- 1 -
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐỊNH MỨC KỸ
THUẬT LAO ĐỘNG TẠI NHÀ MÁY SẢN XUẤT Ô TÔ 3 2
3.1. Phương hướng sản xuất kinh doanh và dự kiến về định mức lao động
của Nhà máy
Hiện tại, Nhà máy đang nghiên cứu chuyển đổi mô hình, dự tính đến hết quý
II năm 2008 sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phẩn với tên gọi mới là Công ty cổ
phần cơ khí ô tô 3-2.
Trên cơ sở kết quả sản xuất kinh doanh trong những năm vừa qua, dựa vào
định hướng phát triển của Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam từ năm 2008 đến
2010, thuận lợi của Nhà máy là rất lớn. Mô hình quản lý mới với sự quyết tâm của
các cổ đông và toàn thể cán bộ công nhân viên chức, dưới sự chỉ đạo giúp đỡ của
Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam, các cơ quan quản lý Nhà nước và sự ủng
hộ của khách hàng, chắc chắn Công ty cổ phần cơ khí ô tô 3-2 sẽ tạo được những
bước phát triển mới, xây dựng công ty ngày càng phát triển ổn định.
3.1.1. Phương hướng sản xuất kinh doanh
3.1.1.1. Dự kiến một số chỉ tiêu cơ bản
a. Dự kiến sản lượng doanh thu
Trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2010, dự kiến sản, lượng doanh thu của Nhà
máy được thể hiện rõ qua bảng 3.1 như sau:
Bảng 3.1: Bảng dự kiến sản lượng, doanh thu của Nhà máy trong giai đoạn 2008-
2010
Năm 2008 2009 2010
Sản lượng 500 tỷ 580 tỷ 650 tỷ
Doanh thu 450 tỷ 522 tỷ 585 tỷ
(Nguồn: Phòng Kinh doanh)
b. Sản phẩm chủ yếu
- Sản xuất, lắp ráp ô tô các loại, chiếm tỷ lệ 80% doanh thu.
- Sản xuất phụ tùng ô tô xe máy chiếm tỷ lệ 10% doanh thu.
- Kinh doanh khác (xăng dầu, phụ tùng ô tô xe máy…) 10%.
- 2 -

(Nguồn: Phòng Kinh doanh)
3.1.1.4. Những giải pháp thực hiện
a. Kế hoạch phát triển nguồn nhân lực
- 3 -
Chuyển sang mô hình công ty cổ phẩn, Nhà máy hướng đến xây dựng và phát
triển nguồn nhân lực đủ về số lượng cho nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh, đồng
thời cũng đảm bảo về mặt số lượng thể hiện cụ thể ở việc có trình độ học vấn và tay
nghề cao, có năng lực quản lý, có năng lực sáng tạo để ứng dụng công nghệ mới tạo
ra sản phẩm mới, có sức khỏe để lao động với năng suất, chất lượng và hiệu quả
ngày càng cao.
Mặt khác, Nhà máy sẽ tăng cường công tác đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng
cơ chế tuyển dụng hợp lý. Nhà máy sẽ thường xuyên có các phòng trào luyện tập tay
nghề, thi thợ giỏi khắp Nhà máy để không ngừng nâng cao tay nghề, tác phong công
nghiệp cho người lao động đồng thời bố trí hợp lý các dây chuyền sản xuất để từ đó
sắp xếp lao động phù hợp nhằm phát huy tối đa trình độ và sức sáng tạo, khả năng lao
động của từng người. Bên cạnh đó, Nhà máy sẽ có kế hoạch luân chuyển, đào tạo bồi
dưỡng cán bộ, công nhân chi phù hợp với sự phát triển của Nhà máy vào các giai
đoạn tiếp theo. Mặt khác, công ty cổ phần sẽ tiếp tục hoàn thiện quy chế phân phối
tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi và các cơ chế quản lý… làm cho người lao động
phát huy quyền làm chủ, gắn bó với công ty, yên tâm lao động sản xuất.
b. Kế hoạch Marketing
Lãnh đạo Nhà máy xác định công tác thị trường là công tác quan trọng hàng
đầu, phải được đầu tư và quan tâm đúng mức của các cấp lãnh đạo Nhà máy đến các
phòng ban phân xưởng và người lao động. Trọng tâm của chiến lược thị trường là
chú trọng xác định sản phẩm chính trong từng giai đoạn, nắm bắt kịp thời nhu cầu và
diễn biến của thị trường để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và hiệu quả. Nhà máy
chủ trương lấy ngành nghề sản chủ yếu là sản xuất ô tô các loại làm mũi nhọn phát
triển chính. Sản phẩm đã được thị trường chấp nhận và tin tường là xe khách, xe buýt
các loại sẽ được lấy làm trọng tâm trong công tác mở rộng thị trường tiêu thụ sản
phẩm.

