Chuyên đề tốt nghiệp 1 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời gian qua, cùng với sự phát triển không ngừng về quy mô của thị
trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, là sự lớn mạnh của các tổ chức tài chính
trung gian, đặc biệt là các công ty chứng khoán (CTCK). Sự trưởng thành của các
công ty chứng khoán Việt Nam không chỉ thể hiện về sự tăng trưởng số lượng và quy
mô vốn mà còn thể hiện rõ nét qua phương thức và cung cấp dịch vụ cho khách hàng.
Các CTCK cho thấy vai trò vô cùng quan trọng của mình đối với sự phát triển chung
của nền kinh tế và của thị trường chứng khoán.
Năm 2007 là một năm phát triển vượt bậc của thị trường chứng khoán. Điều này
thể hiện trước hết ở quy mô của thị trường. Mục tiêu của Nhà nước là tới năm 2010,
vốn hoá của thị trường chiếm 35% GDP. Nhưng riêng năm nay, tổng giá trị vốn hoá
thị trường đã đạt trên 43% GDP. Sự trưởng thành vượt bậc của thị trường còn thể
hiện ở sự gia tăng số lượng các công ty chứng khoán (hiện nay có khoảng trên 80
công ty chứng khoán hoạt động trên thị trường) và con số hơn 330.000 tài khoản so
với hơn 100.000 tài khoản năm 2006. Mặc dù số lượng CTCK đi vào hoạt động năm
2007 tăng gấp 3-4 lần so với năm 2006, nhưng kết quả kinh doanh năm 2007 của
nhiều công ty vẫn khá tốt.
Sau quá trình tiếp thu kiến thức tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân, và một thời
gian thực tập chuyên ngành tại Phòng Môi giới Công ty chứng khoán Ngân hàng
TMCP nhà Hà Nội (CTCK Habubank), em đã có cơ hội tìm hiểu thực tiễn công việc,
tổng quan về các phòng ban của CTCK Habubank nói chung và cụ thể về hoạt động
của phòng môi giới của Công ty nói riêng. Sau hai năm đi vào hoạt động, hoạt động
môi giới của CTCK Habubank đã dần khẳng định được vai trò của mình đối với hoạt
động của toàn công ty và đã đạt được một số thành công nhất định. Cùng với sự phát
triển ngày càng cao của thị trường chứng khoán và nhận thức của nhà đầu tư cũng
dần được nâng cao thì việc nâng cao chất lượng của CTCK nói chung và hoạt động
môi giới nói riêng là vô cùng quan trọng. Do đó em chọn nghiên cứu đề tài:
“Nâng cao chất lượng hoạt động môi giới tại Công ty chứng khoán Habubank”
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và mô hình tổ chức của công ty chứng khoán
1.1.1.1 Khái niệm công ty chứng khoán
Trong nền kinh tế thị trường, xã hội của sản xuất được phân chia thành hai cực:
một cực có vốn tìm nơi đầu tư và một cực cần vốn để đầu tư vào sản xuất kinh
doanh. Thị trường chứng khoán (TTCK) ra đời là một kênh dẫn vốn trực tiếp từ cực
có vốn này sang cực có vốn kia theo nguyên tắc đầu tư khi xã hội của sản xuất và
lưu thông phát triển ở giai đoạn cao, và có đủ điều kiện về môi trường pháp lý, môi
trường tài chính…
Thị trường chứng khoán là một thị trường mà nơi đó diễn ra các giao dịch mua
bán, trao đổi các loại chứng khoán. Sản phẩm trên TTCK không giống với các hàng
hoá thông thường khác mà chúng là những hàng hoá đặc biệt, là quyền sở hữu về tư
bản gọi tắt là các chứng khoán. Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi
ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành.
Một TTCK ra đời và hoạt động hiệu quả thì phải cần các chủ thể tham gia kinh doanh
trên TTCK. Công ty chứng khoán ra đời là trung gian kết nối những người mua và
bán chứng khoán với nhau nhằm đảm bảo TTCK hoạt động một cách có trật tự, công
bằng và hiệu quả. Chính vì trung gian là một trong những nguyên tắc cơ bản của
TTCK nên phải có các nhà môi giới để đảm nhận khâu này.
