NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUYÊN VẬT LIỆU
I . Sự cần thiết phải tổ chức công tác quản lý nguyên vất liệu trong các
doanh nghiệp sản xuất
1. Khái niệm đặc điểm của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất
a.Khái niệm
Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến cần
thiết trong quá trình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và được thể hiện dưới
dạng vật hoá như: sắt, thép trong doanh nghiệp cơ khí chế tạo, sợi trong doanh
nghiệp dệt, da trong doanh nghiệp đóng giầy, vải trong doanh nghiệp may mặc, …
Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kì sản xuất kinh doanh nhất định và toàn
bộ giá trị được chuyển hết một lần vào chi phí kinh doanh trong kỳ.
b. Đặc điểm
Như đã nói ở trên, nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất nhất
định và khi tham gia vào quá trình sản xuất, dưới tác động của lao động, chúng bị
tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra hình thái vật chất
của sản phẩm.
Về mặt giá trị, do chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất nên giá trị của vật liệu
sẽ được tính hết một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Do đặc điểm
này mà nguyên vật liệu được xếp vào loại tài sản lưu động trong doanh nghiệp.
2. Vai trò của nguyên vật liệu và yêu cầu quản lý nguyên vật liệu
a. Vai trò
Trong các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu thường chiếm một tỉ trọng
lớn trong chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cho nên việc quản lý quá trình thu
mua, vận chuyển, bảo quản dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu có ý nghĩa rất lớn
trong việc tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá thành sản phẩm sản xuất…
Các doanh nghiệp phải thường xuyên theo dõi tình hình biến động của nguyên
vật liệu để từ đó có kế hoạch bổ sung, dự trữ kịp thời cho kịp quá trình sản xuất,
chế tạo sản phẩm cũng như các nhu cầu khác của doanh nghiệp. Nguồn nguyên vật
liệu dự trữ cho sản xuất đòi hỏi phải đảm bảo đủ về số lượng, đúng về chất lượng,
quy cách, chủng loại, đáp ứng kịp thời cho quá trình sản xuất được liên tục và ngăn
ngừa các hiện tượng hao hụt, mất mát, lãng phí vật liệu ở tất cả các khâu của quá

Trong các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu gồm nhiều loại, rất phong
phú, đa dạng có tính năng lý, hoá khác nhau, có công dụng và mục đích sử dụng
khác nhau, đồng thời chúng cũng được bảo quản ở nhiều kho bãi và được sử dụng
ở các bộ phận khác nhau. Do vậy, yêu cầu đặt ra với người quản lý là phải nắm bắt
được tình hình biến động từng loại nguyên vật liệu trong đơn vị. Muốn vậy, người
quản lý cần phải tiến hành phân loại nguyên vật liệu. Phân loại nguyên vật liệu là
sắp xếp nguyên vật liệu theo từng loại, từng nhóm theo một tiêu thức nhất định.
Tuỳ theo loại hình sản xuất của từng ngành, nội dung kinh tế và vai trò công dụng
của nguyên vật liệu trong kế hoạch sản xuất kinh doanh mà nguyên vật liệu được
phân chia khác nhau.
Trong thực tế công tác quản lý và hạch toán ở các doanh nghiệp, tiêu thức dùng
để phân loại nguyên vật liệu thông dụng nhất là theo vai trò và tác dụng của
nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh. Theo tiêu thức này, nguyên
vật liệu ở các doanh nghiệp được phân ra các loại sau đây:
 Nguyên vật liệu chính ( bao gồm cả bán thành phẩm mua ngoài ): là các loại
nguyên vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất sẽ là thành phần chủ yếu
cấu thành thực thể vật chất của sản phẩm như gạo, Malt trong doanh nghiệp
sản xuất bia, cây con, con giống trong doanh nghiệp trồng trọt và chăn nuôi…
 Bán thành phẩm mua ngoài là những chi tiết, bộ phận sản phẩm do đơn vị
khác sản xuất ra doanh nghiệp mua về để lắp ráp hoặc gia công tạo ra sản phẩm.
Ví dụ doanh nghiệp sản xuất xe đạp mua săm, lốp, xích…lắp ráp thành xe đạp.
 Vật liệu phụ: là những thứ vật liệu khi tham gia vào sản xuất không cấu
thành nên thực thể chính của sản phẩm mà có tác dụng phụ như làm tăng chất
lượng sản phẩm, tăng giá trị sử dụng của sản phẩm, ví dụ: thuốc nhuộm, tẩy
trong doanh nghiệp dệt, sơn vécni trong doanh nghiệp sản xuất xe đạp, doanh
nghiệp sản xuất đồ gỗ; thuốc trừ sâu, thuốc thú y, chất kích thích sự tăng trưởng
trong doanh nghiệp trồng trọt và chăn nuôi hoặc để đảm bảo cho điều kiện lao
động được tiến hành bình thường như: xà phòng, giẻ lau hoặc dùng để bảo quản tư
liệu lao động: giẻ lau, dầu mỡ, thuốc chống ẩm, rỉ…
 Nhiên liệu: là những thứ vật liệu có tác dụng cung cấp nhiệt năng trong quá