THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI
DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU- CHI NHÁNH HÀ NỘI
I. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DNV&N Ở
VIỆT NAM (TRÊN ĐỊA BÀN)
1.Thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của DNV&N
1.1. Khái quát hoạt động SXKD cua DNV&N
Sau khi các chính sách "đổi mới" được đưa ra, khu vực kinh tế tư nhân của
Việt Nam phát triển rất mạnh, góp phần không nhỏ trong việc hoàn thiện bộ mặt
của khối DNV&N trong nền kinh tế.
Tính tới thời điểm này, ở Việt Nam có khá nhiều DNV&N (khoảng hơn 2
triệu DN), các DNV&N ở Việt Nam phát triển nhanh về số lượng nhưng quy mô
khá nhỏ. Theo tính toán, toàn bộ khu vực DNV&N chiếm khoảng 20% tổng
vốn kinh doanh của các doanh nghiệp (trong đó, DNV&N quốc doanh: 13,4%,
DNV&N ngoài quốc doanh: 6,6% tổng vốn kinh doanh).
Theo số liệu thống kê, trong 4 tháng đầu năm 2008, riêng T.P Hồ Chí Minh
có 2.027 DNV&N được thành lập với tổng số vốn đăng ký là 2.981 tỷ đồng.
Tăng trên 20% về số lượng và hơn 14% về vốn so với cùng kỳ năm 2007. ở Hà
nội, đến hết tháng 3/2008 đã có 812 DNV&N được thành lập với tổng số vốn
1.405 tỷ đồng. Trong 4 tháng đầu năm 2008, cả nước có gần 6000 doanh nghiệp
tư nhân thuộc loại DNV&N được thành với tổng số vốn đăng ký là 8.767 tỷ
đồng. Cũng trong tháng 3 qua có 820 DN đăng ký bổ sung vốn với số tiền 2.350
tỷ đồng. Như vậy, đến hết tháng 3/2008 đã có 81.584 DNV&N được thành lập
và đăng ký hoạt động với tổng số vốn trên 70.000 tỷ đồng.
Các số liệu trên cho thấy, vốn đăng ký kinh doanh của một DN bình quân
dưới 1 tỷ đồng. Vậy có thể thấy số lượng DNV&N được thành lập trong 2 năm
qua chiếm tỷ trọng lớn. Theo kết quả điều tra gần đây của chương trình hỗ trợ
DNV&N của ngân hàng thế giới thì trong số doanh nghiệp mới đăng ký kinh
doanh sau khi áp dụng luật doanh nghiệp có tới 98% là DNV&N.
Về ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh: Hiện nay, ngoài một số lĩnh
vực ngành nghề mà nhà nước độc quyền thì các DNV&N tham gia hầu hết

định, điều đó khẳng định rõ DNV&N có nhiều vai trò tích cực trong nền kinh tế
đất nước. Tuy nhiên bên cạnh đó, các DNV&N vẫn đang phải đương đầu với
nhiều vấn đề trong qúa trình đổi mới, hội nhập phát triển của đất nước. Các vấn
đề đó là: thông tin, khả năng tiếp cận thị trường, môi trường pháp lý, khả năng
quản lý, công nghệ và đặc biệt là các khó khăn về vốn.
1.2.1. Thông tin và khả năng tiếp cận thị trường (đặc biệt là thi trường xuất
khẩu):
Các DNV&N rất thiếu thông tin về thị trường, do đó họ tham gia các hoạt
động thị trường không mang tính định hướng chiến lược.Trong số các DNV&N
hiện nay, chỉ có một số ít các DNV&N quốc doanh có cơ hội tiếp cận với thông
tin thực sự giá trị từ bộ chủ quản, còn phần lớn các DNV&N ngoài quốc doanh
ít có điều kiện nắm bắt những thông tin cụ thể về ngành nghề, thị trường và giá
cả hàng hoá... Các doanh nghiệp hầu như mới chỉ hoạt động ở một vài địa bàn
nhất định cấp địa phương, các thông tin về thị trường nước ngoài chưa được
khai thác, cả thị trường nguyên vật liệu đầu vào và thị trường sản phẩm đầu ra.
