TR

NG

B GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T THÀNH PH H
---------

CHÍ MINH

PH M NG C NGÂN

QU N TR R I RO TÍN D NG
T I CÁC NGÂN HÀNG TH ƠNG M I
TRÊN A BÀN THÀNH PH C N THƠ

LU N V N TH C S KINH T

TP. H

CHÍ MINH – N M 2009


TR

NG

B GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T THÀNH PH H
---------



i h c Kinh t TP.HCM, xin cam oan: N i dung phân tích, ánh

giá th c tr ng r i ro tín d ng t i các Ngân hàng Th
C n Th và m t s

ng m i trên

a bàn Thành ph

xu t gi i pháp trong lu n v n là do tác gi nghiên c u.
C n Th , ngày 27 tháng 10 n m 2009
Tác gi lu n v n

Ph m Ng c Ngân


M CL C
N i dung

Trang

Trang ph bìa
L i cam oan
M cl c
Danh m c ch vi t t t
Danh m c các B ng
Danh m c các Bi u
M



M

và bài h c kinh nghi m cho các Ngân hàng Vi t Nam ................................ 17
K T LU!N CH"#NG 1 ....................................................................................... 19


CH ƠNG 2: TH C TR NG QU N TR R I RO TÍN D NG T I CÁC NGÂN HÀNG
TH ƠNG M I TRÊN

2.1 Tình hình ho t

C N THƠ .................................. 20

A BÀN THÀNH PH

ng tín d ng t i các NHTM trên

2.1.1 Tình hình huy

a bàn Thành ph C n Th ...... 20

ng v n ............................................................................. 20

2.1.2 Tình hình cho vay và

u t tín d ng ......................................................... 23

2.1.2.1 Ho t



n r i ro tín d ng t i các NHTM trên

a bàn TPCT 46

2.2.2.1 Nhóm nguyên nhân t% công tác qu n tr r i ro tín d ng..................... 46
2.2.2.2 Nhóm nguyên nhân thu c v khách hàng .......................................... 51
2.2.2.3 Nhóm nguyên nhân khác thu c v bên ngoài ................................... 53
2.3 Th c tr ng qu n tr r i ro tín d ng t i các NHTM trên

a bàn TPCT ..................... 56

2.3.1 Quan i m t&ng quát v qu n tr r i ro tín d ng .......................................... 56
2.3.2 Hình th c qu n tr

i u hành ....................................................................... 56

2.3.3 Các n i dung qu n tr r i ro c b n ............................................................. 56
2.3.3.1 Chính sách tín d ng .......................................................................... 56
2.3.3.2 Ch t l $ng

i ng' nhân s

............................................................ 57

2.3.3.3 Quy trình cho vay, ki m tra và giám sát tín d ng ............................. 57
2.3.3.4 Công tác x( lý n$ quá h n, n$ x u .................................................. 58
2.3.3.5 Công tác kh c ph c r i ro ................................................................ 58



m r ng th ph n các Ngân hàng trên

&n

nh và

a bàn, trong giai o n t% nay

n 2010............................................................................................ 63
3.1.3.3 M c tiêu phát tri n các TCTD

n n m 2010 và chi n l $c

nn m

2020 .................................................................................................. 63
3.2 Các gi i pháp

qu n tr r i ro tín d ng t i các NHTM trên

3.2.1 Gi i pháp v d u hi u c nh báo trong ho t

a bàn TPCT ........... 64

ng qu n tr r i ro tín d ng...... 64

3.2.1.1 Nhóm d u hi u liên quan

n m i quan h ngân hàng tín d ng ......... 64



5

DNNN

: Doanh nghi p nhà n

6

DNNVV

: Doanh nghi p nh và v a

7

DNTN

: Doanh nghi p t nhân

8

NHNN

: Ngân hàng Nhà n

9

NHTM

: Ngân hàng th ơng m i

c


DANH M C CÁC B NG
B ng
1.1

Các h ng m c xác

nh ch t l

T a b ng
ng tín d ng

Trang
13

2.1

Tình hình huy

2.2

T c

2.3

Tình hình doanh s cho vay

24


T c

t ng d n theo ngành ngh kinh t

29

2.9

T c

t ng tr

2.10

Cơ c u d n x u t nhóm 3

2.11

Cơ c u d n x u nhóm 5 t i các NHTM trên

2.12

H s r i ro tín d ng t i các NHTM trên

t ng huy

ng v n

20

2.2

Cơ c u d n theo ngành ngh kinh t

30

2.3

Cơ c u d n x u theo thành ph n kinh t

34

2.4

Cơ c u d n x u theo ngành ngh kinh t

35

Bi u

Trang
27


1

PH N I: M
1. Lý do ch n

U


ng kinh doanh như: Huy

ng v n, cho vay v n, thanh toán và các ho t

ng

d ch v khác. Trong s c nh tranh gay g t gi a các NHTM và s c ép c a ti n trình
h i nh p kinh t th gi i thì r i ro tín d ng x y ra s! có tác
tr c ti p

