wWw.VietLion.Com – Thư viện eBook Online – Free for All !

2010

Chế ñộ phát xít Trang 81

Ðặc thù tổ ng quát của nhà nước ñộc tài
Phần III

1. Nhà nước ñộc tài có thể bị lật ñổ "từ dưới" không?
Theo cấu trúc, nhà nước ñộc tài là hệ thống toàn diện và hoàn thiện nhất ñể ñàn áp các cá nhân và
nhân dân. Nó không chỉ ñàn áp, khủng bố mà còn lôi kéo cả dân tộc tham gia vào những tội ác
chống lại chính dân tộc ñó; không chỉ hành dộng trên danh nghĩa dân tộc - ñiều ñó thì nước nào
cũng làm- mà là hành ñộng thông qua dân tộc. Dân tộc trở thành vũ khí của nhà nước chống lại
chính dân tộc ñó và những ñại diện xứng ñáng nhất- những người bảo vệ quyền dân chủ, quyền tự
do công dân và tự do chính trị .
Thâu tóm tổng thể nhân dân vào các tổ chức quốc gia, nhà nước ñộc tài dễ dàng khiến nhân dân
bằng chính tay mình hủy diệt những người chống lại nền chuyên chính trong hàng ngũ của mình.
Còn sự thống nhất nào sâu sắc hơn giữa nhân dân và nhà nước, khi nhân dân bảo vệ nhà nước và
tiêu diệt những kẻ thù của nó.
Thậm chí, khủng bố cũng không chỉ giới hạn trong vấn ñề thể chất (nhốt trong hầm ngục của
Zetapo và lao ñộng khổ sai trong trại tập trung), mà còn có cả khủng bố tư tưởng một cách hệ thống
thông qua ñài phát thanh, phim ảnh, báo chí, tổ chức quần chúng...
Nếu như SS và Zetapo tiêu diệt những người mang tư tưởng dân chủ còn sót lại từ thời nền Cộng
Hòa Vaimar, thì tuyên truyền và các tổ chức quần chúng nhổ tận gốc cả những mầm mống tự do
suy nghĩ, ñồng thời nhồi nhét giáo lý của hệ tư tưởng quốc gia.
Trong hoàn cảnh như thế không tồn tại những ñiều kiện và con người cho một cuộc ñấu tranh quần
chúng chống lại nền chuyên chính phát xít. Không thể thành lập ñược một tổ chức quần chúng với ý
ñồ khởi nghĩa vũ trang nhằm lật ñổ nhà nước phát xít, vì do thám tổng thể sẽ nhanh chóng phát hiện
ra mạng lưới bí mật và lực lượng khủng bố sẽ hủy diệt nó. Do ñó cho ñến tận giờ phút cuối, tại
wWw.VietLion.Com – Thư viện eBook Online – Free for All !

quốc xã. Ðiều này có thể giải thích một hiện tượng, mà mới thoạt nhìn tưởng như khó hiểu: quần
chúng không hài lòng, có nhiều người căm ghét chế ñộ trong bối cảnh tan rã của nó, thế nhưng vẫn
không tồn tại lực lượng chống ñối hay một cuộc ñấu tranh thực sự .
Tóm lại, nhà nước phát xít khó có thể bị lật ñổ từ dưới bằng cuộc khởi nghĩa vũ trang do các lực
lượng cánh tả tổ chức và lãnh ñạo. Trước hết vì chắc gì lực lượng này ñã ñược tổ chức và vũ trang
ñầy ñủ . Với bộ máy khủng bố khổng lồ, do thám và tuyên truyền tổng thể, cùng việc thâu tóm triệt
wWw.VietLion.Com – Thư viện eBook Online – Free for All !

