ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

NGUYỄN VĂN LUYẾN

QUẢN LÝ KINH TẾ TRANG TRẠI
Ở HUYỆN QUỐC OAI, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

NGUYỄN VĂN LUYẾN

QUẢN LÝ KINH TẾ TRANG TRẠI
Ở HUYỆN QUỐC OAI, HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS. ĐỖ KIM CHUNG



MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................ i
DANH MỤC CÁC BẢNG......................................................................................... ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ................................................................................................ iii
ĐẶT VẤN ĐỀ.............................................................................................................1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KINH TẾ TRANG TRẠI .....................................7
1.1. Tổng quan tài tình hình nghiên cứu ..................................................................7
1.1.1. Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài ....................................................7
1.1.2. Luận văn, luận án ......................................................................................8
1.1.3. Các công trình đăng tải tạp chí, báo, mạng ..............................................9
1.2. Cơ sơ lý luận về công tác quản lý kinh tế trang trại .......................................10
1.2.1. Khái niệm về quản lý kinh tế trang trại ..................................................10
1.2.2. Bản chất của kinh tế trang trại ................................................................12
1.2.3. Nội dung của quản lý kinh tế trang trại ...................................................14
1.2.4. Vị trí, vai trò của công tác quản lý kinh tế trang trại ..............................20
1.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước trong phát triển kinh tế
trang trại ............................................................................................................22
1.2.6. Phân loại các mô hình kinh tế trang trại .................................................23
1.2.7. Các tiêu chí xác định kinh tế trang trại ...................................................24
1.3. Quá trình hình thành và phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam ...................25
1.3.1. Tình hình quản lý kinh tế trang trại ở Việt Nam qua các giai đoạn ........25
1.3.2. Tình hình quản lý phát triển kinh tế trang trại một số huyện trong nước ......27
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU ............................31
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu. ...............................................................................31
2.1.1. Phương pháp tiếp cận ..............................................................................31
2.1.2. Phương pháp chọn vùng nghiên cứu .......................................................31
2.1.3. Phương pháp thu thập thông tin: .............................................................32


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

1

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

2

GSGC

Gia súc gia cầm.

3

HGĐ, TW, CP

Hộ gia đình, Trung ƣơng, Chính phủ

4

KH-CN


Phát triển nông thôn

10

QĐ, KH, CV

Quyết định, Kế hoạch, Công văn

11

SXKD

Sản xuất kinh doanh.

12

TAGS

Thức ăn gia súc.

13

TC-KH

Tài chính - kế hoạch

14

TN-MT



3

Bảng 3.3

4

Bảng 3.4

Nội dung
Tổng hợp thực trạng phát triển kinh tế huyện
Diện tích và số lƣợng trang trại theo quy hoạch
qua các năm (2012 - 2014) tại huyện Quốc Oai
Số trang trại vi phạm trong thực hiện quy hoạch tại
Quốc Oai từ năm 2012 - 2014
Đánh giá của chủ trang trại về công tác quy hoạch
phát triển kinh tế trang trại của huyện Quốc Oai

Trang
44
53

56

57

Kết quả thực hiện tuyên truyền và hƣớng dẫn thực

5



10

Bảng 3.10

11

Bảng 3.11

Công tác đăng ký xây dựng trang trại, thẩm định
và phê duyệt dự án của các chủ trang trại
Thời gian đăng ký xây dựng trang trại, thẩm định
và phê duyệt dự án của các chủ trang trại
Đánh giá của chủ trang trại về công tác đăng ký
xây dựng trang trại, thẩm định và phê duyệt dự án

Yêu cầu vệ sinh nƣớc thải chăn nuôi lợn
Yêu cầu tiêu chuẩn nƣớc thải chăn nuôi gia
cầm

ii

66

67

69
72
72


15

Bảng 3.15

tra, giám sát các hoạt động sản xuất kinh
doanh và tình hình thực hiện chính sách của cơ

81

quan quản lý
DANH MỤC SƠ ĐỒ

STT

Sơ đồ

1

Sơ đồ 3.1

Nội dung
Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nƣớc về phát triển kinh
tế trang trại tại huyện Quốc Oai, Hà Nội.

