ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ BÍCH HÒA

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ
TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ
TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
HUYỆN ĐỊNH HÓA TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ BÍCH HÒA

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ
TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ
TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
HUYỆN ĐỊNH HÓA TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14


nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp
lãnh đạo, các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp và gia đình.
Trước hết em xin bầy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến lãnh đạo Trường Đại
học sư phạm - ĐHTN, Khoa Tâm lý - Giáo dục, các đơn vị có liên quan, các
nhà khoa học, các thầy cô giáo đã giảng dạy và hướng dẫn em nghiên cứu
khoa học trong suốt quá trình học tập.
Xin chân thành cảm ơn Phòng GDĐT huyện Định Hóa, Ban giám hiệu,
các thầy cô giáo và các em học sinh, bạn bè đồng nghiệp, phụ huynh học sinh,
của các trường tiểu học huyện Định Hóa đã cộng tác, cung cấp thông tin, số liệu,
cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình nghiên cứu thực tế để làm
luận văn.
Đặc biệt, em xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo - TS.
Ngô Giang Nam - Người hướng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức,
phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ và động viên để em hoàn thành
luận văn này.
Mặc dù tác giả đã nỗ lực cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu,
song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được
những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020
Tác giả

Nguyễn Thị Bích Hòa

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỤC LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




1.3.2. Vị trí vai trò của giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt trong chương trình giáo
dục tiểu học ................................................................................................ 20
1.3.3. Mục tiêu giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS tiểu học DTTS ............. 21
1.3.4. Nội dung giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho HS tiểu học DTTS ........... 22
1.3.5. Các con đường và hình thức giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho HS tiểu
học người DTTS ........................................................................................ 23
1.4. Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS tại
trường tiểu học ........................................................................................... 26
1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS tại trường
tiểu học ...................................................................................................... 26
1.4.2. Tổ chức hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS tiểu học DTTS
tại trường tiểu học ...................................................................................... 28
1.4.3. Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho
HSDTTS tại trường tiểu học ..................................................................... 30
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng
Việt cho HS DTTS tại các trường tiểu học ............................................... 31
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho
HS DTTS tại trường tiểu học .................................................................... 32
1.5.1. Yếu tố chủ quan ....................................................................................... 32
1.5.2. Yếu tố khách quan ................................................................................... 33
Kết luận chương 1.............................................................................................. 36
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN
NGỮ TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CÁC
TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN...... 37


2.4.1. Thực trạng lập kế hoạch giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS
tại trường tiểu học huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên ............................ 52
2.4.2. Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS
DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên ................. 54
2.4.3. Thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt
cho HS DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên..... 56
2.4.4. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục ngôn ngữ
tiếng Việt cho HS DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái
Nguyên....................................................................................................... 58
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động giáo dục ngôn
ngữ Tiếng Việt cho HS DTTS tại trường tiểu học huyện Định Hóa ........ 60
2.5. Đánh giá chung .......................................................................................... 63
2.5.1. Kết quả đạt được ...................................................................................... 63
2.5.2. Tồn tại, hạn chế ....................................................................................... 64
Kết luận chương 2.............................................................................................. 66
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÔN NGỮ
TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CÁC
TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN ...... 68

3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ............................................................. 68
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ ........................................................... 68
3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn .......................................................... 68
3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi ............................................................. 68
3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả .......................................................... 69
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho học

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
STT

CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ

1.

CBQL

Cán bộ quản lý

2.

DTTS

Dân tộc thiểu số

3.

GDNN

Giáo dục ngôn ngữ

4.

GDĐT

Giáo dục và Đào tạo

Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu
hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS tại các
trường tiểu học huyện Định hóa .................................................... 42

Bảng 2.4.

Thực trạng nội dung hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho
HS DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên .... 44

Bảng 2.5.

Thực trạng các con đường giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS
DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên ........... 46

Bảng 2.6.

Thực trạng hình thức giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS
DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên ..... 48

Bảng 2.7.

Thực trạng phối hợp của các lực lượng giáo dục trong hoạt động
giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS tại các trường tiểu
học huyện Định hóa....................................................................... 50

Bảng 2.8.