Bên cạnh đó, phần lớn các DNV&N chưa chủ động tham gia vào các tổ chức,
hiệp hội để nắm bắt thêm các nguồn thông tin cần thiết cho chiến lược kinh
doanh lâu dài. Một số đại diện của các DNV&N phải thừa nhận rằng họ hầu như
có rất ít thông tin về thị trường liên quan đến họ, nếu có thì nguồn thông tin đó
cũng khó đảm bảo độ chính xác và kịp thời. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới
quyết định sản xuất kinh doanh của DN. Đặc biệt là thị trường xuất khẩu đối với
các DNV&N, những vấn đề như yêu cầu cấp giấy phép xuất khẩu, hạn ngạch
xuất khẩu và các thủ tục xuất khẩu rườm rà tạo nên một trở ngại, trên thực tế
buộc các DNV&N phải xuất khẩu hàng của mình thông qua các tổng công ty
ngoại thương của nhà nước hoặc các DN nhà nước (mặc dù gần đây đã có quyết
định cho phép các DNV&N trực tiếp xuất khẩu hàng hoá của mình). Chế độ tài
trợ dành cho xuất khẩu đối với các DNV&N còn chưa rõ ràng cộng với thông
tin về thị trường quốc tế còn không cập nhật đã gây nên khó khăn trong hoạt
động kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiện nay, Internet là một công cụ tiềm năng đối với các doang nghiệp Việt

thiết bị, kỹ năng quản lý DN... Ngoài ra, để tăng cường trang bị kiến thức cho
mình, các chủ DN có thể tham gia vào các khoá học đào tạo, các hội thảo, các
chương trình thông tin do Dự án phát triểnDNV&N thuộc phòng thương mại và
công nghiệp Việt Nam cung cấp.
1.2.4. Khó khăn về vốn
Theo đánh giá của phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam, thì tình trạng
thiếu vốn đang là khó khăn lớn nhất đói với các DN Việt nam (đặc biệt là các
DNV&N). Và đây cũng chính là vấn đề mà em tập trung nghiên cứu ở trong bài
luận văn.
Xét về vấn đề này, ông tổng thư ký phòng thương mại và công nghiệp Việt
Nam cho biết "không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các nước trên thế giới, các
DNV&N đêù gặp khó khăn về tài chính".Tại buổi toạ đàm giữa phòng thương
mại, công nghiệp Việt Nam và khối DNV&N với chủ đề tín dụng cho DNV&N,
hầu hết các chủ DNV&N khi được hỏi đều cho biết, họ đã bỏ khá nhiều cơ hội
làm ăn lớn vì thiếu vốn và không có đủ điều kiện tiếp cận với nguồn vốn ngân
hàng; tốc độ tăng trưởng và khả năng cạnh tranh của họ bị hạn chế nhiều do
không có được nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Thiếu vốn các DN này không
những ảnh hưởng đến quy mô, công nghệ sản xuất từ khi mới thành lập mà khi
đi vào hoạt động, khả năng bảo trì, thay thế máy móc...khả năng hiện đại hoá và
mở rộng sản xuất cũng bị hạn chế.
Các DNV&N lâm vào tình trạng này trước hết là do bản thân DN thiếu tài
sản thế chấp ngân hàng trong khi đó mức vay dường như vẫn bị hạn chế. Do
vậy, các DNV&N cũng như các DN hoạt động độc lập có kế hoạch mở rộng sản
xuất thì họ lại thiếu vốn để đưa kế hoạch đó vào thực hiện. Hơn nữa, hầu hết các
khoản vay đều là ngắn hạn với lãi suất không cao nên các DNV&N mặc dù
được phép vay nhưng vẫn khó tìm được nguồn vốn trung và dài hạn. Bên cạnh
đó, hiện nay chưa có đủ các quy định pháp lý đảm bảo các DN của ta có thể tiếp
cận thường xuyên, nhằm tiến tới khả năng vay vốn từ các tổ chức tài chính bên
ngoài một cách rộng rãi và ổn định hơn.
1.2.5. Khó khăn về công nghệ.

nhưng anh/ chị chỉ có thể chấp nhận được một đơn xin vay thì anh/ chị sẽ chọn
đơn của ai? 80% cán bộ tín dụng chọn đơn xin vay của DN nhà nước, chỉ có
18% số cán bộ tín dụng nói rằng họ sẽ cho DN dân doanh vay, 2% không có
quyết định gì. Các cán bộ tín dụng cũng nêu lên lý do lý giải cho sự ưu ái của
mình đối với các DN nhà nước là:
- Các DN dân doanh không trung thực trong báo cáo tài chính của mình vàv
thường sử dụng vốn vay sai mục đích.
- Chính sách của ngân hàng là nên thận trọng khi làm việc với DN dân doanh
và quan niệm cho DN dân doanh vay bị coi là rủi ro cao hơn.
- Các DN dân doanh không có sự hỗ trợ từ phía Nhà nước
- Các ngân hàng khó giám sát được các khoản vay của DN dân doanh trong
quá trình sử dụng vốn.