ng r t l n và nh hư ng

n s t"n t i và phát tri n c a m#i TCTD, nh hư ng

Ngân hàng b i nh ng
Ho t

c thù trong ho t

n toàn b h th ng

ng tín d ng.

ng tín d ng hi n nay, óng vai trò quan tr$ng

i v i các NHTM

Vi t Nam, nó mang l i thu nh p chính cho các NHTM. Tuy nhiên, ho t
d ng là ho t


ưa ra m t s gi i pháp nh&m nâng cao hi u qu công tác qu n tr r i ro tín d ng.


2

3.

it
-

trên

ng và ph m vi nghiên c u
it

ng nghiên c u c a lu n v n: Là ho t

ng tín d ng t i các NHTM

a bàn TPCT, trong ó i sâu phân tích r i ro tín d ng.
- Ph m vi nghiên c u c a

tài:

tài liên quan

n nhi u l nh v c như

ti n t Ngân hàng, k toán, phân tích tài chính DN nh&m ph c v cho nh ng k t qu


tài:

tài trình bày nh ng v n

lý lu n v r i

ro tín d ng và qu n tr r i ro tín d ng c a NHTM.
- Ý ngh a th c ti n c a

tài:

tài ã phân tích th c tr ng r i ro tín d ng,

qu n tr r i ro tín d ng, nguyên nhân d*n
giúp các NHTM trên

n r i ro tín d ng và ưa ra các gi i pháp

a bàn Thành ph C%n Thơ h n ch

ư)c r i ro tín d ng.

7. K t c u c a lu n v n: Có các ph%n chính như sau:
- Tên lu n v n “Qu n tr r i ro tín d ng t i các NHTM trên
- L im

a bàn TPCT”.

%u


1.1.1 Khái ni m
R i ro tín d ng phát sinh trong quá trình cho vay c a Ngân hàng, ó là kh
n ng x y ra t n th t khi ngư i i vay không th c hi n ho c không có kh n ng th c
hi n, th c hi n không úng các cam k t v i Ngân hàng. Bi u hi n c a r i ro tín d ng:
- Khách hàng không tr n) ho c không có kh n ng tr n).
- Khách hàng tr n) không %y

.

- Khách hàng tr n) không úng h n.
Các bi u hi n nói trên c a r i ro tín d ng

u d*n

n k t qu là: Ngân hàng

cho vay b t n th t tr c ti p.
Theo

nh ngh a c a NHNN Vi t Nam t i quy t

NHNN ngày 22/04/2005 c a Th ng

nh s 493/2005/Q -

c NHNN Vi t Nam v vi c ban hành Quy

nh v phân lo i n), trích l p và s( d ng d phòng


như chúng ta ã th y trong b t c cu c kh ng ho ng nào thì ngư i g(i ti n s! rút
ti n c a mình ra nhanh hơn vi c ngư i i vay s.n sàng tr n).
M t trong nh ng nhi m v quan tr$ng c a b t k m t Ngân hàng nào là b o
m kh n ng thanh kho n %y

.

i u này, có ngh a là Ngân hàng có s.n lư)ng

v n kh d ng trong tay ho c có th ti p c n d/ dàng v i các ngu"n v n vay mư)n
bên ngoài v i chi phí h)p lý ho c có th nhanh chóng bán b t m t s tài s n.
Hi n tư)ng thi u h t thanh kho n thư ng là m t trong nh ng d u hi u %u
tiên cho th y Ngân hàng ang

trong tình tr ng khó kh n tài chính nghiêm tr$ng.