Thực trạng lập kế hoạch giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS
DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, Thái Nguyên ..... 52


DTTS tại các trường tiểu học huyện Định Hóa ............................ 89

Sơ đồ:
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục
ngôn ngữ tiếng Việt cho HS DTTS trường tiểu học huyện Định
Hóa ................................................................................................ 87

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Việt Nam là một quốc gia có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, trong
đó các dân tộc thiểu số chiếm 14,6% tổng số dân cư cả nước. Mỗi dân tộc có
một nét đặc trưng văn hóa và ngôn ngữ riêng, vì vậy văn hóa và ngôn ngữ của
Việt Nam rất phong phú, đó là một nét đặc trưng về văn hóa dân tộc mà không
phải quốc gia nào cũng có được.
Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu đặc biệt và quan trọng bậc nhất của loài
người, là phương tiện tư duy và công cụ giao tiếp của xã hội. Ngôn ngữ bao
gồm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết là tấm gương phản ánh văn hoá và là công
cụ quan trọng nhất của sự trao đổi văn hoá giữa các dân tộc. Các dân tộc thiểu
số ở Việt Nam có ngôn ngữ riêng của dân tộc mình trong sinh hoạt cộng đồng
của họ, họ sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt để giao tiếp với cộng đồng người Việt
trên toàn quốc, đồng thời thu nhận các thông tin qua các phương tiện thông tin
đại chúng bằng chữ Quốc ngữ. Sự giao thoa văn hoá ngôn ngữ làm phong phú
thêm cho nền văn hoá của các dân tộc thiểu số, đồng thời cũng làm thay đổi
cuộc sống, kinh tế và vị thế của họ trong cộng đồng các dân tộc Việt. Cộng
đồng các dân tộc thiểu số ở nước ta thực sự là một cộng đồng song ngữ” - tiếng

thấp so với mặt bằng chung.
Thực tế giáo dục Tiểu học của huyện Định Hóa tỉnh Thái Nguyên với 80.2%
HS tiểu học là người dân tộc thiểu số, 60% các em ở những thôn xóm khó khăn,
dân cư sống phân tán, điều kiện học tập và giao tiếp ngôn ngữ Tiếng Việt còn
hạn chế; Bên cạnh đó, công tác dạy học và quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ
Tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện mặc dù đã được quan tâm
và đạt được một số kết quả đáng khích lệ, nhưng còn nhiều hạn chế, chất lượng
giáo dục chưa được như mong đợi (HS đọc chậm - viết chậm so với chuẩn kiến
thức kĩ năng, nói ngọng, nói chưa đúng ngữ pháp và chưa hiểu nghĩa của văn
bản, trong giao tiếp tự ti, rụt rè...). Bên cạnh đó, rất ít giáo viên tiểu học biết tiếng
dân tộc thiểu số ở địa bàn công tác, nếu có cũng chỉ biết tiếng của dân tộc mình.
Trong chương trình đào tạo của các trường sư phạm hiện nay cũng chưa có
chương trình đào tạo và bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số cho sinh viên trước khi
ra trường. Tình trạng bất đồng ngôn ngữ giữa người học với người dạy, giáo viên
nói nhưng HS khó hiểu diễn ra khá phổ biến. HS chưa thành thạo ngôn ngữ tiếng
Việt sẽ khó nắm được kiến thức từ chương trình học. Chất lượng giáo dục vì vậy
sẽ ảnh hưởng dẫn đến HS lưu ban hoặc bỏ học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Xuất phát từ yêu cầu đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành,
ngành giáo dục huyện Định Hóa cũng như các huyện có nhiều HS dân tộc thiểu
số đã quan tâm chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngôn ngữ
Tiếng Việt cho HS tiểu học dân tộc thiểu số đảm bảo cho các em đủ điều kiện cơ
bản để có thể nắm bắt, tiếp thu các môn học khác đạt hiệu quả, giúp các em phát
triển nhân cách một cách toàn diện.
Làm thế nào để HS dân tộc thiểu số khắc phục được rào cản ngôn
ngữ, giao tiếp thành thạo, học tốt các môn học trong chương trình tiểu học và đạt