iii

Trang
48



những tiềm năng, thế mạnh của các vùng, miền trong cả nƣớc, chƣa tạo ra
bƣớc đột phá trong việc đầu tƣ khai thác và sử dụng có hiệu quả đất trống, đồi
núi trọc, vùng trũng, mặt nƣớc hoang hóa ở các khu vực trung du, miền núi,
ven biển để phát triển sản xuất nông lâm, ngƣ nghiệp.
Tuy nhiên công tác quản lý nhà nƣớc trong phát triển kinh tế trang trại
đã bộc lộ những bất cập nhƣ một số chính sách của Nhà nƣớc chƣa hoặc rất
khó áp dụng trong thực tiễn; đất đai cho sản xuất nông nghiệp còn manh mún,
rất khó để tích tụ, chƣa đƣợc giao hoặc cho thuê ổn định lâu dài để chủ trang
trại yên tâm sản xuất kinh doanh; một số chính sách về đầu tƣ, tín dụng, lao
động, cung cấp thông tin thị trƣờng, khuyến cáo khoa học kỹ thuật, công
nghệ, môi trƣờng, giúp trang trại định hƣớng sản xuất kinh doanh, còn gặp
nhiều rào cản, ngƣời dân rất khó tiếp cận, Nhà nƣớc chƣa có biện pháp hỗ trợ
kịp thời...Trình độ năng lực quản lý của chủ trang trại còn nhiều hạn chế về
kiến thức cơ bản, thiếu vốn để sản xuất kinh doanh, khó khăn trong tiêu thụ sản
phẩm hàng hóa. Bên cạnh đó một số thủ tục hành chính đối với trang trại còn
rƣờm rà, chồng chéo, đội ngũ cán bộ quản lý chƣa thật nhiệt tình tâm huyết với
công việc. Tất cả những bất cập trên cần phải đƣợc quan tâm giải quyết.
Quốc Oai là huyện thuần nông thu nhập kinh tế hộ nông dân vấn chủ
yếu dựa vào nền sản xuất kinh tế nông nghiệp nông thôn là chính, việc phát
triển kinh tế trang trại đã và đang đƣợc các cấp, các ngành quan tâm và phát
triển trên toàn huyện, trong những năm gần đây nhờ sự phát triển kinh tế trang
trại đã làm cho cơ cấu sản xuất nông nghiệp của huyện có sự chuyển dịch
mạnh mẽ, diện tích đất chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp không hiệu quả
sang làm kinh tế trang trại ngày càng tăng đạt đƣợc những hiệu quả nhất định,
từ các mô hình kinh tế trang trại hộ gia đình nhỏ lẻ, cho đến nay đã có nhiều
các mô hình kinh tế trang trại lớn đƣợc đầu tƣ với quy mô lớn đƣợc cấp giấy
chứng nhận kinh tế trang trại, mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo đƣợc nhiều
2



nhằm hoàn thiện trong công tác quản lý kinh tế trang trại ở huyện trong thời
gian tới, và những năm tiếp theo?
Xuất phát từ những yêu cầu đặt ra trên, để trả lời những câu hỏi này học
viên tiến hành nghiên cứu đề tài: “Quản lý kinh tế trang trại ở huyện Quốc
Oai, Hà Nội" nhằm phân tích đánh giá thực trạng và tìm ra những nguyên
nhân và hạn chế có những giải pháp nhằm hoàn thiện trong công tác quản lý
nhà nƣớc về kinh tế trang trại của huyện Quốc Oai.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu trên cơ sở đánh giá công tác quản lý nhà nƣớc về
kinh tế trang trại ở huyện Quốc Oai, nhằm làm rõ một số vấn đề lý luận cơ
bản trong công tác quản lý kinh tế trang trại, từ đó xác định các mục tiêu và
yêu cầu cụ thể, xác định đƣợc phƣơng hƣớng và các giải pháp thiết thực có
hiệu quả nhất trong công tác quản lý kinh tế trang trại trong thời gian tới và
những năm tiếp theo trên địa bàn huyện.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và những nội dung cơ bản trong công
tác quản lý kinh tế trang của huyện Quốc Oai.
- Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về kinh tế
trang trại của huyện Quốc Oai giai đoạn 2012-2014, từ đó đánh giá đƣợc
những thành công và hạn chế, tìm đƣợc những nguyên nhân tồn tại hạn chế.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý
nhà nƣớc về kinh tế trang trại trong thời gian tới của huyện.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu các vấn đề trong công tác quản lý nhà nƣớc về kinh
tế trang trại của huyện Quốc Oai, Hà Nội.
4



