ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN QUỐC HIỆU

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH HƢNG
YÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

– 2013

HÀ
NỘI
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN QUỐC HIỆU

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH HƢNG
YÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

3
DANH MỤC CÁC CHỮ

VIẾT TẮT


Từ viết tắt
BCH

Viết đầy đủ
Ban chấp hành

BGH
CBQL
CB, GV, NV
CĐ, ĐH
CNH, HĐH
CNTT
CSTĐ
CSVN
ĐHQG
ĐNGV
GD&ĐT
GDCD
GDQP
GDTX
GS
GV
HS
KHTN

Khoa học tự nhiên
Khoa học xã hội và nhân văn
Lao động tiên tiến
Nghiên cứu khoa học
Quản lý giáo dục
Trung bình
Thể dục - Giáo dục quốc phòng
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Tổng số
Tập thể sư phạm
Trung ương
Ủy ban nhân dân
4


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn............................................................................................................................................ i
Danh mục viết tắt............................................................................................................................. ii
Mục lục................................................................................................................................................. iii
Danh mục các bảng........................................................................................................................ vi
Danh mục các biểu đồ, sơ đồ.................................................................................................... vii
MỞ ĐẦU............................................................................................................................................. 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI
NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH
HƢNG YÊN..................................................................................................................................... 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.......................................................................................... 7
1.2. Khái niệm cơ bản của đề tài.............................................................................................. 8
1.2.1. Quản lý..................................................................................................................................... 8

2.2.1. Trường THPT Mỹ Hào ....................................................................
2.2.2. Trường THPT Trần Quang Khải .....................................................
2.3. Định hướng phát triển các trường THPT tỉnh Hưng Yên giai đoạn
2013- 2015 tầm nhìn đến năm 2020 ..........................................................
2.4. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông tỉnh
Hưng Yên từ năm 2008 đến 2013 ..............................................................
2.4.1. Về số lượng .....................................................................................
2.4.2. Về cơ cấu đội ngũ giáo viên ............................................................
2.4.3. Về chất lượng đội ngũ giáo viên ......................................................
2.5. Thực trạng về các điều kiện phục vụ cho đội ngũ giáo viên .............
2.6. Đánh giá chung về thực trạng trường và đội ngũ giáo viên các
trường THPT trong tỉnh .............................................................................
2.6.1. Thành tựu đạt được .........................................................................
2.6.2. Những thuận lợi ..............................................................................
2.6.3. Khó khăn tồn tại ..............................................................................
2.7. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên THPT tỉnh Hưng Yên ..........
2.7.1. Về xây dựng quy hoạch phát triển giáo viên các trường THPT
tỉnh Hưng Yên ............................................................................................
2.7.2. Về tuyển chọn giáo viên các trường THPT tỉnh Hưng Yên ............
2.7.3. Về sử dụng giáo viên các trường THPT tỉnh Hưng Yên .................
2.7.4. Về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên các trường THPT tỉnh Hưng
Yên theo Chuẩn nghề nghiệp .....................................................................
2.7.5. Về đánh giá giáo viên các trường THPT tỉnh Hưng Yên theo
Chuẩn nghề nghiệp .....................................................................................
2.7.6. Về chính sách đối với giáo viên .......................................................
2.7.7. Về các điều kiện đảm bảo cho công tác phát triển đội ngũ giáo viên ......
2.8. Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên của các
trường THPT tỉnh Hưng Yên ....................................................................
2.8.1. Những điểm mạnh, nguyên nhân ....................................................
2.8.2. Những điểm yếu, nguyên nhân .......................................................

Kết luận chương 3......................................................................................................................... 102
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................................................... 103
1. Kết luận......................................................................................................................................... 103
2. Khuyến nghị................................................................................................................................ 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................................................... 106
PHỤ LỤC......................................................................................................................................... 108

