Lịch sử thế giới cổ trung IV. THỜI KỲ XUÂN THU - CHIÊN QUỐC
THỜI KỲ XUÂN THU (770-475 TRƯỚC CÔNG
NGUYÊN)

Từ khi Chu Bình Vương dời đô sang Lạc-ấp năm 770 cho
đến năm 475 trước công nguyên là thời kỳ Xuân Thu :

1. Sự xuất hiện và phát triển chế độ tư hữu về ruộng
đất:

Từ thời Xuân thu trở đi, công cụ sản xuất nói chung, nhất là
nông cụ, đều làm bằng sắt.. Việc sử dụng công cụ bằng sắt
trong sản xuất nông nghiệp không những tạo điều kiện
thuận lợi mới cho việc khai khẩn đất hoang, mà tạo điều
kiện mới cho việc nâng cao năng suất lao động trong nông
nghiệp. Do đó dần dần người ta thấy không cần thiết chia
ruộng đất theo định kỳ, chế độ tỉnh điền dần dần tan rã. Chế
độ tư hữu về ruộng đất xuất hiện và ngày càng phát triển.

2. Cục diện Ngũ bá thời Xuân Thu.

Ðến thời Xuân thu, nhiều nước chư hầu mượn tiếng ủng hộ
địa vị tông chủ của nhà Chu, đề ra khẩu hiệu "tôn vương,
bài Dị" để mở rộng thế lực và đất đai, thay nhà Chu chiếm
lấy bá quyền. Vì thế các chư hầu gây chiến tranh thôn tính
liên miên. Mở đầu thời kỳ các nước lớn tranh nhau bá
quyền. Các nước ở miền Sơn -đông thì bị Tề thôn tính; các
nước ở miền Tây-bắc thì bị Tần thôn tính; các nước ở miền


1. Sự Phát triển kinh tế thời chiến quốc.

Trong thời chiến Quốc, ngoài cuộc đấu tranh thường xuyên
xảy ra giữa các nước, trong từng nước cũng luôn xảy ra
những cuộc đấu tranh giữa các bọn quý tộc với nhau để
tranh giành đất đai và quyền thống trị nhân dân. Ở nước
Tấn, năm 403 trước công nguyên, có ba dòng họ lớn là
Hàn, Triều, Ngụy chia nhau đất nước, rồi không bao lâu
phế truất vua Tấn. Lúc đó Trung Quốc đã bước vào thời kỳ
Chiến Quốc. Bấy giờ chỉ còn lại bảy nước lớn và một số ít
nước nhỏ. Trong số bảy nước lớn, thì Tề, Sở, Yên, Tần, đã
có từ thời Xuân Thu; Hàn, Triệu, Ngụy, là những nước mới
tách ra từ nước Tấn. Bảy nước đó tạo thành cục diện Thất
hùng thời Chiến quốc.

Thời Chiến quốc, Trung Quốc có những biến đổi lớn lao
hơn về mặt kinh tế. Ðặc biệt, nghề luyện sắt và kỹ thuật
luyện sắt phát triển cao hơn, và đồ dùng bằng sắt được phổ
biến rộng rãi hơn so với thời Xuân thu.

Ðể đáp ứng nhu cầu phát triển thương nghiệp, các thành thị
lớn đều tự chế ra tiền tệ kim loại đã xuất hiện thời Xuân
thu, đến thời Chiến quốc đã thịnh hành. Những thương
nhân lớn có thế lực về kinh tế, thường có nhiều tham vọng
chính trị. Ví như nhà buôn lớn Lã bất Vi đã tung của cải ra
để thao túng chính quyền nước Tần, hay như Mạnh Thường
Quân, Quý tộc nước Tề, làm nghề cho vay nặng lãi, đã đưa
vào thế lực tiền tài để củng cố quyền chình trị của mình.


"biến pháp", tức là phong trào cải cách được tiến hành ở
nhiều nước.

3. Cải cách của Thương Ưởng và hưng thịnh của nước
Tần. Nhà Tần thống nhất Trung Quốc.

Trong Thất hùng thời Chiến Quốc, Tần là một nước tương
đối lạc hậu. Ðến năm 362 trước công nguyên, Tần Hiếu
Công lên ngôi, dùng Thương Ưởng, một nhà chính trị có
tài, làm Tể tướng để thực hành cải cách, tích cực làm cho
nước giàu, dân mạnh, mưu đồ cạnh tranh với 6 nước miền
Ðông.

Cải cách Thương Ưởng bị quý tộc nhà Tần phản đối dữ dội.