Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Phần thứ nhất : MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do lý luận
Giáo dục mầm non là một nền tảng đầu tiên trong hệ thống giáo dục
quốc dân. Việc chăm sóc và giáo dục trẻ ở các trường mầm non là hết sức quan
trọng, giúp trẻ hình thành những hiểu biết ban đầu.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là
thật sự cần thiết và quan trọng. Nó được ví như là người giáo viên thứ 2 trong
công tác tổ chức hướng dẫn cho trẻ thoả mãn như cầu vui chơi và hoạt động của
trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện.
Thật vậy, môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học,
trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với
sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thoả mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu
biết của trẻ kích thích trẻ hoạt động và sáng tạo. Môi trường giao tiếp cởi mở,
thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ
tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm tư, nguyện vọng, mong ước của trẻ
với cô, với bạn bè nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối
hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn.
1.2. Lý do thực tiễn
Một môi trường giáo dục phù hợp, thuận tiện là điều kiện tác động đến sự
phát triển phù hợp với từng trẻ, từng lứa tuổi.
Trẻ 4-5 tuổi đây là lứa tuổi rất hiếu động, tò mò, muốn học hỏi, muốn trải
nghiệm bằng chính bản thân về thế giới xung quanh trẻ. Trẻ là chủ thể tích cực,
giáo viên là người tạo cơ hội hướng dẫn, gợi mở các hoạt động để trẻ trải
nghiệm khám phá để phát triển khả năng và năng lực của mình.
Người thực hiện: Dương Thị Thảo

1

sống. Từ đó hình thành ở trẻ các mặt phát triển, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài
“Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1 tại
trường mầm non Hoa Pơ Lang”
II. Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu
Người thực hiện: Dương Thị Thảo

2

Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Mục tiêu của đề tài là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để trẻ
được học trong một môi trường lôi cuốn, hấp dấn để lúc nào trẻ cũng muốn
được vui chơi, được trải nghiệm. Qua đó phát huy tính tích cực của trẻ trong các
hoạt động từ đó trẻ mạnh dạn, tự tin hơn tạo điều kiện cho cá nhân hoạt động
mạnh hơn. Nhằm phát triển nhân cách toàn diện của trẻ.
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Trong những năm gần đây bộ giáo dục và đào tạo đã có nhiều hướng dẫn
trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non như “Xây dựng môi trường giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm’ hay xây dựng môi trường tằng cường tiếng việt cho
trẻ dân tộc thiểu số. Và tiếp tục thực hiện ‘ Trường học thân thiện, học sinh tích
cực” từ tỉnh xuống huyện xuống tại các trường mầm non đang được thực hiện
một cách rất nghiêm túc, xây dựng và tạo môi trường cho trẻ hoạt động một
cách tích cực là điều hết sức quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ. Tạo
môi trường vật chất, môi trường tinh thần cho trẻ là tạo điều kiện cho trẻ tương
tác với các phương tiện giáo dục, giúp trẻ có cơ hội khám phá một cách tích cực,
chủ động để trải nghiệm và phát triển toàn diện, phát huy tối ưu những tiềm

gồm:
+ Môi trường xã hội: Bầu không khí giao tiếp trong trường mầm non,
phong cách làm việc, các mối quan hệ giưa con người với con người, giữa
trường mầm non với các tổ chức kinh tế xã hội khác….
+ Môi trường tự nhiên: Như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn
nước, cây xanh, địa điểm trường….
- Một quan điểm khác lại phân chia môi trường giáo dục thành môi trường
vật chất và môi trường xã hội.
+ Môi trường vật chất: Là toàn bộ phương tiện vật chất ở trong lớp và
ngoài trời liên quan tới diện tích, ánh sáng, tiếng ồn, cách bố trí sắp xếp……
không gian, thời gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng
ngày của trẻ. Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thoả mãn
nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện các mặt thể chất, trí tuệ, thẩm mĩ, đạo
đức, xã hội.

