BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ THANH THẢO

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG CỦA HỌC VIÊN CAO
HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ THANH THẢO

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT
ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG CỦA HỌC VIÊN CAO
HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60340102

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS NGUYỄN ĐÔNG PHONG

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2013



MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN................................................................................. 1
1.1. Lý do chọn đề tài.......................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu.....................................................................................3
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................ 3
1.4. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................. 4
1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài.......................................................................... 5
1.6. Kết cấu của luận văn.....................................................................................5
Tóm tắt...................................................................................................................5
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU...................7
2.1. Giới thiệu......................................................................................................7
2.2. Cơ sở lý thuyết..............................................................................................7
2.3. Một số nghiên cứu về quyết định chọn trường đại học................................ 8
2.4. Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học viên
cao học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh......................................................10
2.4.1. Đặc điểm về đào tạo trình độ thạc sĩ ở Việt Nam....................................10
2.4.2. Đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu........................................13
2.4.2.1. Giả thuyết nghiên cứu.......................................................................... 13
a) Nhóm tham khảo............................................................................................13
b) Đặc điểm của trường đại học......................................................................... 14
c) Sở thích, khả năng của học viên.................................................................... 15
d) Yếu tố liên quan đến công việc......................................................................15

4.3.1. Kết quả Conbach alpha............................................................................39
4.3.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA...............................................40
4.4. Phân tích tương quan......................................................................................43


4.5. Phân tích hồi quy ....................................................................................... 45
4.6. Phân tích ảnh hưởng của các biến nhân khẩu học đến quyết định chọn
trường của học viên .............................................................................................. 48
4.6.1. Giới tính ................................................................................................... 48
4.6.2.

Độ tuổi ..................................................................................................... 49

4.6.3. Tình trạng hôn nhân ................................................................................. 51
4.6.4.

Nghề nghiệp ............................................................................................. 52

4.6.5. Thu nhập .................................................................................................. 53
4.7. Thảo luận kết quả kiểm định và giả thuyết nghiên cứu .............................. 54
4.8. Xem xét sự đánh giá của học viên về các yếu tố có thể ảnh hưởng đến
quyết định chọn trường. ....................................................................................... 56
4.9. Xem xét đánh giá của học viên tại 4 trường về một số yếu tố ảnh hưởng
đến quyết định chọn trường ................................................................................. 57
4.9.1. Nhóm Tham khảo .................................................................................... 57
4.9.2. Đặc điểm cố định của trường Đại học ..................................................... 58
4.9.3. Danh tiếng của trường đại học ................................................................ 59
4.9.4. Đặc điểm của chương trình học ............................................................... 60
4.9.5. Kỳ vọng của học viên .............................................................................. 61
Tóm tắt ................................................................................................................. 62


ĐH:

Đại học

DTDH:

Danh tiếng của trường đại học

EFA:

Exploratory Factor Analysis

KMO:

Kaiser – Mayer Olkin

KVHV:

Kỳ vọng của học viên

MLR:

Multiple Linear Regresslon

NTK:

Nhóm tham khảo

QDCT:

Bảng 4. 11: Kết quả ANOVA của thu nhập đối với quyết định chọn trường.......53
Bảng 4. 12: Bảng tổng hợp kiểm định giả thuyết nghiên cứu............................. 56
Bảng 4.13: Điểm trung bình của các thang đo.....................................................57
Bảng 4. 14: Điểm trung bình của Nhóm Tham khảo...........................................57
Bảng 4.15: Điểm trung bình Đặc điểm cố định của trường đại học....................58
Bảng 4. 16: Điểm trung bình thang đo Danh tiếng của trường đại học...............59
Bảng 4.17: Điểm trung bình thang đo Đặc điểm của chương trình học..............60
Bảng 4.18: Điểm trung bình thang đo Kỳ vọng của học viên..............................61


