Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
Chơng 3: Cacbon silic
Tiết 23
Ngày soạn://..
Bài 15: cacbon
I. Mục tiêu
1. Kiến thức: - Vị trí trong bảng tuần hoàn, cấu hình electron nguyên tử, các dạng thù hình
của cacbon ; tính chất vật lí (cấu trúc tinh thể, độ cứng, độ dẫn điện) và ứng dụng của nó.
Cacbon có tính phi kim yếu (oxi hoá hiđro và kim loại canxi), tính khử (khử oxi,
oxit kim loại). Trong một số hợp chất, cacbon thờng có số oxi hoá +2 hoặc +4.
2. Kĩ năng : Dựa trên các kiến thức về cấu tạo nguyên tử, dự đoán tchh của cacbon, kiểm tra dự
đoán và kết luận.
II. Chuẩn bị: GV chuẩn bị mô hình cấu tạo mạng tinh thể kim cơng, than chì. Đọc cho HS nghe
t liệu về fuleren
III. Phơng pháp: Phơng pháp chia nhóm nhỏ. Phơng pháp nghiên cứu SGK tự rút ra kiến thức
trọng tâm. Phơng pháp nêu vấn đề.
IV: Tổ chức:
1) ổn định lớp
2) Kiểm tra bài cũ: Nguyên tố X có hoá trị trong oxit cao nhất bằng hoá trị trong hợp chất
khí với hiđro. Biết X là nguyên tố có trong các hợp chất hữu cơ. Xác định X?
HS: Do nguyên tố X có hoá trị trong oxit cao nhất bằng hoá trị trong hợp chất khí với hiđro
nên X ở nhóm IV. Do X là nguyên tố có trong các hợp chất hữu cơ nên X là C.
V. Nội dung:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: Các em đều biết kim cơng rất có
giá trị, nó không những dùng làm đồ
trang sức đẹp, lại là chất cứng nhất nên có
nhiều ứng dụng trong công nghiệp, nhng
than chì lại có rất nhiều, mềm. Kim
cơng và than chì đều tạo từ nguyên tố C.
Vậy C còn dạng thù hình nào khác, tính

Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
1
Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
cáo đợc các nội dung sau:
1. C (Z=6): 1s
2
2s
2
2p
2
2. Cacbon nằm ở ô 6 chu kì 2, nhóm IVA
bảng tuần hoàn.
3. Do C có thể có 2 hoặc 4 e độc thân nên
có thể có các số oxi hoá:
-4,0,+2,+4 ví dụ: CH
4
,C,CO,CO
2
GV: Cho học sinh quan sát một mẫu C,
than gỗ, bồ hóng , kết hợp với cấu trúc
của các mạng tinh thể là thù hình của C,
yêu cầu học sinh điền các thông tin vào
bảng đã cho?
HS: Nghiên cứu và tự điền các thông tin
vào bảng với nội dung sau:
Thù
hình
Kim
cng
Than

điện, dẫn nhiệt kém.
- Cấu trúc tứ diện đều
- Kim cơng rất cứng, là chất cứng
nhất trong tất cả các chất.
2. Than chì:
- Tinh thể màu xám đen
- Cấu trúc lớp
- Tinh thể dễ tách lớp
3. Fuleren:
- Gồm các phân tử C
60
, C
70
,.
- Cấu trúc hình cầu rỗng.
- Có khả năng hấp phụ mạnh các chất khí và
chất tan trong dung dịch.
GV: Từ vị trí của C trong bảng tuần hoàn,
cấu tạo nguyên tử (cấu hình electron, số
electron lớp ngoài cùng), hãy dự đoán tính
chất hoá học cơ bản của C
HS: Trong các phh cacbon thể hiện tính
oxi hoá và tính khử (do C có số oxh là 0
nằm giữa -4 và +4)
GV: Trình chiếu và giới thiệu:
Trong các dạng tồn tại của cacbon, C vô
định hình hoạt động hơn cả về mặt hoá
học. Tuy nhiên ở nhiệt độ thờng C
khá trơ còn khi đun nóng nó phản ứng với
nhiều chất.

C không phn ng trc tip vi Clo, Brom,
Iot. Phản ứng với Flo ở 900
o
C
C+2F
2o
t
CF
4
Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
2
Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
tiến hành TN đốt cháy C trong không khí
theo hớng dẫn của GV.
GV: Bổ sung thêm: Trên 900
0
, sp cháy ch
yu l CO, d i 450
0
l CO
2.
C không phn ng trc tip vi Cl
2
,Br
2
,I
2

các nguyên tố trong các phơng trình phản
ứng
GV: Cho HS nêu kết luận về tính chất hoá
học của C.
HS: C vừa thể hiện tính oxh, vừa thể hiện
tính khử.
b.Tác dng vi hp cht :
ở t
o
cao khử đợc nhiều oxit kl ( đứng sau
Al),phản ứng đợc với nhiều chất oxi hoá khác
nh HNO
3
, H
2
SO
4
đặc, KClO
3

