em mạnh dạn hơn trước đám
đông. Giúp giáo viên biết cách điều chỉnh những hành vi, những suy nghĩ sai

15


lệch. Hướng cho các em “Thắp sáng ước mơ”.


* Trò chơi sắm vai :
** Ví dụ : Sau khi học bài : Tự chủ, GV tổ chức cho HS chơi đóng vai.
Cách tiến hành như sau :
GV chia nhóm(2,3,4 nhóm) tùy tình lớp học, đưa ra tình huống : Hai bạn
HS đi xe đạp ngược chiều va vào nhau, một bạn xe bị hỏng, bạn kia bi
xây xát.
- GV cho thời gian sắm vai tối đa là 5 phút.
- HS tự xây dựng kịch bản, viết lời thoại và phân vai.
- GV gợi ý thêm về diễn xuất.
- HS mỗi nhóm lên diễn xuất theo kịch bản.
- HS cả lớp nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét, đánh giá tiểu phẩm, tuyên dương, ghi điểm nhóm làm tốt
hoặc phát thưởng (nếu có).
GV kết luận toàn bài : Tự chủ là đức tính quý giá. Nếu như mỗi
chúng ta cũng có đức tính tự chủ thì mọi công việc được giao được hoàn
thành tốt đẹp, mỗi cá nhân sẽ xây dựng gia đình, xã hội văn minh, hạnh
phúc. Mỗi HS chúng ta biết tự chủ sẽ trở thành người con ngoan, trò giỏi,
lớp trường của chúng ta sẽ luôn luôn là môi trường xanh- sạch- đẹp, văn
minh, an toàn.
*Trò chơi “Hái hoa dân chủ” : Đây là trò chơi thường được tổ chức
trong các giờ ôn tập, thực hành, ngoại khóa. Thay đổi hình thức ôn tập bằng
trò chơi “hái hoa dân chủ” làm cho giờ ôn tập sinh động hơn, tránh khô
khan, nhàm chán. Các em được học mà chơi, chơi mà học.
** Cách tiến hành :
- GV chuẩn bị các câu hỏi đã ghi sẵn vào tờ giấy, gắn vào cây hoa(gây
hứng thú cho HS).
- GV gọi từng HS lên hái hoa, HS đọc to câu hỏi cho cả lớp nghe và trả
lời câu hỏi.
- GV nhận xét và ghi điểm.

18


- Hết thời gian, nhóm nào trình bày được nhiều hơn, hay hơn thì nhóm
đó thắng cuộc.
GV kết luận bài học. Chúng ta có thể tham khảo những câu sau :
+ Tục ngữ :- Muốn tròn phải có khuôn,
Muốn vuông phải có thước.
- Quân pháp bất vị thân.
- Nhập gia tùy tục.
+ Cao dao :

Bề trên ở chẳng kỉ cương,

Cho nên kẻ dưới lập đường mây mưa.
* Trò chơi “nhanh tay, nhanh mắt”:
Trò chơi này dùng cho học sinh thi đua nhau bằng cách nhanh tay, nhanh
mắt(nghe, nhìn) câu hỏi và nhanh tay có tín hiệu trả lời. Trò chơi này dùng
để thi đua giữa các tổ, nhóm nhằm khắc sâu nội dung bài học.
**Cách thực hiện :
- Giáo viên quy định thời gian chơi.
- Giáo viên lần lượt đưa từng câu hỏi. (Tùy theo lớp mà giáo viên chia
nhóm)
- Các nhóm nhanh tay có tín hiệu trả lời.
- Nhóm nào có tín hiệu trước nhóm đó trả lời.
- Nếu trả lời không đúng nhóm khác được trả lời.
** Lưu ý :
- Giáo viên phải chuẩn bị trước câu hỏi trò chơi phù hợp với thời gian đã dự
kiến để khỏi lấn thời gian của hoạt động khác.
- Khi chơi phải công bằng, không thiên vị.

- Trò chơi phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, tạo
điều kiện cho HS tham gia tổ chức, điều khiển tốt các khâu : chuẩn bị, tiến
hành chơi và đánh giá sau khi chơi.
- Trò chơi phải được luân phiên, thay đổi một cách hợp lí tránh gây sự
nhàm chán cho HS.
- Tổ chức trò chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho
HS hứng thú học tập vừa hướng cho HS tiếp tục tập trung vào các nội dung
khác của bài học một cách có hiệu quả.
- Sau khi chơi, GV cần cho HS thảo luận rút ra nội dung, ý nghĩa giáo
dục của trò chơi.
1) Đề xuất, kiến nghị :
Qua thời gian nghiên cứu và viết thành đề tài, tôi có một số đề xuất, kiến
nghị như sau :
* Đối với các cấp quản lí :
- Có biện pháp quản lý, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp một
cách hiệu quả nhất.
- Trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng dạy học, máy chiếu, bảng tương tác
thông minh…
* Đối với giáo viên :
- Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với Đoàn, Đội tổ chức các trò chơi thông
qua hoạt động ngoại khóa, tiết sinh hoạt ngoài giờ lên lớp để giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh.
21


- Đối với GV môn GDCD :
+ Để giờ học môn GDCD đạt được hiệu quả cao, tạo được hứng thú
cho học sinh, GV phải có sự đầu tư nghiên cứu, chuẩn bị chu đáo, nhất là khi
sử dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạy.
+ Tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với