TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA SINH HỌC
-----  ------
CHUYÊN ĐỀ TẬP TÍNH HỌC ĐỘNG VẬT
Đề bài:
TẬP TÍNH KIẾM MỒI VÀ SĂN MỒI Ở
ĐỘNG VẬT

Học viên : Ngô Như Hải
Lớp : Cao học K19
Người hướng dẫn : TS Nguyễn Lân Hùng Sơn
HÀ NỘI, 9 – 2010
I. Khái niệm về tập tính ở động vật
Tập tính ở động vật là một chuỗi các phản ứng trả lời các kích thích bên trong cũng
như bên ngoài cơ thể nhờ đó mà động vật có thể tồn tại và phát triển được.
Tập tính là một loạt các hoạt động phối hợp và thường dẫn tới hoạt động của một
bộ phận cơ thể: ve vẩy tai, đuôi, đến mùa sinh sản các loài chim thường hót hoặc khoe
lông, hoặc có sự tranh giành con cái bằng giao đấu…Đôi khi tập tính lại là những phản
ứng bất động VD như phản ứng tự vệ của con bọ que (giả chết).
Các phản ứng tập tính đều mang tính chất thích nghi, nghĩa là làm cho cơ thể sinh
vật tiếp tục tồn tại, các phản ứng này giúp con vật tránh xa các mối nguy hiểm hoặc giảm
tối đa những sự đe dọa trước mắt nhờ sử dụng một loạt các phản ứng điều hòa
Người ta chia làm hai loại tập tính cơ bản:
1. Tập tính bản năng (tập tính bẩm sinh nguyên thủy hay không do học tập)
Tập tính bản năng do nhân tố gen quyết định và thường không bị thay đổi bởi hoàn
cảnh.
VD: Thủy tức khi có mồi chạm vào xúc tu, thủy tức sẽ tự đưa thức ăn vào miệng.
Gấu bắt cá ở các vực nước
Màn song đấu của công
2
Cò bắt cá ở chỗ nước nông

con mi, mựi mỏu tanhhỡnh thnh nờn tp tớnh rỡnh mi, rt ui mi tn cụng v v
mi.
Tp tớnh kim mi v sn mi cỏc ng vt khỏc nhau l khỏc nhau:
1. i vi ng vt cú t chc thn kinh cha phỏt trin thỡ l tp tớnh kim mi v sn
mi l tp tớnh bm sinh.
VD: Ong bp cy ký sinh Aphidius colemani l mt loi ký sinh n tp, tn cụng
nhiu loi rp vng.
Sau khi giao phi, con cỏi tn cụng mt con rp vng, a c quan trng ca nú
vo khoang bng ca con rp vng. Bt c loi rp vng no cng phự hp lm con mi
i vi ong bp cy.
Cơ quan
thụ cảm
Hệ thần
kinh
Cơ quan
Thực hiện
Kích thích
Hoặc trong
Hành động
n kin n sõu
B n sõu
4
Khi ở trong cơ thể rệp vừng, các trứng tăng kích thước nhiều lần so với kích thước
ban đầu của nó. Ấu trùng sau đó nở và bắt đầu ăn ở dạng thấm lọc. Ấu trùng ký sinh sau
đó cắt một đường rạch nhỏ bên trong rệp vừng, gắn lớp biểu bì với lá bởi tơ và cuối cùng
tạo thành kén trong con rệp vừng đang chết, tạo thành nhộng. Khi trưởng thành, ong bắp
cày ký sinh sẽ cắt một lỗ tròn ở phần ngoại biên phía trên của “xác ướp” (giữa các tuyến
rệp sáp) để chui ra ngoài.
2. Đối với động vật có hệ thần kinh phát triển tập tính bắt mồi và săn mồi rất phong phú
và phức tạp.

thức ăn chủ yếu là nhựa cây, hoa quả và các loài động vật nhỏ. Vì di chuyển chậm chạp,
các loài ăn thịt dễ dàng đe dọa mạng sống của chúng. Vì vậy, chúng có một cách tự vệ rất
đặc biệt.
Thỏ bỏ chạy khi bị chó tấn công
Nhím xù lông để tự vệ trước
kẻ thù
6
Vượn cáo tránh được những cú cắn chết người nhờ sự phòng vệ độc đáo. Chúng mở
rộng phần cột sống từ cổ tới vai, tạo thành những điểm lồi, giống như một thứ vũ khí đặc
biệt. Điều này, ngoài việc đe dọa kẻ thù, còn khiến cho chúng khó bị nuốt hơn. Những
phần cột sống này cũng có tác dụng như một chiếc khiên, bảo vệ phần cổ của con vượn cáo
khỏi những cú cắn chết người của kẻ thù vào những điểm yếu như cổ hay sau đầu.
Tê tê. Với lớp vảy cứng, loài tê tê gần như không phải lo ngại kẻ thù nào. Loài vật
này sống chủ yếu ở châu Phi và châu Á. Tê tê có vẻ bề ngoài khá kì dị với lớp vỏ giáp
khiến chúng trông như những nón thông khổng lồ di động.
Thức ăn chủ yếu của chúng là các loài sâu bọ. Chúng có những móng vuốt lớn và
đầy sức mạnh, nhưng lại hiếm khi sử dụng. Thay vào đó, nó cuộn người lại như một quả
bóng, khiến chúng rất khó bị loài thú ăn thịt trải ra. Phần rìa sắc nhọn của lớp vảy khiến
chúng rất khó bị tác động bởi hầu hết các loài ăn thịt.
Ngoài ra, chúng có thể tặng cho kẻ thù những cú quất đuôi mạnh mẽ, gây ra những
tổn thương nghiêm trọng
Tê tê có thể cuộn mình thành quả bóng và lăn trốn rất nhanh. Giải pháp cuối cùng
của loài tê tê để phòng thủ là tiết ra một chất hôi thối, dinh dính từ hậu môn để đẩy lùi kẻ
thù. Chính vậy, loài thú này hiếm khi phải lo lắng về những kẻ thù của mình.
Tatu. Cuộn mình như quả bóng da, không một khe hở cho kẻ thù là cách tự vệ của
tatu. Loài tatu ở Nam Mỹ còn đặc biệt hơn ở khả năng cuộn thành một quả bóng hoàn hảo.
Ngoài lớp vỏ giáp ngoài cột chặt thít, phần đầu và đuôi đan vào nhau khi loài vật này cuộn
thành quả bóng. Điều này giúp chúng hoàn toàn an toàn trước mọi kẻ thù.
Trông tatu giống như một con vật mặc áo giáp vàng. Mọi người vẫn nghĩ, loài tatu
với lớp áo giáp nặng nề, bảo vệ nó giống như mai rùa sẽ không bị các loài thú ăn thịt tiêu

Ví dụ của ngụy trang như những đường vằn trên lưng con hổ lẫn vào trong môi
trường để dễ dàng săn mồi hơn.
8