DẠNG 1: CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA CÁC ĐẠI LƯỢNG
TRONG CẤU TRÚC ADN (GEN)
1 XÁC ĐỊNG CHIỀU DÀI VÀ KHỐI LƯỢNG CỦA ADN
ADN là một đại phân tử sinh học được cấu tạo từ 4 loại đơn phân cơ bản: A,T,G,X
Xét về mặt không gian , phân tử ADN là một chuỗi xoắn kép gồm hai mạch đơn poolinuclêô tít.Mỗi vòng xoắn
gồm 10 cặp Nu gọi là một chu kì xoắn.Mỗi chu kì có chiều dài 34 A
0
do kích thước 1 Nu là 3,4 A
0
;trọng lượng
của 1Nu là 300 đvC
- Nếu giả thuyết của tổng số Nu của gen, tính chiều dài:
- Nếu giả thuyết Cho số vòng xoắn của gen, tính chiều dài là:
- Nếu giả thuyết cho số Nu của gen, tính khối lượng phân tử của gen:
Bài tập 1: Một gen có 120 vòng xoắn.Hỏi chiều dài và khối lượng của gen là bao nhiêu ?
GIẢI:
ÁP dụng công thức tính chiều dài của gen dựa vào số chu kì vòng xoắn:
L
G
= C x 34 A
0
= 120 X 34 = 4080 A
0
Tổng số Nu của 1 gen là :
L
G
4080
N
G
= x 2 = x 2 = 2400( Nu)


G
và số liên kết hóa trị nối giữa các Nu
- 1
2
Trên cả hai mạch đơn là N
G
-1 x 2
2
Ngoài ra mỗi Nu có 1 liên kết hóa trị nối giữa đường và axit photphoric của nó,số liên kết hóa trị này bằng tổng số
Nu
- Nếu giả thuyết cho số Nu của gen, tính tổng số liên kết hóa trị nối giữa các Nu trong gen:
N
G
LKCHT = -1 x 2 = N
G
- 2
2
- Nếu giả thuyết cho số Nu của gen, tính tổng số liên kết hóa trị của gen :
N
G
LKCHT = -1 x 2 + N
G
= 2 N
G
- 2
2
Giữa hai mạch đơn , các bazơ nitơ đứng đối diện nhsu thành từng cặp TNTBS : A liên kết với T bằng 2 liên kết
Hiđrô( A = T) nên số liên kết hiđrô của các cặp A- T là 2 A ( Hoặc 2 T) ; G liên kết với X bằng 3 liên kết Hiđrô( G
≡ X ) nên số liên kết hiđrô của các cặp G- X là 3 G ( Hoặc 3 X) .
- Nếu giả thuyết cho số Nu từng loại của gen, tính số liên kết hi đrô (LKH) của gen :

N 1800
G = X = x G % = x 30 % = 540 ( Nu)
100% 100%
( Hoặc ) Số Nu từng loại của gen : G = X = 30 % X 1800 = 540 ( Nu)
1800
A = T = - 540 = 360 (Nu)
2
Tổng số liên kết Hiđrô của gen là :
H
G
= 2A + 3 G = 2 x 360 + 3 x 540 = 2340 ( LK)
Bài tập 2: Một gen có khối lượng 9.10
5
đvC.Hỏi số liên kết hóa trị được hình thành để nối giữa các Nu là bao nhiêu ?
GIẢI:
Tổng số Nu của gen là :
9.10
5

N
G
= = 3000 ( Nu )
300
Số liên kết hóa trị hình thành để nối các Nu trong gen là :
N
G
3000
LKHT = 2 - 1 2 = 2 -1 = 2998 ( Liên kết )
2 2
3 . XÁC ĐỊNH TỔNG SỐ NUCLÊÔTÍT CỦA GEN

G
= 2 A + 3 G = 2 T + 3 X
- Nếu giả thuyết cho biết tổng số liên kết HĐR của gen thì cần phải biết thêm hiệu số của một loại Nu này với Nu
không bổ sung với nó thì tính được N
G
- Nếu giả thuyết cho biết số LKHT nối giữa các Nu trong gen thì:
N
G
= LKHT + 2
- Nếu giả thuyết cho biết tổng số LKHT của gen thì:
LKHT
N
G
= + 1
2
Giữa hai mạch đơn , các Nu đứng đối diện liên kết với nhau Theo NTBS : A liên kết với T,G liên kết với X .Vì vậy
số Nu ở mạch 1 bằng số Nu bổ sung với nó ở mạch 2 :
A
1
= T
2
và G
1
= X
2
và ngược lại
Số Nu của 1 loại trong gen là tổng số Nu loại đó trên cả 2 mạch:
A = T = A
1
+ A

- Khi biết tỉ lệ % từng loại Nu trên mạch đơn của gen thì: N
G
N
G

A
1
= T
2
= x A
1
% (Nu) ; A
2
= T
1
= x A
2
%(Nu)
2 2 N
G
N
G

G


- Khi biết tỉ lệ % từng loại Nu trên mạch đơn của gen, Tính tỉ lệ % từng loại Nu như sau :

A
1
% + A
2
% T
1
%

+ T
2
%
A% = T% = =
2 2
G
1
% + G
2
% X
1
%

+ X
2
%
G% = X% = =
2 2


= x A
1
% (Nu) => A
1
= T
2
= x 10% = 150 (Nu )
2 2

N
G
3000
T
1
= A
2
= x A
2
%(Nu) => A
2
= T
1
= x 20% = 300 ( Nu)
2 2 N
G
3000
X

= - (150 +300 + 450)=900 (Nu)
2 2
- Số lượng từng loại Nu của gen là :
A = T = A
1
+ A
2
= 150 + 300 = 450 ( Nu)
G = X = G
1
+ G
2
= 600 + 450 = 1050 ( Nu)
Bài tập 3: Mạch đơn thứ nhất gen có tỉ lệ A: T: G: X lần lượt theo tỉ lệ 25%: 35%:30%:10%.Hỏi tỉ lệ % từng loại Nu
của gen sẽ là bao nhiêu ?
GIẢI:
Theo NTBS : A
1
%= T
2
% = 25 %; A
2
%= T
1
% = 35 %
G
1
%= X
2
% = 30 %; G

2 A + 3 G = 3120
Theo NTBS ta có : 2 A – 2 G = 240

G = 2800
Theo NTBS : A+ G = T+ X = số nu trên 1 mạch = N/ 2 = 2800: 2 = 1400
1400
A = T = - 240 = 480 ( Nu)
2
G = X = 480 + 240 = 720 (Nu)
=> Ta giải hệ PT : G = X = 720 (Nu ) = > A= T = 480 (Nu)
- Tổng số Nu của gen :
N
G =
( A + G ) x 2 = > ( 480 + 720) x 2 = 2400 ( Nu)
-Khối lượng phân tử của gen :
M
G =
2400 x 300 = 720000 = 72.
A + T 480 + 480
- Tỉ lệ : = = 0,67
G + X 720 + 720
DẠNG 2: CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ CƠ CHẾ NHÂN ĐÔI CỦA ADN