hiệu quả giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ
Tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số tại trường tiểu học.
5.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ
Tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện
Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tiếng
Việt cho HS dân tộc thiểu số tại các trường tiểu học học trên địa bàn huyện Định
Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động
giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số của Phòng GDĐT.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ
Tiếng Việt cho HSDTTS tại các trường tiểu học của Hiệu trưởng các trường tiểu
học ở huyện Định Hóa.
6.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của Phòng Giáo dục và
Đào tạo đối với hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho HS tiểu học người
dân tộc thiểu số huyện Định Hóa thông qua hoạt động dạy học Tiếng Việt ở
trường tiểu học theo chương trình của Bộ GDĐT, các hoạt động giáo dục trong
và ngoài giờ học.
6.2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
Đề tài triển khai nghiên cứu ở Phòng Giáo dục - Đào tạo Định Hóa và 24
trường tiểu học trên địa bàn huyện Định Hóa.
6.3. Giới hạn về khách thể khảo sát
Khách thể điều tra: 50 Cán bộ quản lý (CBQL), gồm lãnh đạo phòng GDĐT,
chuyên viên phụ trách chuyên môn tiểu học và Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

7.2.4. Phương pháp chuyên gia
Thu thập ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý để khảo nghiệm tính cần thiết,
khả thi của các biện pháp đề tài đề xuất.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




7.3. Phương pháp bổ trợ
Phương pháp xử lý số liệu sử dụng các công thức toán thống kê để xử lý
kết quả, tỉ lệ %...
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ
lục, luận văn có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tiếng
Việt cho HS dân tộc thiểu số tại trường tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho
HS dân tộc thiểu số tại các trường huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tiếng Việt cho
HS dân tộc thiểu số tại các trường tiểu học huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGÔN NGỮ TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

năng lực cao hơn, những người này giúp đỡ trẻ và khuyến khích trẻ. Trong mối
quan hệ hợp tác này, quá trình tư duy trong một xã hội nhất định được chuyển
giao sang trẻ. Do ngôn ngữ là phương thức đầu tiên mà qua đó, con người trao
đổi các giá trị xã hội, L.X. Vưgotxki coi ngôn ngữ là vô cùng quan trọng đối với
sự phát triển của tư duy [dẫn theo 29].
Theo Piaget, tất cả trẻ em đều trải qua 4 giai đoạn: 1) giai đoạn cảm giác vận động, 2) giai đoạn tiền thao tác hay thực hành), 3) giai đoạn thao tác hay
thực hành cụ thể và 4) giai đoạn thao tác chính thức. Giai đoạn tiền thao tác hay
thực hành (khoảng 2 đến 7-8 tuổi) Trong giai đoạn này, bắt đầu xuất hiện chức
năng ký hiệu hay cũng gọi là chức năng biểu tượng. Chức năng này tương ứng
với một sự phân biệt giữa “cái biểu đạt” và “cái được biểu đạt” và nội hiện của
sự bắt chước. Chính chức năng này cho phép tưởng tượng và tư duy: từ nay, đứa
trẻ có thể tưởng tượng một vật vắng mặt, ví dụ nó có thể cầm một cái gậy làm
giả một cái ô tô, sau đó một cái xe đạp. Chức năng mới này mở đầu một giai
đoạn phát triển nhận thức mới: trí tuệ được phát triển bằng tưởng tượng và bằng
tư duy, và không chỉ bằng hành động nữa. Ngôn ngữ hình thành một phần của
chức năng ký hiệu. Trẻ em phát triển các kỹ năng giao tiếp cao hơn qua ngôn
ngữ và tham gia vào các hoạt động hình tượng như vẽ các vật và chơi trò chơi
giả vờ hay tưởng tượng [dẫn theo 33].
Tác giả E.I.Tikhêêva đã đề ra phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ một
cách hệ thống, trong đó bà nhấn mạnh cần dựa trên cơ sở tổ chức cho trẻ tìm hiểu
thế giới thiên nhiên xung quanh trẻ, dạo chơi, xem tranh, kể chuyện cho trẻ
nghe… Bà đưa ra các biện pháp cụ thể để phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ mẫu
giáo như: nói chuyện với các em, giao nhiệm vụ cho các em, đàm thoại, kể
chuyện, đọc truyện, thư từ, học thuộc lòng thơ ca. Những tư tưởng này đến nay
vẫn còn nguyên giá trị đối với việc giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm
non [39].
Với Evgrafova M. G. [dẫn theo 38], Sự hình thành văn hoá giao tiếp bằng
lời của trẻ em tuổi mẫu giáo lớn trên cơ sở phong tục tập quán của dân tộc là rất
quan trọng. Ở đây, tác giả đã trình bày quy luật và nguyên tắc hình thành văn hoá
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

hàng đầu của Đảng, Nhà nước và cũng là một trong những nội dung quan trọng
được các nhà khoa học giáo dục quan tâm nghiên cứu.
Trong nhiều năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về ngôn ngữ, về
giao tiếp nhưng phần nhiều các công trình nghiên cứu về giao tiếp, kỹ năng giao
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




tiếp cho học sinh phổ thông, đại học tại các vùng miền. Đối với cấp Tiểu học
cũng đã có các công trình nghiên cứu về giao tiếp nhưng để đi sâu vào hoạt động
giáo dục ngôn ngữ cho HS tiểu học DTTS chưa được nhiều hoặc có đề cập đến
các hướng nghiên cứu về ngôn ngữ như: Đề tài Thực trạng giáo dục ngôn ngữ ở
vùng dân tộc miền núi ba tỉnh phía Bắc Việt Nam của Trần Trí Dõi (NXB ĐHQG
Hà Nội 2004); Tính thực tiễn trong chính sách giáo dục ngôn ngữ của Đảng và
Nhà nước ta đối với vùng dân tộc thiểu số, Ngôn ngữ và đời sống của Trần Trí
Dõi và Nguyễn Văn Thiện (2001); Mấy vấn đề về giáo dục ngôn ngữ và phát
triển văn hóa ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số của Việt Nam hiện nay của
Hoàng Văn Hành (1994) hay các đề tài nghiên cứu về tâm lý học sinh dân tộc
thiểu số như các đề tài: Cần hiểu tâm lý của học sinh dân tộc thiểu số khi dạy học
tiếng Việt của tác giả Lê Hoàng Giang; Một số đặc điểm giao tiếp của HS phổ
thông dân tộc Tày, Nùng của tác giả Phùng Thị Hằng năm 2007 [5]; Để tài cấp Bộ
Nghiên cứu đặc điểm giao tiếp cho học sinh tiểu học nông thôn miền núi phía Bắc
của tác giả Ngô Giang Nam,... Trung tâm nghiên cứu Giáo dục Phổ thông - Viện
Nghiên cứu Giáo dục như: Phạm Minh Hạc, Trần Trọng Thủy, Ngô Công Hoàn,
Nguyễn Quang Uẩn.
Nghiên cứu Những bước phát triển ngôn ngữ trẻ em 1 - 6 tuổi [31], tác giả
Lưu Thị Lan (1996) trong công trình nghiên cứu của mình đã chỉ rõ các bước phát
triển về ngữ âm của trẻ em Việt Nam bắt đầu từ giai đoạn tiền ngôn ngữ (0 - 1
tuổi) giai đoạn ngôn ngữ (1 - 6 tuổi), về mặt ngữ âm có những bước tiến dài đặc