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 2.1: Mô hình nghiên cứu đề nghị................................................................17
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu...........................................................................24
Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu đề nghị chính thức..............................................32
Hình 4. 1: Biểu đồ tần số của phần dư chuẩn hóa................................................48
Hình 4. 2: Biểu đồ điểm trung bình thang đo các yếu tố ảnh hưởng đến quyết
định chọn trường..................................................................................................57
Hình 4.3: Biểu đồ điểm trung bình thang đo Nhóm tham khảo...........................58
Hình 4.4: Biểu đồ điểm trung bình thang đo ĐĐ cố định của trường ĐH...........59
Hình 4. 5: Biểu đồ điểm trung bình thang đo Danh tiếng của trường ĐH...........60
Hình 4. 6: Biểu đồ điểm trung bình thang đo ĐĐ của chương trình học.............61


1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
1.1. Lý do chọn đề tài
Toàn cầu hóa đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực ngày càng tăng, áp lực
cạnh tranh về công việc ngày càng lớn đòi hỏi mỗi cá nhân phải nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Tại Việt Nam, vấn đề định hướng chọn nghề, chọn trường cũng được các
trường quan tâm, hàng năm, các trường tổ chức chương trình tư vấn tuyển sinh
để tìm hiểu và định hướng việc chọn nghề, chọn trường cho học sinh trung học
phổ thông, khi các em vào đại học thì các trường tiến hành khảo sát, lấy ý kiến
của sinh viên về công tác giảng dạy và đào tạo tại trường. Bắt kịp xu hướng này,
một số nhà nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết
định chọn ngành, chọn trường của học sinh trung học phổ thông (nghiên cứu của
Trần Văn Quý và Cao Hào Thi (2009), luận văn cao học của Nguyễn Phương
Toàn (2011),…), nghiên cứu về giá trị cảm nhận của sinh viên về đào tạo đại học
(Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2010). Có thể thấy các trường đại học đã thực sự
quan tâm đến hành vi của người học, tuy vậy ở bậc sau đại học nói chung và cao
học nói riêng vẫn chưa thực sự được quan tâm đúng mức, các nghiên cứu về đối
tượng này chỉ dừng lại ở việc đánh giá giá trị chương trình cao học (Nguyễn &
ctg (2010), đánh giá sự hài lòng của học viên về chất lượng đào tạo (Nguyễn
Hoàng Châu, 2004; Nguyễn Khánh Duy và cộng sự , 2010).
Ruth E. Kallio (1995) đã nghiên cứu lĩnh vực này với đối tượng là sinh
viên sau đại học, tuy nhiên bối cảnh nghiên cứu của ông tại trường đại học
Michigan của Mỹ và đối tượng nghiên cứu là các sinh viên đã được nhận vào
học tại Trường Đại học Michigan. Tác giả nhận thấy, do nghiên cứu tại một đất
nước đã phát triển như Mỹ chưa chắc đã phù hợp với Việt Nam, một đất nước
đang phát triển, và hơn thế nữa phạm vi nghiên cứu của ông còn hẹp, chưa mang
tính đại diện cao, chính vì vậy tác giả quyết định thực hiện đề tài “Các yếu tố
ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học trên địa bàn


3

thành phố Hồ Chí Minh” với một phạm vi rộng hơn và trên đối tượng là học
viên cao học tại một số Trường Đại học được chọn trên địa bàn thành phố Hồ
Chí Minh nhằm tìm ra các yếu tố thực sự ảnh hưởng đến quyết định chọn trường


Phương pháp nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua nghiên
cứu kinh nghiệm (hỏi chuyên gia) và thảo luận nhóm tập trung. Hai nhóm, một
nhóm gồm 10 học viên ngành quản trị kinh doanh và một nhóm là 10 học viên
ngành Tài chính – Ngân hàng. Bước nghiên cứu định tính nhằm khám phá, điều
chỉnh và bổ sung các biến quan sát dùng để đo lường các khái niệm nghiên cứu.


