GIẢI TỐN BẰNG CÁCH PHÂN TÍCH CẤU TẠO SỐ
I. MỘT SỐ CÁCH PHÂN TÍCH CẤU TẠO SỐ:
* Số có hai chữ số:
10
0
ab a b
ab a b
= × +
= +
* Số có ba chữ số:
100 10
10
00 0
abc a b c
abc ab c
ab a b c
= × + × +
= × +
= + +
* Số có bốn chữ số:
1000 100 10
10
100 10
000 00 0
abcd a b c d
abcd abc d
abcd ab b c
abcd a b c d
= × + × + × +
= × +
= × + × +

1200 26
1200 26
1200 (26 1)
1200 25
1200 : 25 48
ab ab
ab ab
ab ab
ab
ab
ab
= ×
+ = ×
= × −
= × −
= ×
= =
Cách 2:
12 26
1200 10 ( 10 ) 26
1200 10 260 26
1200 ( 260 10) ( 26 )
1200 250 25
1200 25 (10 )
ab ab
a b a b
a b a b
a a b b
a b
a b

Suy ra:
Cách 1:
3 4107
10 3 4107
10 4107 3
(10 1) 4104
9 4104
4104 :9 456
abc abc
abc abc
abc abc
abc
abc
abc
= +
× + = +
× − = −
× − =
× =
= =
Cách 2:
3 4107
1000 100 10 3 100 10 4107
( 1000 100) ( 100 10) ( 10 ) 4107 3
900 90 9 4104
9 ( 100 10 ) 4104
abc abc
a b c a b c
a a b b c c
a b c

So sánh hai số vừa tìm được?
DẠNG 2: VIẾT THÊM MỘT SỐ CHỮ SỐ XEN GIỮA CÁC CHỮ SỐ CỦA MỘT SỐ TỰ NHIÊN
1)Tìm một số tự nhiên có hai chữ số, biết rằng nếu viết thêm chữ số 0 vào giữa chữ số hàng chục và hàng
đơn vò thì số đó gấp lên 10 lần. Nếu viết thêm chữ số 1 vào bên trái số vừa nhận được thì nó gấp lên 3 lần.
2) Khi viết thêm chữ số 0 vào giữa chữ số hàng chục và hàng trăm của một số tự nhiên có ba chữ số thì số
đó gấp lên 7 lần. Tìm số tự nhiên có ba chữ số đó.
3) Tìm một số tự nhiên có bốn chữ số, biết rằng khi viết thêm chữ số 5 vào bên phải số đó ta được mốt số
gấp 5 lần số nhận được khi viết thêm chữ số 1 vào bên trái.
DẠNG 3: XÓA ĐI MỘT SỐ CHỮ SỐ CỦA MỘT SỐ TỰ NHIÊN
Bài tập mẫu: Tìm một số có bỗn chữ số, biết rằng nếu ta xóa đi chữ số ở hàng đơn vò và chữ số hàng
chục thì số đó sẽ giảm 1188 đơn vò.
Giải:
Gọi số cần tìm là
abcd
.
Điều kiện: a khác 0. Khi xóa chữ số hàng chục và hàng đơn vò ta được số
ab
.
Theo bài, nếu ta xóa đi chữ số ở hàng đơn vò và chữ số hàng chục thì số đó sẽ giảm 1188 đơn vò.
Suy ra:
1188
100 1188
100 1188
99 1188
abcd ab
ab cd ab
ab ab cd
ab cd
− =
× + − =

1200abcd =
.
Thử lại: 1200 – 1188 = 12 (đúng)
• Trường hợp 2:
(12 )ab−
= 1 thì
ab
= 11 , thay
ab
= 11 vào (*) ta được
cd
= 99.