3C + Fe
2
O
3
2Fe + 3CO
C +4HNO
3

o
t

IV. ứng dụng
- Kim cng làm đồ trang sức, chế tạo mũi
khoan, dao căt thuỷ tinh và bột mài.
- Than chì làm điện cực, làm nồi nấu chảy
các hp kim chu nhit, ch cht bôi trn,
l m bút chì.
- Than cc l m ch t kh trong luyn kim.
- Than g ch thuc súng en, thuc pháo,
cht hp ph.
- Than hot tính (loi than g có kh nng
hp ph mnh dng trong mt n phòng
c).
- Than mui dùng l m ch t n khi lu hoá
cao su.
GV: Cho HS nghiên cứu SGK cho biết C
trong tự nhiên tồn tại ở những trạng thái
nào.?
V. Trạng thái tự nhiên
- Kim cng & than chì l C t do gn nh
tinh khit.
- C còn có trong các khoáng vt nh canxit (
Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
3
Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
á vôi, á phn, á hoa u cha CaCO
3
),
magiezit (MgCO
3
), olomit (CaCO

- Du m, khí thiên nhiên l h n hp ca
các cht khác nhau cha C, ch yu l
hirocacbon.
- C th ng thc vt cha nhiu cht,
ch yu do C to th nh.
HS: Chú ý theo dõi và tự ghi chép những
vấn đề quan trọng.
VI. iều chế
- Kim cng nhân to: Nung than chì
3000
0,
70-100 nghìn at).
- Than chì nhân to : Nung than
cốc 2500-3000
0
, trong lò in, không có
không khí.
- Than cc : Nung than mỡ ở 1000-1250
0
,
trong lò in, không có không khí.
- Than g: Đốt gỗ thiu không khí.
- Than mui: nhit phân mêtan có xt
CH
4
C + 2H
2
- Than m c khai thác các va than nm
sâu khác nhau di lòng t
VI. Củng cố

A. Nung than đá ở nhiệt độ khoảng 1000 1200
o
C trong điều kiện nửa thời gian đầu không có
không khí, nửa thời gian sau có không khí.
B. Nung than đá ở nhiệt độ khoảng 1000 1200
o
C ở ngoài không khí.
C. Nung than gỗ ở ngoài không khí.
D. Nung than đá hoặc than antraxit ở nhiệt độ khoảng 1000 1200
o
C trong điều kiện
không có không khí.
Bài 5. Kim cơng có kiểu cấu tạo mạng tinh thể nào ?
A. Mạng tinh thể ion. B. Mạng tinh thể kim loại.
C. Mạng tinh thể nguyên tử. D. Mạng tinh thể phân tử.
Bài 6. Lấy cùng một lợng than hoà tan hoàn toàn trong dd H
2
SO
4
đặc nóng và trong dd HNO
3
đặc, nóng thì trờng hợp nào thu đợc nhiều thể tích khí hơn (đo ở cùng điều kiện).
Tiết 24
Ngày soạn://..
Bài 16: Hợp chất của cacbon
I.Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức: HS hiểu: CO có tính khử; CO
2
là một oxit axit có tính oxi hoá; H
2

, CaCO
3
rắn, quỳ tím.
- dd: Ca(OH)
2
; HCl; NaHCO
3
, HCl, NaOH
HS:Ôn lại kiến thức về C, phản ứng giữa các loại hợp chất vô cơ.
III.Phơng pháp: Đàm thoại
Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
5
Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
IV. Tổ chức: ổn định lớp và kiểm tra bài cũ:
1.Nêu tính chất hoá học đặc trng của C? Ví dụ?
2.Nêu các số oxi hoá đặc trng của C, lấy ví dụ các hợp chất tơng ứng với số oxi hoá đó.
V. Nội dung
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: Nghiên cứu SGK và nêu tính chát
vật lí của CO ?
HS: Nghiên cứu và trả lời theo nội dung
SGK.
GV: Khí CO rất độc,sinh ra khi đốt cháy
than. Vì vậy khi dùng lò than tổ ong
phải để ở nơi thoáng gió. Đề phòng độc
CO làm thế nào?
HS: Đeo mặt nạ phòng độc (tạo bởi than
hoạt tính).
A.Cacbon monooxit (CO)
I.Tính chất vật lí

2CO
2
-Khử đợc nhiều oxít kim loại (KL đứng sau
Al trong dãy hoạt động hoá học) ở t cao
Fe
2
O
3
+ 3CO 2Fe+ 3CO
2
Cho học sinh thảo luận về các phơng pháp
điều chế CO
III.Điều chế
1.Trong phòng thí nghiệm:
H
2
SO
4
đặc
t
0
HCOOH CO+2H
2
O
2.Trong công nghiệp:
C + H
2
O CO + H
2
1050