nên những mức hợp lý, đồng thời phổ biến rộng rãi tới người lao động tác dụng, ảnh
hưởng trực tiếp của việc áp dụng mức đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh
- 5 -
của đơn vị cũng như đến quyền lợi trực tiếp của họ để có sự phối hợp tốt nhất giữa
bộ phận xây dựng, bộ phận giám sát và bộ phận thực hiện mức.
- Tiếp tục xem xét, điều chỉnh các định mức lao động cho từng công đoạn sản
xuất, từng công việc cho phù hợp với công nghệ sản xuất và tình hình cụ thể nhằm
đạt hiệu quả cao trong sản xuất. Để đảm bảo mức được chính xác, phù hợp với tình
hình thực tế và luôn đảm bảo tính trung bình tiên tiến, đỏi hòi mức phải được thường
xuyên kiểm tra, theo dõi, điều chỉnh. Việc thường xuyên theo dõi tình hình thực hiện
mức sẽ giúp phát hiện những mức sai, mức lạc hậu để từ đó có những điều chỉnh hợp
lý. Bên cạnh việc xây dựng những mức mới, việc xem xét, điều chỉnh các mức đã có
cũng là một nhiệm vụ quan trọng cần thực hiện trong công tác định mức lao động. Để
thực hiện việc này, cần xây dựng được một “sợi dây liên lạc” giữa cán bộ định mức-
các quản đốc- người công nhân.
- Bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ làm công tác định mức bằng việc
cử các cán bộ làm công tác định mức đi học các khóa đào tạo chính quy về công tác
này kết hợp với việc tuyển mới những người có trình độ, có năng lực có chuyên môn
tốt về định mức lao động. Để thực hiện việc này, Nhà máy sẽ tăng cường sự liên hệ,
phối hợp với các trường đại học có giảng dạy về định mức lao động để đảm bảo chất
lượng đào tạo cũng như số lượng, chất lượng cán bộ chuyên môn.
- Trong thời gian tới, sẽ phải có một bộ phận riêng chuyên thực hiện hoạt động
định mức lao động thay vì để các cán bộ phòng Kỹ thuật phải làm việc kiêm nhiệm
như hiện nay. Nguồn nhân lực cho bộ phận này có thể lấy từ chính những cán bộ đã
làm công tác này ở phòng Kỹ thuật hoặc có thể từ nguồn bên ngoài- tuyển mới. Điều
này sẽ tạo điều kiện cho các cán bộ chuyên môn có thể chú trọng vào một công tác
thay vì phải phân tán sự tập trung vào nhiều công việc do kiêm nhiệm như trước.
3.2. Hoàn thiện bộ máy làm công tác định mức
3.2.1. Đào tạo cán bộ xây dựng mức
Định mức lao động là một môn khoa học có tầm quan trọng hàng đầu trong

hiện việc thống kê, phân tích tình hình thực hiện mức như thế nào cho hiệu quả sẽ
được trình bày rõ trong mục 3 phần III trong chương này.
- 7 -
Nhà máy cần kết hợp cả hai biện pháp để cán bộ chuyên trách có được sự
nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác định mức thông nhờ có được qua
những nhận thức về mặt lý thuyết lẫn những nhận thức thực tế tại Nhà máy.
Về trình độ chuyên môn, hiện nay các cán bộ của phòng Kỹ thuật- bộ phận
chuyên trách của Nhà máy về công tác định mức đều chủ yếu được đào tạo từ khối
ngành kỹ thuật, kiến thức chuyên môn về định mức có được chỉ do kinh nghiệm hay
tự học hỏi qua giấy tờ, tài liệu của người đi trước chứ không hề được đào tạo một
cách chính thống; thêm nữa, các cán bộ định mức đều chưa được tham gia một lớp
đào tạo bổ sung kiến thức nào. Chính vì vậy, việc nâng cao trình độ chuyên môn cho
cán bộ định mức của Nhà máy là vô cùng cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu
quả của công tác này. Để thực hiện đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ
chuyên trách, ta có thể thực hiện các biện pháp:
Thứ nhất: Cán bộ chuyên trách cần được chuẩn hóa, hệ thống hóa kiến thức
bằng việc gửi đi đào tạo tại các cơ sở uy tín về lĩnh vực này như các trường nghiệp
vụ, các trường đại học có giảng dạy chuyên môn về định mức như trường Đại học
Kinh tế quốc dân, trường đại học Lao động- xã hội, trường đại học Công đoàn. Với
cách này, cán bộ chuyên trách sẽ được đào tạo một cách khoa học, bài bản, có hệ
thống những kiến thức về chuyên môn định mức lao động. Tuy nhiên, nó sẽ có hạn
chế về mặt thời gian.
Thứ hai: Bên cạnh việc gửi cán bộ đi học tại các cơ sở, Nhà máy có thể mời
các chuyên gia về giảng trực tiếp tại Nhà máy. Việc này có thể sẽ đòi hỏi chi phí cao
hơn biện pháp trên, nhưng lại thuận lợi hơn cho Nhà máy trong việc tổ chức cho cán
bộ được học tập kiến thức chuyên môn như về thời gian, về số lượng người tham gia
theo học.
Thứ ba: Nhà máy cũng có thể chủ động liên kết với các doanh nghiệp khác để
tiến hành tổ chức các buổi giao lưu, trao đổi kinh nghiệm về công tác định mức. Với
biện pháp này, cán bộ chuyên trách có thể học được trực tiếp từ những doanh nghiệp

giải quyết việc vẫn còn tồn tại rất nhiều mức tổng hợp đang được áp dụng.
- 9 -
Bên cạnh những tác dụng chính như để tính đơn giá tiền lương, là cơ sỏ hoạch
định kế hoạch, định mức lao động còn có tác dụng trực tiếp tới quyền lợi của người
lao động, nhất là công nhân trực tiếp. Vì vậy, muốn làm tốt công tác định mức lao
động trước hết phải làm cho mọi người trong doanh nghiệp thấy rõ đây là một yêu
cầu khách quan của công tác quản lý lao động, quản lý sản xuất. Có thực hiện tốt
công tác định mức lao động thì công nhân sản xuất mới có những mục têu cụ thể để
phấn đấu thực hiện nhằm nâng cao năng suất lao động, đồng thời tăng thu nhập.
Ngoài ra, để giúp cho việc nghiên cứu, xây dựng mức có những mức trung
bình tiên tiến thì phải có hội đồng tư vấn gồm: các cán bộ ở các phân xưởng và các
phòng ban có liên quan do giám đốc chủ trì để xem xét bổ sung mức lao động do cán
bộ định mức thực hiện. Hội đồng này giúp giám đốc xét duyệt các mức lao động mới
được xây dựng chính xác.
3.3. Hoàn thiện phương pháp xây dựng mức
Bộ máy làm công tác định mức có vai trò chủ đạo trong việc xây dựng mức.
Tuy nhiên, nếu chỉ con người nhưng phương pháp thực hiện chưa phù hợp hoặc thiếu
hoàn thiện thì cũng sẽ không đạt được hiệu quả cao. Như đã trình bày trong phần
thực trạng công tác định mức lao động ở chương 2, hiện nay Nhà máy sản xuất ô tô
3-2 đang sử dung 3 phương pháp định mức là: phương pháp kinh nghiệm, phương
pháp thống kê kinh nghiệm và phương pháp phân tích khảo sát. Thay vì sử dụng
phương pháp thống kê kinh nghiệm, kinh nghiệm, Nhà máy nên chuyển sang sử dụng
các phương pháp phân tích để đảm bảo tính khoa học, chính xác.
Với quy mô cùng các điều kiện của Nhà máy, phương pháp thích hợp nên sử
dụng để định mức là phương pháp Phân tích khảo sát hoặc So sánh điển hình hoặc
kết hợp cả hai phương pháp. Để làm được việc đó, Nhà máy cần hoàn thiện phương
pháp phân tích khảo sát đồng thời xây dựng phương pháp so sánh điển hình.
3.3.1. Hoàn thiện phương pháp phân tích khảo sát
Qua phần phân tích, đánh giá thực trạng công tác định mức lao động tại nhà
máy sản xuất ô tô 3-2 ở chương 2, ta có thể thấy một số tồn tại và từ đó có thể thực

- 11 -
khá phù hợp với những đơn vị mà có nhiều sản phẩm có tính chất tương tự nhau hoặc
sản phẩm có sự thay đổi thường xuyên nhưng không thay đổi hoàn toàn.
Ví dụ như với sản phẩm xe Transinco Ba Hai AH B50, có một loạt các bước
công việc có những nét tương tự nhau có thể áp dụng phương pháp này để định mức
như:
- Nhóm các bước công việc chế tạo thanh cong nóc xe, thanh cong đầu xe số
1, 2, 3, thanh liên kết mảng đầu và sườn, thanh cong đuôi xe số 1, 2, thanh cong trên
ba đờ sốc sau, thanh cong liền sườn xe, thanh cột sườn xe chân váy.
- Nhóm các bước công việc chế tạo tôm nóc xe, tôm nóc hai bên, đà ngang đỡ
số 1, đà ngang đỡ số 2-6, tăng cứng đà ngang, đà ngang cuối xe.
3.3.2.1. Trình tự xây dựng
Bước 1: Phân chia quá trình sản xuất thành các bộ phận hợp thành và
phân nhóm các bộ phận hợp thành
Ở bước này, cán bộ phòng Kỹ thuật sẽ phải phân chia quá trình sản xuất thành
các bộ phận hợp thành về mặt lao động cũng như về mặt công nghệ, loại bỏ những bộ
phận thừa, thay thế những bộ phận lạc hậu bằng những bộ phận tiên tiến để có được
kết cấu công việc hợp lý nhất.
Sau khi đã có sự bàn bạc thống nhất với các phòng ban khác như phòng Nhân
chính, KCS, Kế hoạch sản xuất, tiến hành phân các bước công việc phải hoàn thành
ra từng nhóm theo những đặc trưng nhất định về kết cấu và quy trình công nghệ.
Trong mỗi nhóm, chọn một hoặc một số bước công việc tiêu biểu cho nhóm gọi là
bước công việc điển hình. Bước công việc điển hình (quy định có số thứ tự là 1)
thường là bước công việc hay lặp lại nhất trong nhóm (có tần số xuất hiện lớn nhất
Umax).
Bước 2: Chuẩn bị và tiến hành xây dựng mức
* Các bước chuẩn bị bao gồm:
- Xây dựng quy trình công nghệ hợp lý cho bước công việc điển hình. Quy
trình này cũng là quy trình công nghệ điển hình cho nhóm.
- 12 -

> 1 (với i= 2, 3, 4,…, n)
- Căn cứ vào mức của bước công việc điển hình và các hệ số đổi Ki, ta tính
mức kỹ thuật lao động cho mỗi bước công việc trong nhóm (Mtgi và Msli) bằng các
công thức:
M
tgi
= M
tg1
x K
i
hoặc:
M
sli
= M
sl1
/K
i
= M
sl1
.K’
i
(Với i= 1, 2, 3, …, n và K’
i
= 1/ K
i
)
Để nâng cao chất lượng của mức so sánh điển hình, cần thực hiện các biện
pháp:
- Thu hẹp quy mô của nhóm, tức là phân các bước công việc cân định mức ra
từng nhóm nhỏ. Mỗi nhóm chỉ nên có từ 5 đến 10 bước công việc.

điều kiện cho việc so sánh điều kiện tổ chức kỹ thuật của các bước công việc trong
mỗi nhóm được chính xác hơn.
- 14 -
- Chọn bước công việc điển hình phải chính xác, xứng đáng tiêu biểu cho cả
nhóm. Kinh nghiệm cho thấy nên chọn bước công việc có tần số xuất hiện lớn nhất
làm bước công việc điển hình.
- Xây dựng mức của bước công việc điển hình phải thật chính xác. Để làm
được điều đó, cần xây dựng quy trình công nghệ hợp lý, chi tiết, cho từng bước công
việc điển hình và phải định mức cho chúng bằng phương pháp phân tích tính toán
hoặc phân tích khảo sát.
- Quy định hệ số đổi K
i
cho các bước công việc trong nhóm phải thạt thận
trọng, chính xác bằng phân tích, so sánh điểu kiện tổ chức kỹ thuật, hao phí thời gian
thực hiện của từng bước công việc trong nhóm với bước công việc điển hình.
Để có thể thấy rõ hơn về việc sử dụng phương pháp này để định mức lao
động, em xin trình bày ví dụ về cách định mức cho một nhóm công việc sản xuất các
chi tiết trên sản phẩm xe ô tô AH B50. Những chi tiết này thuộc nhóm những chi tiết
rời trên sản phẩm xe ô tô AH B50, bao gồm những chi tiết: Thanh cong đầu xe số 1-
3, thanh liên kết mảng đầu và sườn, thanh cong đuôi xe số 1-2, thanh cong trên ba đờ
sốc sau, thanh cong liền sườn xe, thanh cột sườn xe phía đầu, thanh cột sườn xe phía
sau.
Sở dĩ các công việc có thể được nhóm vào một nhóm vì các công việc này
được tiến trong những điều kiện tổ chức kỹ thuật như nhau như đều sử dụng máy ép
63 T, máy cắt, được thực hiện bởi cùng một nhóm công nhân trong điều kiện làm việc
như ánh sáng, tiếng ồn, chế độ phục vụ như nhau. Về mặt quy trình công nghệ, chúng
cũng khá nhiều điểm tương đồng. Điều này được thể hiện rõ qua bảng sau: