BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI
CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng

LÊ MINH ĐỨC

Hà Nội, tháng 5 năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI
CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Ngành: Tài chính Ngân hàng
Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
Mã số: 83.40.201

Họ và tên học viên: Lê Minh Đức
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Thủy

Hà Nội, tháng 5 năm 2019


i

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 2
3. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................................ 2
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ............................................................................ 2
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 3
6. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu ............................................................. 3
7. Kết cấu của luận văn .............................................................................................. 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA
CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .......................................................................... 5
1.1. Cơ sở lý luận về rủi ro ngân hàng ..................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm về rủi ro ngân hàng ................................................................ 5
1.1.2. Phân loại rủi ro ngân hàng.................................................................. 5
1.1.2.1. Rủi ro tín dụng ........................................................................... 6
1.1.2.2. Rủi ro thanh khoản..................................................................... 6
1.1.2.3. Rủi ro lãi suất ............................................................................. 7
1.1.2.4. Rủi ro hoạt động ........................................................................ 7
1.1.2.5. Rủi ro khác ................................................................................. 8
1.2. Cơ sở lý luận về khả năng sinh lời của ngân hàng ......................................... 8
1.2.1. Khái niệm về khả năng sinh lời của ngân hàng.................................. 8
1.2.2. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng..................... 9
1.3. Mối quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời tại ngân hàng thương mại. ... 9


iii



iv
3.2.2. Nguồn dữ liệu nghiên cứu ................................................................ 50
3.3. Giả thuyết nghiên cứu ...................................................................................... 50
3.4. Mô hình nghiên cứu .......................................................................................... 51
3.4.1. Biến phụ thuộc ................................................................................. 54
3.4.1.1. ROA ......................................................................................... 54
3.4.1.2. ROE ......................................................................................... 54
3.4.2. Biến đo lường rủi ro ......................................................................... 54
3.4.2.1. Tỷ lệ nợ xấu/Tổng dư nợ (NPLR) ........................................... 54
3.4.2.2. Biến Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng/Tổng dư nợ (LLPR) ....... 55
3.4.2.3. Biến rủi ro thanh khoản (LIQ) ................................................. 55
3.4.3. Các biến kiểm soát trong mô hình .................................................... 56
3.4.3.1. Biến tỷ lệ dư nợ cho vay/Tổng tài sản (LTA) ......................... 56
3.4.3.2. Biến cấu trúc vốn (ETA).......................................................... 57
3.4.3.3. Biến tỷ lệ chi phí hoạt động/Thu nhập hoạt động (CTI) ......... 57
3.4.3.4. Biến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM). ................................... 58
3.4.3.5. Biến quy mô ngân hàng (SIZE) ............................................... 58
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.................................................................. 60
4.1. Mô tả dữ liệu nghiên cứu ................................................................................. 60
4.2. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm .................................................................... 63
4.2.1. Phân tích tương quan giữa các biến trong mô hình .......................... 63
4.2.2. Lựa chọn phương pháp hồi quy bội phù hợp ................................... 65
4.2.2.1. Mô hình (1.a) ROA phụ thuộc biến NPLR ................................ 65
4.2.2.2. Mô hình (1.b) ROE phụ thuộc biến NPLR .............................. 65
4.2.2.3. Mô hình (2.a) ROA phụ thuộc biến LLPR .............................. 66
4.2.2.4. Mô hình (2.b) ROE phụ thuộc biến LLPR .............................. 66
4.2.3. Kiểm định giả thuyết về phân phối chuẩn ........................................ 66
4.3. Phân tích kết quả thực nghiệm ........................................................................ 67