H u qu ti p theo có th là: Ngân hàng m t d%n các kho n ti n g i c vì áp l c rút
ti n ngày càng gia t ng, "ng th i không th thu hút thêm các kho n ti n g(i m i.
- R i ro lãi su t: Là lo i r i ro xu t hi n khi có s thay
trư ng ho c nh ng y u t có liên quan

n lãi su t d*n

i c a lãi su t th

n t n th t v tài s n ho c

làm gi m thu nh p c a Ngân hàng. R i ro lãi su t có th có m t s hình th c khác




c phi u và trái phi u,… Các NHTM ph i ch p nh n vi c giá tr tài s n b hao mòn
trong ch ng m c nào ó là i u không th tránh kh0i trong khi các l nh v c khác
như tài s n th trư ng, các r i ro c%n ư)c ánh giá, qu n lý m t cách ch

ng và

liên t c.

i v i các tài s n th trư ng có hai lo i hình chính c a r i ro mà Ngân

hàng ph i

i m t là r i ro giá c tr ng thái c phi u và tr ng thái giá c hàng hóa.

- R i ro pháp lý: Các khách hàng và nh ng ngư i khác có th kh i ki n
Ngân hàng. Lý do c a vi c kh i ki n có th phát sinh t quá trình ho t

ng kinh

doanh bình thư ng như vi c Ngân hàng t ch i c p l i h n m c cho vay mà theo
khách hàng là vô lý. Tuy nhiên, các trư ng h)p có th phát sinh t các lý do tách
bi t kh0i ho t

ng kinh doanh Ngân hàng như vi c tài tr) cho nh ng khách hàng

gây ô nhi/m môi trư ng có th Ngân hàng b các bên th ba ki n cáo,…
Khi các thu x p pháp lý c a m t Ngân hàng có v n
các h)p "ng cho vay và tài s n
ho c Nhà nư c thay

các chi n lư)c c a mình trong ho t
phát sinh t các ho t

ng kinh doanh. R i ro chi n lư)c c ng có th

ng c a b n thân Ngân hàng. Ví d , vi c xâm nh p vào m t

th trư ng m i mà thi u s nghiên c u %y

và thi u các ngu"n l c c%n thi t

khai thác th trư ng này có th làm Ngân hàng g p ph i r i ro thua l#.
- R i ro uy tín: Là r i ro dư lu n ánh giá x u v Ngân hàng, gây khó kh n
nghiêm tr$ng trong vi c ti p c n ngu"n v n ho c khách hàng r i b0 Ngân hàng.
- R i ro công ngh thông tin: Phát sinh t nh ng y u kém trong các h th ng
thông tin c a m t Ngân hàng. R i ro này có th phát sinh t vi c tr c tr c ph%n
c ng, chương trình b l#i, h th ng không
1.1.3 Các nguyên nhân d'n

m nh.

n r i ro tín d ng c a các NHTM

R i ro tín d ng c a NHTM x y ra do r t nhi u nguyên nhân. Tuy nhiên,
nh ng nguyên nhân chính d*n

n r i ro tín d ng ư)c phân thành 2 nhóm:

Nhân t mang tính khách quan: Thiên tai, d ch b nh, h0a ho n... ho c s thay
i các y u t th trư ng, ch


v i cán b Ngân hàng.
Nhóm nguyên nhân t bên ngoài: Do tính d/ thay
tính không n

i c a các nhân t r i ro,

nh ngày càng t ng c a th trư ng tài chính, do s c nh tranh ngày

càng kh c li t gi a các Ngân hàng và s can thi p c a chính quy n

a phương.

1.2 Qu n tr r i ro tín d ng c a các NHTM
1.2.1 Khái ni m
Qu n tr r i ro trong kinh doanh Ngân hàng là vi c nh n di n và

ra các bi n

pháp nh&m h n ch s xu t hi n c a r i ro và nh ng thi t h i khi chúng phát sinh,
"ng th i xác

nh tương quan h)p lý gi a v n t có c a Ngân hàng v i m c

m o hi m có th trong s( d ng v n c a Ngân hàng.
Qu n tr r i ro tín d ng là quá trình xây d ng và th c thi các chính sách và
bi n pháp qu n lý tín d ng nh&m

t m c tiêu an toàn, hi u qu và phát tri n b n




8

- X p h ng tín d ng: Các ngân hàng c%n
hàng, ánh giá l i món vay và tài s n th ch p

nh k x p h ng tín d ng cho khách
t

ó có m c phân b d phòng,

i u ch+nh l i gi i h n c p tín d ng cho khách hàng cho phù h)p ho c th c hi n
nh ng bi n pháp c%n thi t nh&m thu h"i n) trư c h n n u phát hi n kho n vay, tài
s n th ch p có d u hi u b t thư ng nh hư ng

n kh n ng thu h"i n) vay.

