MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ VÀ HOÀN THIỆN CƠ CẤU
TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP.
I. KHÁI NIỆM VỀ QUẢN LÝ VÀ BỘ MÁY QUẢN LÝ.
1. Khái niệm.
Quản lý là một hoạt động cần thiết trong tắt cả các lĩnh vực của đồi sống
con người , bất kể là nhóm chính thức hay nhóm không chính thức ,nhóm nhỏ
hay nhóm lớn , gia đình hay các đoàn thể tổ chức xã hội, bất kể nội dung , mục
đích của nhóm đó là gì .
Về nội dung, thuật ngữ quản lý có nhiều cách hiểu không hẳn như nhau.
Theo Mary Follet: “ quản lý làng nghệ thuật khiến công việc được thực hiện
thông qua người khác ”. một số nghiên cứu khác lại cho rằng, quản lý là một
quá trình kỹ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn tác động của con người
nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức .
C.mác cho rằng quản lý là chức năng đặc biệt được nẩy sinh từ tinh chất xã hội
lao động .Ông viết : “ Bất kỳ một lao động xã hội hay cộng đồng nào được tiến
hành trên quy mô tương đối lớn cũng đều có sự quản lý, nó xác lập mối quan
hệ hài hoà giữa các công việc riêng rẽ và thực hiện những chức năng chung
nhất, xuất phát từ việc vận động của toàn bộ cơ cấu sản xuất (khác với sự vận
động của từng bộ phận riêng rẽ trong nền sản xuất ấy). Một nghệ sỹ chơi đàn
chỉ cần phải có chính mình , nhưng một giàn nhạc hay thì cần phải có nhạc
trưởng”.
Từ đó ta có thể hiểu : “ quản lý là sự tác động liên tục , có tổ chức, có mục đích
của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm duy trì tính trội của hệ thống,
sử dụng một cách tốt nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống nhằm đưa
hệ thống đến mục tiêu trong điều kiện môi trường luôn biến động “.
Qua các khái niệm trên cho ta thấy:
- Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội, tức là hoạt
động quản lý chỉ cần thiết và tồn tại đối với một nhóm người.Còn đối với một
cá nhân, hoạt động quản lý là không cần thiết, anh ta tự điều khiển mọi hoạt
động của chính mình.
- Quản lý gồm việc chỉ huy và tạo điều kiện cho người khác thực hiện công việc

mạnh, phát huy được những ưu điểm của hệ thống, đưa hệ thống đạt đến
những mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất và chi phí thấp nhất .
Trong điều kiện của nước ta hiện nay, cùng với việc tiến hành công cuộc
công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì việc nâng cao trình độ quản lý từ trung ương
đến địa phương là điều rất cần thiết, không thể duy trì mãi kiểu quản lý cũ
theo cơ chế cũ lạc hậu, kìm hãm sự phát triển của các thành phần kinh tế . Sự
thay đổi về lượng của nền kinh tế tất yếu đòi hỏi sự thay đổi về chất tương
ứng, một trong những yếu tố đó là trình độ quản lý phải được hiện đại hoá và
mang tính khoa học cao hơn nữa. Kinh nghiệm ở tất cả các nước đã và đang
phát triển trên thế giới cho thấy, công tác quản lý đóng một vai trò quyết định
đối với từng thành tựu đạt được của mỗi quốc gia trong quá trình phát triển
kinh tế. Sự phát triển, tăng trưởng của nền kinh tế đều phải luôn đi đôi với sự
hoàn thiện và phát triển của công tác quản lý, đó là một điều kiện tiên quyết
dẫn đến thành công trên con đường phát triển kinh tế của mỗi quốc gia trên
thế giới .
II . CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP .
1 . Khái niệm và mục đích tổ chức bộ máy quản lý .
Nếu hiểu một cách khái quát nhất thì cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh
nghiệp phản ánh hình thức và sự cấu tạo bên trong của một hệ thống.
Khái niệm này cho thấy muốn nghiên cứu và xây dựng bộ máy quản trị nào đó
không thể không xuất phát từ việc nghiên cứu cơ cấu tổ chức của hệ thống đó.
Vậy thực chất cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý doanh nghiệp là gì?
Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý là tổng hợp các bộ phận, các đơn vị, cá
nhân khác nhau có mối liên hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau được chuyên
môn hoá và có những cấp, những khâu khác nhau nhằm đảm bảo những chức
năng quản trị và mục đích chung đã được xác định của doanh nghiệp .
Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý doanh nghiệp là tổng hợp các bộ phận, các đơn
vị, cá nhân khác nhau có mối quan hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau được
chuyên môn hoá và có những cấp, những khâu khác nhau nhằm đảm bảo
những chức năng quản trị và mục đích chung đã xác định của doanh nghiệp.