CTI

Tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập hoạt động

2

ETA

Vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản

3

FEM

Mô hình tác động cố định

4

LIQ

Tài sản có tính thanh khoản nhanh trên tổng tài sản

5

LLPR

Tỷ lệ chi chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ

6


Thu nhập lãi cận biên

12

NPLR

Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ

13

REM

Mô hình tác động ngẫu nhiên

14

ROA

Khả năng sinh lời sau thuế trên tổng tài sản

15

ROE

Khả năng sinh lời sau thuế trên vốn chủ sở hữu

16

SIZE

Hình 2.5: Thể hiện tổng tài sản của 16 NHTM Việt Nam ........................................32
Hình 2.6: Thể hiện tổng tài sản của 16 NHTM Việt Nam năm 2018 .......................34
Hình 2.7: Vốn chủ sở hữu của 16 NHTM giai đoạn 2006 – 2018 ............................35
Hình 2.8: Thể hiện vốn chủ sở hữu của 16 NHTM Việt Nam năm 2018 .................40
Hình 2.9: ROA ROE trung bình giai đoạn 2006–2018 .............................................41
Hình 2.10: Thể hiện tỷ lệ nợ xấu/Tổng dư nợ (NPLR) và (ROA, ROE) trung bình
giai đoạn 2006 – 2018 ...............................................................................................42
Hình 2.11: Thể hiện chi phí dự phòng rủi ro tín dụng/Tổng dư nợ (LLPR) và (ROA,
ROE) trung bình giai đoạn 2006 – 2018 ...................................................................44
Hình 2.12: Thể hiện rủi ro thanh khoản (LIQ) và (ROA, ROE) trung bình giai đoạn
2006 – 2018 ...............................................................................................................46


ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Đề tài nghiên cứu: Mối quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời của các ngân
hàng thương mại Việt Nam.
Tác giả luận văn: Lê Minh Đức. Khóa: K24.
Người hướng dẫn: Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy.
Nội dung tóm tắt:
a) Lý do chọn đề tài:
- Ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện đang gặp phải nhiều rủi ro trong
quá trình hoạt động kinh doanh. Do đó, việc phân tích, đánh giá để tối ưu hóa giữa
khả năng sinh lời và rủi ro cần được các ngân hàng đặc biệt quan tâm.
- Mặc dù đã có một số bài viết nghiên cứu có liên quan đến sự tác động rủi ro
đến khả năng sinh lời của các ngân hàng tại Việt Nam nhưng vẫn còn hạn chế trong
những bài nghiên cứu đó trong việc thu thập dữ liệu trong quá khứ và hạn chế trong
việc ứng dụng phương pháp phân tích định lượng để kiểm chứng mối quan hệ giữa
rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng.
b) Mục đích nghiên cứu của luận văn, đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

ngân hàng tác động cùng chiều đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Cấu trúc vốn
tác động cùng chiều đến ROA và ngược chiều với ROE.


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngân hàng thương mại hiện đại thường gặp phải nhiều rủi ro trong quá trình
hoạt động kinh doanh. Các loại rủi ro có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, rủi ro này
có thể là nguyên nhân của rủi ro khác. Tại Việt Nam, cho vay vẫn là nghiệp vụ kinh
doanh chính của các ngân hàng thương mại, dẫn đến phải đối mặt với một trong số
những rủi ro chính như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản ... Do đó, việc phân tích,
đánh giá và đo lường rủi ro luôn được các ngân hàng quan tâm. Bởi vì rủi ro có khả
năng tác động đến khả năng sinh lời của ngân hàng, ví dụ nếu như một ngân hàng
có rủi ro tín dụng cao thì rất có khả năng ngân hàng đó phải đối mặt với nguy cơ
giảm khả năng sinh lời do không thu hồi được vốn gốc và lãi vay từ khách hàng. Và
nếu không kiểm soát được rủi ro này thì về lâu dài sẽ ảnh hưởng rất lớn đến duy trì
hoạt động ngân hàng nói riêng, từ đó tác động nghiêm trọng đến toàn hệ thống ngân
hàng và nền kinh tế nói chung.
Sau cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, hệ thống ngân
hàng đứng trước rất nhiều khó khăn: một trong số những khó khăn nổi trội trong số
đó cũng phải kể đến đó là vấn đề nợ xấu. Bằng chứng cho thấy có nhiều ngân hàng
trên thế giới công bố những khoản nợ xấu và những khoản thua lỗ lớn, và cũng có
rất nhiều ngân hàng trên thế giới đã dẫn đến phá sản. Vấn đề được đặt ra đó là liệu
rằng một trong những rủi ro có phải là nguyên nhân làm khả năng sinh lời của các
ngân hàng suy giảm hay không? Và thực sự giữa khả năng sinh lời ngân hàng và rủi
ro có mối quan hệ như thế nào?
Cho đến nay, trên thế giới có nhiều bài nghiên cứu thực nghiệm có liên quan
đến sự tác động của rủi ro đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Tuy nhiên, kết quả

sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam?
Thứ hai, nếu có tồn tại mối quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời của ngân
hàng thì là mối quan hệ đó là cùng chiều hay ngược chiều?
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: được đề cập trong bài nghiên cứu này là rủi ro và khả
năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam.


3

Phạm vi nghiên cứu: Do sự giới hạn trong dữ liệu công bố của ngân hàng, và
đặc biệt là số liệu về nợ xấu của nhiều ngân hàng bị khuyết ở nhiều năm và đồng
thời trong bài nghiên cứu này tác giả sử dụng dữ liệu bảng cân bằng, do đó để đảm
bảo sự đồng nhất số liệu về mặt thời gian, cũng như đảm bảo tính cỡ mẫu ở mức
tương đối và dữ liệu bảng cân bằng để phục vụ cho bài nghiên cứu thì phạm vi
nghiên cứu trong đề tài này sử dụng dữ liệu của 16 ngân hàng thương mại của Việt
Nam trong giai đoạn từ 2006 - 2018.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu: Trong đề tài nghiên cứu này, tác giả sử dụng phương
pháp thống kê mô tả, đồng thời tác giả còn sử dụng phương pháp định lượng thông
qua chạy hồi quy mô hình theo các phương pháp: PooL OLS (POOL), Mô hình tác
động cố định FEM (Fixed effects model) và Mô hình tác động ngẫu nhiên REM
(Random effects model). Để đảm bảo được dữ liệu nghiên cứu thu thập được có độ
tin cậy cao, đề tài nghiên cứu sử dụng dữ liệu được thu thập chủ yếu từ nguồn Báo
cáo tài chính đã được kiểm toán của các đơn vị.
6. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
Đề tài góp phần giúp củng cố thêm về mặt lý luận là tồn tại mối quan hệ giữa
rủi ro và khả năng sinh lời ngân hàng. Trong đó điển hình là mối quan hệ ngược
chiều giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đối với khả năng sinh lời ngân
hàng. Ngoài ra còn là mối quan hệ giữa một số chỉ tiêu rủi ro khác đối với khả năng

