ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

LÊ THỊ THANH HƢƠNG

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT
CỦA CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

LÊ THỊ THANH HƢƠNG

TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT
CỦA CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC : TS. BÙI THỊ HỒNG VIỆT
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................... i
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................ iv
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT
CỦA CỤC THUẾ ............................................................................................. 6
1.1.Tổng quan tài liệu nghiên cứu ..................................................................... 6
1.2.Tiền thuê đất ................................................................................................ 8
1.2.1. Cho thuê đất và các hình thức cho thuê đất ..................................... 8
1.2.2. Khái niệm tiền thuê đất .................................................................. 10
1.3. Chính sách thu tiền thuê đất ..................................................................... 11
1.3.1. Khái niệm về chính sách thu tiền thuê đất ..................................... 11
1.3.2. Mục tiêu của chính sách thu tiền thuê đất ..................................... 11
1.3.3. Nội dung của chính sách thu tiền thuê đất ..................................... 12
1.4. Tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế .................... 13
1.4.1. Khái niệm tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục
thuế ........................................................................................................... 13
1.4.2. Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế.. 13
1.4.3. Các điều kiện để tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của
cục thuế thành công.................................................................................. 25
1.4.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến của tổ chức thực thi chính sách thu
tiền thuê đất của cục thuế ......................................................................... 26
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................ 28
2.1.Khung nghiên cứu ..................................................................................... 28


2.2. Quy trình nghiên cứu ............................................................................... 29
2.3.Phƣơng pháp thu thập dữ liệu và số liệu ................................................... 30

CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
SÁCH THU TIỀN THUÊ ĐẤT CỦA CỤC THUẾ HÀ NỘI ........................ 83
4.1. Mục tiêu, phƣơng hƣớng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền
thuê đất của Cục thuế Hà Nội ......................................................................... 83
4.1.1. Mục tiêu của tổ chức thực thi thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội . 83
4.1.2. Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền
thuê đất .................................................................................................... 84
4.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách thu tiền thuê đất của
Cục thuế Hà Nội .............................................................................................. 84
4.2.1. Giải pháp hoàn thiện công tác chuẩn bị triển khai chính sách ..... 84
4.2.2. Giải pháp hoàn thiện chỉ đạo thực thi chính sách thu tiền thuê đất .. 88
4.2.3. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát thực thi chính sách thu tiền thuê
đất của Cục thuế Hà Nội. ......................................................................... 92
4.3. Một số kiến nghị để thực hiện các giải pháp nêu trên ............................. 93
4.3.1. Kiến nghị với Cục thuế Hà Nội ...................................................... 93
4.3.2. Kiến nghị với UBND các cấp ......................................................... 94
4.3.3. Kiến nghị với các Bộ thuộc Trung ương và các sở, phòng, ban,
ngành thuộc thành phố. ............................................................................ 95
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 98
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 99


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

1


3

Bảng 3.2

4

Bảng 3.3

5

Bảng 3.4

6

Bảng 3.5

Nội dung
Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất
của cục thuế
Một số nội dung cần kiểm soát tổ chức thực thi chính sách
Tổng hợp số lƣợng và trình độ cán bộ tham gia thực hiện
chính sách thu tiền thuê đất của toàn Cục thuế Hà Nội
Kế hoạch ban hành văn bản hƣớng dẫn, tổ chức tập
huấn chính sách thu tiền thuê đất
Kế hoạch tổ chức tập huấn và truyền thông chính sách
thu tiền thuê đất ( từ năm 2009 đến 2013)
Kế hoạch về tiếp nhận hồ sơ, theo dõi và điều chỉnh đơn giá
thuê đất của cục thuế Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2013
Kế hoạch về nguồn thu, số thu đƣợc và số miễn, giảm tiền
thuê đất của cục thuế Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2013