2010

Chế ñộ phát xít Trang 83

ñể nhân dân vào các tổ chức quốc gia, nhà nước phát xít có thể hủy diệt mọi ý ñồ chống ñối từ lúc
còn trứng nước, trước khi các lực lượng này ñạt ñược tính quần chúng rộng rãi và ñe dọa ñược nó.
Nếu trong một nhà nước phát xít có thể tổ chức lực lượng quần chúng chống ñối, chẳng hạn như
phong trào du kích, thì ñiều này chỉ có nghĩa: nhà nước ñó ñã không còn là nhà nước phát xít, mà
chỉ có một vài cơ cấu nào ñó ñược xây dựng như chế ñộ phát xít.
Trong nền chuyên chính phát xít, công tác chống ñối bí mật mang một mâu thuẫn không thể vượt
qua: càng giữ bí mật bao nhiêu thì càng khó bị phát hiện bấy nhiêu. Nhưng như thế nó lại xa rời với
mục ñích chính; chiếm ñược lòng tin của quần chúng ñể có thể lật ñổ chế ñộ . Mặt khác, càng mang
tính quần chúng rộng rãi bao nhiêu càng dễ bị phát hiện bấy nhiêu.

2. Ba lực lượng vũ trang của nhà nước phát xít.
Nhà nước ñộc tài có ba lực lượng vũ trang, mà trong những ñiều kiện nhất ñịnh có thể tách rời và
hoạt ñộng ñộc lập: ñảng phát xít, cảnh sát và quân ñội. Bình thường, các lực lượng này nằm trong
mối quan hệ phụ thuộc tương hỗ: cảnh sát (bí mật và công khai) và quân ñội phải phục tùng ñảng
phát xít. Mặt khác, cảnh sát và quân ñội là hai chỗ dựa căn bản của ñảng phát xít trong nhà nước
này. Cảnh sát bao gồm những phần tử trung thành và ràng buộc với chế ñộ, là bộ phận ñược vũ
trang của ñảng phát xít và ñược xem là chỗ dựa vững chắc nhất.
Nhưng quân ñội thì không ñược tin tưởng như thế, vì theo luật quân sự, mọi công dân ñến tuổi ñời

ñảng phát xít, chỉ vì bối cảnh ñặc biệt của nước này: lúc bấy giờ tại Ytalia có mặt nhiều sư ñoàn
quân Ðức (mùa hè năm 1943 có 7 sư ñoàn quân Ðức ñóng ở Ytalia) (113-195), các sư ñoàn Ðức có
thể dễ dàng lật ñổ chính phủ mới và phục hồi Muxolini ñể giữ Ytalia như một nước ñồng minh của
mình. Mặt khác do sự tồn tại của các sư ñoàn Ðức, một cuộc tấn công như thế có thể gây ra cuộc
khởi nghĩa phát xít, vì bộ máy ñảng và nhà nước vẫn trung thành với Muxolini.
Trong hoàn cảnh ñó, chính phủ Badolio chỉ có thể ra thông cáo, trong ñó tuyên bố vẫn ñứng về phía
Ðức trong cuộc chiến tranh; ñồng thời giữ bí mật nơi giam giữ Muxolini ñể quân Ðức không thể
phát hiện ra, cho ñến khi quân ñồng minh tạo ñiều kiện cắt ñứt quan hệ với Ðức.
Ðảo chính quân sự trong những ñiều kiện của nhà nước ñộc tài, là bước chuyển tiếp từ chuyên
chính phát xít ñến chuyên chính quân sự, ñặc trưng bằng việc kém ổn ñịnh và khủng bố tổng thể
(nhưng không dã man!) . Một cuộc ñảo chính quân sự không thể là bước chuyển tiếp thẳng từ chế
ñộ phát xít ñến nền dân chủ tự do vì những mâu thuẫn chính trị khổng lồ mà nó giải phóng. Những
mâu thuẫn này có thể biến thành một cuộc khởi nghĩa chống phát xít hay phục hồi phát xít, và sẽ dễ
dàng dẫn ñến một cuộc nội chiến. Trong mọi trường hợp, những người ñảo chính sẽ ñánh mất
quyền kiểm soát chính trị và sẽ trở thành nạn nhân cho những lực lượng mà họ vừa giải phóng.
Do ñó, một cuộc ñảo chính quân sự thông thường phải chuyển thành chuyên chính quân sự, ñể có
thể giữ ñược chính quyền mới và ñể khỏi xảy ra cuộc khởi nghĩa chống hay phục hồi phát xít.
Vì vậy, sau cuộc ñảo chính, nguyên soái Badolio tuyên bố giới nghiêm, cấm các ñảng phái và
những tổ chức dân chủ chống phát xít hoạt ñộng, vỗ về các tầng lớp công nhân.
Ðồng thời do sự có mặt của các sư ñoàn Ðức, chính phủ không thể giải tán ñảng và công an phát
wWw.VietLion.Com – Thư viện eBook Online – Free for All !