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA
CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Cơ sở lý luận về rủi ro ngân hàng
Trong chương 1 sẽ trình bày cơ sở lý thuyết có liên quan đến mối quan hệ giữa
rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng. Sau đó, tác giả lược khảo những nghiên
cứu trước đây có liên quan, từ đó làm cơ sở để đưa ra giả thuyết nghiên cứu cụ thể
khi nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng.
1.1.1. Khái niệm về rủi ro ngân hàng
Rủi ro là nguy cơ xảy ra những sự kiện ngoài mong muốn, gây ra những tác
động bất lợi cho cá nhân hoặc tổ chức. Đối với ngân hàng, các tác động này có thể
dẫn đến sự giảm sút trong doanh thu, hoặc đặt ngân hàng vào tình trạng khó khăn về
tài chính. Ngoài ra, các tác động này có thể biểu hiện dưới dạng phi tài chính gây
hậu quả tiêu cực đến uy tín, khả năng sinh lời trong tương lai của ngân hàng. Rủi ro
trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng được hiểu là khả năng xảy ra tổn thất
cho ngân hàng. Trong hoạt động của một NHTM thì thường không phải bất cứ
những sự kiện nào xấu cũng là rủi ro, mà có thể là bất trắc. Bất trắc là sự ngẫu nhiên
của kết quả. Nếu như những sự kiện xấu đó không gây ra tổn thất cho ngân hàng thì
đó là bất trắc, không nên coi là rủi ro. Rủi ro thường đi đôi với lợi ích, rủi ro càng
cao thì khả năng sinh lời kì vọng cho ngân hàng càng lớn. Các ngân hàng cần phải
đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro – lợi ích nhằm tìm ra
những cơ hội đạt được lợi ích xứng đáng với mức rủi ro chấp nhận. Do đó, chấp
nhận rủi ro là yêu cầu tất yếu đối với ngân hàng.
1.1.2. Phân loại rủi ro ngân hàng
Là ngành kinh doanh đặc biệt trong nền kinh tế nên rủi ro trong lĩnh vực ngân
hàng thường rất nhiều và rất cao. Theo Ủy ban Basel (1999) cho rằng rủi ro của các
tổ chức tài chính được phân thành: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro thanh
khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng. Trong số
đó, một số rủi ro ít gặp hơn có thể kể đến như rủi ro pháp lý, rủi ro thị trường, rủi ro
danh tiếng.


1.1.2.2. Rủi ro thanh khoản
Rủi ro thanh khoản là khả năng xảy ra tổn thất khi ngân hàng không có khả
năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của mình. Rủi ro thanh khoản là một trong


7

những rủi ro thường trực, bao trùm và là loại rủi ro quan trọng hàng đầu đối với sự
tồn tại và phát triển của ngân hàng. Rủi ro thanh khoản có thể làm giảm thu nhập,
uy tín của ngân hàng, lớn hơn có thể khiến ngân hàng mất khả năng thanh toán. Rủi
ro thanh khoản có thể xuất phát từ những nguyên nhân như có quá nhiều nguồn vốn
nhạy cảm với lãi suất; niềm tin của khách hàng suy giảm; mất cân đối về thời hạn
giữa nguồn vốn huy động và sử dụng vốn; khách hàng rút tiền ồ ạt, tức thời; hoặc
yêu cầu thực hiện các cam kết tín dụng của ngân hàng … Một ngân hàng có dự trữ
tài sản thanh khoản thấp hay tỷ trọng các nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất thị
trường cao thường có mức độ rủi ro thanh khoản cao. Ngoài ra, một ngân hàng gia
tăng nhanh chóng về tổng tài sản mà không đi đôi với nguồn vốn có kỳ hạn phù hợp
cũng có thể phải đối mặt với rủi ro thanh khoản cao hơn. Rủi ro thanh khoản cần
được xem xét trong mối quan hệ với các rủi ro khác do có thể bị kích hoạt bởi các
rủi ro khác như rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng … Nếu ngân hàng có rủi ro tín dụng
gia tăng do việc gia tăng và tập trung tín dụng có thể dẫn tới sự gia tăng rủi ro thanh
khoản. Tương tự, lãi suất gia tăng có thể làm không chỉ có thể làm tăng rủi ro lãi
suất mà còn khiến khách hàng rút tiền hàng loạt.
1.1.2.3. Rủi ro lãi suất
Là những thiệt hại mà NHTM phải gánh chịu khi có sự thay đổi lãi suất trên
thị trường. Nếu ngân hàng duy trì cơ cấu tài sản Có và tài sản Nợ với những kỳ hạn
không cân xứng với nhau thì phải chịu những rủi ro về lãi suất trong việc tái tài trợ tài
sản Có hoặc khi giá trị của tài sản thay đổi do lãi suất thị trường biến động. Ngoài ra,
rủi ro lãi suất còn thể hiện khi tỷ lệ lạm phát tăng nhanh hơn lạm phát dự kiến trong
khi lãi suất cho vay không thể điều chỉnh được, thì ngân hàng có thể phải chịu rủi ro

khoán và giá hàng hóa trên thị trường.
Rủi ro danh tiếng là rủi ro do khách hàng, đối tác, cổ đông, nhà đầu tư hoặc
công chúng có phản ứng tiêu cực về uy tín của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng
nước ngoài. Theo quy đinh tại Khoản 28 Điều 2 Thông tư số 41/2016/TT-NHNN
ngày 30/12/2016 quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng
nước ngoài do Thống đốc NHNN ban hành.
1.2. Cơ sở lý luận về khả năng sinh lời của ngân hàng
1.2.1. Khái niệm về khả năng sinh lời của ngân hàng
Như vậy, khả năng sinh lời ngân hàng có thể hiểu đơn giản là một thuật ngữ
phản ánh mối quan hệ giữa khả năng sinh lợi nhuận và quy mô ngân hàng. Khả


9

năng sinh lời cho chúng ta biết hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong một thời
kỳ nhất định.
Khả năng sinh lời là một trong các đo lường quan trọng đánh giá kết quả tài
chính của các NHTM, được xem xét trên cơ sở kết hợp kết quả kinh doanh và
nguồn lực sử dụng. Khả năng sinh lời là nền tảng quan trọng giúp các ngân hàng đổi
mới, đa dạng hóa sản phẩm, từ đó kinh doanh hiệu quả.
1.2.2. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng
Để đánh giá khả năng sinh lời của ngân hàng thông thường sử dụng các chỉ số
sau đây:
ROE: Tỷ lệ khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu.
Lợi nhuận sau thuế
ROE

=

Vốn chủ sở hữu bình quân

khả năng sinh lời thấp. Theo như lý thuyết này, hầu hết mọi người đều có tâm lý
ngại rủi ro, cho nên khi nhà đầu tư chấp nhận mức rủi ro cao hơn thì cũng đồng thời
đòi hỏi mức khả năng sinh lời nhận được cao tương ứng để bù đắp cho rủi ro tăng
thêm mà nhà đầu tư có thể gánh chịu. Chính vì vậy luôn tồn tại sự đánh đổi giữa rủi
ro và khả năng sinh lời, tức là rủi ro và khả năng sinh lời có mối quan hệ cùng chiều
nhau (Fisher and Hall, 1969). Và cũng có rất nhiều nghiên cứu thực nghiệm tìm
thấy mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro và khả năng sinh lời (Nwude, 2012).
Tuy nhiên, cũng có nhiều quan điểm lại đưa ra nhận định cho rằng mối quan
hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời (khả năng sinh lời) là ngược chiều nhau: Quan
điểm này vẫn thừa nhận rằng rủi ro cao hơn cho chúng ta khả năng khả năng sinh
lời cao hơn, tuy nhiên điều này là không có gì để đảm bảo. Có nghĩa là rủi ro cao
hơn cũng đồng nghĩa với việc khả năng xảy ra tổn thất rất cao, và trong trường hợp
này thì mức khả năng sinh lời cao không đủ bù đắp phần tổn thất đã mất đi, làm khả
năng sinh lời sụt giảm. Và có nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy rằng, giữa rủi
ro và khả năng sinh lời có mối quan hệ ngược nhiều nhau: bằng chứng thực nghiệm
tìm thấy rằng có những công ty có chính sách quản lý tốt có thể tăng khả năng sinh
lời của họ và đồng thời giảm thiểu rủi ro; cũng có những công ty có rủi ro cao
nhưng khả năng sinh lời thấp và một nhóm các công ty có rủi ro thấp nhưng khả
năng sinh lời cao (Bowman, 1980; Mukherji et al, 2008; Frantz Maurer, 2008).
Như vậy, dựa trên những quan điểm khác nhau về mối quan hệ giữa rủi ro và
khả năng sinh lời cho thấy rằng giữa rủi ro và khả năng sinh lời không chỉ đơn giản
mối quan hệ cùng chiều tức là không hẳn là tổ chức nào chấp nhập mức rủi ro hơn
thì cũng sẽ có khả năng sinh lời hơn nhiều so với một tổ chức gặp ít rủi ro. Mà thực
tế, có những bằng chứng cho thấy có những tổ chức mặc dù chấp nhận rủi ro cao


11

hơn nhưng cũng chỉ có khả năng sinh lời trung bình hoặc dưới mức trung bình tức
là việc chấp nhận mức rủi ro cao hơn thì không phải lúc nào cũng có khả năng sinh


ngân hàng nào chấp nhận mức rủi ro cao thì cùng với đó là mức sinh lời cao, ngược
lại, rủi ro thấp thì mức sinh lời thấp. Điển hình ở rủi ro tín dụng: những ngân hàng
chấp nhận rủi ro cao thì họ cũng yêu cầu một mức lãi suất cho vay cao hơn cho
những rủi ro đó. Hoạt động tín dụng mặc dù chứa đựng rất nhiều rủi ro như vậy
nhưng xét ở một khía cạnh khác thì đây lại là hoạt động mang lại nhiều khả năng
sinh lời nhất cho ngân hàng. Do vậy, hầu hết các ngân hàng chấp nhận rủi ro ở một
mức độ nào đó vì mong muốn có mức sinh lời cao tương ứng với rủi ro mà hoạt
động tín dụng mang lại. Và khi các ngân hàng chấp nhận mức rủi ro cao thì đồng
thời cũng đưa ra mức lãi suất cho vay cao hơn tương xứng để bù đắp cho những rủi
ro mà ngân hàng có thể gánh chịu, vì thế có thể dẫn đến gia tăng khả năng sinh lời
cho ngân hàng (Maudos and Fernández de Guevara, 2004; Boahene et al, 2012).
Hơn nữa, mặc dù rủi ro tín dụng cao nhưng nếu các ngân hàng có biện pháp quản lý
rủi ro tín dụng tốt thì có thể tìm thấy mức sinh lời cao nhưng đồng thời hạn cũng
hạn chế những tổn thất do rủi ro tín dụng gây ra. Do vậy, các ngân hàng cũng có
được nhiều cơ hội hơn để tăng năng suất tài sản, tăng khả năng sinh lời cho ngân
hàng và đồng thời có thể kiểm soát rủi ro tín dụng (Cooper et al, 2003).
Như vậy cho đến nay đã có có nhiều quan điểm khác nhau về mối quan hệ
giữa rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng: có quan điểm cho rằng giữa rủi ro
và khả năng sinh lời của ngân hàng luôn có sự đánh đổi nghĩa là có mối quan hệ
cùng chiều với nhau, tức rủi ro cao thì đồng thời mang đến cho ngân hàng khả năng
sinh lời cao hơn; nhưng cũng đã có nhiều quan điểm cho rằng mối quan hệ giữa rủi
và khả năng sinh lời của ngân hàng là ngược chiều nhau. Cho nên để có thể đưa ra
bằng chứng xác thực rằng liệu trên thực tế liệu rằng có hay không sự tồn tại mối
quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng và nếu có thì rủi ro tác động
như thế nào đến khả năng sinh lời của ngân hàng thì trong phần tiếp theo của bài
nghiên cứu này sẽ lược khảo một cách chi tiết những nghiên cứu thực nghiệm trước
đây nhằm củng cố thêm phần lý thuyết đã nghiên cứu.
1.4. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro và khả năng sinh lời tại ngân
hàng thương mại ở Việt Nam và nước ngoài

Tại Nepal, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân
hàng thương mại ở Nepal trong giai đoạn 2001-2012 cũng đã cho thấy có một mối
quan hệ nghịch đáng kể giữa khả năng sinh lời của ngân hàng và rủi ro tín dụng
(Poudel, 2012).
Hay một nghiên cứu khác khi tiến hành kiểm tra hiệu quả hoạt động của ngân
hàng dưới sự hiện diện của rủi ro đối với các ngân hàng ở Costa-Rica trong 1998-