Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
LỜI MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế thị trường đầy sôi động của nước ta
hiện nay sự cạnh tranh của các doanh nghiệp nhằm chiếm
lĩnh thị trường tiêu thụ sản phẩm thu hút khách hàng đến
với sản phẩm của doanh nghiệp mình, đang trở nên ngày
càng gay gắt khốc liệt. Để chiếm lĩnh được thị trường thu
hút được khách hàng thì điều trước tiên phải kể đến là chất
lượng và giá cả sản phẩm. Cùng với sự phát triển của xã
hội đời sống của con người ngày càng được cải thiện do đó
nhu cầu về hàng hoá không phải chỉ là về số lượng mà mặt
chất lượng ngày càng được đề cao nhưng đồng thời giá cả
phải phù hợp. Để nâng cao chất lượng hạ giá thành sản
phẩm dẫn đến giảm giá cả sản phẩm hàng hoá thì đối với
các doanh nghiệp sản xuất hiện nay khâu tổ chức lao động
đặc biệt phải được quan tâm nhiều. Tổ chức lao động hợp
lý là cơ sở để nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Một trong những vấn đề
quan trọng của tổ chức lao động khoa học là công tác định

1
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
mức lao động. Định mức lao động mà tốt sẽ làm giảm được
các hao phí lãng phí trong quá trình sản xuất dẫn đến giảm
được các chi phí không cần thiết để sản xuất sản phẩm từ
đó hạ giá thành sản phẩm nâng cao khả năng cạnh tranh của
sản phẩm trên thị trường.
Tuy nhiên, không phải ở bất kỳ doanh nghiệp sản xuất
nào công tác định mức lao động cũng được quan tâm thực

TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
PHẦN I:
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN
TỚI CÔNG TÁC ĐỊNH MỨC KỸ THUẬT LAO
ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP.

4
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
I. KHÁI NIỆM, VỊ TRÍ VÀ NHIỆM VU CỦA ĐỊNH MỨC KỸ
THUẬT LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP.
1. Khái niệm về mức lao động.
Lao động ngày nay trong bất cứ nền sản xuất xã hội
nào cũng đều mang tính tập thể và cũng cần được tổ chức
lại để đảm bảo năng suất cao. Vì năng suất lao động là cái
quan trọng nhất, căn bản nhất quyết định cho trình độ phát
triển của xã hội mới.
Để tăng năng suất lao động, người lao động, nhà quản
lý sản xuất cần phải biết số lượng lao động tất yếu phải tiêu
hao để hoàn thành một khối lượng công việc, một sản
phẩm, một chức năng nào đó là bao nhiêu; tức là phải đo
được số lượng lao động tiêu hao trong quá trình sản xuất.
- Thước đo số lượng lao động là thời gian lao động. C.
Mác viết: “... Bản thân số lượng lao động thì đo bằng thời
gian lao động và thời gian lao động lại được đo bằng những
phần của thời gian như giờ, ngày...".
Thời gian lao động cần thiết để sản xuất ra sản phẩm
hay hoàn thành công việc (bước công việc) là thời gian cần
thiết cho bất cứ công việc nào tiến hành với trình độ thành
thạo trung bình và một cường độ trung bình, trong những

- Mức quản lý.
* Mức thời gian (T): là lượng thời gian cần thiết được
quy định để một hoặc một nhóm công nhân có trình độ
thành thạo nhất định hoàn thành một công việc (bước công
việc, một sản phẩm, một chức năng) trong những điều kiện
tổ chức kỹ thuật nhất định.
Mức thời gian trong thực tế là cơ sở xuất phát để tính
các loại mức khác về thời gian làm việc là thước đo lao
động nói chung và về nguyên tắc định mức lao động là xác
định hao phí thời gian lao động cần thiết để hoàn thành một
công việc này hay công việc kia.
* Mức sản lượng (Q): Là số lượng sản phẩm được quy
định để một công nhân hay một nhóm công nhân có trình
độ thành thạo phù hợp với trình độ phức tạp của công việc
phải hoàn thành trong một đơn vị thời gian (ngày, giờ) với
những điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định.
Mức sản lượng được xác định trên cơ sở mức thời
gian vì vậy chúng có mối quan hệ tác động qua lại với
nhau.
Nếu ký hiệu T: Mức thời gian.

7
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Q: Mức sản lượng.
Ta có công thức biểu diễn mối quan hệ giữa mức thời
gian và mức sản lượng như sau:
Q =
1
T

người hay một nhóm người lãnh đạo phụ trách với trình độ
thành thạo và trình độ phức tạp tương ứng phug hợp với
điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định.
3. Định mức kỹ thuật lao động - Khái
niệm và vai trò.
3.1. Khái niệm định mức kỹ
thuật lao động.
Định mức kỹ thuật lao động đã xuất hiện vào giữa
những năm 20 thế kỷ 20, thời kỳ công nghiệp hoá nền kinh
tế quốc dân và cơ khí hoá các quá trình lao động phát triển
mạnh mẽ. Thực tế đòi hỏi phải tính toán đầy đủ hơn các
yếu tố kỹ thuật trong mức lao động và cá yếu tố sức khoẻ
của con người trong quá trình lao động. Vì tiến bộ kỹ thuật
đang chi phối và ngày càng quyết định đến năng suất lao
động. Như vậy, định mức kỹ thuật lao động là : "Quá trình
xây dựng mức dựa trên các căn cứ kỹ thuật, tổ chức, kinh tế
các yếu tố tâm sinh lý và những kinh nghiệm tiến tiến trong
sản xuất".

9
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
3.2. Vai trò của định mức kỹ
thuật lao động.
Định mức lao động có vai trò rất quan trọng. Nó là cơ
sở cho việc thiết lập kế hoạch lao động, quản lý lao động tổ
chức lao động và thực hiện việc phân phối theo lao động
một cách hợp lý.
3.2.1. Định mức lao động là cơ sở để thiết lập kế
hoạch lao động.

hợp lý khoa học.
Như chúng ta đã biết, quy luật kinh tế quan trọng hàng
đầu là quy luật tiết kiệm thời gian. Quy luật này có liên
quan trực tiếp đến tổ chức lao động khoa học mặt khác một
trong những nhiệm vụ quan trọng của tổ chức lao động
khoa học là tiết kiệm thời gian làm việc.
Những hao phí cần thiết để chế tạo sản phẩm (hay
hoàn thành công việc) phù hợp với điều kiện tổ chức và kỹ

11
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
thuật nhất định đã được thể hiện trong các mức. Chính sự
thể hiện đó đã làm cho định mức lao động liên quan chặt
chẽ với tổ chức lao động khoa học.
Định mức lao động càng hướng tới xác định hao phí
lao động tối ưu và phân đấu tiết kiệm thời gian lao động thì
nó càng ảnh hưởng tới quá trình hoàn thiện tổ chức lao
động khoa học. Thật vậy, việc tính thời gian hao phí để
hoàn thành công việc với những phương án tổ chức khác
nhau sẽ tạo khả năng đánh giá khách quan và chọn được
những phương án tối ưu nhất, cả về mặt sử dụng lao động
và sử dụng mý móc thiết bị. Nhờ việc xác định các mức lao
động bằng các phương pháp khoa học mà việc tính hao phí
thời gian theo yếu tố giúp ta đánh giá được mức độ hợp lý
của lao động hiện tại, phát hiện các thiếu sót làm lãng phí
thời gian cần có biện pháp khắc phục.
Mặt khác, việc áp dụng các mức lao động được xây
dựng trong điều kiện tổ chức lao động tiến bộ lại cho phép
áp dụng rộng rãi những kinh nghiệm tiên tiến trong tổ chức

Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
GĐ
=
L
Q
hoặc ĐG =
L.T
Trong đó:
+ ĐG: Đơn giá tiền lương.
+ L : Mức lương theo cấp bậc công việc.
+ Q : Mức sản lượng.
+ T : Mức thời gian.
- Đối với lương theo sản phẩm của tổ nhóm.
Hay ĐG = L.T
Trong đó: Q : Mức sản lượng thực tế của tổ,
nhóm.
T : Mức thời gian.
ΣL: Tổng mức lương cấp bậc công việc
của cả tổ.
Để thực hiện tốt việc phân phối theo lao động thì điều
kiện cơ bản là phải định mức lao động theo phương pháp
có căn cứ khoa học mới đánh giá đúng kết quả của người
lao động, đảm bảo nguyên tắc phân phối theo lao động,
theo số lượng, chất lượng sản phẩm làm ra của mỗi người
lao động. Mức lao động hợp lý chỉ có thể được xây dựng
trong điều kiện tổ chức kỹ thuật hợp lý. Đó là điều kiện
không cho phép người công nhân lao động tuỳ tiện vừa

14

Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
- Các yếu tố liên quan đến kinh nghiệm tiên tiến trong
sản xuất.
Khi định mức lao động được tính toán đây đủ các yếu
tố trên thì được gọi là định mức lao động có căn cứ khoa
học và các mức được xây dựng là các mức có căn cứ khoa
học. Những mức như vậy sẽ thúc đẩy công nhân vươn tới
những kết quả lao động cao nhất, trong điều kiện sản xuất
nhất định. Do đó yêu cầu của công tác định mức lao động
là :
1/ Định mức lao động phải được xây dựng theo
phương pháp có căn cứ khoa học, tức là phải phân tích các
yếu tố ảnh hưởng tới sản xuất và phải tổ chức chụp ảnh
ngày làm việc, bấm giờ thời gian tác nghiệp.
2/ Định mức lao động xây dựng trên cơ sở quy trình
sản xuất, chỉ tiêu chất lượng đảm bảo thể lệ thủ tục quy
định. Tổ chức dây chuyền, tổ chức lao động và tổ chức nơi
làm việc hợp lý.

16
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
3/ Công nhân chấp hành tốt kỷ luật tích cực thực hiện
định mức lao động, tham gia cải tiến tổ chức lao động và
xây dựng mức.
5. Nội dung của công tác định mức lao động.
Định mức kỹ thuật là công cụ quan trọng để quản lý
sản xuất, quản lý lao động trên cơ sở các mức lao động có
căn cứ khoa học mà nhà quản lý sản xuất có thể phân tích

Tuỳ sự phát triển của sản xuất (công nghệ sản xuất, tổ
chức sản xuất các quá trình công nghệ bộ phận còn được
tiếp tục chia ra.

18
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
a. Bước công việc: bước công việc là một bộ phận
của quá trình sản xuất được thực hiện trên một đối tượng
lao động nhất định (cùng loại nguyên vật liệu, một chi tiết
máy) tại nơi làm việc nhất định do một hoặc một nhóm
người thực hiện.
Bước công việc là đối tượng của định mức, khi tiến
hàn định mức thường căn cứ vào bước công việc để định
mức.
b. Thao tác lao động.
Thao tác lao động là những nội dung công việc thực
hiện trong mỗi bước công việc. Thao tác là tổng hợp hoàn
chỉnh các hoạt động của công nhân nhằm mục đích nhất
định.
Nhờ việc xác định thao tác ta có thể phân tích, xác
định hợp lý quá trình làm việc của công nhân, đảm bảo
không có thao tác thừa, trùng lặp gây tổn thất tăng thêm
thời gian hoàn thành công việc.
c. Động tác.

19
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Động tác là một bộ phận của thao tác biểu thị bằng

Cử động
Mặt lao
động
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
5.2. Phân loại thời gian làm việc.
Để định mức lao động có căn cứ khoa học cần phải
nghiên cứu có hệ thống việc sử dụng thời gian trong quá
trình làm việc. Qua nghiên cứu thời gian hao phí sẽ tìm
thấy những thời gian làm việc có ích cần thiết và thời gian
lãng phí trong ca sản xuất; tìm nguyên nhân của những thời
gian làm việc lãng phí và đề ra các biện pháp nhằm xoá bỏ
hoặc hạn chế đến mức thấp nhất những lãng phí nâng cao
tỷ trọng thời gian làm việc có ích trong ngày.
Thời gian làm việc trong ngày được chia làm 2 loại:
- Thời gian được tính trong mức.

21
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
- Thời gian không được tính trong mức.
a. Thời gian được tính trong mức.
Là thời gian công nhân làm công việc tác nghiệp ra
sản phẩm một cách trực tiếp hoặc gián tiếp và thời gian
nghỉ sau thời gian làm việc để phục hồi lại sức khoẻ có thể
tiếp tục làm việc. Thời gian trong định mức bao gồm các
loại thời gian sau:
- Thời gian chuẩn kết (Tck): là thời gian mà người
lao động hao phí để chuẩn bị và kết thúc công việc, nhận
nhiệm vụ, nhân dụng cụ, thu dọn dụng cụ. Thời gian này

Thời gian ngoài định mức là thời gian người công
nhân không làm các công việc phục vụ cho việc hoàn thành
sản phẩm. Thời gian ngoài định mức gồm các loại sau:

23
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
- Thời gia lãng phí công nhân (T
lpcn
) bao gồm thời
gian người công nhân đi muộn, về sớm, nói chuyệnlàm việc
riêng trong khi sản xuất. Thời gian này phải có biện pháp
loại bỏ không được tính vào mức.
- Thời gian lãng phí do tổ chức (T
lptc
): là thời gian
lãng phí của công nhân do tổ chức gây nên như chờ dụng
cụ, hư hỏng dụng cụ sản xuất người công nhân phải dừng
sản xuất để chờ.
- Thời gian lãng phí kỹ thuật (T
lpkt
): là thời gian lãng
phí do bị tác động của các yếu tố khách quan như mất điện.
Sơ đồ 2: Phân loại thời gian làm việc.

24
Thời gian
trong ca
Thời gian l m à
việc cần thiết

chí
Thời
gian
phụ
Thời
gian
phục
vụ tổ
Thời
gian
Phục
Thời
gia
n
nghỉ
Thời
gian
cho
nhu
Thời gian được tính
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
3. Tiêu chuẩn để định mức kỹ thuật lao
động.
Như đã nêu, để định mức lao động có căn cứ khoa học
cần áp dụng một phương pháp định mức kỹ thuật lao động
có hiệu quả có căn cứ khoa học. Nói cách khác, để định
mức kỹ thuật lao động có căn cứ khoa học cần phải có hệ
thống những tài liệu tiêu chuẩn.
Tiêu chẩu để định mức lao động là những đại lượng