Ở giai đoạn đầu của TTCK, các nhà môi giới hoạt động cá nhân độc lập với
nhau. Khi thị trường đã dần được hoàn thiện với sự tăng lên về khối lượng giao dịch,
quy mô thì các nhà môi giới riêng lẻ có xu hướng tập hợp theo một tổ chức nhất định
- chính là công ty chứng khoán.
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 4 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
Ở Việt Nam, khái niệm về Công ty chứng khoán có thể tìm hiểu trong Luật
chứng khoán số 70/2006/QH11 và được hiểu khái quát: Công ty chứng khoán là công
ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thành lập theo pháp luật Việt Nam để kinh
doanh theo giấy phép kinh doanh do Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cấp.
Mô hình tổ chức kinh doanh của CTCK có những đặc điểm khác nhau tuỳ vào
sự phát triển khác nhau của từng khối thị trường. Có thể khái quát mô hình tổ chức
hình thành nên các tập đoàn tài chính khổng lồ.
1.1.1.2 Đặc điểm công ty chứng khoán
Hoạt động của công ty chứng khoán (CTCK) rất đa dạng và phức tạp với các
hoạt động nghiệp vụ và phụ trợ như: môi giới, tự doanh, lưu ký chứng khoán, tư
vấn tài đầu tư, quản lý danh mục... Do đó ở từng quốc gia khác nhau, thậm chí ngay
cùng một nước, các CTCK mang những đặc trưng riêng bởi sản phẩm, dịch vụ…
mà họ cung cấp.
Ở Việt Nam, công ty chứng khoán được tổ chức dưới hình thức công ty trách
nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo quy định của Luật doanh nghiệp. Luật
chứng khoán ra đời năm 2006, và chính thức áp dụng từ 1/1/2007- là văn bản luật
cao nhất quy định về chứng khoán và thị trường chứng khoán, quy định một số
nghĩa vụ của một CTCK như: thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và
giám sát, ngăn ngừa những xung đột lợi ích trong nội bộ công ty và trong giao dịch
với người có liên quan; quản lý tách biệt chứng khoán của từng nhà đầu tư, tách biệt
tiền và chứng khoán của nhà đầu tư với tiền và chứng khoán của CTCK; ký hợp
đồng bằng văn bản với khách hàng khi cung cấp dịch vụ cho khách hàng, cung cấp
đầy đủ thông tin cho khách hàng; thu thập tìm hiểu thông tin về tình hình tài chính,
mục tiêu đầu tư, khả năng chấp nhận rủi ro của khách hàng…
Các công ty chứng khoán ở các nước hay trong cùng một nước vẫn được tổ chức
khác nhau tuỳ thuộc vào tính chất công việc của mỗi công ty hay mức độ phát triển
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 6 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
của thị trường. Tuy nhiên chúng vẫn có những đặc trưng cơ bản sau:
(1) Công ty chứng khoán đóng vai trò là một tổ chức trung gian tài chính, thể hiện ở
các khía cạnh
• Trung gian về thanh toán: do CTCK là một thành viên của hệ thống thanh toán
lưu ký nên nó là một trung gian thanh toán.Chức năng này được thể hiện thông
qua việc thanh toán giữa người phát hành và nhà đầu tư, giữa người mua và
người bán. Nếu người mua và người bán cùng mở tài khoản và cùng lưu ký tại
một công ty chứng khoán thì việc thanh toán sau giao dịch của họ đơn giản hơn
bảo lãnh phát hành…)
(3) Nhân tố con người
Trong CTCK, quan hệ với khách hàng có tầm quan trọng hàng đầu. Sản phẩm
càng trừu tượng thì nhân tố con người càng quan trọng. Việc CTCK tạo được niềm
tin với các nhà đầu tư, đồng thời họ thích sử dụng các dịch vụ của công ty sẽ đem
lại cho công ty một nguồn doanh thu vô cùng lớn.
(4) Ảnh hưởng của thị trường tài chính
Thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng có ảnh hưởng
lớn tới chuyên môn, sản phẩm, dịch vụ và khả năng thu lợi nhuận của các công ty
chứng khoán. Với những mức độ phát triển khác nhau của thị trường, cơ cấu tổ
chức và các sản phẩm cũng khác nhau để đáp ứng nhu cầu riêng.
(5) Cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán
Cơ cấu tổ chức của CTCK phụ thuộc vào loại hình nghiệp vụ chứng khoán mà
công ty thực hiện cũng như quy mô hoạt động kinh doanh chứng khoán của nó. Tuy
nhiên, chúng đều có đặc điểm chung là hệ thống các phòng ban chức năng được
chia ra làm hai khối tương ứng với hai khối công việc mà CTCK đảm nhận: khối I
và khối II. Trong đó,khối I là khối tư vấn và nghiên cứu- phân tích, khối II là khối
dịch vụ và hỗ trợ. Hai khối này thực hiện các công việc yểm trợ cho nhau.
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 8 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
(6) Một số đặc điểm khác
CTCK là một tổ chức trung gian đặc biệt hoạt động trên lĩnh vực khá nhạy
cảm nên chịu sự kiểm soát song hành của Nhà nước và hiệp hội kinh doanh chứng
khoán. Ở Việt Nam, CTCK chịu sự quản lý của Bộ tài chính và Uỷ ban chứng
khoán Nhà nước. Nhà nước kiểm soát các CTCK bằng các văn bản quy phạm pháp
luật như các Nghị định, Luật chứng khoán và các thông tư hướng dẫn như: CTCK
phải đảm bảo các yêu cầu về vốn, cơ cấu vốn và nguyên tắc hạch toán, báo cáo theo
quy định của UBCKNN; CTCK phải tách bạch tiền và chứng khoán của khách hàng
với tài sản của mình, không được dùng chứng khoán của khách hàng làm vật thế
chấp trừ trường hợp được khách hàng đồng ý bằng văn bản; CTCK không được
doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Công ty cổ phần có
quyền phát hành chứng khoán (cổ phiếu và trái phiếu) ra công chúng theo quy
định của pháp luật về chứng khoán hiện hành.
Ưu điểm của công ty cổ phần là một loại hình tồn tại liên tục không phụ thuộc
vào việc thay đổi cổ đông hoặc cổ đông nghỉ hưu hoặc qua đời. Rủi ro mà chủ sở hữu
của công ty phải chịu được hạn chế ở mức nhất định. Công ty cổ phần là loại hình
công ty có chế độ trách nhiệm cao nhất. Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm trong phần vốn
góp, ngoài ra họ không phải chịu bất cứ trách nhiệm nào về kết quả hoạt động sản
xuất kinh doanh của công ty. Khi công ty bị phá sản, cổ đông là chủ sở hữu của công
ty nên sẽ nhận tài sản sau cùng. Họ có thể không nhận được gì từ tài sản của công ty,
song cũng không chịu trách nhiệm với công nợ của công ty. Chế độ trách nhiệm này
tạo điều kiện cho sự tách biệt giữa sở hữu và quản lý. Với CTCK được tổ chức theo
mô hình hình thức công ty cổ phần và được niêm yết tại sở giao dịch thì coi như họ
đã được quảng cáo miễn phí.
Công ty trách nhiệm hữu hạn: về cơ bản, công ty trách nhiệm hữu hạn giống với
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 10 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
loại hình công ty hợp danh, chỉ khác với loại hình công ty này, trách nhiệm là hữu
hạn với các thành viên. Ngoài trách nhiệm trên phần vốn góp, các thành viên chịu
một phần trách nhiệm đối với một phần công nợ của công ty. Trách nhiệm này
được ghi rõ trong điều lệ của công ty, được pháp luật bảo hộ. Cũng có loại công
ty trách nhiệm hữu hạn một chủ, có nghĩa là, chỉ có một thành viên giữ vai trò
điều hành công ty và chịu trách nhiệm vô hạn và đầy đủ đối với các hoạt động
của công ty, còn các thành viên khác chỉ chịu hữu hạn trên phần vốn góp.
Số lượng các thành viên của công ty bị giới hạn bởi pháp luật. Với công ty này,
số vốn đóng góp của các thành viên phải được đóng đủ khi được thành lập và được
ghi rõ trong điều lệ công ty. Công ty không được phép phát hành bất cứ một loại
chứng khoán nào. Việc chuyển nhượng vốn góp giữa các thành viên được thực hiện
tự do, còn đối với sự chuyển nhượng vốn góp cho người không phải là thành viên
phải được sự nhất trí của đa số các thành viên theo luật định. Đây là loại hình công
Với tư cách là khâu trung gian giúp thúc đẩy quá trình lưu thông hàng hoá bằng
cách rút ngắn khoảng thời gian tìm kiếm để gặp gỡ giữa người mua và người bán,
hoạt động môi giới chứng khoán cho phép người mua trực tiếp thẩm định chất lượng
bằng các giác quan của mình. Và trong những trường hợp nhất định, hoạt động môi
giới sẽ trở thành người bạn, người chia sẻ những lo âu, căng thẳng và đưa ra những
lời động viên kịp thời cho nhà đầu tư, giúp nhà đầu tư có những quyết định tỉnh táo.
b. Hoạt động tự doanh chứng khoán
Tự doanh là việc các công ty chứng khoán tự tiến hành các hoạt động mua
bán các chứng khoán cho chính mình. Hoạt động tự doanh của CTCK có thể được
thực hiện trên các thị trường giao dịch tập trung hoặc trên thị trường OTC…
Mục đích của hoạt động tự doanh của CTCK là thu lợi cho chính mình thông
qua hành vi mua, bán chứng khoán với khách hàng. Nghiệp vụ này hoạt động song
hành với nghiệp vụ môi giới, vừa phục vụ lệnh giao dịch cho khách hàng đồng thời
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 12 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
cũng phục vụ cho chính mình. Vì vậy, trong quá trình hoạt động có thể dẫn đến xung
đột lợi ích giữa thực hiện giao dịch cho khách hàng và cho bản thân công ty. Do đó,
luật pháp của các nước đều yêu cầu tách biệt rõ ràng giữa các nghiệp vụ môi giới và
tự doanh, CTCK phải ưu tiên thực hiện lệnh của khách hàng trước khi thực hiện lệnh
của mình.
Tuy nhiên, để đảm bảo sự ổn định và tính minh bạch của thị trường, pháp luật
của các nước đều yêu cầu các CTCK khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh phải đáp ứng
một số yêu cầu nhất định như:
• Tách biệt quản lý: các CTCK phải có sự tách biệt giữa nghiệp vụ tự doanh và
nghiệp vụ môi giới để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong hoạt động. Sự
tách bạch này bao gồm cả yếu tố con người và các quy trình nghiệp vụ. Các
CTCK phải có đội ngũ nhân viên riêng biệt để thực hiện nghiệp vụ tự doanh.
Bên cạnh đó, các CTCK phải đảm bảo sự tách bạch giữa tài sản của khách
hàng với tài sản của chính công ty.
• Ưu tiên khách hàng: pháp luật các nước nói chung cũng như pháp luật các
động tư vấn về giá trị của chứng khoán nhằm mục đích thu phí. Đối với Việt Nam,
việc quản lý các hoạt động tư vấn là cần thiết nhưng vô cùng khó khăn bởi trong điều
kiện ban đầu của thị trường thì hệ thống pháp luật chưa thể chặt chẽ.
Hoạt động chứng khoán được phân loại theo các tiêu chí sau:
- Theo hình thức của hoạt động tư vấn gồm tư vấn trực tiếp và tư vấn gián tiếp.
- Theo mức độ uỷ quyền của hoạt động tư vấn gồm tư vấn gợi ý và tư vấn uỷ
quyền.
- Theo đối tượng của hoạt động tư vấn gồm tư vấn cho người phát hành và tư
vấn đầu tư
Nguyên tắc cơ bản của hoạt động đầu tư
- Không đảm bảo tính chắc chắn về giá trị chứng khoán: giá trị chứng khoán
không phải một số cố định mà nó luôn luôn thay đổi theo các yếu tố kinh tế,
tâm lý và diễn biến thực tế cuả thị trường.
