BÀI TIỂU LUẬN
SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN PHÁT TRIỂN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA Ở VIỆT NAM
1
A- MỞ BÀI :
Chúng ta đang sống trong một thời đại cách mạng công nghiệp. Quanh
ta khắp nơi trên thế giới đó và đang diễn ra quá trỡnh chuyển đổi trong đời
sống kinh tế. Quá trình cải cách kinh tế là thử thách lớn nhất đối với tất cả
các dân tộc và các chế độ muốn thay đổi mô hình hoạt động kinh tế của
mình. Có nhiều xu hướng khác nhau, song cú một chủ đề chung là chuyển
nền kinh tế sang định hướng thị trường. Các nhà lãnh đạo chính trị ở nhiều
nơi trên thế giới đó đi đến kết luận rằng : nhìn chung, thị trường đảm bảo
cho nền kinh tế tăng trưởng một cách vững chắc. Tuy nhiên, cách thức để
đạt được mục tiêu đó cũng rất khác nhau. Và cũng ở đây, mỗi nước xẽ tỡm
cho mỡnh một con đường đi lờn, dựa trờn nền tảng lịch sử, văn hoỏ dõn tộc.
Với xu hướng phỏt triển tất yếu của thời đại, Việt Nam cũng chọn cho
mỡnh một con đường phỏt triển kinh tế. Đảng, Nhà nước và nhõn dõn Việt
Nam đó chọn cho đất nước của mỡnh con đường phỏt triển nền kinh tế thị
trường cú sự quản lớ của Nhà nước theo định hướng xó hội chủ nghĩa. Đó là
con đường phỏt triển tất yếu phự hợp với những điều kiện khỏch quan vốn
cú. Cũng xỏc định,việc phỏt triển kinh tế thị trường định hướng xó hội chủ
2
nghĩa sẽ đưa nước ta thoỏt khỏi tỡnh trạng lạc hậu, vươn lờn một nền kinh tế
hiện đại, ngang tầm với cỏc nước trờn thế giới, phấn đấu vỡ mục tiờu dõn
giàu, nước mạnh, xó hội cụng bằng, dõn chủ, văn minh.
3
B NỘI DUNG:
I- SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM.
1. quan niờm về kinh tế thị trường:

năm qua, Đảng và Nhà nước ta đó tiến hành xõy dựng nền kinh tế vận hành
theo cơ chế thị trường, cú sự quản lớ của Nhà nước theo định hướng XHCN.
1.2. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa nền kinh tế thị trường
TBCN và nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
Kinh tế thị trường định hướng XHCN cú những điểm giống và khỏc với
kinh tế thị trường TBCN.
Sự giống nhau biểu hiện ở chỗ, xuất phỏt từ tớnh khỏch quan của nú.
Cả hai kiểu kinh tế thị trường này đều chịu sự tỏc động của cơ chế thị trường
với hệ thống cỏc qui luật : qui luật giỏ trị, qui luật cung cầu, qui luật cạnh
tranh, qui luật lưu thụng tiền tệ … Đồng thời, cả nền kinh tế thi trường ở cỏc
nước TBCN và nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đều là cỏc nền
kinh tế hỗn hợp, tức là nền kinh tế thị trường cú sự điều tiết ( quản lớ ) của
nhà nước. Tuy nhiờn, sự can thiệp của nhà nước ở cỏc nền kinh tế là khỏc
nhau. Khụng cú nền kinh tế thị trường thuần tuý (hoàn hảo) chỉ vận hành
theo cơ chế thị trường.
5
Sự khỏc nhau giữa nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và nền
kinh tế thị trường TBCN là ở mục tiờu, phương thức, mức độ can thiệp của
nhà nước và sự can thiệp này là do bản chất của nhà nước quyết định. Được
thể hiện qua những điểm sau:
 Về chế độ sở hữu, cơ chế thị trường trong nền kinh tế TBCN luụn
hoạt động trờn nền tảng của chế độ sở hữu về tư liệu sản xuất, trong
đó cỏc cụng ty tư bản độc quyền giữ vai trũ chi phối sự phỏt triển của
toàn bộ nền kinh tế. Cũn cơ chế thị trường trong nền kinh tế định
hướng XHCN lại hoạt động trong mụi trường của sự đa dạng cỏc quan
hệ sở hữu. Trong đó chế độ cụng hữu giữ vai trũ nền tảng của nền
kinh tế quốc dõn, với vai trũ chủ đạo của kinh tế nhà nước.
Tớnh định hướng XHCN đũi hỏi trong khi phỏt triển nền kinh tế hàng
hoỏ nhiều thành phần phải củng cố và phỏt triển kinh tế nhà nước và kinh tế
tập thể trở thành nền tảng của nền kinh tế cú khả năng điều tiết. Kinh tế nhà