Nghiên cứu định lượng nhằm kiểm định mô hình và các giả thuyết
nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng được thực hiện qua các giai đoạn:
Thu thập dữ liệu nghiên cứu bằng bản câu hỏi và kỹ thuật phỏng vấn
học viên đang học cao học. Kích thước mẫu n = 335, được chọn theo
phương pháp lấy mẫu thuận tiện.
Phân tích Cronbach’s alpha và nhân tố khám phá EFA (Exploratory
Factor Analysis) thông qua phần mềm xử lý SPSS 16, nhằm đánh giá
sơ bộ các thang đo, qua đó loại bỏ các biến quan sát không đạt độ tin
cậy.
Phân tích hồi qui đa biến, kiểm định xem các yếu tố nào thực sự ảnh
hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học trên địa bàn
thành phố Hồ Chí Minh.
Kiểm định T-Test, Anova có hay không sự khác biệt về quyết định
chọn trường của học viên cao học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
theo nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, thu nhập, tình
trạng hôn nhân).


5

1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Đề tài góp phần cung cấp thông tin và luận cứ khoa học cho các trường

chương 3: thiết kế nghiên cứu, chương 4: kết quả nghiên cứu và thảo luận,
chương 5: kết luận và kiến nghị.


7

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1.

Giới thiệu
Chương 2 nhằm mục đích giới thiệu cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu, hệ

thống cơ sở lý thuyết về quyết định chọn trường đại học, trên cơ sở này xây dựng
mô hình lý thuyết và các giả thuyết của nghiên cứu.
2.2.

Cơ sở lý thuyết
Từ xưa đến nay, người ta vẫn cho giáo dục là sự nghiệp công ích, là phúc

lợi xã hội cần phải được bao cấp hoàn toàn; đối với các nho sĩ phong kiến thì
giáo dục là một hình thái hoạt động thanh cao, thuần tuý trau dồi hiểu biết và đức
hạnh, không liên quan gì đến những sinh hoạt vật chất như sản xuất hàng hoá,
tính toán giá cả, lưu thông trao đổi,…
Trước xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, việc các trường đại học, các cơ sở
giáo dục nước ngoài đầu tư vào Việt Nam ngày càng tăng làm cho tính cạnh
tranh giữa các trường càng trở lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, môi trường giáo
dục ngày càng cạnh tranh hơn và các trường đại học cũng đang phải tranh đua để
thu hút sinh viên (James et al., 1999). Điều này đã buộc chúng ta phải chuyển đổi
quan niệm, giáo dục không thể là một ốc đảo, đứng ngoài nền kinh tế thị trường,
đứng ngoài những yêu cầu phát triển của xã hội; sản phẩm của giáo dục cũng

Cũng theo Kotler (2001), các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm
của khách hàng, ngoài các yếu tố quyết định giá trị dành cho khách hàng, còn
bao gồm nhóm tham khảo, hoạt động chiêu thị của những người làm marketing
và đặc tính cá nhân của khách hàng.
2.3.

Một số nghiên cứu về quyết định chọn trường đại học
Nghiên cứu của D.W.Chapman (1981), mô hình chung về sựa lựa chọn

trường đại học của học sinh dựa trên sự tương tác giữa đặc điểm cá nhân của học
sinh, kỳ vọng, năng khiếu, thành tích trong học tập; một loạt các yếu tố bên
ngoài có ảnh hưởng như gia đình, bạn bè, bạn bè đang theo học tại trường đại


9

học; đặc điểm cố định của trường đại học và nỗ lực giao tiếp cũa trường đại học
với học sinh. Như vậy, theo mô hình lựa chọn trường đại học của D.W.Chapman
(1981), thì có 2 nhóm yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của
học sinh: (1) Đặc điểm của gia đình và cá nhân học sinh, (2) các yếu tố bên ngoài
ảnh hưởng đến quyết định của học sinh.
Nghiên cứu của Ruth E.Kallio (1995), các yếu tố ảnh hưởng đến quyết
định chọn trường đại học của sinh viên đã tốt nghiệp, được tiến hành trên 2.834
sinh viên được nhận vào học bậc sau đại học tại Trường Đại học Michigan – Mỹ,
kết quả nghiên cứu cho thấy có thể đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến quyết
định chọn trường đại học của sinh viên đã tốt nghiệp qua các nhân tố: yếu tố về
học thuật1, các yếu tố liên quan đến công việc, hôn nhân và gia đình, yếu tố về xã
hội2. Ngoài ra, cũng có thể xem xét các yếu tố như; khả năng của sinh viên, độ
tuổi và tình trạng cư trú.
Cabera và La Nasa (2000) dựa trên mô hình nghiên cứu của