- Luôn nhắc nhở khách hàng rằng những lời tư vấn của mình chỉ dựa trên cơ sở
phân tích các yếu tố lý thuyết và những diễn biến quá khứ.
- Không dụ dỗ hoặc mời chào khách hàng mua, bán một loại chứng khoán nào
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 14 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
đó…
e. Hoạt động quản lý danh mục đầu tư chứng khoán
Là nghiệp vụ quản lý vốn uỷ thác của khách hàng để đầu tư chứng khoán
thông qua danh mục đầu tư nhằm sinh lợi mà vẫn bảo toàn vốn cho khách hàng.
Danh mục đầu tư có thể do khách hàng yêu cầu hay có sự chấp thuận của khách
hàng sau khi tư vấn.Lợi nhuận của công ty chứng khoán là từ quản lý danh mục
đầu tư.
Ở Việt nam thì nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư không phát triển như các
nước khác trên thế giới. Luật chứng khoán ra đời đã tách nghiệpvụ này sang cho các
quỹ đầu tư. Tuy nhiên, một số CTCK lớn vẫn hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này.
Rất nhiều nhà đầu tư ở Việt Nam có vốn nhưng lại chưa có kiến thức chuyên sâu về thị
trường chứng khoán nên họ tin tưởng giao phó tài sản của mình cho các CTCK và các
1.2.1 Hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
1.2.1.1 Khái niệm, đặc điểm của hoạt động môi giới
Theo Luật chứng khoán - văn bản luật cao nhất quy định về chứng khoán và thị
trường chứng khoán thì “Môi giới chứng khoán là việc công ty chứng khoán làm
trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng.”
a. Phân biệt hoạt động môi giới của CTCK và hoạt động của cá nhân nhà
môi giới:
Hoạt động môi giới của CTCK
Một trong các nguyên tắc căn bản vận hành thị trường chứng khoán là
nguyên tắc trung gian, thể hiện rõ nét nhất với vai trò và hoạt động của các công ty
chứng khoán. Hoạt động môi giới của CTCK là một trong số các hoạt động mà một
CTCK tiến hành nhằm kinh doanh trên TTCK, và nó đã chính thức trở thành một
nghề. Dù hoạt động ở thị trường nào thì những nhà môi giới chuyên nghiệp này phải
được chọn lọc, đáp ứng đủ yêu cầu, phải đăng ký và cấp phép hành nghề thì mới
được tiến hành hoạt động môi giới. Do những đòi hỏi như vậy mà môi giới đã trở
thành một nghề chính là hoạt động môi giới của các CTCK.
Hoạt động của cá nhân nhà môi giới
Cá nhân nhà môi giới hoạt động độc lập trên thị trường cũng có vai trò là
những người tạo lập thị trường và góp phần vào sự vận hành tốt cho TTCK. Họ làm
việc để hưởng phí từ khách hàng của họ hoặc ăn chia khoản phí thu được giữa CTCK
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 16 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
với khách hàng. Theo Luật chứng khoán thì những người làm việc ngoài CTCK,
công ty quản lý quỹ cũng được thi để lấy chứng chỉ hành nghề chứng khoán nếu có
đủ chứng chỉ đào tạo. Tuy nhiên, hiện nay, quy chế về người hành nghề chứng khoán
tại Việt Nam vẫn chưa được ban hành.
b. Các loại hình môi giới chứng khoán
Hoạt động môi giới trên sàn giao dịch
Sàn giao dịch có thuận lợi thông tin về giá cả của các chứng khoán được phổ
biến trên các phương tiện, dễ dàng có thể truy cập tìm hiểu. Khi giao dịch, các lệnh
trường OTC và như vậy, có thể có rất nhiều nhà tạo lập thị trường cho chứng khoán
đó với mức thách giá là khác nhau. Nhà kinh doanh bắt đầu thương lượng về giá cả
của chứng khoán đó với nhà tạo lập thị trường để có thể đạt mức giá tối ưu. Giao
dịch sẽ được thực hiện khi nhà kinh doanh tìm được nhà tạo lập thị trường với mức
giá thấp nhất.