thông suốt và những quyết định quản lý có hiệu lực cao nhất. Đồng thời cơ cấu
tổ chức bộ máy quản lý phải có khả năng thích ứng linh hoạt với bất kỳ tình
huống nào xảy ra trong doanh nghiệp cũng như ngoài trị trường.
- Tổ chức quản lý phải huy động được sức mạnh tiềm tàng của lao động
quản lý cũng như những trang thiết bị kỹ thuật cần thiết để bộ máy quản lý
hoạt động tốt, đặt ra những thách thức kích thích khả năng sáng tạo và tính
năng động của cán bộ quản lý.
- Tổ chức bộ máy quản lý phải tạo điều kiện đưa kỹ thuật và công nghệ
mới áp dụng vào công tác quản lý của doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả
hoạt động, giảm chi phí, làm cho bộ máy quản lý theo kịp trình độ phát triển
của thế giới.
- Đảm bảo nghiêm túc chế độ một thủ trưởng. Thực chất của chế độ mội
thủ trưởng là quyền quyết dịnh một vấn đề thuộc về kinh tế, kỹ thuật, tổ chức
hành chính, đời sống ... trong phạm vi doanh nghiệp và từng bộ phận được
trao cho một người. Mọi người trong doanh nghiệp và từng bộ phận phải
nghiêm chỉnh phục tùng mệnh lệnh của thủ trưởng.
Việc tiến hành chế độ một thủ trưởng là tất yếu bởi vì xuất phát từ tính
biện chứng giữa tập trung và dân chủ trên cơ sở phát huy dân chủ với mọi
người. Xuất phát từ yêu cầu của nền sản xuất công nghiệp chính xác là từ
những quyết định, những mối quan hệ xã hội trong phân công xã hội, phân
công lao động chuyên môn hoá ngày càng sâu sắc, tất yếu dẫn đến hợp tác hoá
lao động và bất kỳ một sự trục trặc nào trong hợp tác sản xuất cũng dẫn đến
đình trệ sản xuất giảm hiệu quả. Vì vậy bất kỳ một sự hợp tác quản lý có các
chức danh thủ trưởng, vị trí, mối quan hệ trong các chức danh này
Bảng 1 : Chức năng , vị chí thủ trưởng và mối quan hệ giữa chúng .
STT Chức danh
thủ trưởng
Vị trí từng chức
danh
Phạm vi

xưởng
3 Đốc công Thủ trưởng cao
nhất trong ca
làm việc
Tòan ca làm
việc
Không Mọi người
làm việc
trong ca
4 Tổ trưởng Thủ trưởng cao
nhất trong tổ
Toàn tổ Tổ phó Mọi người
làm việc rong
tổ
5 Thủ trưởng
các phòng
chức năng
Thủ trưởng cao
nhất trong các
phòng ban
Toàn phòng
ban
Phó phòng Mọi người
làm việc
trong phòng
3. Các kiểu cơ cấu tổ chức cơ bản.
Cùng với sự phát triển của sản xuất đã hình thành những kiểu cơ cấu tổ
chức quản lý khác nhau. Mỗi kiểu chứa đựng những ưu điểm, nhược điểm
và được áp dụng trong những điều kiện cụ thể nhất định.
3.1. Cơ cấu tổ chức trực tuyến.