huyện Quốc Oai, góp phần thúc đẩy tạo điều kiện cần thiết giúp các chủ trang
trại phát huy đƣợc tiềm năng và khai thác những lợi thế của địa phƣơng, góp
phần vào sự phát triển kinh tế xã hội nói chung của toàn huyện.
5. Kết cấu luận văn
Phần mở đầu: Đặt vấn đề:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề lý luận về
quản lý kinh tế đối với các trang trại.
Chương 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng về công tác quản lý kinh tế trang trại ở huyện
Quốc Oai, Hà Nội.
Chương 4: Một số quan điểm và các giải pháp cơ bản nhắm hoàn thiện
công tác quản lý kinh tế trang trại ở huyện Quốc Oai, Hà Nội trong thời gian tới.
Phần cuối: Kết luận và kiến nghị.

6


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN TRONG
CÔNG TÁC QUẢN LÝ KINH TẾ TRANG TRẠI
1.1. Tổng quan tài tình hình nghiên cứu

Trong quá trình chuẩn bị cho việc thực hiện nghiên cứu đề tài “Quản lý
kinh tế trang trại ở huyện Quốc Oai, Hà Nội”, học viên tìm hiểu, một số
nghiên cứu liên quan đến vấn đề cần giải quyết qua một số bài nghiên cứu,
sách báo, tạp chí, luận văn, báo cáo, các công trình nghiên cứu về quản lý
kinh tế trang trại.
1.1.1. Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài

- Báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nƣớc (2006) “Nghiên cứu cơ sở khoa

một số gợi ý cho Việt Nam trong quá trình phát triển một nền nông nghiệp
bền vững, thực tế phát triển trang trại tại nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy
chính các trang trại gia đình quy mô nhỏ mới thực sự là chìa khóa để phát
triển một nền nông nghiệp bền vững.
1.1.2. Luận văn, luận án

- Vũ Thị Hoa, 2008. ĐHKHTN - ĐHQGHN “Nghiên cứu thực trạng
phát triển mô hình kinh tế trang trại chăn nuôi ở huyện Quốc Oai” đề tài đã
nghiên cứu đến sự hình thành và phát triển kinh tế trang trại chăn nuôi của
huyện, qua đó phân tích và đánh giá đƣợc hiện trạng phát triển kinh tế trang
trại chăn nuôi của huyện và đề xuất các định hƣớng phát triển, các giải pháp
ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động xấu đến môi trƣờng, xử lý chất thải
trong chăn nuôi nhằm xây dựng đƣợc mô hình kinh tế trang trại điển hình cho
huyện, tuy nhiên đề tài nghiên cứu chỉ giới hạn trong mô hình chăn nuôi của
huyện, chƣa nghiên cứu tổng thể các loại hình kinh tế trang trại của huyện,
nghiên cứu này giúp học viên có thêm đƣợc những cơ sở lý luận và thực tiễn.
- Lý Văn Toàn (2007) “Thực trạng và giải pháp chủ yếu nhằm phát
8


triển kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” luận văn đã nghiên cứu
và đánh giá đƣợc thực trạng phát triển kinh tế trang trại của tỉnh, từ đó có các
giải pháp phù hợp đối với các mô hình kinh tế của địa phƣơng, đề tài đã nêu
lên đƣợc sự so sánh hiệu quả kinh tế giữa các mô hình, các vùng với nhau, từ
đó có thể đánh giá đƣợc các yếu tố bên ngoài, và yếu tố bên trong tác động
đến phát triển kinh tế trang trại, qua đề tài nghiên cứu này giúp học viên có
cách nhìn tổng quan và đánh giá đúng thực trạng các vấn đề cần nghiên cứu,
từ đó đƣa ra đƣợc những cơ sở lý luận hợp lý cho các vấn đề cần giải quyết
trong công tác điều hành và quản lý.
1.1.3. Các công trình đăng tải tạp chí, báo, mạng