2010

Chế ñộ phát xít Trang 85

xít, mà chỉ cố gắng ñặt chúng dưới quyền kiểm soát của mình, bằng cách sát nhập công an vào với
quân ñội và phong cấp sĩ quan cho những cán bộ lãnh ñạo ñảng phát xít.
Mặc dù vậy, trong 45 ngày cầm quyền, từ 29.7 ñến 5.8.1943, Badolio ñã thi hành hàng loạt chính
sách nhằm phá vỡ cấu trúc của chế ñộ phát xít: ban hành các sắc lệnh giải tán ñảng phát xít, giải tán


Chế ñộ phát xít Trang 86

Tất cả những ñiểm khác nhau này làm cho nền chuyên chính quân sự không ổn ñịnh. Chỉ dựa vào
khủng bố, chuyên chính quân sự dễ dàng bị phá vỡ, một khi ñiểm tựa duy nhất này bị mài mòn.
Khác với chuyên chính quân sự , chế ñộ phát xít cơ ñộng hơn nhiều, tùy thuộc vào từng trường hợp
mà sử dụng khủng bố hay công tác tư tưởng, tuyên truyền.
Do ñó chuyên chính quân sự ñứng trước hai con ñường: hoặc quay lại với những nguyên tắc tư sản
truyền thống, hoặc chuyển sang chuyên chính phát xít với cơ cấu ñộc tài tương ứng. Nếu tồn tại lâu
hơn thời gian mà bản chất chính trị của nó cho phép, chuyên chính quân sự thường bị lật ñổ bằng
một cuộc ñảo chính quân sự mới.
Về mặt ổn ñịnh, chuyên chính phát xít bền vững hơn nhiều. Với việc thiết lập chỗ dựa trong xã hội,
nó loại bỏ ñược mọi khả năng ñảo chính quân sự trong những ñiều kiện bình thường. Chỉ khi có
khủng hoảng chính trị sâu sắc, do thất bại trong chiến tranh, quân ñội mới có thể làm ñảo chính,
cướp chính quyền từ tay ñảng phát xít. Thí dụ, ai có thể dám làm ñảo chính quân sự ở Ðức vào
những năm 1937 hay 1938? Bản thân nhân dân sẽ ñứng lên bảo vệ cho Hitler và chế ñộ quốc xã.
4. Sự khác nhau giữa nhà nước phát xít và nhà nước uy tín.
Trong văn học, các khái niệm "nhà nước uy tín" và "nhà nước phát xít" thường bị sử dụng lẫn lộn
hay thay thế nhau như những từ ñồng nghĩa, ñặc biệt là các năm 30 và 40. Khi nghiên cứu phát xít
Ytalia, thậm chí có tác giả ñã sử dụng cùng một lúc cả hai lhái niệm này.
Thực chất, việc sử dụng thuật ngữ như vậy là không chính xác. Ðiều này xuất phát từ những phân
tích bề mặt, nhầm lẫn hình thức với nội dung, còn nội dung thì bị che khuất. Mặt khác, sai sót này
không phải ngẫu nhiên; nó có cơ sở khách quan trong sự tương ứng thực sự giữa nhà nước ñộc tài
và nhà nước uy tín.
Tất cả mọi nhà nước phát xít ñều là nhà nước uy tín, nhưng không phải mọi nhà nước uy tín ñều
ñộc tài. Uy tín là nguyên tắc cơ bản cấp quan liêu: Bởi vậy, mọi nhà nước quan liêu ñều ít nhiều là
nhà nước uy tín. Thí dụ, nền quân chủ hay chuyên chính quân sự là những nhà nước uy tín, nhưng
không phải là những nhà nước ñộc tài.
Sự khác nhau giữa nhà nước phát xít và nhà nước uy tín là, nhà nước phát xít phân chuyển nguyên
tắc của mình trên toàn bộ ñời sống xã hội: không chỉ trên bộ máy nhà nước mà còn cả trong ñảng,