lớp 5 dân tộc Tày - Thái học một số thành ngữ có từ chỉ “động vật” nhóm tác
giả Lê A- Nguyễn Thị Ngân Hoa - Đỗ Phương Thảo đã đề xuất một phương pháp
dạy học thành ngữ tiếng Việt cho HS dân tộc thiểu số cấp tiểu học theo mô hình
song ngữ: Vận dụng nguyên tắc ảnh hưởng qua lại và phụ thuộc lẫn nhau giữa
ngôn ngữ thứ nhất và “ngôn ngữ thứ hai”. Nhóm tác giả muốn sử dụng chính vốn
văn hóa và ngôn ngữ mẹ đẻ của HS vào việc giải thích thành ngữ tiếng Việt, so
sánh thành ngữ tiếng Việt với thành ngữ tiếng mẹ đẻ và hướng dẫn HS vận dụng
thành ngữ tiếng Việt vào hoàn cảnh giao tiếp cho phù hợp, giúp người học không
chỉ hiểu và ghi nhớ ý nghĩa của thành ngữ tiếng Việt mà còn phân biệt được
những điểm giống và khác nhau với thành ngữ tiếng mẹ đẻ, từ đó biết phát huy
những sự “chuyển di tích cực” và hạn chế những sự “chuyển di tiêu cực” khi sử
dụng thành ngữ trong cuộc sống; quan trọng nhất là các em có thể vừa hiểu và
biết thành ngữ tiếng Việt mà vẫn nhớ thành ngữ tiếng mẹ đẻ của mình [35].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Tác giả Trần Thị Kim Hoa trong bài viết Một số vấn đề lý luận về phát triển
năng lực từ ngữ tiếng Việt cho học sinh lớp 5 dân tộc Tày qua hệ thống bài tập đã
khẳng định vai trò quan trọng của hệ thống bài tập dạy học tiếng. Bởi lẽ, muốn
hình thành, phát triển hoạt động nói năng nhất thiết phải thông qua một hệ thống
bài tập và trên thực tế, bản thân hoạt động nói năng đã bao hàm tính chất thực
hành, thừa nhận bài tập như là một phương tiện dạy học cơ bản và cần thiết. Mục
đích của dạy tiếng ở tiểu học cũng được thống nhất rằng không phải cung cấp cho
HS những tri thức lí thuyết ngôn ngữ một cách bị động mà là hình thành ở các em
kĩ năng, năng lực hoạt động giao tiếp ngôn ngữ [20].
Khi nghiên cứu về “Chính sách giáo dục ngôn ngữ vùng dân tộc thiểu số và
vấn đề phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay” tác giả Trần Trí Dõi đã nhấn
mạnh “cũng chỉ có tiếng Việt mới đáp ứng nhu cầu là công cụ ngôn ngữ để phát

nhà trường tổ chức tốt các chuyên đề, hội thi cấp cụm, bồi dưỡng giáo viên
cốt cán để tham gia các hội thi cấp huyện, cấp tỉnh;
Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học tích cực trong việc tổ chức
hoạt động cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết;
Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phối hợp với các bậc cha mẹ
trẻ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ...[40].
Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung trong công trình Quản lý hoạt động giáo dục
ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường cầm non quận Nam Từ Liêm đã đề
xuất các biện pháp: Chỉ đạo triển khai đa dạng các hình thức giáo dục ngôn ngữ
qua trò chơi của trẻ ở các trường cầm non; Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực,
kỹ năng giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường cầm non cho GV;
Xây dựng cơ chế và môi trường làm việc thuận lợi cho GV thực hiện hoạt động
giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường cầm non [12].
Qua các vấn đề nghiên cứu trên đã giúp tôi có được cái nhìn tổng quan hơn
trong vấn đề nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ tiếng Việt cho học
sinh DTTS tại trường tiểu học trên địa bàn huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
Nhìn chung các nghiên cứu trên mới chỉ đề cập đến mặt lý luận và thực tiễn của
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




vấn đề về giao tiếp, dạy học Tiếng Việt của HS tiểu học cũng như các vấn đề về
ngôn ngữ của các vùng miền ở nhiều khía cạnh khác nhau nhưng chưa có nhiều
công trình nghiên cứu về giáo dục ngôn ngữ tiếng việt cho học sinh tiểu học DTTS,
giúp các em sử dụng ngôn ngữ tiếng việt tự tin trong giao tiếp, trong học tập và
trong cuộc sống. Trên cơ sở đó chúng tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo
dục ngôn ngữ tiếng việt cho học sinh tiểu học DTTS huyện Định Hóa, tỉnh Thái
Nguyên” để nghiên cứu.