Bảng 3.8

Tổng hợp số buổi tập huấn chính sách thu tiền thuê đất
của Cục thuế từ năm 2009 đến 2013
Tổng hợp số buổi truyền thông chính sách thu tiền
thuê đất của Cục thuế từ năm 2009 đến 2013

ii

55

56


10

Bảng 3.9

11

Bảng 3.10

14

Bảng 3.11

15

Bảng 3.12


Hình 2.1

Khung nghiên cƣ́u

28

2

Hình 2.2

Quy trình nghiên cƣ́u

29

3

Hình 3.1

Cơ cấ u tổ chƣ́c cu ̣c thuế Hà Nô ̣i

37

4

Hình 3.2

5

Hình 3.3



MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Ở nƣớc ta, quản lý đất đai là một trong các lĩnh vực quản lý của Nhà
nƣớc, gồm chuỗi công việc bắt đầu từ quy hoạch sử dụng đất, giải phóng mặt
bằng, giao quyền sử dụng đất, thu nghĩa vụ tài chính về đất đai, giải quyết vi
phạm…..Trong đó, thu nghĩa vụ tài chính về đât đai có thể nói là khâu áp cuối
của chuỗi công việc quản lý đất đai nêu trên, thƣờng đƣợc qui định rõ trong
các quyết định của Nhà nƣớc giao đất cho các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá
nhân sử dụng đất làm đất ở, làm mặt bằng sản xuất kinh doanh, tƣơng ứng với
hình thức giao đất mà Nhà nƣớc quyết định sử dụng cho từng trƣờng hợp cụ
thể. Ngƣời đƣợc Nhà nƣớc giao đất có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài
chính về đất đai, cơ quan thuế là cơ quan quản lý Nhà nƣớc có chức năng
quản lý, kiểm soát, tính và đôn đốc thu nộp.
Thu tiền thuê đất là một trong các khoản thu nghĩa vụ tài chính về đất đai,
do Nhà nƣớc giao quyền sử dụng đất với hình thức cho thuê đất trong các trƣờng
hợp có nhu cầu sử dụng đất vào mục đích sản xuất, kinh doanh (không bao gồm
sản xuất kinh doanh nhà ở để bán). Đây là là chính sách nhằm mục tiêu tạo điền
kiện cho sản xuất phát triển, khuyến khích sử dụng đất có hiệu quả chống để đất
hoang hoá, lãng phí tài nguyên quốc gia…Nhà nƣớc cho thuê đất trên cơ sở các
dự án đầu tƣ mà ngƣời có nhu cầu sử dụng đất lập, đánh giá kỹ càng về hiệu quả
kinh tế, hiệu quả xã hội và năng lực của họ . Trong quá trình sử dụng đất thuê
ngƣời sử dụng đất có trách nhiệm trả tiền thuê đất cho Nhà nƣớc theo quy định.
Đối với các trƣờng hợp Nhà nƣớc cho thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm thì
nguồn thu tiền thuê đất là nguồn thu khá ổn định cho Ngân sách Nhà nƣớc, có thể
lƣợng hoá và lập kế hoạch chi mang tính chính xác cao.
Căn cứ mục tiêu phát triển nền kinh tế công nghiệp hoá và hiện đại hoá
của nƣớc ta trong thời gian tới, nhu cầu sử dụng đất cho sản xuất, kinh doanh
1