vấn đề xó hội và cụng bằng bỡnh đẳng trong xó hội. Tỡnh hỡnh đó đặt
ra cho kinh tế thị trường định hướng XHCN phải kết hợp hài hoà ba
vấn đề sau : Một là, kết hợp vấn đề lợi nhuận và vấn đề xó hội, đảm
bảo cho cỏc chủ thể kinh tế cú được lợi nhuận cao, tạo điều kiện kinh
tế chớnh trị - xó hội bỡnh thường cho sự phỏt triển kinh tế. Hai là, kết
hợp chặt chẽ nguyờn tắc phõn phối của chủ nghĩa xó hội và nguyờn
tắc kinh tế hàng hoỏ: phõn phối theo lao động, theo vốn, theo tài năng
… trong đó nguyờn tắc phõn phối theo lao động là chớnh. Ba là, điều
tiết phõn phối thu nhập : nhà nước cần cú chớnh sỏch giảm khoảng
7
cỏch chờnh lệch giữa lớp giàu và lớp nghốo. Mặt khỏc, cú biện phỏp
bảo vệ thu nhập chớnh đáng của toàn xó hội.
Một xu hướng đáng lưu ý là tuy nhà nước TBCN đó cú ý thức tự điều
chỉnh, dung hoà lợi ớch của cỏc giai cấp, tầng lớp xó hội khỏc nhau để
giảm bớt mõu thuẫn, ổn định chớnh trị, ổn định xó hội, vỡ mục tiờu
phỏt triển kinh tế. Song, do nhiều nguyờn nhõn khỏc nhau, nhất là do
sự chi phối điểu tiết của cỏc qui luật kinh tế của CNTB, của lợi ớch
giai cấp nờn sự điều tiết của vẫn cũn nhiều bất cập. Sự can thiệp của
nhà nước nhằm bảo đảm mục tiờu phỏt triển và cụng bằng chỉ cú thể
thực hiện được với một nhà nước của dõn, do dõn, vỡ dõn. Đó là nhà
nuớc XHCN.
2. Cơ sở khỏch quan phỏt triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở
Việt Nam.
2.1. Cơ sở :
Cỏc Mỏc đó nờu ra hai điều kiện để hỡnh thành sản xuất hàng hoỏ –
giai đoạn sơ khai của kinh tế thị trường là cú sự sở hữu khỏc nhau về tư liệu
sản xuất và sự phõn cụng lao động xó hội. Sau này, cụ thể hoỏ hơn và thớch
nghi trong điều kiện thị trường cạnh tranh quyết liệt, chỳng ta đê cập rừ hơn
cỏc điều kiện hoạt động của thị trường là quyền chiếm hữu tài sản khỏc nhau
và lợi ớch của người sản xuất kinh doanh khỏc nhau, tạo động lực cạnh tranh

9
 Kinh tế hàng hoỏ tạo ra động lực thỳc đẩy lực lượng sản suất phỏt
triển. Do cạnh tranh giữa những người sản xuất hàng hoỏ, buộc mỗi
chủ thể sản xuất phải cải tiến kĩ thuật để giảm chi phớ sản xuất tới
mức tối thiểu, nhờ đó cú thể cạnh tranh và đứng vững trong cạnh
tranh. Quỏ trỡnh đó thỳc đẩy lực lượng sản xuất phỏt triển, nõng cao
năng suất lao động xó hội.
 Kinh tế hàng hoỏ kớch thớch tớnh năng động, sỏng tạo của chủ thể
kinh tế, kớch thớch việc nõng cao chất lượng, cải tiến mẫu mó cũng
như tăng khối lượng hàng hoỏ và dịch vụ.
 Phõn cụng lao động xó hội là điều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất
hàng hoỏ. Đến lượt nú, sự phỏt triển kinh tế hàng húa sẽ thỳc đẩy sự
phõn cụng lao động xó hội và chuyờn mụn hoỏ sản xuất. Vỡ thế, phỏt
huy được tiềm năng, lơi thế của từng vựng cũng như lợi thế của đất
nước cú tỏc dụng mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài.
 Sự phỏt triển kinh tế hàng hoỏ sẽ thỳc đẩy quỏ trỡnh tớch tụ, tập trung
sản xuất. Do đó tạo điều kiện ra đời của sản xuất lớn cú tớnh xó hội
hoỏ cao, đồng thời chọn lọc được những người sản xuất kinh doanh
giỏi, hỡnh thành đội ngũ cỏn bộ quản lớ cú trỡnh độ, lao động lành
nghề, đáp ứng yờu cầu của đất nước.
Ngày nay, khụng ai phủ nhận vị trớ, vai trũ đặc biệt quan trọng của kinh
tế thị trường trong quỏ trỡnh phỏt triển nền sản xuất xó hội, phỏt triển lực
lượng sản xuất xó hội. Khụng ai phủ nhận sự khỏch quan của chỳng trong
nhiều chế độ khỏc nhau. Khụng cũn ai cho rằng kinh tế thị trường là sản
phẩm riờng của CNTB.
Trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần VIII, Đảng ta đó khẳng
định: “Sản xuất hàng hoỏ khụng đối lập với CNXH mà là thành tựu phỏt
10