Người thực hiện: Dương Thị Thảo

4

Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
+ Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như
chính trị, văn hoá, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách
của mình.
Về phân loại môi trường có thể khác nhau, tuy nhiên điều quan trọng nhất
đối với môi trường giáo dục trong trường mầm non theo tôi là cần phải cung ứng
những điều kiện để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một các tích cực, chăm

tồn tại như sau:
+ Giáo viên chưa chú trọng trong việc xây dựng môi trường cho trẻ hoạt
động.
+ Giáo viên xây dựng môi trường kinh nghiệm còn hạn chế, môi trường
chưa phù hợp, xây dựng chưa linh hoạt và sáng tạo.
+ Chưa xây dựng môi trường chưa phong phú, chưa mở để cho trẻ hoạt
động tích cực.
+ Chưa phối hợp và tuyên truyền tốt với phụ huynh trong công tác xây
dựng môi trường.
- Về phía học sinh
Trong năm học 2018- 2019 tổng số học sinh lớp chồi 1 là 40 trẻ.
Trong đó:
Nữ: 18cháu
Dân tộc: 23 cháu
Nữ dân tộc: 9 cháu
Đa số phụ huynh là nghề nông dành thời gian nhiều cho công việc, chưa
chú ý tới việc kết hợp với giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục và chăm sóc trẻ.
Và trên 50% trẻ là dân tộc thiểu số nên còn có một số những tồn tại như sau:
+ Trẻ chưa hứng thú vào các hoạt động do cô tổ chức do môi trường tiếp
xúc và trải nghiệm còn quá đơn điệu. Chưa phong phú dễ gây nhàm chán cho
trẻ.
+ Các kiến thức, kĩ năng khi trẻ trải nghiệm với môi trường còn hạn chế
+ Trẻ chưa tích cực, chủ động, sáng tạo trong khi chơi và trải nghiệm.
- Về phía phụ huynh
Người thực hiện: Dương Thị Thảo

6

Trường mầm non Hoa Pơ Lang


%

đạt

%

15/36

41,7

21/36

58,3

15/36

41,7

21/36

58,3

20/36

55,6

16/36

44,4


những giải pháp như sau:
III.Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề
Trong qua trình thực hiện đề tài bản thân tôi đã thực hiện những giải pháp
như sau:
Giải pháp 1: Lập kế hoạch xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm.
- Biện pháp 1: Thu thập, tìm kiếm các nguyên vật liệu để xây dựng môi
trường.
Tôi bắt đầu lập kế hoạch cho việc xây dựng môi trường ngay từ đầu năm
học dựa vào tình hình thực tế tại lớp học và thực tế của trường. Bằng cách thu
gom nhưng nguyên vật liệu làm các đồ dùng đồ chơi ở các góc, từ phế liệu vỏ
chai nhựa, lá cây, ống hút, lốp xe máy.
Tìm tòi và làm một số vật dụng trang trí ở các góc như âm nhạc, góc thiên
nhiên từ vỏ lon bia, cây tre, từ chai nhựa tạo thành những con vật ngộ
nghĩnh…….. tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương. Huy động
phụ huynh đóng góp sách truyện để tạo góc thư viện cho trẻ.
- Biện pháp 2: Sắp xếp vị trí các góc hoạt động trong lớp cho phù hợp.
Xây dựng các góc trong lớp sắp xếp ở vị trí nào cho phù hợp, để các đồ
vật, đồ chơi cho trẻ sử dụng. Các kệ đồ dùng và đồ chơi để vừa ngang tầm với
trẻ để trẻ dễ lấy và dễ cất sau khi sử dụng xong.
- Biện pháp 3: Tuyên truyền với phụ huynh về việ xây dựng môi trường
cho trẻ.

