MỘT SỐ BIỆN PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ
LÊN LỚP Ở LỚP 5A2 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 2 THANH XƯƠNG
PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Mở đầu
Trong trường tiểu học, dạy học là hoạt động trọng tâm, chiếm một quỹ
thời gian lớn, chi phối nhiều hoạt động khác. Nhưng do đặc điểm tâm lí học sinh
tiểu học, trẻ có nhu cầu phát triển mạnh cả về trí tuệ, lẫn thể chất. Bản chất của
việc “học mà chơi, chơi mà học” vẫn là đặc điểm tâm lí hết sức quan trọng và
đặc trưng cho mọi hoạt động học tập, lao động, vui chơi giải trí của các em. Đây
là thời kì mà tư duy của trẻ đang chuyển dần từ tư duy trực quan sinh động sang
tư duy trừu tượng. Nhất là đối với học sinh đầu cấp tư duy của trẻ mới được
hình thành từ những thao tác cụ thể tức là những thao tác của tư duy thuộc về
những đồ vật có thể điều khiển bằng tay hoặc có thể trực giác hóa. Vì vậy, song
song với việc đặt những viên gạch nền móng của kiến thức văn hóa và khoa học
cho các em, chúng ta cần phải tổ chức cho trẻ sinh hoạt vui chơi một cách lí thú ,
bổ ích phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi của các em.
Làm thế nào để giúp trẻ cân bằng giữa việc học tập và vui chơi, giúp trẻ
giảm bớt sự mệt mỏi, căng thẳng sau những giờ học trên lớp, tạo hứng thú trong
học tập, trong tư duy, trong nghiên cứu sáng tạo, rèn luyện và phát triển thể chất,
tinh thần cho trẻ,…Việc tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong
nhà trường sẽ giải quyết được vấn đề nêu trên. Bởi chính hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp là một sân chơi bổ ích và lí thú nhất trong nhà trường giúp các
em vừa được học tập ôn luyện củng cố, mở mang kiến thức đã học trên lớp vừa
được vui chơi, giải trí lành mạnh và thể hiện được chính mình. Đây là động lực
thúc đẩy giúp các em học tốt hơn các môn học văn hóa, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường.
II. Cơ sở thực tiễn
Trong những năm trước đây, hoạt động ngoài giờ lên lớp giáo viên còn
lên lớp
VII. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận, điều tra
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, xử lý kết quả thực trạng
- Phương pháp đối chiếu, so sánh, tổng kết kinh nghiệm.
B. PHẦN II - NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận
a) Khái niệm: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động
giáo dục do nhà trường tổ chức ngoài giờ học của các môn học ở trên lớp nhằm
nâng cao hiểu biết và tạo điều kiện để các em rèn thói quen sống, phát huy năng
lực và sở thích của mình.Giáo dục ngoài giờ lên lớp ở tiểu học là một lĩnh vực
hoạt động song song với hoạt động dạy học, giáo dục trên lớp, cùng thực hiện
mục tiêu đào tạo cấp học theo các hướng giáo dục: nhân văn, khoa học.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gồm nhiều nhân tố: Khách quan, chủ
quan, điều kiện môi trường, hoạt động cá nhân. Các nhân tố quan hệ với nhau
chặt chẽ tác động đồng thời lên quá trình tổ chức hoạt động giáo
b) Cơ sở lý luận: Hoạt động giáo dục trong nhà trường tiểu học bao gồm
hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Hai hoạt động này
gắn bó hữu cơ với nhau trong quá trình giáo dục. Hoạt động này góp phần bổ
sung cho hoạt động kia vận động và phát triển và cùng thực hiện chung một mục
đích là giáo dục học sinh trở thành những con người toàn diện.
Hoạt động ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục cơ bản được thực
hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm thực thi quá trình đào
tạo nhân cách học sinh, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của đời sống xã hội.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do nhà trường quản lí, tiến hành
ngoài giờ dạy học trên lớp theo chương trình, kế hoạch dạy học. Nó được tiến
hành xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy học trong phạm vi nhà trường diễn
Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được tổ chức dưới sự hướng
dẫn chỉ đạo của sở Giáo dục & Đào tạo, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Điện
Biên. Nhà trường căn cứ vào hướng dẫn chỉ đạo để xây dựng kế hoạch thực hiện
của các tháng theo chủ đề và kế hoạch hoạt động cho từng khối.
Giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình, tâm huyết với công việc; tổng phụ trách
đội năng động nhiệt tình và có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động tập thể.
Căn cứ vào thời khóa biểu, kế hoạch của nhà trường giáo viên kết hợp với
tổng phụ trách đội để xây dựng nội dung bài dạy.
Kiểm tra, đánh giá chất lượng các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp để điều
chỉnh nội dung, phương pháp dạy và học.