⇒

1199abcd =
Thử lại: 1199 – 1188 = 11 (đúng)
Trả lời: Vậy ta tìm được 2 số là 1200 và 1199.
PHƯƠNG PHÁP GIẢI:
 Bước 1: gọi số cần tìm bằng chữ phân biệt.
 Bước 2: viết số sau khi xóa bớt đi một số số theo yêu cầu của đề bài.
 Bước 3: dựa vào đề bài thành lập biểu thức liên hệ giữa số mới và số cần tìm. Dựa vào kiến thức
toán học đã học và biết, tìm biểu thức liên hệ đơn giản giữa số bò xóa và số còn lại sau khi số.
 Bước 4: biện luận để số bò xóa tồn tại với các giá trò của số còn lại sau khi xóa thích hợp.
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI - VIOLYMPIC NĂM HỌC: 2010 – 2011
MƠN TỐN 4; BIÊN SOẠN: TRẦN ĐĂNG MẠNH Trang 3

 Bước 5: thử lại và trả lời.
BÀI TẬP ĐỀ NGHỊ:
1) Khi xóa đi chữ số hàng chục và chữ số hàng đơn vò của một số tự nhiên có bốn chữ số thì số đó giảm

• Bước 4: biện luận. Tìm ra số đó. Thử lại rồi trả lời.
BÀI TẬP MẪU: Tìm một số tự nhiên có hai chữ số, biết rằng số đó chia cho hiệu các chữ số của nó
được thương bằng 28 và dư 1.
Giải:
Gọi số cần tìm là
ab
, và hiệu là c. (a ,b > 0, c >0)
Theo bài ra: số đó chia cho hiệu các chữ số của nó được thương bằng 28 và dư 1.
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI - VIOLYMPIC NĂM HỌC: 2010 – 2011
MƠN TỐN 4; BIÊN SOẠN: TRẦN ĐĂNG MẠNH Trang 4

Nên ta có:
85
100
28 99
ab
ab
c
=
→
<
× <
28 1ab c= × +
Vì
100ab <
nên
28 1c
× +
< 100. Suy ra:
28 99c

DẠNG 7: MỘT SỐ BÀI TOÁN ĐẶC BIỆT
1) Tìm một số biết rằng số đó nhân với 4 được bao nhiêu cộng với 4 thì được kết quả 7744.
2) Cho số có 4 chữ số xếp theo thứ tự là bốn số nguyên liên tiếp và tổng bốn số đó bằng 22. Hãy tìm số
đó?
3) Cho hai số có hai chữ số. Nếu lấy tổng các chữ số cộng với tích các chữ số đã cho thì bằng chính số
đó. Tìm chữ số hàng đơn vò của số đã cho?
4) Tìm một số có 3 chữ số sao cho khi nhân số đó với 2 ta được một số mới bằng số các chỡ số cần thiết
để viết tất cả các số tự nhiên từ 1 đến số phải tìm.
5) Cá chữ số hàng nghìn, hàng trăm, hàng chục và hàng đơn vò lần lượt là các số nguyên liên tiếp. Số
này sẽ bò thay đổi như thế nào nếu ta viết chúng theo thứ tự ngược lại?
6) Tìm số tự nhiên có hai chữ số, biết rằng tích các chữ số của số đó là một số tròn chục có hai chữ số,
nếu bớt số đó đi 3 đơn vò ta được một số có hai chữ số giống nhau.
7) Các chữ số hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vò của một số có ba chữ số theo thứ tự là ba số lẽ liên
tiếp. Khi bớt số đó đi 24 đơn vò ta được số có ba chữ số giống nhau và chia hết cho 5. tìm số đó?
8) Các chữ số hàng trăm, hàng chục và hàng đơn vò của một số chẵn có ba chữ số theo thứ tự ba số tự
nhiên liên tiếp. Tổng các chữ số của nó bằng 9. Tìm số đó?
9) Tổng các chữ số của một số chẵn có bốn chữ số là 22, tích các chữ số của nó là một số tròn chục.
Khi đổi chổ chữ số hàng trăm và chữ số hàng đơn vò hoặc chữ số hàng nghìn và chữ số hàng chục thì
số đó không thay đổi. Hãy tìm số đó?
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI - VIOLYMPIC NĂM HỌC: 2010 – 2011
MƠN TỐN 4; BIÊN SOẠN: TRẦN ĐĂNG MẠNH Trang 5