bình quân mỗi năm cơ quan thuế phải xử lý hàng trăm văn bản khiếu nại,
khiếu kiện của ngƣời thuê đất. Trong số đó nhiều sự việc không có quy định
giải quyết trong chính sách nhƣng thực tế lại phát sinh và bắt buộc phải xem
xét để hài hoà lợi ích của Nhà nƣớc, lợi ích của ngƣời sử dụng đất và đảm bảo
cho sản xuất, kinh doanh phát triển.
Tổng hợp, đánh giá thực tiễn triển khai chính sách thu rút ra những vấn
đề cần hoàn thiện, đề xuất sửa đổi chính sách là nhiệm vụ Cục Thuế Hà Nội
coi trọng , vì địa bàn giao quản lý phát sinh hầu hết các nghiệp vụ kinh tế, tập
trung các cơ quan Trung ƣơng có chức năng hoạch định chính sách. Chính
sách thu tiền thuê đất của nƣớc ta đƣợc ban hành từ thập niên 90, đã qua
nhiều lần sửa đổi, bổ sung nhằm phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất
nƣớc. Nhƣng đất đai là một loại tài nguyên đặc biệt, không tự sinh sôi, nảy
nở, trong khi nhu cầu sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh chỉ có xu
thế tăng, không có xu thế giảm…Tổ chức tốt công tác thực thi chính sách thu
tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội để góp phần đảm bảo công bằng đối với
tất cả các thành phần kinh tế đã tham gia, hạn chế thất thu Ngân sách, nhƣng
vẫn tạo điều kiện cho sản xuất phát triển, tăng vốn đầu tƣ cho sản xuất là yêu
cầu cấp bách đặt ra trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu của nƣớc ta
trong giai đoạn tới.
Để góp phần tổ chức thực thi tốt hơn chính sách thu tiền thuê đất trên
địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới, tác giả lựa chọn đề tài “ Tổ chức
thực thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục Thuế Hà Nội” làm Luận văn thạc
sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế.
2. Mục đích nghiên cứu
- Xác định đƣợc khung lý thuyết nghiên cứu về tổ chức thực thi chính
sách thu tiền thuê đất tại các Cục thuế ;

3



- Về thời gian nghiên cứu : số liệu thứ cấp thu thập giai đoạn từ năm
2009 đến năm 2013 và số liệu sơ cấp thu thập tháng 12/2014. Đề xuất giải
pháp giai đoạn đến năm 2020.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn kết cấu thành 4 chƣơng :
- Chƣơng 1 : Tổng quan tài liệu nghiên cứu và cơ sở lý luận về tổ chức
thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế
- Chƣơng 2 : Phƣơng pháp nghiên cứu
- Chƣơng 3: Thực trạng tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất
của Cục Thuế Hà Nội.
- Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu tiền
thuê đất của Cục Thuế Hà Nội.

5


CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU TIỀN THUÊ
ĐẤT CỦA CỤC THUẾ
1.1.Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Đất đai luôn là đề tài đƣợc nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và đã có
nhiều luận án, luận văn viết về đề tài này. Đề tài nghiên cứu về quản lý Nhà
nƣớc lĩnh vực đất đai đƣợc viết trong phạm vi một địa phƣơng, một thành
phần kinh tế, một yếu tố trong toàn bộ chính sách…nhƣ một số luận án, luận
văn sau:
- Luận án tiến sĩ kinh tế, “ Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đất đai của
chính quyền quận Tây Hồ” bảo vệ năm 2007 của tác giả Nguyễn Thế Vinh.

hiện, kiến nghị sửa đổi chính sách. Tuy nhiên, giải pháp về quy trình định giá
đất của tác giả chƣa có đột phá trong cải cách thủ tục hành chính nhà nƣớc.
- Luận văn thạc sỹ quản lý đất đai, trƣờng Đại học Nông nghiệp Hà Nội
“ Nghiên cứu giá đất ở và các yếu tố ảnh hƣởng đến giá đất ở trên địa bàn
huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội “ bảo vệ năm 2014 của tác giả Lê Thị Mai
Hoa. Luận văn nghiên cứu việc thực hiện chính sách về giá đất và các yếu tố
tác động Nhà nƣớc cần xem xét khi quyết định áp dụng giá đất để thu tiền sử
dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân đƣợc Nhà nƣớc giao đất, hợp thức
quyền sử dụng đất làm đất ở tại địa bàn huyện Từ Liêm, TP Hà Nội. Phạm vi
nghiên cứu của luận văn hẹp chỉ liên quan đến cá nhân và phụ thuộc vào thời
điểm chính sách, trong khi đó giá đất ở để thu thu tiền sử dụng đất của các dự
án bất động sản rất phức tạp, chi phối các chỉ tiêu kinh tế xã hội của thành
phố Hà Nội không đƣợc đề cập tới.
- Luận văn thạc sĩ luật, trƣờng Đại học Luật Hà Nội “ Hoàn thiện pháp
luật về quản lý hành chính Nhà nƣớc đối với doanh nghiệp có vốn đầu tƣ
7


