THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY
I: GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM HỢP TÁC CHUYÊN
GIA VÀ KỸ THUẬT VỚI NƯỚC NGOÀI
1.Quá trình hình thành
Trung tâm hợp tác chuyên gia và kỹ thuật với nước ngoài được thành lập
vào ngày 28 tháng 2 năm 1989 theo quyết định số 212 của Bộ trưởng Bộ Đại
học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo),
trước đó là Cục chuyên gia thuộc Chính phủ. Trong quyết định này có nêu rõ
Trung tâm trực thuộc Bộ Đại học, THCN và DN, Trung tâm hoạt động theo chế
độ hạch toán kinh tế, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài
khoản tại Ngân hàng. Mọi hoạt động của trung tâm phải đảm bảo theo đúng
pháp luật của Nhà nước và các quy định của Bộ.
Trung tâm hợp tác chuyên gia và kỹ thuật với nước ngoài – Bộ GD-ĐT là
đơn vị trực tiếp quản lý chuyên gia giáo dục làm việc ở nước ngoài. Trung tâm
hiện đang thực hiện tuyển chọn, đào tạo ngoại ngữ và đưa chuyên gia đi làm
việc tại các nước như Angola, Algierie, Công Gô, Madagascar, Môdămbique,
Nhật bản, Hoa Kỳ, Pháp, Đức, Nga, Lào, Campuchia, Malaysia và một số nước
khác trên thế giới.
2. Chức năng, nhiệm vụ vủa trung tâm
2.1. Chức năng
Trung tâm hợp tác chuyên gia và kỹ thuật với nước ngoài là tổ chức kinh
tế trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, có chức năng làm dịch vụ đưa chuyên gia
và người lao động (bao gồm: chuyên gia giáo dục, chuyên gia kỹ thuật và các
dạng lao động khác) đi làm việc ở nước ngoài theo quy định, chế độ chính sách
của Nhà nước và của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
2.2. Nhiệm vụ
+ 02 nhiệm vụ nêu trong quyết định số 2447/QĐ ngày 19/9/1991:

11
- Tiến hành tổ chức đưa người Việt Nam đi học tập, thực hành nâng cao

được thể hiện ở bảng sau đây:

33
SỐ LƯỢNG CÁN BỘ CÔNG NHÂN VIÊN CỦA TRUNG TÂM HỢP TÁC CHUYÊN GIA
VÀ KỸ THUẬT VỚI NƯỚC NGOÀI
Tổng só
CBCNV
Biên
chế
Hợp
đồng
dài hạn
Trình độ
Đang
làm
việc tại
cơ
quan
Đang
làm
việc ở
nước
ngoài
Đang đào tạo ở
nước ngoài
Đang đào tạo
trong nước
Tiến sĩ Thạc sĩ Đại học
Trung
cấp

CHUYÊN
GIA
BAN DU
HỌC
55
II: THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO Ở NƯỚC TA
TRONG THỜI GIAN QUA
Đào tạo theo nhu cầu là mục tiêu của đổi mới giáo dục nghề nghiệp, giáo
dục đại học nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ đắc lực cho quá
trình CNH – HĐH đất nước. Nó không chỉ là trách nhiệm của nhà trường; của
Bộ, ngành trung ương, địa phương mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Trong
mối quan hệ đa chiều này nhà nước đóng vai trò điều phối dẫn đường thúc đẩy
các mối quan hệ giữa nhà trường và nhà tuyển dụng, các ngành kinh tế mà đại
diện là các doanh nghiệp làm cho cung cầu xích lại gần nhau vì lợi ích chung.
Nhận thức được tầm quan trọng của đào tạo theo nhu cầu, toàn ngành
giáo dục đã có rất nhiều biện pháp để nhằm chuyển hướng nền giáo dục như
phát động các phong trào thi đua giảng dạy, mới đây Thứ trưởng kiêm Bộ
trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân đã phát động phong trào:
“hai không - Nói không với đào tạo không đạt chuẩn, không đáp ứng nhu cầu
của xã hội". Tuy nhiên từ trước đến nay vấn đề đào tạo theo nhu cầu xã hội chưa
trở thành vấn đề chung của toàn xã hội do đó kết quả đạt được còn rất hạn chế
và nhiều khi vẫn mắc phải những lỗi của nền giáo dục cũ. Nên một bộ phận
không nhỏ sinh viên của chúng ta sau khi ra trường vẫn phải đứng trước thực
trạng thất nghiệp hoặc có xin được việc cũng đa phần là trái ngành trái nghề. Và
doanh nghiệp cũng phải chịu trận cùng khi muốn đến kỳ tuyển dụng phải đỏ
mắt mới tìm được những người có thể đảm đương được công việc ở vị trí mà
doanh nghiệp tuyển, thậm chí còn phải đào tạo lai.Tôi xin đơn cử một ví dụ
trong lĩnh vực du lịch - một trong những lĩnh vực tạo ra đóng góp lớn cho GDP:
Theo dự báo của ngành du lịch, đến năm 2010, nước ta sẽ tiếp đón từ 5,5
đến 6 triệu lượt khách du lịch và khoảng 25 triệu khách nội địa. Do vậy, nguồn