7


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1: Quy mô, mạng lưới trường, lớp, học sinh trên địa bàn tỉnh
Hưng Yên năm học 2012-2013................................................................................................ 37
Bảng 2.2: Số lượng ĐNGV trên địa bàn tỉnh Hưng Yên
(năm học 2012-2013).................................................................................................................... 38
Bảng 2.3: Trình độ đào tạo của ĐNGV các cấp học trên địa bàn tỉnh
Hưng Yên Năm học 2012-2013............................................................................................... 39
Bảng 2.4: Tổng số lớp, HS, CB, GV, NV theo năm học từ 2008-2013..............42
Bảng 2.5: Tổng số lớp, học sinh và CB, GV, NV theo năm học từ
2008-2009 đến năm học 2012-2013...................................................................................... 47
Bảng 2.6: Tương quan giữa số lượng GV thực tế của nhà trường với
định mức của Bộ (Từ năm học 2008- 2009 đến 2012- 2013).................................. 54
Bảng 2.7: Giáo viên nghỉ chế độ hưu trí và thuyên chuyển công tác..................55
Bảng 2.8: Số lượng và tỷ lệ GV theo độ tuổi của 2 nhà trường..............................55
Bảng 2.9: Tỷ lệ nam, nữ của Đội ngũ GV trường THPT........................................... 57
Bảng 2.10: Số lượng Đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng, đào tạo........................ 58
Bảng 2.11: Thống kê trình độ của Đội ngũ giáo viên.................................................. 59
Bảng 2.12: Trình độ được đào tạo theo từng bộ môn của đội ngũ giáo
viên các trường THPT tỉnh Hưng Yên................................................................................. 59

Sơ đồ 1.3: Các yếu tố trong quản lý nhân lực ở nhà trường.................................... 21
Sơ đồ 1.4: Mối quan hệ giữa các khâu của quá trình phát triển đội ngũ
giáo viên.............................................................................................................................................. 33
Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy Trường THPT Mỹ Hào.................................................... 41
Sơ đồ 2.2: Tổ chức bộ máy Trường THPT Trần Quang Khải................................ 47
Sơ đồ 3.1.Nội dung đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV............................................................. 95
Sơ đồ 3.2. Mối quan hệ giữa các biện pháp.................................................................... 100

9


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và
công nghệ hiện đại, nền kinh tế trên thế giới đang có xu thế chuyển sang nền
kinh tế tri thức. Trong nền kinh tế đó không phải tài nguyên, tiền vốn mà là
trí tuệ con người, chất lượng nguồn nhân lực mới chính là yếu tố quyết định
sự phát triển. Do đó phát triển nguồn nhân lực cần được coi trọng và phải
xem đó là nhiệm vụ trọng yếu của từng đơn vị, từng ngành, từng quốc gia.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X khẳng định: “Giáo dục và đào tạo
cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động
lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, căn cứ vào thực tiễn tình hình
GD&ĐT của đất nước, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của
Đảng khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn
bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã
hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”.
Đây là tư duy mang tầm chiến lược, thể hiện quan điểm toàn diện, khách
quan, khoa học của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bởi hơn lúc nào hết, phát triển

Nghị quyết TW VI khoá IX đã chỉ ra: “Để thực hiện được mục tiêu
giáo dục đào tạo là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo
đức, tri thức, sức khoẻ thẩm mỹ nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc
lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm
chất năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Để đạt được mục tiêu GD&ĐT đó cần coi việc xây dựng đội ngũ nhà
giáo là một nhiệm vụ quan trọng, trọng tâm của ngành giáo dục nói chung và
các nhà trường nói riêng. Yêu cầu của Đất nước trong việc đào tạo nguồn
nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đòi hỏi người
giáo viên vừa phải biết thiết kế vừa phải biết thi công, nhằm làm cho người
học biết cách tự học kiến thức, tự học nghề, tự học phương pháp, tự học thái
độ. Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, công tác xây dựng, đào tạo đội
11


ngũ giáo viên được coi là một nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Đảng và Nhà
nước ta đánh giá giáo dục và đào tạo về quy mô và chất lượng đã đạt được
nhiều thành tựu đáng kể trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng
được nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới. Đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa
thiếu, vừa không đồng bộ về cơ cấu. Phương thức đào tạo trong các nhà
trường sư phạm chậm đổi mới, chất lượng đào tạo còn thấp dẫn đến tình
trạng trình độ chuyên môn và nghiệp vụ của một bộ phận nhà giáo chưa đáp
ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng. Bên cạnh sự nỗ lực của tuyệt đại bộ
phận, một số nhà giáo còn có biểu hiện vi phạm đạo đức lối sống, làm ảnh
hưởng xấu tới uy tín của người thầy trong xã hội. Công tác bồi dưỡng, nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ nhà giáo còn thiếu hiệu quả.
Các chế độ chính sách đối với nhà giáo chưa thỏa đáng, chưa tạo được động
lực phấn đấu vươn lên trong bản thân mỗi người thầy.
Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo

Yên cả về số lượng và chất lượng là một trong những yêu cầu bức thiết hiện
nay.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, được sự đồng ý của phòng Đào tạoTrường Đại học Giáo dục –ĐHQG Hà Nội và dưới sự hướng dẫn của PGSTS Đặng Bá Lãm, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“ Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ
thông tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ”.
2.