nƣớc ngoài trong lĩnh vực thuê đất ở Việt Nam” bảo vệ năm 2013 của tác giả
Đỗ Văn Sen. Luận văn đã nghiên cứu và đƣa ra đƣợc khung pháp lý về quản
lý Nhà nƣớc trong lĩnh vực cho thuê đất đối với doanh nghiệp có vốn đầu tƣ
nƣớc ngoài. Tác giả đã phân tích thực trạng quản lý Nhà nƣớc về lĩnh vực cho
doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài thuê đất của nƣớc ta, đánh giá điểm
mạnh quản lý Nhà nƣớc trong lĩnh vực cho doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc
ngoài thuê đất đƣợc thực hiện ngay từ khi doanh nghiệp có ý định đầu tƣ tại
Việt Nam, hồ sơ thủ tục đầy đủ. Nhƣng Luận văn chỉ chú ý đến vấn đề quản
lý Nhà nƣớc tại khâu công việc cho thuê đất, còn thu nghĩa vụ tài chính về
thuê đất thì không đề cập tới.
Quá trình tham khảo, tổng hợp tác giả thấy rằng đề tài “ Tổ chức thực
thi chính sách thu tiền thuê đất của Cục thuế Hà Nội” chƣa đƣợc nghiên cứu.

giấy tờ cụ thể và là văn bản không thể thiếu trong hồ sơ thuê đất.
1.2.1.2. Các hình thức cho thuê đất
Đất đai đƣợc giao cho ngƣời sử dụng trên cơ sở qui hoạch, kế hoạch sử
dụng đất của Nhà nƣớc và của chính họ. Phƣơng pháp giao đất theo các cách
chỉ định hoặc tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Dù thực hiện theo cách nào
thì việc giao đất cũng phải theo mục đích sử dụng cụ thể và ngƣời sử dụng có
quyền và nghĩa vụ của mình. Trong đó giao đất với hình thức cho thuê áp
dụng đối với đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, bình đẳng với tất cả
các thành phần kinh tế. Mặc nhiên ngƣời đƣợc Nhà nƣớc xem xét cho thuê đất
phải thoả mãn các điều kiện về năng lực tài chính, không vi phạm pháp luật
về đất đai.
- Cho thuê đất theo cách chỉ định : ngƣời có nhu cầu sử dụng đất làm
mặt bằng sản xuất kinh doanh phải lập phƣơng án đầu tƣ phù hợp qui định
của địa phƣơng và hợp pháp. Hợp pháp ở đây có thể hiểu là hoạt động sản
xuất kinh doanh không bị pháp luật cấm hoặc đƣợc cấp có thẩm quyền phê
9


duyệt. phƣơng án đầu tƣ sản xuất kinh doanh và nhu cầu sử dụng đất cho
phƣơng án đƣợc ngƣời sở hữu đất xem xét, thẩm định và đƣợc chính thức hoá
bằng Quyết định, Hợp đồng thuê đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
biên bản bàn giao mốc giới hoặc bản đồ qui hoạch thửa đất. Các văn bản giao
quyền thuê đất đƣợc lập theo khuôn mẫu, trong đó ngoài phần căn cứ pháp lý
để ban hành là các nội dung về ngƣời đƣợc giao quyền sử dụng đất ; diện tích
thửa đất với mốc giới cụ thể ; mục đích , thời hạn sử dụng đất ; hình thức nộp
tiền thuê đất ( hàng năm hay một lần) ; các qui định về quyền và nghĩa vụ của
Ngƣời sử dụng đất….
Đồng thời, xác định tiền thuê đất phải nộp cho cả thời hạn thuê đối với
Ngƣời đƣợc thuê đất hình thức trả tiền một lần cho cả thời gian thuê ; hoặc
tiền thuê đất phải nộp một năm với Ngƣời đƣợc thuê đất trả tiền hàng năm.

