Khắc sâu kiến thức cho học sinh thông qua
giải một số dạng bài tập cơ bản
-----------------------------------
A/ Lý do chọn đề tài
Xuất phát từ mục đích không ngừng nâng cao chất lợng dạy và học hình thành các
kỹ năng giải bài tập cho học sinh và vì :
Bài tập hoá học giúp học sinh củng cố những kiến thức kỹ năng đã học và là một
trong nhữg nguồn để hình thành kiến thức kỹ năng mới cho học sinh trong khi giải bài
tập hoá học học sinh sẽ ôn luyện đợc kiến thức cũ và tìm kiếm đợc kiến thức kỹ năng
mới thông qua giải bài tập hoá học là một trong những hình thức luyện tập chủ yếu và đ-
ợc tiến hành nhiều nhất trong việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng bài tập hoá học là phơng
tiện hữu hiệu để rèn luyện và phát triển t duy học sinh ngoài ra đối với giáo viên bài tập
hoá học còn là công cụ hữu hiệu để kiểm tra kiến thức kỹ năng của học sinh .
Để cho học sinh có hứng thú trong học tập bộ môn hoá học hơn , trong tình trạng
hiện nay nhiều học sinh học kém toán dẫn đến ngại học bộ môn hoá học , một số học
sinh học khá thì coi hoá học là bộ môn phụ , đặc biệt là các trờng vùng sâu hiện nay điều
kiện vật chất còn khá khó khăn . Vậy tôi thiết nghĩ để học sinh học tốt hơn , có hứng thú
hơn , tiếp thu kiến thức hoá học nhanh hơn , tốt hơn.
Tôi mạnh dạn có một vì ý tởng về phơng pháp hình thành kỹ năng giải bài tập hoá
học ở một số dạng bài tập trong chơng trình hoá học lớp 8 trung học cơ sở giúp học sinh
có đợc những kiến thức cơ bản trong việc giải bài tập hoá học .
Để thực hiện đợc điều nh trên . Bản thân xác định luôn bám sát các nguồn t liệu
nh sách giáo khoa , sách giáo viên , sách bài tập và các sách tham khảo khác .Ngoài ra
tôi còn luôn chuẩn bị một hệ thống câu hỏi dựa trên mục tiêu của từng dạng bài tập cụ
thể , giúp học sinh định hớng và nắm đợc kỹ năng giải các bài tập hoá học . Thông qua
đó học sinh nắm vững kiến thức cũ , lĩnh hội kiến thức mới nhanh hơn . Trong phạm vi
bài viết của mình tôi chỉ có một tham vọng nhỏ là trao đổi với đồng nghiệp kinh nghiệm
giảng dạy của cá nhân tôi , vì vốn kiến thức còn hạn hẹp vì khôn khổ chuyên đề , vì kinh
nghiệm còn nhiều hạn chế . tôi thành thật mong đợc sự trao đổi góp ý của các đồng
nghiệp để bản thân ngày một tiến bộ hơn ...
B/ Nội dung

tố :
- Ghi hoá trị trên kí hiệu tơng ứng
- Lập biểu thức theo quy tắc cân
bằng hoá trị
- Lập tỷ lệ tối giản x/y
- Tìm x ,y
Bớc 3 : Viết công thức hoá học với
x ,y đã biết
Trình bầy lời giải
Cx Hy
C
IV
X
H
I
y
Suy ra : x=1 ; y=4
CH
2

-Ví dụ 2: Hãy lập công thức hoá học của a xít sunfurơ biết gốc a xít SO3
Có hoá trị II
* Nghiên cứu đầu bài
Tìm số nguyên tử H
2
và số nhóm SO3 cũng dựa và cânbằng hoá trị

Xác định hớng giải
Bớc 1 : viết công thức hoá học với chỉ
số cha biết ( x ,y )

2
S
*Nghiên cứu đầu bài
Có thể tìm đợc hoá trị của một nguyên tố dựa vào công thức hoá học và quy tắc cân
bằng hoá trị :
2
4
1
==
IV
I
y
x
1
2
==
I
II
y
x
Xác định hớng giải :
Bớc 1: Viết công thức hoá học ghi hoá
trị trên kí hiệu tơng ứng
Bớc 2 : Tính hoá trị x
- Lập biểu thức theo quy tắc cân
bằng hoá trị
- Tìm x
- Bớc 3 : Trả lời
Trình bầy lời giải :
H

Tính số mol nớc có trong 1,8 . 10
23
phân tử nớc
Nghiên cứu đầu bài
Biểu thức có liên quan : A = n. 6. 10
23
Xác định hớng giải
Bớc 1 : xác định số phân tử có chứa trong một
mol chất
Bớc 2 : Xác định số mol chứa trong A phân tử
Bớc 3 Trả lời :
Trình bầy lời giải
N
H
2
O

= 6 .10
23

n=A/N=1,8. 1 0
23
/ 6 . 10
23
=0,3 mol
Có 0,3mol nớc trong 1.8 .10
2
phân tử nớc
c/ Bài tập tính số mol có trong m g chất
- Ví dụ :

2

*Ngiên cứu đầu bài :
Dựa vào tỷ lệ số mol hoặc tỷ lệ khối lợng giữa các bon và khí cacbonic trong công
thức COz
xác định hớng giải
Bớc 1; Viết công thức hoá học của
chất
Bớc 2 : tính khối lựng Mol của hợp
chất và khối lợng mol của nguyên tố
có trong một mol chất
Bớc 3 : Lập quan hệ với số liệu đầu
bài
Tính x
Bớc 4 : Trả lời
Trình bầy lời giải
CO
2

1mol CO
2
chứa 1mol C
44gam CO
2
có chứa 12gam C
11gam CO
2
có chứa xgam C
x=11/44x12= 3gam
có 3gam C trong 11 gam CO

x-------------------------16gam
16.158
x= -------- = 39,5gam
64
trả lời cần 39,5gam KMnO
4

6/ Dạng bài tập :
Tính thành phần % về khối lợng của mỗi nguyên tố trong hợp chất
-Ví dụ : Tính tỷ lệ % về khối lợng của H
2
trong hợp chất a xít H
2
SO
4
*Nghiên cứu đầu bài
Dựa vào tỷ lệ khối lợng giữa H
2
và a xít để tính tỷ lệ %
4
Xác định hớng giải
Bớc 1: Viết công thức hoá học ,
tính M và khối lợng nguyên tố có
trong M
Bớc 2 : tìm tỷ Lệ %

Bớc 3 : Trả lời
Trình bầy lời giải
H
2

2
= 2 K
2
O
*Nghiên cứu đầu bài
Kiến thức có liên quan : ý nghĩa của phơng trình hoá học , tính khối lợng của n mol
chất .
Xác định hớng giải
Bớc 1 : xác định tỷ lệ mol
Bớc 2: xác định tỷ lệ khối lợng

Trình bầy lời giải
4K + O
2
= 2 K
2
O
4mol 1mol 2mol
4x39g 32g 2x94 g
156g 188g
b/ Bài tập tính theo phơng trình hoá học : Tìm số mol của chất A theo số mol xác
định của chất bất kỳ trong phơng trình hoá học
-Ví dụ : Tính số mol Na
2
O tạo thành nếu có 0,2mol Na bị đốt cháy
*Nghiên cứu đầu bài :
Tính số mol Na
2
O dựa vào tỷ lệ số mol giữa Na và Na
2