Mục đích nghiên cứu
Đề xuất những biện pháp chủ yếu để phát triển đội ngũ giáo viên các

trường trung học phổ thông tỉnh cả về số và chất lượng tạo điều kiện để giáo
dục THPT của tỉnh phát triển vững chắc
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông tỉnh Hưng Yên.

13


3.2. Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
4.
-

Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường trung

học phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giáo



học phổ thông của tỉnh Hưng Yên nói riêng và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ
nói chung.
-

Ý nghĩa thực tiễn:

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho khâu quản lý cán bộ của
Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên và cho các tỉnh khác trong cả nước.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
Quá trình thực hiện đề tài kết hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu:
-

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận. Phân tích, tổng hợp các

vấn đề lý luận từ các tài liệu khoa học, các văn bản nghị quyết của Đảng,
Chính phủ, Bộ Giáo dục và đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên, các
trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.
-

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng các phương pháp

quan sát, đàm thoại, điều tra, phỏng vấn, thống kê, tổng hợp, so sánh,
phương pháp tổng kết kinh nghiệm, phương pháp thử nghiệm.
-

Dùng các phần mềm thống kê để xử lý số liệu.

9. Cấu trúc luận văn

năng lực đội ngũ nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Bác Hồ đã nói: “Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo
- là người vẻ vang nhất. Dù tên tuổi không đăng trên báo, không được
thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những người anh
hùng vô danh”.
Khoa học quản lý giáo dục ở nước ta còn là một ngành khoa học mới
nhưng được quan tâm đặc biệt nên phát triển nhanh cả về lý luận và thực
tiễn. Các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả: Nguyễn Quốc
Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Quốc Bảo, Đặng Xuân Hải,
Trần Khánh Đức và một số tác giả khác về công tác quản lý giáo dục đã thật
sự góp phần không nhỏ trong sự nghiệp phát triển nền giáo dục nước nhà.
Ở

nước ta có các tác giả nghiên cứu về vấn đề này như: Nguyễn Ngọc

Quang - Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục - Trường Cán bộ quản
lý GD-ĐT Trung ương I, Hà Nội, 1989; [25] ; Đặng Quốc Bảo - Một số khái
16


niệm về quản lý giáo dục - Trường Cán bộ quản lý GD- ĐT Trung ương I, Hà
Nội, 1997. [3]
Những năm qua, nhiều học viên đã chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh
vực quản lý nguồn nhân lực, quản lý đội ngũ giáo viên trong lĩnh vực giáo
dục làm luận văn tốt nghiệp:
-

“Phát triển đội ngũ giáo viên ở trường THPT chuyên tỉnh Vĩnh Phúc

trong giai đoạn hiện nay của Nguyễn Thị Lệ Chung” (2008). [8]

phải tốn nhiều công sức mà vẫn điều khiển được người ta làm theo.

K.Marx (1818 - 1883) đã nêu ý tưởng: “Một nghệ sỹ vỹ cầm thì tự
điều khiển mình còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng”.
Theo W.Taylor (1856-1915) thì “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng
chính xác cái cần làm và làm cái đó thế nào, bằng phương pháp tốt nhất và rẻ
nhất” [10, tr. 1]
Theo Henry Fayol (1841-1925) thì “Quản lý là quá trình đạt đến mục
tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: Kế hoạch hóa, tổ chức
,chỉ đạo (Lãnh đạo) và kiểm tra” Ông còn khẳng định “Khi con người lao
động hợp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà
họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt lên
mục tiêu của tổ chức” [10, tr. 46]
Theo Mary Parker Pollett thì quản lý là “Nghệ thuật hoàn thành công
việc thông qua người khác” là “Quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và
kiểm tra công việc của các thành viên của tổ chức và sử dụng tất cả các
nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được các mục tiêu của tổ chức
Trong khoa học quản lý, khái niệm quản lý được nêu: Quản lý là hoạt
động có ý thức của con người nhằm phối hợp hành động của một nhóm người
hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hữu hiệu.

Theo Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì định nghĩa kinh điển
nhất về quản lý là: các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản
lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm
làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [6, tr.9].
Hoạt động quản lý bao gồm hai quá trình luôn đan xen và hoà quyện
nhau. “Quản” là quá trình bao hàm sự coi sóc, gìn giữ nhằm duy trì hệ

thống ở trạng thái “Ổn định”.


quản lý

Nội dung, phƣơng
pháp

Sơ đồ 1.1: Mô hình quản lý


19


Trong đó: Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ
chức;
Khách thể quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên
các quan hệ giữa những con người, giữa các nhóm người khác nhau;
Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách
thể quản lý như: Mệnh lệnh, quyết định, chính sách, luật lệ….
Phương pháp quản lý được xác định theo nhiều cách khác nhau. Nó có
thể là do nhà quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể quản lý và
khách thể quản lý.
Các chức năng cơ bản của quản lý
xác

Chức năng kế hoạch hoá; Chức năng quản lý là các hoạt động

định được chuyên môn hoá, nhờ đó chủ thể quản lý tác động vào đối tượng
quản lý. Hay nói một cách khác, chức năng quản lý là một dạng hoạt động
quản lý đặc biệt thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý
nhằm đạt được một mục tiêu nhất định. Có thể nói là quản lý có bốn chức
năng chính như sau: Kế hoạch hoá có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích

quả và có kết quả.
-

Chức năng lãnh đạo (chỉ đạo) Sau khi kế hoạch đó được lập, cơ cấu

bộ máy đã hình thành, nhân sự đã được tuyển dụng thì phải có người đứng ra
lãnh đạo, dẫn dắt tổ chức. Lãnh đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người
khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục
tiêu của tổ chức. Hiển nhiên việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập
kế hoạch và thiết kế bộ máy đó hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết
định tới hai chức năng kia.
-

Chức năng kiểm tra

Kiểm tra là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá nhân, một
nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến
hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Một kết quả hoạt
động phải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không tương ứng thì phải 19
tiến hành những hành động điều chỉnh, uốn nắn. Đó cũng là quá trình tự điều
chỉnh, nó diễn ra có tính chu kỳ như sau:
Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt
động.
-

Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với

chuẩn mực đã đề ra.
-


1.2.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục l à hệ thống tác động có kế hoạch và hướng đích của
chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau từ tất cả các khâu các bộ phận của hệ
thống nhằm đảm bảo cho các cơ quan trong hê ̣thống giáo duc ̣ vâṇ hành tối
ưu, đảm bảo cho sư ̣phát triển mở rộng cả về số lượng cũng chất lượng để đạt
tới muc ̣ tiêu giáo duc ̣.
Mục tiêu của quản lý giáo dục chính là trạng thái mong muốn trong
tương lai đối với hê ̣thống giáo duc ̣ , đối với trường hoc ̣ hoăc ̣ đối với những
thông sốchủyếu của hê ̣thống giáo duc ̣ trong mỗi nhàtrường . Những thông
sốnay đươc ̣ xac đinḥ trên cơ sơ đap ưng nhưng muc ̣ tiêu tổng thểcua sư ̣phat
̀̀

triển kinh tếxa hôịtrong tưng giai đoaṇ cua phat triển cua k

̀́

̀̃


Mục tiêu này gồm : Đảm bảo quyền hoc ̣ sinh vào các ngành hoc ̣ các cấp hoc ̣
các lớp học đúng chỉ tiêu và tiêu chuẩn . Đam bao chi tiêu va chất lương ̣ đat
hiêụ qua đao taọ phat triển tâp ̣ thểsư pham
̀̉

̀̀

chuyên môn nghiêp ̣ vu ̣va đơi sống vâtchất
chưc chinh quyền , Đang, Đoan thể, quần chung đểthưc ̣ hiêṇ tốt nhiêm vu ̣
̀́