GV: Tính chất hoá học của CO
2
?Ví dụ?
CO
2
là một oxít axít, phản ứng với H
2
O,
oxít bazơ và dung dịch bazơ.
Lấy VD:
CO
2
+H
2
O H
2
CO
3

CO
2
+ 2NaOH Na
2
CO
3
+ H
2
O
CO
2

2
với Ca(OH)
2
Công nghiệp:
thu hồi CO
2
từ quá trình đốt cháy than,
chuyển hoá khí thiên nhiên, dầu mỏ...
3.Điều chế
1.Phòng thí nghiệm.
CaCO
3
+HCl CO
2
+CaCl
2
+H
2
O
2.Công nghiệp:
Thu hồi từ quá trình đốt cháy than, khí thiên
nhiên....
Axít cacbonic rất kém bền,dễ phân huỷ
thành CO
2
và H
2
O
Viết phơng trình phân li của H
2

) và muối
cacbonat (CO
3
2-
)
I.Axít cacbonic (H
2
CO
3
) là axít yếu, 2 nấc
H
2
CO
3
H
+
+ HCO
3
-
HCO
3
-
H
+
+ CO
3
2-

GV: theo dõi bảng tính tan trong SGK và
nêu tính tan của muối cacbonat?

, CaCO
3
rắn tác dụng với dd
HCl; NaHCO
3
tác dụng với dd HCl, dd
NaOH.
II.Muối cacbonat
1.Tính chất
a,Tính tan
Na
2
CO
3
2Na
+
+ CO
3
2-
Ca(HCO
3
)
2
Ca
2+
+ 2HCO
3
-
(NH
4

CO
3
+2HCl 2NaCl + H
2
O + CO
2
CO
3
2-
+ 2H
+
H
2
O + CO
2
c.Tác dụng với dung dịch kiềm.
NaHCO
3
+ NaOH Na
2
CO
3
+ H
2
O
HCO
3
-
+ OH
-

cacbonat.
2.ứng dụng
CaCO
3
dùng làm chất độn trong một số
nghành công nghiệp.
Na
2
CO
3
dùng trong công nghiệp thuỷ tinh,
Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
7
Trờng THPT Lơng Thế Vinh Giáo án Hoá Học 11 - Ban cơ bản
đồ gốm, bột giặt...
NaHCO
3
dùng trong công nghiệp thực phẩm,
làm thuốc giảm đau dạ dày do thừa axit.
VI. Củng cố
Bài 1. Phản ứng nào mà hợp chất của cacbon thể hiện tính oxi hoá
A. CO + CuO
o
t

B. CO
2
+ C
o
t

CO
3
, CaCO
3
, NaHCO
3,
NH
4
HCO
3
tác dụng với các dd H
2
SO
4
, Ba(OH)
2
.
BTVN:
Bài 1. Thành phần chủ yếu của khí than ớt gồm :
A. CO, CO
2
, H
2
, N
2
B. CO, CO
2
, N
2
C. CO, CO

, Ca
2+
, OH

B. H
+
C. H
+
, Ca
2+
, OH

, NH
4
+
. D. OH

Bài 3. Khí nào góp phần làm nhiệt độ trái đất tăng.
A. CO, CO
2
B. SO
2
; N
2
C. CO
2
; O
2
D. NH
3

Bài 5. Xét phản ứng nung vôi : CaCO
3

t
0
CaO + CO
2
;
H 0 >
Để thu đợc nhiều CaO, ta phải :
A. Hạ thấp nhiệt độ. B. Tăng nhiệt độ. C. Quạt lò đốt, đuổi bớt CO
2
. D. Cả B và C đúng
Bài 6. Tại sao khi ủ lò than lại sinh ra khí CO ? Tại sao không nên dùng lò than tổ ong để sởi ấm
trong phòng kín ?
Bài 7. Tại sao hàm lợng CO
2
ở Trái Đất hầu nh không thay đổi ?
Bài 8. Dẫn 4,48 lít CO
2
(đktc) vào 100 ml dd hỗn hợp Ba(OH)
2
1M và NaOH 2M. Có thu đợc kết
tủa không ? Nếu có thì khối lợng kết tủa là bao nhiêu ?
Bài 9: Dẫn 6,72 lít CO
2
(đktc) lội chậm qua dung dịch 200 Ba(OH)
2
1M. Sau khi phản ứng
xảy ra hoàn toàn thu đợc m gam kết tủa. Tính m.

trong dung dịch H
2
SO
4
loãng d, khí thu
đợc hấp thụ hoàn toàn trong 1 lít dung dịch Ca(OH)
2
0,15M đợc 18,1 gam muối khan. Xác
định kim loại M.
Biên soạn:Vũ Đức Luận - Email: - Blog: /vuluan/blog
8