Vai trò của nhà tạo lập thị trường thể hiện thông qua các hoạt động như: duy trì
tính linh hoạt của thị trường đối với một loại chứng khoán khi chứng khoán đó được
phát hành; thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tới một loại chứng khoán không niêm
yết trên thị trường; tăng tính linh hoạt của thị trường đối với một loại chứng khoán
khi tăng số lượng các nhà tạo lập thị trường…
c. Đặc điểm hoạt động môi giới
Hoạt động môi giới chứng khoán là một trong những hoạt động chủ chốt của
CTCK. Quan hệ giữa CTCK và người môi giới thể hiện ở chỗ CTCK thực hiện hoạt
động môi giới bởi vai trò chính của nó trên TTCK là trung gian giữa người mua và
người bán, và chính những người môi giới thực hiện hoạt động này; đồng thời hoạt động
môi giới cũng đem lại cho CTCK khoản doanh thu lớn từ phí môi giới của các nhà đầu
tư.
Quan hệ giữa người môi giới và khách hàng thể hiển ở việc họ cung cấp cho
khách hàng những thông tin đầu tư, các sản phẩm dịch vụ về chăm sóc khách hàng,
phân tích đầu tư… để hưởng phí; đồng thời nhà đầu tư tìm tới nhà môi giới để có các
ý tưởng đầu tư, những thông tin cần thiết, những lời khuyên mang tính thời điểm…
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 18 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
và trả tiền cho những lợi ích đó.
Môi giới chứng khoán là một trong những hoạt động nghiệp vụ đặc trưng và cơ
bản của CTCK. Khác với nghề môi giới trong các lĩnh vực khác, môi giới chứng
khoán là loại hoạt động chuyên nghiệp mang tính nhà nghề cao, đòi hỏi một chất
lượng đặc biệt về kỹ năng, nghiệp vụ. Người làm nghề môi giới phải lao động cật lực
nhưng bù lại họ có một thù lao xứng đáng. Họ phải đáp ứng được những phẩm chất
như kiên nhẫn, giỏi phân tích tâm lý và ứng xử. Những nỗ lực cá nhân là quyết định,
mình như: khả năng thuyết trình nắm bắt được tâm lý của người mua và bán
chứng khoán, khả năng truyền đạt thông tin… để khách hàng tin tưởng và sử
dụng sản phẩm mà công ty mình cung cấp. Ngoài ra các dịch vụ sau bán
hàng cũng vô cùng quan trọng vì qua đó, người môi giới củng cố được mối
quan hệ lâu dài với khách hàng.
1.2.1.3 Vai trò của hoạt động môi giới
Với tư cách là một thể chế bậc cao của nền kinh tế thị trường, một trong những
đặc trưng của thị trường chứng khoán là nó hoạt động theo nguyên tắc trung gian.
Theo nguyên tắc này, các giao dịch trên thị trường bắt buộc phải thực hiện qua các
CTCK và nhân viên môi giới chứng khoán. Môi giới chứng khoán ở đây được hiểu
như là hoạt động của hai yếu tố này, trong sự tương quan chặt chẽ với nhau và với
một đối tác chung là khách hàng- người đầu tư, để tác động tới sự vận hành và phát
triển của TTCK. Vai trò của môi giới chứng khoán được nghiên cứu dưới các khía
cạnh sau:
Với thị trường chứng khoán
- Phát triển các sản phẩm dịch vụ trên thị trường: hoạt động môi giới cung cấp
đến cho khách hàng những hàng hoá, dịch vụ, và xem thị trường cần những
loại hàng hoá với chất lượng như thế nào để từ đó cung cấp những ý tưởng
thiết kế ra những sản phẩm và dịch vụ mới tới khách hàng.
- Nâng cao uy tín của thị trường chứng khoán trong nước đối với các chủ thể
tham gia thị trường, đặc biệt là các CTCK và các nhà đầu tư nước ngoài.