nóng, trong khi những điều kiện cơ bản như: đội ngũ giảng viên, nội dung
chương trình, giáo trình, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác đào tạo còn hạn
chế, do đó chất lượng đào tạo không cao. Hơn nữa, đào tạo sau đại học của nước
ta chưa gắn với chiến lược phát triển kinh tế, nhu cầu nguồn nhân lực, chưa xuất
phát từ nhu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội, dẫn đến đào tạo
không phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Tình trạng mất cân đối
nghiêm trọng trong cơ cấu lao động đang diễn ra phổ biến, lãng phí trong đào tạo
cũng rất lớn.
Qua kết quả nghiên cứu định tính và lấy ý kiến một số chuyên gia trong
ngành giáo dục thì đặc trưng cơ bản của đào tạo sau đại học:
Thứ nhất, nội dung chương trình và phương pháp đào tạo có xu hướng
thay thế rõ nét. Đặc điểm dễ nhận thấy là xuất hiện sự nhất thể hoá trong đào tạo,
thể hiện từ chương trình, nội dung đến phương pháp đào tạo. Chương trình đào
3 Mục tiêu trang bị những kiến thức sau đại học và nâng cao kỹ năng thực hành nhằm xây dựng đội ngũ những
người làm khoa học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có trình độ cao, đáp ứng nhu
cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ của Việt Nam.


11

tạo này theo hướng ngày càng thống nhất và tương đối giống nhau: các trường
đại học ở các nước đang phát triển thường tham khảo các chương trình đào tạo
của các nước có công nghiệp tiên tiến và coi đó là chuẩn mực để xây dựng và
điều chỉnh chương trình của mình. Cũng như thế, nhiều nội dung giảng dạy và
giáo trình của các nước tư bản tiên tiến được các nước đang phát triển sử dụng
để giảng dạy trong các trường đại học (Nguyễn Trọng Thản, 2013).
Thứ hai, cơ sở vật chất của các trường đại học, cao đẳng tại Việt Nam còn
trên 50% là dưới chuẩn (khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2010), thêm
vào đó còn rất nhiều trường đại học phải thuê mướn cơ sở dạy học, khiến cho
việc học tập và đi lại của người học còn gặp nhiều khó khăn, do đó việc xây

trọng trong cơ cấu lao động đang diễn ra phổ biến, lãng phí trong đào tạo cũng
rất lớn.
Thứ bảy, hội nhập quốc tế mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực đào
tạo giữa các trường đại học trong nước và quốc tế: các hướng hợp tác trong đào
tạo thông qua nhiều hình thức như phối hợp cùng đào tạo, công nhận trình độ của
nhau, trao đổi giảng viên, cán bộ nghiên cứu và sinh viên. Qua trao đổi và học
tập lẫn nhau giữa các yếu tố quốc tế trong đào tạo đã thâm nhập và hình thành
đầy đủ trong chương trình, nội dung và giáo viên.
Thứ tám, đào tạo sau đại học vẫn bị ảnh hưởng theo cách dạy ở bậc đại
học với phương pháp đọc chép, cách học của học viên vẫn mang tính thụ động, ít
nghiên cứu.
Cuối cùng, học viên cao học thường là những người trong độ tuổi từ 22 trở
lên, độc lập về tài chính, đã trưởng thành và có đủ nhận thức để quyết định nên
chọn trường nào để tiếp tục học sau đại học. Tại thành phố Hồ Chí Minh, hiện có
nhiều trường đào tạo cao học khối ngành kinh tế và mỗi trường có một ưu thế
riêng, do vậy ý kiến của người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp trước khi
quyết định chọn trường học cao học sẽ được trưng dụng và có ảnh hưởng nhất
định đến quyết định chọn trường của học viên cao học.