- Sàng l$c, l a ch$n khách hàng: Ngân hàng ph i l a ch$n nh ng khách hàng
vay có tri n v$ng t t ra kh0i nh ng khách hàng có tri n v$ng x u. Mu n cho vi c
sàng l$c có hi u qu , Ngân hàng ph i t p h)p các thông tin tin c y v ngư i vay
ánh giá x p lo i khách hàng có tri n v$ng t t hay x u

quy t

nh cho vay.

- Theo dõi giám sát vi c s( d ng v n vay: Trong quá trình cho vay, CBTD
thư ng xuyên ph i ki m tra ánh giá tình hình s( d ng v n vay c a khách hàng,
tuân th các i u kho n ã ghi trong h)p "ng tín d ng, n u không tuân theo

Kinh doanh trong l nh v c ngân 23ng là lo i hình kinh doanh

c bi t, ti m

n nhi u r i ro. Nh ng r i ro trong s n xu t kinh doanh c a n n kinh t tr c ti p
ho c gián ti p tác

ng

n hi u qu kinh doanh c a các NHTM. Hi u qu kinh

doanh c a NHTM ph thu c vào m c

r i ro. Trong ho t

ng kinh doanh, ngân

23ng có nhi u y u t khách quan và ch quan mang l i r i ro, nhi u y u t b t kh
kháng nên không tránh kh0i r i ro. Chính vì v y, 23ng n m các NHTM ư)c phép
và ph i trích l p qu- bù
p r i ro c n c vào m c

p r i ro và ư)c h ch toán vào chi phí. Quy mô qu- bù
và kh n ng r i ro.

Trong qu n tr NHTM, qu n tr r i ro là m t n i dung quan tr$ng mà các c p
lãnh

o, qu n lý, i u hành ph i


Ngân hàng là s hi n h u khách quan v n có trong các nghi p v c a Ngân hàng.
Do ó, nguyên t c %u tiên trong quá trình qu n tr r i ro
ph i nh n bi t nh ng r i ro cho phép. Vi c ch p nh n m c
là i u ki n quan tr$ng
trình qu n lý r i ro.

i u ti t nh ng tác

i v i các nhà qu n tr là
, lo i r i ro nào chính

ng tiêu c c c a chúng trong quá


10

- Nguyên t c i u hành r i ro cho phép:

òi h0i ph%n l n r i ro trong “gói

r i ro cho phép” ph i có kh n ng i u ti t trong quá trình qu n lý mà không ph
thu c vào hoàn c nh khách quan và ch quan c a nó. Ch+

i v i nh ng lo i r i ro

như v y thì các nhà qu n tr Ngân hàng m i có th s( d ng t t c nh ng ngh thu t
c a mình

i u ti t chúng. Ngoài ra,



r i ro mà thi t h i khi chúng x y ra

m c không ư)c cao quá m c thu nh p phù h)p. Có ngh a r&ng, t t c các lo i r i
ro có m c

r i ro cao hơn m c

thu nh p mong )i c%n ph i ư)c lo i b0.

- Nguyên t c phù h p gi a m c

r i ro cho phép và kh n ng tài chính:

Giá tr thi t h i mà Ngân hàng mong mu n t nh ng kho n r i ro ph i phù h)p v i
ph%n v n mà Ngân hàng có th trích d phòng cho nh ng thi t h i khi chúng x y ra.
Khi r i ro x y ra, nó kéo theo s thi t h i thu nh p, gi m l)i nhu n và nh p

phát

tri n c a Ngân hàng trong tương lai. Do ó, giá tr thi t h i ph i phù h)p v i m c
v n d phòng c a Ngân hàng và ph i xác

nh ư)c m c

nh ng kho n r i ro không th chuy n ư)c sang cho

phù h)p, g"m c

i tác hay công ty b o hi m.

ch+ vì l)i nhu n mà còn vì m c ích bù

thu nh p ph tr i c%n thi t không

p nh ng chi phí khi chúng x y ra.