cho thuê đất đang diễn ra trong đời sống xã hội. Chính sách có mục tiêu của
ngƣời sở hữu đất và có phƣơng thức, công cụ để thực hiện những mục tiêu.
1.3.2. Mục tiêu của chính sách thu tiền thuê đất
Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý báu. Sử dụng đất đai vào phát
triển kinh tế đòi hỏi phải hợp lý, phù hợp với tiến trình phát triển chung, hiệu
quả kinh tế và xã hội cao…Do đó chính sách thu tiền thuê đất cũng nhằm các
mục tiêu sau:
1.3.2.1 Mục tiêu kinh tế
- Tạo lập nguồn thu từ việc cho thuê đất để chi tiêu. Trong đó đối với
nhà nƣớc là tạo nguồn thu Ngân sách Nhà nƣớc cho địa phƣơng để chi tiêu
vào mục đích phát triển hạ tầng xã hội của địa bàn (điện, đƣờng, trạm, trại),
đây cũng chính là tiền đề cho phát triển kinh tế địa phƣơng ; một phần để chi
tiêu thƣờng xuyên cho bộ máy quản lý Nhà nƣớc tại địa bàn....Ngoài ra, các
thành phần kinh tế có mặt bằng phát triển sản xuất kinh doanh, đồng nghĩa
với tăng thu Ngân sách Nhà nƣớc từ các khoản thuế phải nộp.
11


- Nâng cao hiệu quả sử dụng đất không để đất đai hoang hoá, tối đa hoá
khả năng sinh lời của đất đai.
- Thông qua chính sách miễn, giảm tiền thuê đất để tháo gỡ khó khăn
về kinh tế cho sản xuất kinh doanh trong một số trƣờng hợp đặc biệt, hỗ trợ
trong ƣu đãi đầu tƣ…
1.3.2.2. Mục tiêu xã hội
- Các thành phần kinh tế trong xã hội muốn tổ chức ( hoặc mở rộng)
sản xuất kinh doanh, sau vấn đề về vốn là vấn đề mặt bằng. Đƣợc thuê đất của
Nhà nƣớc để thực hiện đó là lý tƣởng, bởi số tiền thuê đất phải trả cho nhà
nƣớc sẽ nhận đƣợc sự bảo hộ cao về pháp lý trong một thời hạn rõ ràng,
tƣơng đối ổn định.
- Chính sách thu tiền thuê đất điều tiết một phần thu nhập của nhà đầu

chức trong bộ máy của cục thuế, nhằm hiện thực hoá mục tiêu chính sách thu
tiền thuê đất đề ra.
1.4.2. Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế
Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế
đƣợc chia thành các giai đoạn nhƣ sau :

13


Bảng 1.1. Quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế
Giai đoạn 1 :Chuẩn bị triển khai chính sách thu tiền thuê đất
Quyết

định

cơ Lập kế hoạch triển Ra văn bản triển Tổ chức tập huấn

cấu tổ chức thực khai chính sách

khai chính sách

triển khai chính sách

thi chính sách
Giai đoạn 2 :Chỉ đạo thực thi chính sách thu tiền thuê đất
Truyền

thông Tổ

chính sách


thống thông tin giá sự thực hiện sách

kiến hoàn thiện,

phản hồi

đổi

chính sách

mới

chính

sách
Nguồn : Tác giả tổng hợp dựa trên giáo trình chính sách kinh tế - xã
hội, Đại học kinh tế quốc dân
1.4.2.1. Chuẩn bị triển khai chính sách thu tiền thuê đất của cục thuế:
Giai đoạn đầu tiên của quá trình tổ chức thực thi chính sách thu tiền
thuê đất trên địa bàn tỉnh, thành phố của cục thuế, gồm 4 bƣớc sau
a. Xây dựng cơ cấu tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất
Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi chính sách thu tiền thuê đất là việc
xây dựng đƣợc cơ cấu, tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ của từng bộ phận
14