- Đã có những kinh nghiệp không tốt về các đơn vị xin vay dân doanh...
Có rất nhiều lý do khiến cho các DNV&N (đặc biệt là khu vực dân doanh)
khó tiếp cận được với nguồn vốn vay ngân hàng nhưng chủ yếu vẫn là việc các
DN này không đáp ứng đầy đủ các diều kiện vay vốn (như yêu cầu về vốn từ có,
về tài sản thế chấp...) một số DN có tài sản thế chấp song không đáp ứng đủ tính
chất pháp lý. Do vậy, việc cung ứng vốn cho các DNV&N dân doanh hiện nay
được đánh giá là chủ yếu được thực hiện thông qua thị trường tài chính phi
chính thức. Các chủ DN thường dựa vào những khoản tiền tự có, vốn vay của
thân nhân, bạn bè và vay của những người cho cho vay lấy lãi, đẩy chi phí vốn
và giá thành lên cao.
Như vậy, thực trạng tín dụng cho khu vực DNV&N chưa thực sự được quan
tâm, phát triển tương xứng với tiềm năng của khu vực này, các nhóm nguyên
nhân có thể kể đến như sau:
- Hệ thống ngân hàng yếu kém, chưa tiếp cận được yêu cầu về cầu tín dụng.
Trong những năm qua, dư nợ của hệ thống ngân hàng nói chung chủ yếu là dành
cho các DN Nhà nước và nhất là DN nhà nước có quy mô lớn. Các ngân hàng
chưa thực sự quan tâm đến khách hàng của khu vực DNV&N. Quan điểm trong
nhận thức, trong chỉ đạo và trong điều hành kinh doanh của một số ngân hàng

động sáng tạo, nâng cao năng lực quản lý, phát trtiển khoa học công nghệ và
nguồn nhân lực, mở rộng mối liên kết với các loại hình DN khác, tăng hiệu quả
kinh doanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường; phát triển sản suất kinh
doanh, tạo việc làm và nâng cao đới sống cho người lao động ".
Từ đó, các DNV&N được hưởng các chính sách ưu đãi hiện hành đối với các
DN đầu tư SXKD theo đúng ngành nghề (bao gồm cả ngành nghề truyền
thống). Tất cả các cơ chế, chính sách ưu đãi sẽ được vận dụng một cách tập
trung, thể hiện trong các chương trình trợ giúp được bố trí trong kế hoạch hàng
năm hoặc năm năm của Nhà nước, của mỗi tỉnh, thành phố.
Nghị định cũng nêu rõ chủ trương khuyến khích thành lập các tổ chức trợ
giúp DNV&N như hiệp hội DN, câu lạc bộ DN, là các tổ chức xã hội nghề
nghiệp nhằm trợ giúp các DNV&N về cung cấp thông tin tư vấn đào tạo... Là
cầu nối giữa hội viên với các cơ quan của Chính phủ, đại diện bảo vệ quyền lợi
hợp pháp của DNV&N. Nghị định cũng quy định thành lập hai tổ chức mới: cục
phát triển DNV&N và hội đồng khuyến khích phát triển DNV&N.
Để trợ giúp về công nghệ cho các DNV&N, bước đầu sẽ thành lập 3 trung
tâm trợ giúp ký thuật DNV&N ở Tp. Hà nội, Tp. HCM, Tp. Đà Nẵng. Các trung
tâm này có nhiệm vụ tư vấn cho cục phát triển DNV&N và là nơi tư vấn cho các
DN về công nghệ và kỹ thuật, về trang thiết bị, hướng dẫn quản lý kỹ thuật và
bảo dưỡng trang thiết bị kỹ thuật, tạo điều kiện cho DNV&N tiếp cận được với
công nghệ mới.
Trong số các chính sách trợ giúp, cũng đã quy địnhh việc thành lập Quỹ Bảo
lãnh tín dụng DNV&N "để bảo lãnh cho các DNV&N khi không có đủ tài sản
thế chấp cầm cố, vay vốn của các tổ chức tín dụng", để tháo gỡ một phần khó
khăn cho DNV&N khi thiếu vốn kinh doanh. Quy chế thành lập, tổ chức và hoạt
động của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNV&N cũng được ban hành kèm theo
quyết định củ Thủ tướng Chính phủ, ngày 20/12/2001. Đây là một loại quỹ
tương hỗ do các tổ chức tín dụngvà DNV&N góp vốn lập nên, ngoài ra còn có
vốn cấp từ ngân sách, vốn góp từ các hiệp hội... nhằm chia sẻ rủi ro với ngân
hàng khi cấp tín dụng cho DNV&N, giúp cho DN có vốn thực hiện các kế