- Nguyên t c phù h p v i chi n lư c kinh doanh chung: H th ng qu n lý r i
ro c%n ph i d a trên n n t ng nh ng tiêu chí chung c a chi n lư)c phát tri n Ngân
hàng c ng như các chính sách i u hành t ng ho t
- Nguyên t c chuy n

ng riêng bi t c a Ngân hàng.

y các lo i r i ro không cho phép: Các lo i r i ro n&m

trong gói r i ro cho phép ph i có kh n ng chuy n

y cao. Các lo i r i ro không

tương thích v i kh n ng c a Ngân hàng trong vi c i u ti t nh ng h u qu tiêu c c
khi chúng x y ra hay không phù h)p v i nh ng yêu c%u c th c a chi n lư)c và
chính sách i u hành c a Ngân hàng ph i ư)c lo i b0. Chúng ch+ ư)c cho vào khi
có kh n ng chuy n cao sang các

i tác ho c các công ty b o hi m bên ngoài.

D a vào 9 nguyên t c cơ b n trên

t


X2: H s lãi chưa phân ph i/T ng tài s n
X3: H s l)i nhu n trư c thu và lãi/T ng tài s n

i v i các


12

X4: H s giá th trư ng c a t ng v n s h u/Giá tr h ch toán t ng n)
X5: H s do nh thu/T ng tài s n
Khi tr s Z càng cao thì ngư i vay có xác su t v, n) càng th p. Theo mô
hình Altman, b t c công ty nào có s

i m th p hơn 1,81 s! ư)c x p vào nhóm có

nguy cơ r i ro tín d ng cao.
- Mô hình ch t l

ng 6C:

+ Character: Tư cách ngư i vay
+ Capaccity: N ng l c ngư i vay
+ Cash: Thu nh p ngư i vay
+ Collateral: B o

m ti n vay

+ Condition: Các i u ki n
+ Control: Ki m soát
- Mô hình x p h ng c a Moody’s:


1,8%
8,3%

- Mô hình cho i m tín d ng tiêu dùng
Mô hình này áp d ng cho cá nhân, d a vào h s tín d ng, tu i
thái tài s n, s h u nhà, thu nh p và th i gian công tác,…
thành khung chính sách tín d ng. Mô hình này dùng
d ng mua s m xe hơi, trang thi t b gia ình, b t
n 10. K t qu

và i m s thư ng ư)c s( d ng

ó hình

ánh giá nh ng kho n tín

ng s n và kinh doanh nh0. Mô

hình cho i m tính d ng tiêu dùng thư ng s( d ng t 7
m c cho i m t 1

cho i m, t

i, tr ng

n 12 h ng m c, m#i h ng

B ng 1.1 dư i ây cho th y nh ng h ng m c
các Ngân hàng M-:

Nhà riêng
Nhà thuê hay c n h
S ng cùng b n hay ngư i thân
X p h ng tín d ng
T t
Trung bình
Không có h" sơ
T"i
Kinh nghi m ngh nghi p
Nhi u hơn 1 n m
T m t n m tr xu ng
Th i gian s ng t i a ch, hi n hành
Nhi u hơn 1 n m
T m t n m tr xu ng
i n tho i c
nh
Có
Không
S ng i s ng cùng (ph thu-c)
Không
M t
Hai
Ba
Nhi u hơn ba
Các tài kho n t i Ngân hàng
C tài kho n ti t ki m và phát hành séc
Ch+ tài kho n ti t ki m
Ch+ tài kho n phát hành séc
Không có



Khách hàng có i m s cao nh t theo mô hình v i 8 h ng m c nêu trên là 43
i m, th p nh t là 9 i m. M c 28 i m là ranh gi i gi a khách hàng có tín d ng t t
và khách hàng có tín d ng x u, trên cơ s

ó, Ngân hàng hình thành m t khung

chính sách tín d ng theo mô hình i m s như sau:


14

T.ng s

i*m

T 28 i m tr
29 - 30 i
31 - 33 i
34 - 36 i
37 - 38 i
39 - 40 i
41 - 43 i

Quy t

xu ng
m
m
m

Theo quy t

i u ki n

ư)c gia h n n).

nh s 493/2005/Q -NHNN ngày 22/4/2005 c a Th ng

NHNN v vi c phân lo i n), trích l p và s( d ng d phòng
trong ho t

ng Ngân hàng c a TCTD và ư)c s(a

18/2007/Q -NHNN ngày 25/04/2007, c th
- Nhóm 1 (N

c

x( lý r i ro tín d ng

i b sung t i quy t

nh s

ư)c phân lo i n) như sau:

chu/n) bao g0m:

+ Các kho n n) trong h n mà t ch c tín d ng ánh giá là có