Hoạt động môi giới có hiệu quả và thực sự chuyên nghiệp sẽ khiến các nhà
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 20 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
đầu tư nước ngoài tham gia nhiều hơn vào TTCK.
Với công ty chứng khoán
- Hoạt động môi giới đóng vai trò quan trọng trong hoạt động chung của
CTCK. Với chức năng chính là cung cấp dịch vụ với hai tư cách: nối liền
khách hàng với bộ phận nghiên cứu đầu tư và nối liền giữa người bán với
người mua để hưởng phí thì hoạt động môi giới đã tạo ra một khoản thu
lựa đến các nhà đầu tư. Dựa vào những thông tin này mà họ tiến hành phân tích và
đưa ra các quyết định về mua hay giữ chứng khoán theo các giá phù hợp.
Nhà đầu tư còn tìm đến các nhà môi giới để tìm hiểu về các dịch vụ của công ty
mình mở tài khoản và từ đó tiến tới sử dụng các dịch vụ này một cách có hiệu quả
nhất.
1.2.2 Chất lượng hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
1.2.2.1 Khái niệm chất lượng hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
Khi thị trường chứng khoán ra đời và ngày càng phát triển thì hoạt động môi
giới cũng không ngừng được nâng cao. Hoạt động này ra đời xuất phát từ đòi hỏi
khách quan của thị trường và có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của
TTCK. Chất lượng của hoạt động môi giới được hiểu là những lợi ích và giá trị mà
nó đã đem lại ở mức độ nào cho các chủ thể tham gia trên TTCK.
Có thể đứng trên nhiều giác độ để xem xét chất lượng hoạt động môi giới của một
CTCK như với các nhà đầu tư, với thị trường chứng khoán, và với chính công ty chứng
khoán đó. Họ đứng trên những lợi ích và quan điểm khác nhau để đánh giá, xem xét.
Do đó có thể hiểu chất lượng hoạt động môi giới ở các khía cạnh sau:
- Với các nhà đầu tư, hoạt động môi giới được xem là có chất lượng cao khi
nhà môi giới cung cấp được cho họ những dịch vụ tốt nhất mà khoản hoa
hồng phải trả lại thấp. Các nhà đầu tư sẽ có nhiều cơ hội để đầu tư một cách
có hiệu quả với một thủ tục gọn nhẹ. Ngoài ra, họ có cơ hội được hưởng
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 22 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
thêm nhiều dịch vụ đi kèm như được cầm cố chứng khoán, được hưởng các
mức phí ưu đãi. Người môi giới phải đáp ứng được các nhu cầu của khách
hàng khi cần thiết, trở thành người bạn, người chia sẻ những lo âu căng
thẳng và đưa ra những lời khuyên kịp thời.
- Hoạt động môi giới có chất lượng đứng trên khía cạnh của một công ty
chứng khoán phản ánh từ nguồn thu từ hoạt động này ổn định và tăng
trưởng theo sự phát triển của thị trường. Dựa vào tính chất của hoạt động
môi giới mà vị thế của CTCK ngày càng được nâng cao và các mối quan hệ
Thứ hai là dựa vào mức độ tin tưởng, thân thiện của khách hàng. Khi hoạt động
môi giới của CTCK hoạt động có hiệu quả và đem lại niềm tin cho khách hàng, đồng
thời họ sẽ thân thiện đón nhận những sản phẩm và dịch vụ mới của công ty thì đó
cũng chính là chỉ tiêu đánh giá được chất lượng của hoạt động môi giới.
Những chỉ tiêu này mang tính cảm tính, được phản ánh qua thăm dò, điều tra, khảo
sát, phỏng vấn các nhà đầu tư. Thông thường, các CTCK có bộ phận điều tra khảo sát
hoặc sổ góp ý, hoặc phần trao đổi trên web để các nhà đầu tư phản ánh thông tin về
chất lượng và thái độ phục vụ hoạt động môi giới của công ty.