hoạch và thành lập khu trang trại, hỗ trợ về đất đai, hỗ trợ xây dựng hạ tầng,
hỗ trợ về 100% chi phí về cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại, chi phí áp
dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP).
- Trên cổng thông tin điện tử TP Hà Nội (19/5/2015), tác giả H. Hải, có
bài viết Phát triển chăn nuôi theo hƣớng kinh tế trang trại: Hiệu quả, thiết
thực. Bài viết nêu lên
Kinh tế trang trại đang chứng tỏ sức hấp dẫn và có những đóng góp trong lĩnh
vực nông nghiệp. Tuy nhiên cũng phát sinh hàng loạt khó khăn, rào cản khiến
nhiều chủ trang trại gặp khó khăn. Vấn đề đặt ra, cần cánh tay trợ giúp đắc lực
của nhà nƣớc, nhà khoa học và doanh nghiệp.
1.2. Cơ sơ lý luận về công tác quản lý kinh tế trang trại
1.2.1. Khái niệm về quản lý kinh tế trang trại
1.2.1.1. Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế

Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lý
lên đối tƣợng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất

10


các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều
kiện môi trƣờng luôn biến động.
Theo quan niệm của các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý hiện nay:
Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi
hoạt động của con ngƣời để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới
mục đích đã đề ra và đúng với ý trí của ngƣời quản lý. Theo cách hiểu này thì
quản lý là việc tổ chức, chỉ đạo các hoạt động của xã hội nhằm đạt đƣợc một
mục đích của ngƣời quản lý. Theo cách tiếp cận này, quản lý đã nói rõ lên
cách thức quản lý và mục đích quản lý (Nguyễn Danh Long, 2013).
Theo Giáo trình Quản lý hành chính nhà nƣớc: “Quản lý nhà nƣớc là sự

viên Trƣờng Đại học kinh tế Quốc dân đã đƣa ra quan điểm nhƣ: „„Kinh tế
trang trại là hình thức tổ chức sản xuất cơ sở trong nông, lâm, ngƣ nghiệp, có
mục đích chủ yếu là sản xuất hàng hóa, tƣ liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu
hay thuộc quyền sử dụng của một chủ thể độc lập, sản xuất đƣợc tiến hành
trên quy mô ruộng đất và các yếu tố sản xuất đƣợc tập trung đủ lớn với cách
tổ chức quản lý tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao, hoạt động tự chủ và luôn gắn
với thị trƣờng’’
1.2.2. Bản chất của kinh tế trang trại

Trong thời kỳ trƣớc chủ nghĩa tƣ bản thì phƣơng thức sản xuất tập
trung đã tồn tại ở nhiều Quốc gia trên Thế giới, từ thời đế quốc La Mã đã có
sản xuất nông nghiệp tập trung với lực lƣợng sản xuất chủ yếu là tù binh và
nô lệ. Ở thời phong kiến ở khu vực Châu Âu thì sản xuất có các hình thức: là
lãnh địa Phong kiến và Trang viên. ở Trung Quốc thời nhà Hán đã có Hoàng
trang, Điền trang, Đồn điền, Gia trang. Còn ở Việt Nam vào thời kỳ nhà Lý,
Trần, Lê, Nguyễn… có điền trang, ấp, đồn điền.vv…Các hình thức sản xuất
nông nghiệp tập trung trong các phƣơng thức sản xuất trƣớc chủ nghĩa tƣ bản
nêu trên có những điểm chung chủ yếu nhƣ sau:
- Về mục đích sản xuất: các hình thức sản xuất nông nghiệp tập trung nói
trên đều sản xuất ra khối lƣợng hàng hóa nông sản lớn hơn so với hình thức
12


sản xuất nông nghiệp truyền thống phân tán trên những diện tích nhỏ, lẻ song
đều mục đích tự cung, tự cấp để đảm bảo tiêu dùng trực tiếp cho các hộ gia
đình nông dân, việc trao đổi sản phẩm chỉ thực hiện với hộ sản xuất vƣợt quá
nhu cầu tiêu dùng trực tiếp của những ngƣời chủ trang trại.
- Về sở hữu, có những hình thức sản xuất dựa trên sở hữu nhà nước như:
các khu sản xuất nông nghiệp tập trung thời đế chế La Mã; hoàng trang và
đồn điền trong các triều đại phong kiến ở Trung Quốc; đồn điền thời Lê,