tháng để đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ và kỹ năng làm việc.

77
Tình trạng này hiện nay khá phổ biến ở các công ty khi có nhu cầu tuyển
dụng. Như vậy công việc dành cho người lao động là rất lớn song chính người
lao động đã bỏ mất cơ hội của mình. Sở dĩ lao động nước ta luôn gặp khó khăn
trong vấn đề tìm việc làm phù hợp với những gì đã học và phù hợp với nhu cầu
của nhà tuyển dụng chính là xuất phát từ hệ thống giáo dục của nước ta còn
nhiều bất cập mà yếu tố chính là do giáo dục nước ta chủ yếu đào tạo cái mình
có chứ không quan tâm đến cái thị trường cần. Hay nói cách khác cung và cầu
lao động ở nước ta còn quá vênh.
Một điều đáng buồn nữa là theo điều tra trong quý II/2007, nhu cầu lao
động của 45/56 ngành nghề tăng cao đáng kể, tập trung vào những ngành nghề
đòi hỏi chuyên môn và trình độ cao. Trong khi đó, theo khảo sát, nếu nguồn
cung tăng khoảng 30%, thì nhu cầu nguồn lao động lại tăng đến 142% so với
quý trước. Theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới (năm 2007) thì tại
Việt Nam, khoảng 60% lao động trẻ tốt nghiệp từ các trường dạy nghề và
trường cao đẳng cần được đào tạo lại ngay sau khi tuyển dụng. Một số doanh
nghiệp phần mềm cần đào tạo lại ít nhất 1 năm cho khoảng 80%-90% sinh viên
tốt nghiệp vừa được tuyển dụng.
TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp VN lý giải:
“Bán cái khách hàng cần, thay vì bán cái mình có” là câu châm ngôn tưởng như
đơn giản nhưng không phải dễ thực hiện. Bản chất của nó là các đơn vị đào tạo
phải xuất phát từ phân tích nhu cầu của khách hàng trước khi bắt tay vào “sản
xuất”. Và chất lượng của “sản phẩm” cũng do khách hàng đánh giá và quyết
định. Thiết kế nội dung đào tạo hiện nay vẫn đang gặp nhiều trở ngại do thiếu tư
duy “định hướng khách hàng” và do đó chất lượng đào tạo cũng đương nhiên
chưa đáp ứng tốt yêu cầu của khách hàng.
Như vậy, kết quả quá trình đào tạo theo nhu cầu xã hội của nước ta trong
thời gian qua chưa đạt được như mong muốn, vẫn còn nhiều mặt hạn chế mà

trình đào tạo mới đã được mở và đưa vào áp dụng đáp ứng ngày càng tốt hơn
nhu cầu của toàn xã hội như khoa học máy tính, cộng nghệ thông tin, tự động
hoá, cơ điện tử, công nghệ cơ khí, nuôi trồng thuỷ sản, tài chính, ngân hang, các
ngành dịch vụ và du lịch. Cho đến nay số chương trình đào tạo áp dụng đang

99