Bên cạnh đó, chất lượng của hoạt động môi giới có thể thông qua việc đánh giá
của các nhà quản lý thị trường, của các chuyên gia, đánh giá của Hiệp hội…
b. Chỉ tiêu định lượng
Thứ nhất là doanh thu từ phí của hoạt động môi giới chứng khoán. Để đánh
giá hoạt động của một CTCK có hiệu quả hay không thì yếu tố này là vô cùng quan
trọng bởi vì doanh thu chủ yếu của các CTCK ở Việt Nam cũng như các nước trên
thế giới là từ hoạt động môi giới đem lại. Phí giao dịch mà các nhà đầu tư phải trả
nhiều hay ít phụ thuộc vào sự thành công của các giao dịch mà các nhà môi giới đóng
vai trò quan trọng trong việc thực hiện. Vì vậy doanh thu lớn chứng tỏ hoạt động môi
giới của công ty có hiệu quả. Doanh thu này càng lớn, càng tăng trưởng một cách đều
đặn tức là chất lượng của hoạt động môi giới càng được nâng cao.
Thứ hai, ta xét tới số lượng tài khoản mở tại công ty chứng khoán. Đây là chỉ tiêu
phản ánh tổng quan nhất chất lượng của hoạt động môi giới đang ở mức độ nào. Một
công ty chứng khoán không thể hoạt hoạt động ổn định nếu như số lượng tài khoản
giao dịch quá ít, điều đó phản ánh hoạt động môi giới của công ty là không hiệu quả.
Vì thế các CTCK luôn tìm mọi cách để thu hút các cá nhân đầu tư đến mở tài khoản
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Chuyên đề tốt nghiệp 24 GVHD:PGS.TS.Trần Đăng Khâm
và giao dịch tại công ty mình mà chất lượng của hoạt động mô giới chính là cầu nối
giữa các dịch vụ của công ty và khách hàng.
Thứ ba là vị thế của công ty trên thị trường mà thước đo là thị phần của công ty
so với các công ty khác.Hiện nay ở Việt Nam, số lượng các nhà đầu tư tham gia vào
1.3.1.2 Chiến lược kinh doanh của công ty
Đó là những kế hoạch dài hạn mà trong năm, mười năm tới công ty sẽ thực hiện.
Nó bao gồm những kế hoạch phát triển bộ phận chủ chốt nào, hướng tới những mục
tiêu nào để vị thế của công ty ngày càng được nâng tầm. Hoạt động môi giới là một
hoạt động quan trọng của bất kỳ một CTCK nào, như vậy chiến lược phát triển công
ty trong tương lai chắc chắn không thể tách rời chiến lược phát triển hoạt động này.
Những mục tiêu mà công ty hướng tới có sát với khả năng thực tế hay không, có phù
hợp với hoàn cảnh và diễn biến thị trường không, có sát với khả năng hiện tại của
công ty hay không… đều rất quan trọng với việc nâng cao chất lượng của hoạt động
môi giới. Chính vì thế mà một CTCK không có những chiến lược cụ thể nhằm phát
triển các hoạt động của mình sẽ dẫn đến tình trạng công ty đó sẽ mất vị thế trên thị
trường và có thể phải sát nhập cùng công ty khác để có thể tiếp tục đứng trên TTCK.
Trong chiến lược phát triển của CTCK Habubank thì khách hàng luôn được đặt ở
vị trí hàng đầu. Điều này cho thấy công ty sẽ luôn cố gắng nỗ lực vì quyền lợi của
khách hàng, và như vậy sẽ tạo uy tín với nhà đầu tư. Bên cạnh đó, CTCK Habubank
sẽ liên tục mở rộng quy mô hoạt động để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách
hàng, phát triển đa dạng loại hình dịch vụ, hiện đại hóa phần mềm quản lý nhằm hỗ
trợ các giao dịch tự động… Như vậy trong chiến lược phát triển của CTCK
Habubank thì hoạt động môi giới cũng đóng vai trò quan trọng trong đó.
1.3.1.3 Trình độ của đội ngũ nhân viên
Bên cạnh các yếu tố trên thì nguồn nhân lực và trình độ của họ là vô cùng quan
Sinh viên Vũ Thị Thanh Lớp: TTCK 46
Copyright: Tài liệu đại học ©