Vì sao tái cấu trúc thất bại?
Có doanh nghiệp với doanh số cả ngàn tỉ đồng, quy
mô nhân viên trên ngàn người suốt mấy năm qua đã
“loay hoay” mãi với chuyện tái cấu trúc. Doanh
nghiệp đã không tiếc tiền thuê một công ty tư vấn về
để khởi xướng và dẫn dắt quá trình tái cấu trúc.

Họ bắt đầu bằng việc vẽ lại sơ đồ tổ chức, viết lại
quy chế tổ chức hoạt động của các phòng/ban, viết
các bản mô tả công việc; rồi soạn thảo các quy trình
làm việc và hoàn thành một bộ tài liệu đồ sộ với đầy
đủ các “hướng dẫn”, “quy trình”, “quy phạm”… được
đóng thành tập dày. Bộ tài liệu đã được chuyển giao
cho lãnh đạo doanh nghiệp một cách trang trọng
trong một buổi lễ hoành tráng với sự tham gia của
nhiều quản lý cấp cao và cấp trung.
Tiếp theo đó, chủ doanh nghiệp cũng đã bỏ không ít
tiền cho các công ty “săn đầu người” để chiêu dụ
nhân tài về nhằm thay thế, “nâng cấp” bộ máy nhân
sự cho phù hợp với sơ đồ tổ chức mới, chức năng,
nhiệm vụ mới và những bản mô tả công việc mới.
Toàn bộ quá trình viết lách, soạn thảo, hiệu chỉnh,

phẩm của mình, chính mình đặt ra những luật lệ,
quy trình, và chính mình phải tuân thủ chúng, chứ
không phải do người khác viết và áp đặt.
Thứ hai, tái cấu trúc không phải là quá trình chỉ có
“vẽ” và “viết”. Kết quả của tái cấu trúc không chỉ là
một bộ tài liệu đồ sộ được bàn giao theo cách thức
trang trọng, hoành tráng là đủ. Những thứ được
trình bày trên giấy có khi lại là những thứ rất xa lạ
với thực tế vận hành của doanh nghiệp.
Thứ ba, tái cấu trúc, với mục tiêu là “nâng cao thể
trạng” của “hạ tầng cơ sở” doanh nghiệp, bắt buộc
phải dựa trên nền tảng của một “thượng tầng kiến
trúc” hoàn hảo. Nếu “thượng tầng kiến trúc” có quá
nhiều bất cập, sai sót, việc củng cố “hạ tầng cơ sở”
chỉ càng làm cho doanh nghiệp thêm sa lầy.
“Thượng tầng kiến trúc” bao gồm những “hạng mục”
ở “tầng cao” của doanh nghiệp như triết lý kinh
doanh, sứ mệnh, hoài bão, giá trị cốt lõi, các chuẩn
mực đạo đức, hành vi, văn hóa doanh nghiệp, các
mục tiêu, định hướng chiến lược, chiến lược công
ty. Còn hạ tầng cơ sở là những cơ cấu tổ chức,
nguồn nhân lực, cơ chế quản lý, điều hành, các hoạt
động và quá trình, các nguồn lực… Cơ cấu và cơ
chế là để phục vụ cho chiến lược. Nếu chiến lược
sai, thì dù có cơ cấu, cơ chế và nguồn nhân lực
tuyệt hảo, doanh nghiệp cũng sẽ rơi vào thất bại
nhanh chóng. Việc bắt đầu bằng cách “vẽ lại” sơ đồ
tổ chức như trường hợp kể trên chỉ là một cách tiếp
cận “phần ngọn” mà không nhìn thấy phần gốc, vốn
là yếu tố quyết định.