Người thực hiện: Dương Thị Thảo

8

Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1

Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho
trẻ hoạt động cá nhân, hoặc theo nhóm nhỏ nhiều hơn, hình thức hoạt động
phong phú đa dạng hơn. Giúp trẻ tìm hiểu, khám phá cái mới, hoạt động với đồ
vật để rèn kỹ năng.
+ Khu vực góc đóng vai.
Là nơi trẻ tổ chức các trò chơi đóng vai, trẻ rất thích chơi ở các góc gia
đình và tìm thấy ở đây sự liên kết giưa gia đình và lớp học. trẻ được tự do suy
nghĩ liên tưởng và đóng các vai: Bác sĩ, giáo viên, cha mẹ….trẻ khám phá tìm
hiểu các vai mà trẻ đóng. Khu vực đóng vai thể hiên nền văn hóa cộng đồng và
gia đình.
Góc đóng vai cần không gian rộng và cố định nên bố trí trong lớp học
hoặc ngoài sân.Có thể đặt một ngôi nhà, cửa hàng, bệnh viện…trẻ thường mở
rộng phạm vi chơi ở các khu vực khác trong lớp khi chúng đi mua hàng, đi làm
hoặc đi thăm bạn
Khu vực này cần mở rộng khi trẻ hứng thú hơn, đồ chơi phải được sắp
sếp lại cho phù hợp với những chủ đề, để tạo cho trẻ nhiều cơ hội khám phá hơn.
+ Góc tạo hình
Tạo hình là một hoạt động nghệ thuật được trẻ ưa thích, tạo cho trẻ thử
nghiệm, sáng tạo, khám phá mới, thích thú, tiếp nhận cảm xúc.
Thực tế trên khu vực này gồm các góc nhỏ, cung cấp cho trẻ những
nguyên vật liệu và cơ hội hoạt động khác nhau, chẳng hạn như vẽ bằng ngón tay,
bút màu, bút dạ, tô màu , nặn, cắt dán ..
Hằng ngày cần lưa chọn phương tiện thể hiện tùy theo ý muốn trong hoạt
động tạo hình, tiến trình hoạt động quan trọng hơn kết quả, giáo viên không nên
hướng trẻ làm theo ý mình hoặc làm hỗ trợ, các vật liệu được để lên bàn để chỗ


11 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Khi chơi trẻ khám phá sự đa dạng của động vật, thực vật và các vật liệu
thiên nhiên, hình thành ở trẻ thái độ tôn trọng và có trách nhiệm với sự vật
quanh mình.
Cách bố trí góc thên nhiên và khoa học như sau
Trong góc và ngoài hiên có thể đặt những quả cân cho trẻ làm thí nghiệm
sự thăng bằng, các hạt để trồng cây và theo dõi sự nảy mầm, con vật để chăm
sóc hằng ngày và quan sát sự thay đổi của chúng.
Khu chơi với cát, nước đặt ở gần nơi nguồn nước có đồ dùng cho trẻ
chơi. Khi trẻ hứng thú giáo viên giáo viên có thể bổ xung trò chơi với bong bóng
xà phòng , thí nghiệm với nước.
Ở góc này trẻ học đước rất nhiều điều về kĩ năng nhân thức: Trẻ biết hạt
giống được nảy mầm như thế nào, phân loại cây theo hình dáng và màu sắc.
nhận biết cây xanh cần nước và không khí cung như chất dinh dưỡng ở đất, nhận
biết côn trùng kiếm ăn như thế nào?....
Những nguyên vật liệu cũng rất quan trọng trong góc này, nó giúp trẻ tạo
nên tiến trình lĩnh hội tri thức.
+ Góc xây dựng
Nội dung chơi xây dựng, sản phẩm của trò chơi lắp ghép thường gắn với
chủ đề chơi của trò chơi đóng vai và gắn với chủ đề giáo dục đang triển khai.
Trẻ có thể dùng sáng tạo, đa dạng các nguyên vật liệu khác nhau.
Cần có không gian rộng, phù hợp để triển khi trò chơi xây dựng, cho trẻ
sử dụng đồ chơi trong lớp các sản phẩm từ các nhóm chơi khác vào trò chơi xây
dựng.
Cách bố trí xây dựng: Các hình dạng khối tạo cơ hội cho trẻ xếp hình,



Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
góc âm nhạc ở mơi yên tĩnh, cách xa các góc khác. Ở góc âm nhạc có thể để
máy cát xét, băng...trẻ có thể nghe nhạc, nghe các bài hát mẫu giáo theo chủ đề
và chơi với các nhạc cụ.
*Tóm lại: Cần phải bố trí các góc hợp lí và khoa học: Những góc yên tĩnh
phải sắp xếp xa những góc ồn ào. Các góc có khoảng rộng cách nhau hớp lí để
đảm bảo an toàn và vận động của trẻ. Biết tạo ranh giới giữa các góc hoạt động,
thay đổi vị trí các góc sau mỗi chủ để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú
của trẻ. Đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung từng chủ
đề đang thực hiện.
- Biện pháp 3: Lựa chọn đồ dùng, đồ chơi ở các góc.
Mỗi đồ dùng, đồ chơi phải phù hợp với độ tuổi và mục đích giáo dục trẻ
theo từng chủ đề, kích thích trẻ phát triển các lĩnh vực vận động, nhận thức,
ngôn ngữ, tình cảm và các mối quan hệ xã hội.

Người thực hiện: Dương Thị Thảo

14 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang

Hình 1: Đồ dùng từ tạo từ phế liệu
Đồ dùng, đồ chơi nguyên vật liệu trong từng góc phải sắp xếp dễ lấy, dễ
thấy, dễ lựa chọn.
Màu sắc, hình dạng phải đẹp, hấp dẫn trẻ đảm bảo an toàn.

thương chăm sóc được đáp ứng mọi nhu cầu, đặc biệt khi sống trong gia đình
trẻ có cảm giác được yên tâm. Khi đến trường là một thế giới khác, mọi thứ xa
lạ, bỡ ngỡ chính vì vậy tạo bầu không khí thân thiện cỏi mở vui vẻ là một điều
rất quan trọng.
Người thực hiện: Dương Thị Thảo

16 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Trong tất cả các hoạt động của trẻ các hoạt động vui chơi đặc biệt là hoạt
động ngoài trời trẻ được chơi tự do, chạy nhảy, nô đùa, xô bạn cô giáo nên nhẹ
nhàng khuyên bảo chứ không dùng hình phạt và trách mắng trẻ.
Luôn quan tâm, động viên trẻ bằng các cụm từ “ Con giỏi lắm” cố
lên”……
Và đặc biệt không can thiệp sâu vào quá trình trẻ chơi nếu không cần
thiết.
Trong các hoạt động có chủ đích luôn lấy trẻ làm trung tâm ở đó người
giáo viên là người quan sát, xây dựng nội dung giáo dục phù hợp, tổ chức,
hướng dẫn còn trẻ là trung tâm. Giáo viên luôn tạo cho trẻ cảm giác thoải mái,
không gò ép trẻ tạo cảm giác sợ hãi động viên, khích lệ để trẻ phát huy tính tích
cực sáng tạo của mình
Tạo mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với nhau thông qua việc tổ chức các
hoạt động tập thể: Trò chuyện, thảo luân theo nhóm, tổ chức sinh nhật, trưng bày
sản phẩm.
Đối xử công bằng, không thiên vị bất cứ trẻ nào, luôn lắng nghe những
suy nghĩ và ý kiến của trẻ.
Đây là một biện pháp vô cùng quan trọng nó tạo ra cho trẻ cảm giác thân
thiện giống như gia đình nhỏ bé của mình ở nhà - ở trường.

đích dắc, các hình tròn nhằm phát triển vận động cho trẻ.

Người thực hiện: Dương Thị Thảo

19 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang

Hình 4: Khu vui chơi phát triển vận động
Biết lồng ghép và tích hợp các chữ cái để tăng cường tiếng việt cho trẻ
biết đồng bào dân tộc thiểu số ở môi trường xung quanh như: Trên thân cây, gốc
cây, trên các bồn hoa….
H1: Gốc cây chưa lồng ghép
tiếng việt

H2: Gốc cây lồng ghép

tiếng việt
- Biện pháp 2: Tận dụng mọi
nguồn lực và công tác xã hội hoá.
Biết tận dụng các nguyên vật
liệu, phế liệu sẵn có tại địa phương
như: Lốp xe, đất, cát, đá…..
Nhờ sự đóng góp ngày giờ
công của các bậc phụ huynh trong
việc tạo môi trường ngoài lớp học
cho trẻ. Để trẻ được trải nghiệm và thoả mãn nhu cầu vui chơi và học tập của
trẻ.

Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
- Biện pháp 2: Cung cấp lịch học của trẻ thông qua bảng tuyên truyền.
Giáo viên thông báo về thời gian biểu cho các bậc cha mẹ biết lịch học
của trẻ để có sự hỗ trợ tự phía gia đình kịp thời.
Tạo điều kiện về thời gian và vật chất để cho trẻ học tập tốt hơn.
IV. Tính mới của giải pháp
Việc xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động diễn ra thường xuyên và liên
tục, trong đề tài này thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm
trung tâm ở ngoài lớp, trong lớp học: Như khuân viên, vườn hoa, xây dựng khu
vui chơi, các mảng không gian ở sân, các mảng tường, các góc hoạt động để lôi
cuốn sự thích thú và cái đẹp ở môi trường xung quanh.
Thông qua các hoạt động hằng ngày trẻ thật sự thích thú và tích cực hơn
và đạt kết quả cao hơn.
V. Hiệu quả của SKKN
Sáng kiến kinh nghiệm này đã áp dụng tại lớp chồi 1, phân hiệu Buôn Tur
1, trường mầm non Hoa Pơ Lang từ học kì I 2017- 2018 và học kì 2018-2019.
* Bảnh biểu so sánh kết quả học kì I năm học 2017- 2018 và học kì I năm học
2018- 2019.
Học kì I năm 2017- 2018 Học kì I năm 2018- 2019
TT

Nội dung

Tổng số học sinh 36

đánh giá
Đạt

01



75

10/40

25

tích cực vào
môi trường đã
Người thực hiện: Dương Thị Thảo

22 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
tạo ra
02

Kỹ năng mà
trẻ có trong
qúa trình hoạt

15/36 41,7 21/36 58,3 30/40

75

10/40

25


Người thực hiện: Dương Thị Thảo

23 Trường mầm non Hoa Pơ Lang


Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1
Trường Mầm non Hoa Pơ Lang
Việc xây dựng môi trường phù hợp với đặc điểm của trẻ mầm non là
khâu hết sức quan trọng, nó được coi như là người giáo viên thứ hai trong công
tác chăm sóc và giáo dục. Việc tạo môi trường phải khoa học, linh động, sáng
tạo, hấp dẫn để trẻ hoạt động tích cực.
Trẻ hoạt động tích cực hơn, hứng thú hơn, trẻ mạnh dạn, tự tin hơn, cá
nhân được thể hiện mạnh hơn.
Trẻ có những kĩ năng cơ bản tạo ra được nhiều sản phẩm qua các chủ đề
học, trẻ được trải nghiệm thực tế.
Từ những việc làm trên bản thân tôi rút ra được những kinh nghiêm cho
thực hiện đề tài như sau.
Nắm vững nghiệp vụ chuyên môn, mạnh dạn áp dụng khéo léo kiến thức,
kĩ năng vào quá trình giảng dạy. Nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lí, khả năng
nhận thức, kĩ năng của trẻ để thiết kế và xây dựng môi trường. Biết cách lựa
chọn đồ chơi, hình ảnh, cách bố trí trong lớp phải phù hợp với độ tuổi và khả
năng phát triển của trẻ. Luôn cải tiến đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn, sáng tạo có sự
thu hút trẻ. Tạo cho trẻ niền say mê, hứng thú hoạt động.

II. Kiến nghị
- Đối với phòng giáo dục: Thường xuyên mở những lớp tập huấn xây
dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm, tạo điều kiện cho giáo viên được đi tham
quan và học hỏi kinh nghiệm.
- Đối với nhà trường : Nhà trường mua sắm và bổ sung các trang thiết bị,

25 Trường mầm non Hoa Pơ Lang