13

2.4.2. Đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
Căn cứ vào mô hình lý thuyết, tổng kết về các nghiên cứu ở trên cùng với
đặc điểm đào tạo trình độ thạc sĩ ở Việt Nam, tác giả đề xuất các yếu tố có khả
năng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của học viên cao học trên
địa bàn thành phố Hồ Chí Minh là: (1) nhóm tham khảo; (2) đặc điểm của trường
đại học; (3) Sở thích, khả năng của học viên; (4) yếu tố liên quan đến công việc;
(5) môi trường xã hội của trường đại học.
2.4.2.1. Giả thuyết nghiên cứu

1987).
Đối với đối tượng là học viên cao học, thì ngoài ý kiến của gia đình, bạn
bè, các cá nhân trong trường đại học thì đồng nghiệp cũng có khả năng ảnh
hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học. Do vậy, giả thuyết H1
được phát biểu như sau:
H1: Sự đóng góp ý kiến của thân nhân học viên dự thi cao học vào một
trường đại học nào đó ảnh hưởng cùng chiều đến quyết định chọn trường đại học
của học viên cao học.
b)

Đặc điểm của trường đại học

Đặc điểm của trường đại học bao gồm các yếu tố: chi phí, hỗ trợ tài chính,
vị trí và chất lượng học thuật (Chapman, 1981; Hossler et al., 1989).
D.W.Chapman (1981) cho rằng các yếu tố cố định của trường đại học như
học phí, vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ về chi phí hay môi trường ký túc xá sẽ có
ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh. M.J. Burns và các cộng sự
đã bổ sung thêm một số các yếu tố về đặc điểm của trường đại học có ảnh hưởng
đến quyết định chọn trường của học sinh. Cụ thể hơn, yếu tố về học bổng, sự an
toàn trong điều kiện ký túc xá, chất lượng của sinh viên tại trường, mức độ nổi
tiếng và uy tín của trường, tỷ lệ chọi đầu vào, điểm chuẩn của trường và mức độ
hấp dẫn của ngành học sẽ là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường
của học sinh.
Trong nghiên cứu của Ruth E.Kallio (1995), các yếu tố về đặc điểm trường
đại học có thể ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học viên cao học bao
gồm: Uy tín học thuật, chuyên ngành đào tạo đa dạng, giá trị bằng cấp,


15


Theo Ruth E.kallio (1995), các yếu tố liên quan đến công việc bao gồm 3
nhóm các yếu tố liên quan đến khả năng duy trì công việc hiện tại, cơ hội được
cơ quan hoàn trả học phí và khả năng tham gia khóa học bán thời gian.


16

Ruth E.Kallio (1995) cũng cho rằng, các yếu tố liên quan đến công việc
như: cơ hội giảng dạy, cơ hội làm việc tại các khoa/phòng ban, nhu cầu tuyển
sinh/tuyển dụng của các khoa đối với học viên, bố trí công việc sau khi tốt
nghiệp, cũng là những yếu tố ảnh hưởng cùng chiều đến quyết định chọn trường
của học viên.
Vậy giả thuyết H4 được phát biểu như sau:
H4: Yếu tố liên quan đến công việc ảnh hưởng cùng chiều đến quyết định
chọn trường đại học của học viên cao học.
e)

Môi trường xã hội của trường đại học

Môi trường xã hội của trường đại học là những yếu tố thể hiện cơ hội về
văn hóa/xã hội, cơ hội gặp gỡ bạn bè của người học.
Kết quả nghiên cứu định tính cho kết quả tương tự như trên, ngoài ra, học
viên còn cho biết những học viên đã từng học đại học tại trường có khả năng
chọn trường đại học đó nhiều hơn để tiếp tục học cao học vì họ cảm thấy môi
trường học tập tại đó quen thuộc.
Do đó, giả thuyết H5 được phát biểu như sau:
H5: Yếu tố môi trường xã hội của trường đại học có ảnh hưởng cùng
chiều đến quyết định chọn trường đại học của học viên.
Ngoài 5 yếu tố được trình bày trên đây, Đặc điểm về nhân khẩu học bao
gồm: giới tính, độ tuổi, tình trạng hôn nhân, nghề nghiệp, mức thu nhập, …cũng