1.2.3. Nội dung của quản lý kinh tế trang trại
1.2.2.1. Lập quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế trang trại

Căn cứ các Quyết định số 899/QĐ-TTg, ngày 10/6/2013 của Thủ tƣớng
Chính phủ về việc phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hƣớng
nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; Quyết định số 800/QĐ-TTg,
ngày 4/8/2010 của Thủ tƣớng chính phủ phê duyệt chƣơng trình mục tiêu
quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, giai đoạn 2010 - 2020; Thông tƣ số
09/2010/TT-BXD, ngày 4/8/2010 của Bộ xây dựng về quy định việc lập
nhiệm vụ, đồ án quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới.
Các địa phƣơng sẽ xây dựng và ban hành đề án phát triển kinh tế trang
trại gắn chặt với đề án xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020, theo
Quyết định số 800/QĐ-TTg, ngày 4/8/2010 của Thủ tƣớng chính phủ phê
duyệt chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, giai đoạn
2010 - 2020;
1.2.2.2. Tổ chức tuyên truyền và hướng dẫn thực hiện các văn bản pháp quy về phát
triển kinh tế trang trại

Sau khi có quy hoạch phát triển kinh tế trang trại, cán bộ của Phòng kinh
tế, phòng khuyến nông hoặc các phƣơng tiện truyền thanh viết bài tuyên truyền,
dành thời lƣợng, thông tin về các cơ chế chính sách hỗ trợ, phối hợp cùng với

14


MTTQ và các đoàn thể tổ chức tuyên truyền quán triệt trong đoàn viên, hội viên,
để nhân dân nâng cao nhận thức về phát triển trang trại và thực hiện.
UBND huyện đã ban hành hƣớng dẫn trình tự lập hồ sơ, thủ tục xây
dựng trang trại, quy định về việc quản lý đầu tƣ xây dựng và hoạt động của
các trang trại tổng hợp quy mô nhỏ trên địa bàn toàn huyện và đề nghị hỗ trợ

công văn trả lời của UBND huyện.
- UBND cấp xã hƣớng dẫn các hộ lập hồ sơ dự án, kiểm tra, xác nhận gửi
hồ sơ về UBND huyện qua bộ phận một cửa, đề nghị thẩm định phê duyệt dự án.
- Bộ phận một cửa của UBND huyện tiếp nhận hồ sơ dự án trang trại
và chuyển cho các phòng Kinh tế, TN-MT, TC-KH, Công thƣơng thẩm
định và tham mƣu cho UBND huyện ra Quyết định phê duyệt dự án trang
trại và Quyết định giao đất và cấp GCNQSĐ cho chủ trang trại.
1.2.2.4. Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, nghiệm thu trang trại

Sau khi có quyết định phê duyệt dự án trang trại và quyết định giao đất
chủ trang trại tiến hành đầu tƣ xây dựng trang trại.
- Cơ quan theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và nghiệm thu xây dựng trang trại
gồm: Phòng kinh tế, Công Thƣơng, Tài nguyên - Môi trƣờng và UBND cấp
xã, phƣờng, thị trấn.
- Nội dung thực hiện:
+ Phòng công thƣơng và UBND cấp xã kiểm tra giám sát các quy định
về xây dựng các công trình cơ bản của trang trại.
+ Phòng TN-MT và UBND cấp xã kiểm tra giám sát việc thực hiện
chính sách đất đai, bảo vệ môi trƣờng;
+ Phòng kinh tế và UBND cấp xã kiểm tra giám sát đầu tƣ của chủ
trang trại theo dự án đã đƣợc phê duyệt.
1.2.2.5. Tổ chức thực hiện chính sách của Nhà nước cho trang trại

* Chính sách hỗ trợ về đất đai.

16