III. Quá trình giải quyết vấn đề
1. Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
GVCN kết hợp với các lực lượng giáo dục trong nhà trường xây dựng kế
hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong cả một năm học kèm theo
phân phối chương trình. Kế hoạch phải cụ thể rõ ràng, về thời gian, mục tiêu,
nội dung, phương pháp tổ chức thực hiện.
Ngay từ đầu năm học GVCN xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh. Từ đó có định hướng
hoạt động cho học sinh. Kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao
gồm: kế hoạch chủ điểm (tháng), kế hoạch cho từng tiết, tuần.
2. Sự phối hợp của các đoàn thể
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ
của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường như: lãnh đạo nhà trường,
công đoàn, liên đội, tổng phụ trách Đội, giáo viên, cha mẹ học sinh, Ban đại
diện cha mẹ học sinh, Đoàn xã, cộng đồng địa phương,…
3. Đội ngũ giáo viên
Trong các công việc tổng phụ trách Đội phải giữ vai trò chủ đạo trong
việc tổ chức và quản lí các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo quy mô
học sinh.
Đảm bảo tính tập thể: Tuy hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt
động theo sở thích, tự nguyện, tự giác của học sinh nhưng không thể hoạt động
đơn lẻ theo kiểu tự do cá nhân được mà phải đảm bảo tính tập thể theo một mục
đích chỉ đạo chung.
Đảm bảo tính đa dạng, phong phú và hiệu quả: Hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp phong phú đa dạng như cuộc sống vậy, mặc dù nhà trường đã tìm
những hoạt động hấp dẫn để các em phát huy hết năng lực của bản thân. Thế
nhưng nhà trường cũng cần tạo điều kiện để các em hoạt động theo sáng kiến
phù hợp với tâm lí của các em. Người giáo viên phải phát huy để đem lại hiệu
quả giáo dục.
+ Về hình thức và phương pháp tổ chức:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có thể tổ chức theo những quy mô
khác nhau như: theo nhóm, theo lớp, theo khối lớp, theo trường.
Để tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có hiệu quả, Ban giám
hiệu cần duyệt giáo án tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của giáo
viên hàng tuần, đi dự giờ và cần tổ chức chuyên đề tổ chức hoạt động ngoài giờ
lên lớp.
Quy trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải bao gồm các
bước nhằm đảm bảo tính lôgic trong tư duy và đảm bảo tính thực tiễn trong việc
phát triển hoạt động. Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gồm các
bước liên hoàn với nhau:
* Chuẩn bị hoạt động
Tổng phụ trách, giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ giáo án, đồ dùng, các tài
liệu tham khảo có liên quan đến bài.
Học sinh chuẩn bị theo hướng dẫn của Tổng phụ trách, giáo viên. Ví dụ
như: chuẩn bị tập các tiết mục để tham gia liên hoan văn nghệ. Sưu tầm truyện,
sách báo nói về các ngày lễ ví dụ như ngày 20/11, 22/12, 03/2...các Anh hùng
dục học sinh phấn đấu và rèn luyện theo 5 điều Bác Hồ dạy, góp phần xây dựng
Liên đội vững mạnh, tạo ra các phong trào thi đua sôi nổi trong học tập và rèn
luyện.
5. Tổ chức tốt tuyên truyền về Giáo dục pháp luật, an toàn giao
thông, phòng tránh tai nạn thương tích
Ở Tiểu học, nội dung pháp luật được lồng ghép vào môn Đạo đức, được
dạy ở cả 5 khối lớp (từ lớp 1 - đến lớp 5) với thời lượng 35 tiết/khối lớp. Nội
dung giáo dục pháp luật ở tiểu học là giáo dục những kiến thức pháp luật phổ
thông, cơ bản, phù hợp với lứa tuổi và nhu cầu của các em, góp phần hình thành
và phát triển ở các em những tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quen phù hợp
với những giá trị đạo đức, giá trị pháp luật được học.
Song song với việc đưa nội dung kiến thức pháp luật vào chương trình
giáo dục chính khóa qua các môn học, phổ biến pháp luật trong nhà trường được
thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên
lớp với các hình thức như nói chuyện pháp luật, viết báo tường … Phổ biến
pháp luật góp phần củng cố những tri thức được học trong chương trình, bồi
dưỡng tình cảm, niềm tin pháp luật, đồng thời rèn luyện, uốn nắn hình thành
hành vi ứng xử theo chuẩn mực pháp luật quy định. Phổ biến pháp luật trong
nhà trường giúp người học tiếp cận pháp luật toàn diện hơn, đầy đủ hơn, thấm
sâu hơn.
Tuyên truyền về luật an toàn giao thông ngay từ đầu năm học và tổ chức
ký cam kết thực hiện. Các hình thức tuyên truyền cũng cần sinh động hơn, ví dụ
như tổ chức sân khấu hóa, tổ chức các cuộc thi kết hợp tuyên truyền miệng. Bên
cạnh đó, việc tổ chức cho HS xem những hình ảnh về các lỗi vi phạm, về hậu
quả của các vụ tai nạn giao thông cũng có thể có sức tác động mạnh mẽ hơn
nhiều. Gắn việc chấp hành tốt luật an toàn giao thông với công tác thi đua.
Tai nạn giao thông, đuối nước, bỏng, điện giật, động vật cắn, ngã, ngộ độc
thực phẩm...là những tai nạn thương tích thường xảy ra với học sinh. Nhiều
tượng và tính giáo dục cao.
Tiết sinh hoạt lớp đặt ở cuối mỗi tuần học, tiết học không có phân phối
chương trình hay nội dung yêu cầu cụ thể, lại đi đôi với tâm lí mỏi mệt muốn xả
hơi cuối tuần nên dễ bị thực hiện qua loa đại khái, do đó dễ bị đánh mất mục
tiêu, ý nghĩa và nhiệm vụ quan trọng của tiết học.
Như vậy để hoạt động này được hiệu quả thì ngay từ đầu năm học giáo
viên chủ nhiệm cần phải xây dựng đội hình cán bộ lớp vững vàng có thể thu hút,
thuyết phục được tập thể. Đồng thời có sự tập dượt cho lực lượng cán bộ lớp
phương pháp làm việc, phương pháp theo dõi đánh giá, phương pháp nhận xét
trước tập thể lớp.
Để tránh sự nhàm chán, căng thẳng của tiết sinh hoạt ngoài thái độ nhẹ
nhàng giáo viên chủ nhiệm cần định hướng cho lớp có những tiết mục văn nghệ
thư giãn như: hát, kể chuyện vui những trò chơi nhỏ… đan xen hợp lý, linh hoạt
giữa các hoạt động. Có như thế giúp các em cảm thấy nhẹ nhàng và thích thú
tăng thêm hiệu quả giờ sinh hoạt lớp.
Tổ chức tốt các buổi sinh hoạt đội, sao nhi đồng giúp các em Đội viên,
Nhi đồng có ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập và tu dưỡng đạo đức và có
ý thức trách nhiệm với những công việc được giao.
7. Tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện kế hoạch,
đánh giá kết quả quá trình tiến hành các hoạt động:
Kiểm tra, đôn đốc, đánh giá kết quả là khâu quan trọng, qua kiểm tra giúp
Hiệu trưởng đánh giá lại những gì mà đơn vị đã làm được và những gì còn tồn
tại so với kế hoạch đề ra, từ đó đưa ra những biện pháp chỉ đạo kịp thời trong
quản lí.
IV. Kết quả sau khi áp dụng
Đề tài đã được áp dụng trong phạm vi lớp 5a2 tại trường tiểu học số 2
Thanh Xương huyện Điện Biên với kết quả chất lượng hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp của nhà trường tổ chức phong phú về nội dung, hình thức phù hợp
thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 26/3; kỉ niệm ngày sinh của Bác Hồ 19/5 trở
thành như một ngày hội lớn trong trường cho học sinh.
Làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục để có kinh phí tổ chức các hoạt động
văn hoá xã hội, thể dục, thể thao. Tích cực tham mưu với Phòng Giáo dục và
Đào tạo và các lực lượng xã hội để tăng cường cơ sở vật chất trường học đáp
ứng nhu cầu tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
III. Bài học kinh nghiệm
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động có tính sáng tạo và
nghệ thuật cao; có tính giáo dục tốt về các mặt đức, trí, thể, mỹ và rất bổ ích với
học sinh. Song để hoạt động đạt kết quả thì cần phải có sự sắp xếp hợp lý. Nhất
là các hoạt động văn nghệ, thể dục, thể thao không nên đưa vào các thời gian cao
điểm của quá trình dạy và học chính khoá, hoặc tuần cao điểm của hội học, hội
giảng.
Các hoạt động phải được duy trì một cách thường xuyên, liên tục và có nội
dung chất lượng tốt, hỗ trợ tốt cho quá trình dạy và học trên lớp đạt kết quả cao
hơn; đặc biệt là trong công tác giáo dục đạo đức và ý thức tổ chức kỉ luật của học
sinh.
Tổ chức tốt các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp học sinh mạnh dạn
trong việc bộc lộ suy nghĩ của bản thân, tự tin trong giao tiếp, có tinh thần trách
nhiệm với tập thể, biết thương yêu sẻ chia giúp đỡ bạn bè trong công việc cũng
như trong khó khăn, từ đó các em có ý thức rèn luyện bản thân, tôi nghĩ đó là
những hành trang vô cùng quý giá cho sự phát triển, sự trưởng thành của các
em... Chính vì thế phụ huynh phấn khởi tin tưởng và khuyến khích các em tham
gia các hoạt động tập thể.
IV. Tính khả thi của đề tài
Đề tài có tính khả thi áp dụng triển khai thực hiện trong lớp 5a2 và nhân
rộng các lớp trong trường.
V/ NHỮNG KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT.